༡. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཝ་གྒོ
༡. ཝཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༦. ན ཨེ་ཏེ ཝཱ་ཏཱཏི ཡེ ཨི་མེ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་དི་བྷ་ཉྫ་ན་ཀ་རཱ, ཨེ་ཏེ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ་ཏཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི. ཏེ ཧི ནི་ཙྩཱ དྷུ་ཝཱ ས་སྶ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ས་ཏྟ་སུ ཀཱ་ཡེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀཱ་ཡ་མཱ་ཧ. རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་དི་བྷ་ཉྫ་ན་ཀོ ཨེ་སོ ཝཱ་ཏ་ལེ་སོ ནཱ་མ, ཝཱ་ཏ་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷོ ཝི་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི, པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ ཝི་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ་ཝཱ་པི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཝཱ་ཡུ ཀཱ་ཡ་སྶ ནི་ཙྩ་ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཋི་ཏོ ‘‘མཱ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ པ་རོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི བཱ་དྷ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ན་དི་ཡོ ས་ནྡ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨུ་ད་ཀཾ པ་ནཱཏི དུ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ག་བྦྷོ པ་ན ན ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཀཱུ་ཊ་ཊྛཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ནེ་ཝ ཏེ ཨུ་དེ་ནྟི ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་ན་ཏོ ལོ་ཀ་སྶ པ་ན ཏ་ཐཱ མ་ཏི་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཝཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢-༤. ཨེ་ཏཾ་མ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༧-༢༠༩. དི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦ་ཏོ. སུ་ཏཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སོ་ཏེ་ན སོ་ཏ་བྦ་ཏོ. མུ་ཏཾ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི ཏི་ཝི་དྷཾ ས་མྤ་ཏྟ་གཱ་ཧཱི་ཧི གྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ས་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ནཱ་མ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ. པ་ཏྟནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ག་ཝེ་སི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི པ་རི་ཡི་ཊྛཾ. ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་རི་ཏནྟི མ་ན་སཱ ཙི་ནྟི་ཏཾ. ‘‘པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་པ་དཱ་ནི, ཏ་ཏོ མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་ཉྩ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལོ་ཀ་སྨིཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ནཱ་མ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་གྒཱ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ནཱ་མ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་སྶ མ་ནུ་སྶཱ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ས་ངྐ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་དི. ཏ་ཉྷི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ན དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ.
ཨེ་ཏཾ་མ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ན་ཏྠི་དི་ནྣ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༠. དི་ནྣནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སཱི་སེ་ན དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ནྣ་སྶ ཕ་ལཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི, དི་ནྣཾ པ་ན ཨ་ནྣཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཡི་ཊྛཾ ཧུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི. མ་ཧཱ་ཡཱ་གོཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ. པ་ཧེ་ཎ་ཀ་ས་ཀྐཱ་རོཏི པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ས་ཀྐཱ་རོ. ཕ་ལནྟི ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལཾ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ་ཉྩ. ཝི་པཱ་ཀོཏི ས་དི་ས་ཕ་ལཾ. པ་ར་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ན་ཏྠཱིཏི པ་ར་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ ཀ་མྨུ་ནཱ ལ་དྡྷ་བྦོ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ་པི པ་ར་ལོ་ཀོ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ ཀ་མྨུ་ནཱ ལ་དྡྷ་བྦོ པ་ར་ལོ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཡོ་ནི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཋི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི ནི་རུ་ད་ཡ་ཝི་ནཱ་ས་ཝ་སེ་ན ན་སྶ་ནྟི. ཕ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཕ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ‘‘ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ, ནཱ་པི