(༧) ༢. ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡-༧. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡-༦༧. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནི. ས་ཏྟ་མེ ན་ལ༹་ཀ་པཱ་ན་ཀེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ནི་ག་མེ. པུ་བྦེ ཀི་ར (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་པི་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡོ ཀ་པི་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཝཱ་ན་ར་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཝི་ཙ་རི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ. སོ པ་རི་སཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཝི་ས་ཕ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏུ་མྷེ པུ་བྦེ ཁཱ་དི་ཏ་པུ་བྦཱ་ནེ་ཝ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་ད་ཐ, པཱི་ཏ་པུ་བྦཱ་ནེ་ཝ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝ་ཐ, ཨེ་ཏྠ ཝོ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏེ ཨ་པཱི་ཏ་པུ་བྦཾ དི་སྭཱ ས་ཧ་སཱ་ཝ ཨ་པི་ཝི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ན པི་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་མཱ་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ས་མ་ནྟཱ པ་དཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ཨོ་ཏི་ཎྞ་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྡ་ས, ན ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་པ་དཾ. ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ས་པ་རི་སྶ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཨུ་ད་ཀཾ དྭེ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་སི – སེ་ཏ་མུ་ཁོ, ནཱི་ལ་ཀུ་ཙྪི, ར་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ, མ་ཧཱ་དཱ་ཋི་ཀོ, ཝ་ནྟ་དཱ་ཋོ, ཝི་རཱུ་པོ, བཱི་བྷ་ཙྪོ, ཨུ་ད་ཀ་ར་ཀྑ་སོ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྨཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ན པི་ཝ་ཐ, མ་དྷུ་རཾ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝ་ཐ, ཀིཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏྭཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠོ ཨ་མ་ནུ་སྶོ’’ཏི? ཨཱ་མཱ་ཧ་ནྟི. ‘‘ཏྭཾ ཨི་དྷ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ལ་བྷ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, ཏུ་མྷེ པ་ན ས་བྦེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ན ས་ཀྑི་སྶ་སི ཡ་ཀྑཱ་ཏི. པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་ན པི་ཝི་སྶ་ཐཱ་ཏི. ཨཱ་མ, པི་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨེ་ཀ་མྤི ཝཱ་ན་རཾ ན མུ་ཉྩི་སྶ་ནྟི. ‘‘པཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩ པི་ཝི་སྶཱ་མ, ན ཙ ཏེ ཝ་སཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན་ལ༹ཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་མི. ས་བྦོ ཨེ་ཀ་ཙྪི་དྡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱི་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ་ཝ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི. སེ་ས་ཝཱ་ན་རཱ་ན་མྤི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ན་ལ༹ཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ས་བྦེ ཏེ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝིཾ་སུ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘དི་སྭཱ པ་ད་མ་ནུ་ཏྟི་ཎྞཾ, དི་སྭཱ་ནོ་ཏ་རི་ཏཾ པ་དཾ;
ན་ལེ༹་ན ཝཱ་རིཾ པི་སྶཱ་མ, ནེ་ཝ མཾ ཏྭཾ ཝ་དྷི་སྶ་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༢༠);
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ཛྫ་དི་ཝ་སཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ན་ལཱ༹ ཨེ་ཀ་ཙྪི་དྡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཀ་པྤེ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཡ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ནཱ་མ ཙ་ནྡེ ས་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ (ཛཱ. ༡.༤.༦༡ ཨཱ་ད་ཡོ), ཝ་ཊྚ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༣༥) ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནུ་པ་ཙྪེ་དོ, གྷ་ཊཱི་ཀཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ནཾ (མ. ནི. ༢.༢༩༡), པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ན་ལཱ༹་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྪི་དྡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨི་ཏི སཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ན་ལེ༹་ན པཱ་ནཱི་ཡ་སྶ པི་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ན་ལ༹་ཀ་པཱ་ན་ཀཱ’’ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་ག་མོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཏ་སྶ་པི ‘‘ན་ལ༹་ཀ་པཱ་ན’’ནྟྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. ཏཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ལ༹་ཀ་པཱ་ནེ’’ཏི. པ་ལཱ་ས་ཝ་ནེཏི ཀིཾ་སུ་ཀ་ཝ་ནེ.
ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏནྟི བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཡཾ ཨི་དཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཡཾ དི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ-ས་དྡོ ‘‘པ་རཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏི ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཱ་ནཾ བ་ལཾ དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན་སྶ ‘‘ཨེ་ས ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ. ཡེ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་པྤ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ. དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཏེ་སུ ས་ཏྠུ་ཀཱ་ཡེ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པི་ཊྛི་ཝཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, སོ ཙ ཁོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཡེ་ན ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཀཱ་ལཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཝི་པུ་ལ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་པ་ཛ་ན་སེ་ཝཱི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ ཙ་ར་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནི་བྦུ་དྡྷེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ནི་པྤཱི་ལེ༹་སི. ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ་པི དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ན་མི་ཏྠཱི་ནཾ ཡཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཱ་དཱི་ནི དུ་ཀྑཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སཱ་ནི, ཡཱ་ནི ཀ་མྨ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༣༩.༦༤-༩༦) –
‘‘ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ས་རཱ་ས་ནྣེ, ར་མ་ཎཱི་ཡེ སི་ལཱ་ཏ་ལེ;
ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་པ་ཛྫོ་ཏེ, ནཱ་ནཱ་ག་ནྡྷ་ཝ་ན་ནྟ་རེ.
‘‘མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན, པ་རེ་ཏོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཨཱ་སཱི་ནོ བྱཱ་ཀ་རཱི ཏ་ཏྠ, པུ་བྦ་ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ.
‘‘སུ་ཎཱ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ མ་ཡ྄ཧཾ, ཡཾ ཀ་མྨཾ པ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ;
པི་ལོ་ཏི་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ, བུ་དྡྷ་ཏྟེ་པི ཝི་པ་ཙྩ་ཏི.
༡. ‘‘མུ་ནཱ་ལི༹ ནཱ་མ་ཧཾ དྷུ་ཏྟོ, པུ་བྦེ ཨ་ཉྙཱ་སུ ཛཱ་ཏི་སུ;
པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ སུ་ར་བྷིཾ, ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑིཾ ཨ་དཱུ་ས་ཀཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ནི་ར་ཡེ སཾ་ས་རིཾ ཙི་རཾ;
བ་ཧཱུ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དུ་ཀྑཾ ཝེ་དེ་སི ཝེ་ད་ནཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་སེ་སེ་ན, ཨི་དྷ པ་ཙྪི་མ་ཀེ བྷ་ཝེ;
ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ མ་ཡཱ ལ་དྡྷཾ, སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཱ.
༢. ‘‘ས་བྦཱ་བྷི་བྷུ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ, ན་ནྡོ ནཱ་མཱ་སི སཱ་ཝ་ཀོ;
ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ཡ ནི་ར་ཡེ, ཙི་རཾ སཾ་ས་རི་ཏཾ མ་ཡཱ.
‘‘ད་ས ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ནི་ར་ཡེ སཾ་ས་རིཾ ཙི་རཾ;
མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ལ་དྡྷཱ་ཧཾ, ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ བ་ཧུཾ ལ་བྷིཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་སེ་སེ་ན, ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ མ་མཾ;
ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཛ་ན་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་གྒ་ཏོ.
༣. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སུ་ཏ་ཝཱ ཨཱ་སིཾ, ཨ་ཧཾ ས་ཀྐ་ཏ་པཱུ་ཛི་ཏོ;
མ་ཧཱ་ཝ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ, མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སི མཱ་ཎ་ཝེ.
‘‘ཏ་ཏྠཱ་ག་ཏོ ཨི་སི བྷཱི་མོ, པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ;
ཏ་ཉྩཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ, ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑིཾ ཨ་དཱུ་ས་ཀཾ.
‘‘ཏ་ཏོ་ཧཾ ཨ་ཝ་ཙཾ སི་སྶེ, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨ་ཡཾ ཨི་སི;
མ་ཡ྄ཧ་མྤི བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཨ་ནུ་མོ་དིཾ་སུ མཱ་ཎ་ཝཱ.
‘‘ཏ་ཏོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ས་བྦེ, བྷི་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཀུ་ལེ ཀུ་ལེ;
མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་ཧཾ་སུ, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཨ་ཡཾ ཨི་སི.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ ཨི་མེ;
ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ ལ་བྷུཾ ས་བྦེ, སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཱ.
