༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༢. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྟཱཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ. ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཛ་ནོ, ཏཾ ཨི་ཏོ ཛ་ནེ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ. ཁ་ཏྟི་ཡོ སེ་ཊྛོ ལོ་ཀ་མ་རི་ཡཱ་ད་པ་རི་པཱ་ལ་ནཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཡོ་ཛ་ནེ་ན བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. སོ ཧི པ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟོ ས་ཡ་མྤི ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི སེ་ཊྛོ ཝུ་ཏྟོ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱཏི. ས་དྡྷཱ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ས་དྡྷ་མྨཱ. ཙ་ར་ནྟི ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ དི་སཾ ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཙ་ར་ཎཱ་ནི, སཱི་ལཱ་ད་ཡོ པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ.
ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༣. ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟེ ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཚེ་ཛྫ་གཱ་མི་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཙ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ སཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཀྐ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཏོ ག་ཡཱ་སཱི་སཾ ག་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ན ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ་ཏི. ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡཱཏི ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ.
དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༤. ཛ་ན་ཏནྟི ཛ་ནཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧཾ, ཛ་ན་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ ཀ་ས་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཉྩཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་རེ. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་པྤ་མོ་ཀྑཱཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ. ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏིཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ. ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠནྟི པུ་བྦེ མཾ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ན པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི མ་ཉྙིཾ་སུ, ཨི་དཱ་ནི གཱ་མ་ནྟེ ཝ་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཊྛོ་ཏི ཨ་པྤ་སཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཡ་དི་པི མེ ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ར་ཏི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ཀོ ཨ་ཏྠོ ཙི་ཏྟ་ཝ་སཾ ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎོཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ ག་ཎ་ཝཱ་སོ་པི པཱ་སཾ་སོ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སེ་ན ཝི་ནཱ ས་མ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ.
ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡ་ཏོ པ་མུ་ཏྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ནི་སཱི་དི ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཏེ་སཾ ནི་ས་ཛྫཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ཏ་ནྟི ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏུ ན་ཡ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ན ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པི་ཊ་ཀཾ ག་ནྠོ ས་མྤ་དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནཾ, ག་ནྠ་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ ཏེ་ན པི་ཊ་ཀ་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀེ་ན་ཙི ག་ནྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་སྶ སེ་ཊྛ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙ་རི་ཡཾ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ. བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན མ་ར་ཎ་སྶ ས་བྦ་སོ བྷཱ་གེ་ན ཝི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན མ་ར་ཎ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱི་ནཾ. ཏེ ཙ ཁཱི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན’’ནྟི.
ད་ས་དྷཱ ད་སཱཏི ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ད་ས. ཨ་ཉྙནྟི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་དྷི་ཀ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ. པུ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ནོཏི ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ བྷཱ་གི་ནོ ཏ་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ག་ཎེ་ཏུཾ ཨ་ཧཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བྲ་ཧྨ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནནྟི བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ.
ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༥. ཨ་བྷི་བྷཱུ ས་མྦྷ་ཝོཏི ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ དྭེ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཁི་ཡྻ་ནྟི ཏཾ ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦ་ཏཾ པཱ་པེ་ནྟི པཱ་པ་ཀ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡ་ནྟཱཏི ཏ་མེ་ཝ ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པེ་ནྟཱ. ས་བྦེ པཱ་ས་ཎྜཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡེ སི་དྡྷ་ནྟེ ས་བྦེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡེ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཨ་ཏྠེ པུ་རི་ས་ཀཱ་རཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝཱི་རི་ཡནྟི མ་ཙྩུ་སེ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་དྷུ་ན་ནེ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ, ཡཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ཀྐ་མ་ཝཱི་རི་ཡནྟི ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཡཱ ‘‘ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཐཱཏི པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡོ་གཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ར་ཀྐ་མ་ཐཱ’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་སེ་ནཱ ནཱ་མ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ས་མཱུ་ཧོ, སོ མ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ནེ་ན མ་ཙྩུ་ནཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༧༢, ༢༧༥, ༢༧༦). ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཛཱ་ཏི, ཏ་ད་ཉྙཾ པ་ན ཏེ་སཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི པ་ཝ་ཏྟཾ སཾ་སཱ་རོཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཉྩ སཾ་སཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི ‘‘ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ ཨེ་ཝ ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ སཾ་སཱ་རོ ‘‘ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ སཾ་ས་ར་ཎ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ སཾ་སཱ་ར’’ནྟི. པ་རི་ཙྪེ་དནྟི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨོ་བྷཱ་སཾ ཕ་རཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ཡཾ, ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ’’ཏི? ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ. ས་བྦེཏི ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ས་བྦེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ. ཨོ་ས་ཊཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡཱཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ས་བྦོ་ས་ཊཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ. ས་དྡཾ སུ་ཎིཾ་སཱུཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡ་མེ་ཝ སུ་ཎིཾ་སུ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྠོ་པཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཏེ་སཾ པ་ཀ་ཏི་ས་ཝ་ནུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི, ཏི་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་སཱི་ཏི.
ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༦. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་པུ་ར་སྶ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མོ ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ ཨུ་པེ་ཙྩ ཝ་ཏྟ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཏནྟི སཱ་ལ་པ་ནྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏཾ སཱ་ལ་ཝ་ནཾ. ཨ་ནྟ་རེ་ནཱཏི ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་དོ, སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཉཱ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ས་ཏི. ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏི་ཡཱ བྱཱ་པཱ་རོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཏི་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་དེ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་སི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ.
ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟེ ཙ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཀ་མྨནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཐེ་རོཏི ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ.
ཨ་ཡ་མྤི ཙཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཐཱ་པི ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ ཨེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦཱ་པི ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་པུ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི…པེ… པ་ཝི་སི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧུ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ དྭཱ་ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དྭཱ་ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུ་མེ་ཝ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ་པི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ དྭེ ཝི་ཏ་ཀྐཱ བ་ཧུ་ལཾ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི ཁེ་མོ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐོ’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༣༨). ཁེ་མོ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧི བྷ་ཝ་ངྒ་པ་རི་ཝཱ་སོ ལ་ཧུ་ཀོ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟོ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. པ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙཱ་ཏི དྭཱ་ད་སེ་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ཡཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་དི་ཝ་སེ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒ་མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ་ན ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་སོ སུ་ཝི་དུ་གྒཾ མ་ཧཱ་ག་ཧ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ནི་སཱ་ན་སི་ལཱ་ཡཾ ཕ་ར་སུཾ ནི་སི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ནི་སཱ་ན་སི་ལཱ་ས་དི་སི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒེ་སུ ལ་ཀྑ་ཀོ་ཊི་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ལ་ཀྑ་ཀོ་ཊི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ‘ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ’’’ཏི.
ཨི་མཱ་ནི དྭེ་པི ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ་པི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་པ་ཀྑི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཙ་ཝ་ན་ཏོ ‘‘ཙུ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦེ་པི ས་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ནཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཀཱ་ལ་ག་མ་ན་ཏོ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི པེ་ཙྩཱ་ཏི.
པ་ཊི་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ས་དི་ས་པུ་གྒ་ལ་ར་ཧི་ཏོ. ས་ངྑཱ་རཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ཏཾ ཉཱ་ཏཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ སུ་ཁ་ནྟི. ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་ཀོཏི ལོ་མཱ་ནཾ ཧ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནོ. བྷིཾ་ས་ན་ཀོཏི ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀོ ཨཱ་སི ཨ་ཧོ་སི. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ར་གུ་ཎཱུ་པེ་ཏེཏི ས་བྦེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་རེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ཨ་ས་ངྐུ་ཊི་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཀུ་ཊི་ཏེ་ན ཝི་པྥཱ་རི་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཝི་ཀ་སི་ཏེ་ནེ་ཝཱཏི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཡོ་ག་ཏོ སུ་ཊྛུ ཝི་ཀ་སི་ཏེ་ན. ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ས་བྷཱ་ཝ་ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ཏོ སུ་ཊྛུ པ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་མོ་ཀྑོ ས་བྦ་སོ ནི་བྦི་ད་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མོ’’ཏི. པ་ཛྫོ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་དི་སོཏི པ་དཱི་པ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ས་དི་སོ ཏ་ཏྠ ཝི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
བྲ་ཧྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.