ཏེ་སུ ཨི་དཱ་ནི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་ས་ཀྐཱ་རཱ་ས་ཀྐཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ལོ་ཀ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏྟཱ. པུ་བྦུ་ལ༹་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ ནཱ་མ ཀེ་ཝ་ལོ, ན བྷ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་པུ་བྦ་ཀོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ས་མ་ཎེ་ན ནཱ་མ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ཉྙ་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་ཧོ་པུ་རི་སི་ཀཱ ནཱ་མ སི་ཡཱ. ཀི་ཉྷི པ་རོ པ་ར་སྶ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤཱ་ད་ན་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཨེ་ཝ ན སི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ ཨི་མ་ཉྩ…པེ… པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ. ཡ་ཐཱ པ་ན མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུཏི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. བཱ་ཧི་རཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུནྟི བ་ཧི་དྡྷཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ. ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡཱ་ཏི ཨུ་པེ་ཏི. ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ བཱ་ཧི་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛི་ཏཱ ཨི་དཱ་ནི གྷ་ཊཱ་དི་པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ཡ ཏ་མེ་ཝ བཱ་ཧི་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦ་སོ ཏེ་ན ནི་བྦི་སེ་ས་ཏཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་པཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཛྫུ་ནྣེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཏོ ག་ཧི་ཏ་ཨཱ་པོ ཝི་ཡ ཝ་སྶོ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་ན་པི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ, སཱུ་རི་ཡ་རཾ་སི་ཏོ ག་ཧི་ཏ་ཨི་ནྡ་གྒི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏེ་ཛོ ཝི་ཡ པུ་ན་པི སཱུ་རི་ཡ་རཾ་སིཾ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ཡུ་ཁ་ནྡྷ་ཏོ ནི་གྒ་ཏ་མ་ཧཱ་ཝཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཏ་མེ་ཝ ཝཱ་ཡུ་ཁ་ནྡྷཾ ཨུ་པེ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡ་ཏི. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་པ་ཙྪི་ས་དི་ས་ཉྷི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ད་སྶ་ནཾ. མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟི ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་ས་ཡཱ་པཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཝི་ས་ཡི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧི ཝི་ས་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. གུ་ཎཱ་གུ་ཎ་པ་དཱ་ནཱིཏི གུ་ཎ་དོ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ས་རཱི་ར་མེ་ཝ པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ས་རཱི་རེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ. ད་བྦ་ནྟི མུ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ད་ཏྟཱུ, མཱུ་ལ༹ྷ་པུ་གྒ་ལཱ. ཏེ་ཧི ད་ཏྟཱུ་ཧི བཱ་ལ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཾ.
ན་ཏྠི་དི་ནྣ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཀ་རོ་ཏོ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༡. ས་ཧ་ཏྠཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཐཱ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ་པི ཨི་དྷ ས་ཧ་ཏྠ་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཧ་ཏྠཱ་དཱི་ནཱིཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀ་ཎྞ་ནཱ་སཱ་དཱི་ནི. པ་ཙ་ནཾ ད་ཧ་ནཾ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ཎྜེ་ན པཱི་ལེ༹་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘ཏ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཾ ཝི་ཡ ཏ་ཛྫ་ནཾ པ་རི་བྷཱ་ས་ནཾ ད་ཎྜེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ད་ཎྜེ་ན པཱི་ལེ༹་ནྟ་སྶ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. སོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ར་སྶ སོ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, སོ་ཀཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ. པ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རེ་ཧི. ས་ཡ་མྤི ཕ་ནྡ་ཏོཏི པ་ར་སྶ ཝི་བཱ་དྷ་ན་པྤ་ཡོ་གེ་ན ས་ཡ་མྤི ཕ་ནྡ་ཏོ. ཨ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡ་ཏོཏི པ་དཾ སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཧ་ན་ནྟ་སྶ་པི ཧ་ནཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པཱི’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན.