༤. ‘‘ཝེ་མཱ་ཏུ་བྷཱ་ཏ་རཾ པུ་བྦེ, དྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཧ་ནིཾ ཨ་ཧཾ;
པ་ཀྑི་པིཾ གི་རི་དུ་གྒ་སྨིཾ, སི་ལཱ་ཡ ཙ ཨ་པིཾ་ས་ཡིཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ སི་ལཾ ཁི་པི;
ཨ་ངྒུ་ཊྛཾ པིཾ་ས་ཡཱི པཱ་དེ, མ་མ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ.
༥. ‘‘པུ་རེ་ཧཾ དཱ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ, ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནོ མ་ཧཱ་པ་ཐེ;
པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ་ན, མ་གྒེ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ཁི་པིཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཨི་དྷ པ་ཙྪི་མ་ཀེ བྷ་ཝེ;
ཝ་དྷ་ཏྠཾ མཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཨ་བྷི་མཱ་རེ པ་ཡོ་ཛ་ཡི.
༦. ‘‘ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧོ པུ་རེ ཨཱ་སིཾ, པ་ཙྩེ་ཀ་མུ་ནི་མུ་ཏྟ་མཾ;
པི་ཎྜཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ ཏཾ, ཨཱ་སཱ་དེ་སིཾ ག་ཛེ་ན་ཧཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, བྷ་ནྟོ ནཱ་ལཱ༹་གི་རཱི ག་ཛོ;
གི་རི་བྦ་ཛེ པུ་ར་ཝ་རེ, དཱ་རུ་ཎོ ས་མུ་པཱ་ག་མི.
༧. ‘‘རཱ་ཛཱ་ཧཾ པ་ཏྠི་ཝོ ཨཱ་སིཾ, ས་ཏྟི་ཡཱ པུ་རི་སཾ ཧ་ནིཾ;
ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་སཾ བྷུ་སཾ.
‘‘ཀ་མྨུ་ནོ ཏ་སྶ སེ་སེ་ན, ཨི་དཱ་ནི ས་ཀ་ལཾ མ་མ;
པཱ་དེ ཚ་ཝིཾ པ་ཀ་པྤེ་སི, ན ཧི ཀ་མྨཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི.
༨. ‘‘ཨ་ཧཾ ཀེ་ཝ་ཊྚ་གཱ་མ་སྨིཾ, ཨ་ཧུཾ ཀེ་ཝ་ཊྚ་དཱ་ར་ཀོ;
མ་ཙྪ་ཀེ གྷཱ་ཏི་ཏེ དི་སྭཱ, ཛ་ན་ཡིཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཀཾ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, སཱི་ས་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཧཱུ མ་མ;
ས་བྦེ ས་ཀྐཱ ཙ ཧ་ཉྙིཾ་སུ, ཡ་དཱ ཧ་ནི ཝི་ཊ་ཊཱུ་བྷོ.
༩. ‘‘ཕུ་སྶ་སྶཱ་ཧཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ, སཱ་ཝ་ཀེ པ་རི་བྷཱ་ས་ཡིཾ;
ཡ་ཝཾ ཁཱ་ད་ཐ བྷུ་ཉྫ་ཐ, མཱ ཙ བྷུ་ཉྫ་ཐ སཱ་ལ་ཡོ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཏེ་མཱ་སཾ ཁཱ་དི་ཏཾ ཡ་ཝཾ;
ནི་མ་ནྟི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན, ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཝ་སིཾ ཏ་དཱ.
༡༠. ‘‘ནི་བྦུ་དྡྷེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མྷི, མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ནི་ཧེ་ཋ་ཡིཾ;
ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, པི་ཊྛི་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཧཱུ མ་མ.
༡༡. ‘‘ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀོ ཨ་ཧཾ ཨཱ་སིཾ, སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཝི་རེ་ཙ་ཡིཾ;
ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཧོ་ཏི པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ མ་མ.
༡༢. ‘‘ཨ་ཝ་ཙཱ་ཧཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ, སུ་ག་ཏཾ ཀ་སྶ་པཾ ཏ་དཱ;
ཀུ་ཏོ ནུ བོ་དྷི མུ་ཎྜ་སྶ, བོ་དྷི པ་ར་མ་དུ་ལླ་བྷཱ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཨ་ཙ་རིཾ དུ་ཀྐ་རཾ བ་ཧུཾ;
ཚ་བྦ་སྶཱ་ནུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ, ཏ་ཏོ བོ་དྷི་མ་པཱ་པུ་ཎིཾ.
‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན, པཱ་པུ་ཎིཾ བོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཀུ་མྨ་གྒེ་ན ག་ཝེ་སི་སྶཾ, པུ་བྦ་ཀ་མྨེ་ན ཝཱ་རི་ཏོ.
‘‘པུ་ཉྙ་པཱ་པ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎོ, ས་བྦ་ས་ནྟཱ་པ་ཝ་ཛྫི་ཏོ;
ཨ་སོ་ཀོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སོ, ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་མ་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཛི་ནོ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་གྒ་ཏོ;
ས་བྦཱ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལ་པྤ་ཏྟོ, ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ས་རེ’’ཏི. (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༣༩.༦༤-༩༦);
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩-༡༠. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩-༧༠. ན་ཝ་མེ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༡༧; དཱི. ནི. ཨ་བྷི. ཊཱི. ༡.༡༧; སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༥.༡༠༨༠) དུ་གྒ་ཏི་ཏོ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཙ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནཾ, ས་གྒ་མ་གྒོ, མོ་ཀྑ་མ་གྒོ ཙ. ཏཾ ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ནི་ཡྻཱ་ནེ ཝཱ ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཝཱ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨཱི་ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ, ཡ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཀ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ ཝེ་ར་མ་ཎི. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ, ཏ་སྶཱ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ. གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱཏི གེ་ཧ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ.
ས་ཧ ཨ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི སཱ་ཏྠ་ཀཾ, ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་རཱ་ཀ་ཐཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་རཱ་ཀ་ཐ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཀ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ན་ཝ་སུ་རཱ པཱི་ཏཱ ར་ཏི་ཛ་ན་ནཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ…པེ… ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་སི་ཁཱཏི གྷ་ར་ས་ནྣི་ཝེ་སོ. ཝི་སི་ཁཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སི་ནོ ག་ཧི་ཏཱ ‘‘གཱ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཙ ‘‘ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི ཙ. ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ན་པྤ་དེ་སེ་ན ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཀ་ཐཱ ཝཱ’’ཏི.
རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་དི་པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ, ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱ་དི་པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཋི་ཏི་སཾ་ཧཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀཾ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱ. ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མཱཏི པ་ཛཱ་པ་ཏི་ནཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ, ཨི་སྶ་རེ་ན ཝཱ. ཝི་ཏ་ཎྜ་ས་ལླཱ་པ་ཀ་ཐཱཏི ‘‘ཨ་ཊྛཱི་ནཾ སེ་ཏ་ཏྟཱ སེ་ཏོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, པ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ལ༹་ཏྟཱ ཀཱ་ལོ༹་ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘སེ་ལ་པུ་པྥ་ལ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ཛཱི་ཝི་དཱ་ཝི་ར་པཱ་ར་ཡ་ཏྟི་ཝི་སཱ་ལཱ ན་ཏྠི, ཡཾ ཡོ ཀོ་ཙི ཏི་རི་ཡཱ་མཱ་ནཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. སཱ་ག་ར་དེ་ཝེ་ནཱཏི སཱ་ག་ར་པུ་ཏྟ་རཱ་ཛཱུ་ཧི. ཁ་ཏོཏི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཁ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སཱ་ག་ར་དེ་ཝེ་ན ཁ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ་མུ་དྡཱ ས་མུ་དྡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. བྷ་ཝ་ཏི ཝ་དྡྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྷ་ཝོ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ཝོཏི ས་སྶ་ཏཾ, ཨ་བྷ་ཝོཏི ཨུ་ཙྪེ་དཾ. བྷ་ཝོཏི ཝུ་དྡྷི, ཨ་བྷ་ཝོཏི ཧཱ་ནི. བྷ་ཝོཏི ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ, ཨ་བྷ་ཝོཏི ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོ་ཏི ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཚ་བྦི་དྷཱ་ཡ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བཱ་ཏྟིཾ་ས ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་པི ཨ་ར་ཉྙ་པ་བྦ་ཏ་ན་དཱི་དཱི་པ་ཀ་ཐཱ ཨི་ཏི་ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བཱ་ཏྟིཾ་ས ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ད་ས་མེ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.