གྷ་ར་སྶ བྷི་ཏྟི ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ས་ནྡྷི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཝ གྷ་ར་ས་ནྡྷི. ཀི་ཉྩི་པི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སོ ལོ་པོ ནི་ལློ་པོ. ཨེ་ཀཱ་གཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ལོ་པོ ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀོ. པ་རི་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ནྠེ ཧ་ན་ནཾ པ་རི་པ་ནྠོ. པཱ་པཾ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པུ་བྦེ ཨ་ས་ཏོ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི པཱ་པཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ས་ཏྟཱ པཱ་པེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ པ་ན ཀ་རོ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཧོ་ཏི ཨི་མེ་ས་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧིཾ་སཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཕུ་ས་ཏི ཏ་སྶ ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ, ས་རཱི་རཾ པ་ན ཨ་ཙེ་ཏ་ནཾ ཀ་ཊྛ་ཀ་ལི་ངྒ་རཱུ་པ་མཾ, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཀོ་པི་ཏེ་པི ན ཀི་ཉྩི པཱ་པ་ནྟི. ཁུ་ར་ནེ་མི་ནཱཏི ནི་སི་ཏ་ཁུ་ར་མ་ཡ་ནེ་མི་ནཱ, ཁུ་ར་ས་དི་ས་ནེ་མི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ག་ངྒཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་སོ, ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་སོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ད་ཀྑི་ཎ་ཉྩེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ཀྑི་ཎ་ཏཱི་རེ མ་ནུ་སྶཱ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧཱ་ཡཱ་གནྟི མ་ཧཱ་ཝི་ཛི་ཏ་ཡ་ཉྙ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཡཱ་གཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨེ་ན ཙ. ཙ-ས་དྡོ ཧེ་ཏྠ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ད་མ་ས་དྡོ ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་སྶ ཙ ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ན་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མེ་ནཱཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་ན. ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ. ཏ་སྶཱ ཝི་སུཾ ཝ་ཙ་ནཾ ལོ་ཀེ ག་རུ་ཏ་ར་པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི པཱ་པ་དྷ་མྨེ་སུ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ག་རུ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཉྙ་དྷ་མྨེ་སུ ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༢༥). པ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཡོ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཕ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི. ས་བྦ་ཐཱཏི ‘‘ཀ་རོ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀི་རི་ཡ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི.
ཀ་རོ་ཏོ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཧེ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༢. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཡནྟི སཾ་ཀི་ལི་ས་ན་སྶ མ་ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཙྩ་ཡནྟི སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝོ་དཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ན་ཏྠི བ་ལནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧཾ བ་ལཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ, སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་མྤི ཙཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱིཏི ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཊྛེ་ན བ་ལཾ, སཱུ་ར་ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ, ཏ་མེ་ཝ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པོ་རི་སཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ནྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ པུ་རི་ས་ཐཱ་མོ, པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མོཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྭ་ཡོ་ག་ཏོ, རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝཱ ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ, པཱ་ཎ་ན་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་ན་པ་སྶཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཎཱ, ཏེ པ་ན སོ ཨེ་ཀི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀི་ནྡྲི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཱ་དཱི་སུ བྷ་ཝ་ན་ཏོ བྷཱུ་ཏཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཎྜ…པེ… ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ པཱ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཛཱི་ཝཱཏི སཱ་ལི་ཡ་ཝཱ་དི་ཀེ ཝ་ད་ནྟི. ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སུ་དྡྷཱི་སུ ཝ་སོ་ཏི ཨ་ཝ་སཱ. ན་ཏྠི ཏེ་སཾ བ་ལཾ ཝཱི་རི་ཡ་ནྟི ཨ་བ་ལཱ ཨ་ཝཱི་རི་ཡཱ. ནི་ཡ་ཏ་ཏཱཏི ཨ་ཙྪེ་ཛྫ་སུ་ཏྟཱ་ཝུ་ཏཱ་བྷེ་ཛྫ་མ་ཎི་ནོ ཝི་ཡ ནི་ཡ་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ག་ཏི་ཛཱ་ཏི་བ་ནྡྷཱ་པ་ཝ་གྒ་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནནྟི ཚ་ནྣཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ག་ཏཱི་སུ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ. ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ན ས་མཱ་ག་མོ ས་ངྒ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཀ་ཎྚ་ཀ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏཱ, ཀ་པི་ཏྠ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ཏཱ, མི་ག་པ་ཀྑཱི་ནཾ ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སྶ་པི ལོ་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཝི་ནཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་རི་ཎཱ་མོ, ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨ་ཀི་ཏྟི་མོ ཨེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཚ་ལ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ར་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རཱི་ཡ་ནྟི. སུ་ཁ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱིཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་བྷཱུ་བྷིཾ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨུ་ལླི་ངྒེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཧེ་ཏུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨-༡༠. མ་ཧཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༣-༢༡༥. ཨ་ཀ་ཏཱཏི ས་མེ་ན ཝཱ ཝི་ས་མེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཧེ་ཏུ་ནཱ ན ཀ་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་དྷཱ་ནཱ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ནེ་སཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྡྷི་ཡཱ་པི ན ནི་མྨི་ཏཱཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨི་དྡྷི་མ་ཏོ དེ་ཝ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ་པི ན ནི་མྨི་ཏཱ. ཨ་ནི་མྨི་ཏཱཏི ཝཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནི་མྨཱ་པ་ཀཱ. ཨ་ཛ་ན་ཀཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཛ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. རཱུ་པ་ས་དྡཱ་ད་ཡོ ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཏ་སྶ ལ་དྡྷི. ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ཀ་སྶ་ཙི ཙ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱུ་ཊ་ཊྛཱ’’ཏི. ཡ་མི་དཾ ‘‘བཱི་ཛཱ་དི་ཏོ ཨ་ངྐུ་རཱ་དི ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཋི་ཏཱཏི ནི་བྦི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏཱ. ན ཙ་ལ་ནྟཱིཏི ན ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ཏེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏ་ཏཱ. ཨ་ནི་ཉྫ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟི. ས་ཏི ཧི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ བྱཱ་བཱ་དྷ་ཀ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ནཱ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཐ་ཝཱི ཨེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡོ. ཛཱི་ཝ་ས་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཧ་ནྟ་བྦ་ཏཱ, ན གྷཱ་ཊེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ནེ་ཝ ཀོ་ཙི ཧ་ནྟཱ གྷཱ་ཏེ་ཏཱ ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ནྣ་ནྟྭེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཀོ་ཙི ཧ་ནྟཱ ན་ཏྠི, ཀ་ཐཾ ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ མུ་གྒ་རཱ་སི་ཨཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན གྷཱ་ཏ་ནཱ་དི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏྟ་ནྣ་ནྟྭེ་ཝ ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་མུ་ཁ་ཡོ་ནཱི་ནནྟི མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དི་སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་དྷཱ་ན་ཡོ་ནཱི་ནཾ. ས་ཊྛི་ས་ཏཱ་ནི ཚ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ‘‘པ་ཉྩ ཙ ཀ་མྨུ་ནོ ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ ‘‘པ་ཉྩ ཀ་མྨ་ས་ཏཱ་ནི ཙཱ’’ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ན ནི་ར་ཏྠ་ཀ་དི་ཊྛིཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་སྨཱ ཏ་ཀྐི་ཀཱ ནི་ར་ངྐུ་ས་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཀ་པྤ་ན་སྶ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ སཱ་ར་ཏོ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཏ་ཀྐ་དི་ཊྛི་གཱ་ཧཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཏེ་སཾ དི་ཊྛི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ཙཱིཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ. ཏེ ཧི ‘‘པ་ཉྩ ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ, ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ‘པ་ཉྩ ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་མྨ་ནྟི ལ་དྡྷཱིཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་མྨ་ནྟི ལ་དྡྷི. མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་མྨ་ནྟི ལ་དྡྷཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘དྭཱ་ས་ཊྛི་པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘དྭ་ཊྛི་པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་པྤེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི་ས་ཉྙི་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཀ་པྤེ.
ཨུ་ར་བྦྷེ ཧ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨོ་ར་བྦྷི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ སཱུ་ཀ་རི་ཀཱད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལུ་དྡཱ་ཏི ཨ་ཉྙེ་པི ཡེ ཀེ་ཙི མཱ་ག་ཝི་ཀ་ནེ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ, ཏེ པཱ་པ་ཀ་མྨ་པ་སུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུཏི བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཱུ. ཏེ ཀི་ར ‘‘ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀ་ཎྚ་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟཱིཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཡ་སྨཱ ཏེ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཏ་སྶ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧོ. ཉཱ་ཡ་ལ་དྡྷེ་པི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ས་མ་ཡ་སྶ ཝི་ལོ་མ་གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀ་ཎྚ་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི ནཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་པ་རེ. ཨེ་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཡེ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཀ་ཎྚ་ཀེ ཝ་ཏྟ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཋ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ན་ཧཱ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཝ་ཏ་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན པ་ཎྜ་ར་ཏ་རཱ. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀེ ཝ་ད་ཏི. ཏེ ཀི་ར ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ས་མ་ཡེ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ལ་དྡྷི་ཡཱ ད་ལ༹ྷ་གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ ནི་ག་ཎྛེ་ཧི་པི པ་ཎྜ་ར་ཏ་རཱ. ན་ནྡཱ་ད་ཡོ ཀི་ར ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨུ་ཀྐཾ་སཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ནི་ག་ཎྛེ་ཧི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཙ པ་ཎྜ་ར་ཏ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ར་མ་སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི.
པུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ཡོཏི པ་དྷཱ་ན་པུ་གྒ་ལེ་ན ནི་དྡེ་སོ. ཨི་ཏྠཱི་ན་མྤེ་ཏཱ བྷཱུ་མི་ཡོ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཝ. བྷི་ཀྑུ ཙ པ་ནྣ་ཀོཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ པཱ་ལི༹ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ནྣ་ཀོཏི བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀོ, ཏེ་སཾ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀོ. ཛི་ནོཏི ཛི་ཎྞོ ཛ་རཱ་ཝ་སེ་ན ཧཱི་ན་དྷཱ་ཏུ་ཀོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. སོ ཀི་ར ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་མྤི ཀ་སྶ་ཙི ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ནི་ཊྛུ་ཧ་ནཱ་དི་ཝི་པྤ་ཀཱ་རེ ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏེ་པི ཁ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ན ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ལཱ་བྷིནྟི ‘‘སོ ན ཀུ་མྦྷི་མུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༣༩༤) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཨ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ལཱ་བྷིཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱ་པ་རེ་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་ཡ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ས་མ་ཎཾ པ་ནྣ་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཝུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི. པ་སུགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨེ་ལ༹་ཀ་ཛཱ་ཏི ག་ཧི་ཏཱ, མི་གགྒ་ཧ་ཎེ་ན རུ་རུ་ག་ཝ་ཡཱ་དི་ས་བྦ་མི་ག་ཛཱ་ཏི. བ་ཧཱུ དེ་ཝཱཏི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་ར་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན བ་ཧཱུ དེ་ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ནྟ་ར་བྷེ་དཱ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན (དཱི. ནི. ༢.༣༣༡ ཨཱ་ད་ཡོ) དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཨ་ན་ནྟཱཏི དཱི་པ་དེ་ས་ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་ཛཱི་ཝཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་པི ཨ་ན་ནྟ་བྷེ་དཱ. པི་སཱ་ཙཱ ཨེ་ཝ པེ་སཱ་ཙཱ, ཏེ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ ཨ་ཛ་ག་ར་པེ་ཏཱ་ད་ཡོ. ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧ་མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་ཡོ ཀུ་ལཱི༹་ར་མུ་ཙ་ལི་ནྡ་ནཱ་མེ་ན ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཝུ་ཊཱཏི ས་བྦ་ག་ཎྛི་ཀཱ. པ་ཎྜི་ཏོ་པི…པེ… ཨུ་དྡྷཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ས་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་སྶ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཾ སཾ་ས་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ སཱི་ལཱ་དི་ནཱ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི ནཱ་མ སཱི་གྷཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. པ་རི་པ་ཀྐཾ ཀ་མྨཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ པ་ཏྭཱ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ པ་རི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན བྱ་ནྟཱི ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. སུ་ཏྟ་གུ་ལེ༹ཏི སུ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ. ནི་བྦེ་ཋི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་ལེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་མཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་རོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཁཱི་ཡ་ཏེ་ཝ, ན ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་རཱུ་པ་ཏྟཱ. ནི་བྦེ་ཋི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ སུ་ཏྟ་གུ་ལ༹ཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ སུ་ཏྟ་པ་མཱ་ཎེ་ན, སུ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཀུ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི སུ་ཏྟ་གུ་ལ༹ཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཏྟེ ཁཱི་ཎེ ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ནི་བྦེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནོ བཱ་ལོ ཙ པ་ཎྜི་ཏོ ཙ པ་ལེ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི, ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི སཾ་སཱ་རཾ.
མ་ཧཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡-༡༨. ཨ་ནྟ་ཝཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༦-༢༢༣. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཨེ་ཀ་པ་སྶེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ. གཱ་ཧེ་ནཱཏི ལཱ་བྷཱི ཛྷཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ན. ཏ་ཀྐེ་ནཱཏི ན ལཱ་བྷཱི ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ན. ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛཱིཏི ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི. ས་བྦ་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱིཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས སུ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཀཾ ག་མ་ནནྟི ཨེ་ཀཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ.
ཨ་ནྟ་ཝཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.