༤. ཨུ་པཱ་ལི་ཝ་གྒོ
༡. ཨུ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེཏི ཝུ་དྡྷི་ཝི་སེ་སེ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཨ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡེ ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་སོ, ད་ས ཨ་ཏྠེ ད་ས ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཕ་ལཾ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཝ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་སོ, ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཡེ མ་མ སོ་ཏ་བྦཾ ས་དྡ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཾ ཨ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཡོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ས་ཧ་ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཧ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་པི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཏཱ.
མ་ངྐུ་ཏནྟི ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཾ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨོཏི བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ. ཝི་ན་ཡོཏི ཙོ་ད་ནཱ ཙེ་ཝ སཱ་ར་ཎཱ ཙ. ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནནྟི ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་དཱ ཙ.
པི་ཡ་སཱི་ལཱ་ནནྟི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ. ཏེ་ས་ཉྷི སཱི་ལཾ པི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ གྷ་ཊ་མཱ་ནཱ’’ཏི. ས་ནྡི་དྡྷ་མ་ནཱཏི སཾ་ས་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མ་ནཱ. ཨུ་བྦ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟཱིཏི པཱི་ལི༹་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ས་ཏི་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝེ གོ་བ་ལཱི་བ་དྡ་ཉཱ་ཡེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་སེ་ས་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་གྒཱི.
‘‘ནཱ་ཧཾ, ཙུ་ནྡ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༨༢) ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ.
‘‘ཡེ་ན དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྱ་སྶ, ག་ནྡྷ་བྦོ ཝཱ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ;
ཡ་ཀྑ་ཏྟཾ ཡེ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་བྦ་ཛེ;
ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱ, ཝི་དྡྷ་སྟཱ ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཱ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༤.༣༦) –
ཨེ་ཏྠ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཨི་དྷ པ་ན པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཧི བྷ་ག་ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན ཙ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྠཱ, ཡེ ཙ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྠཱ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏྠ བྷ་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི. ས་མྨུ་ཁཱ ག་ར་ཧ་ནཾ ཨ་ཀི་ཏྟི, པ་ར་མྨུ་ཁཱ ག་ར་ཧ་ནཾ ཨ་ཡ་སོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ག་ར་ཧ་ནཾ ཨ་ཀི་ཏྟི, པ་རི་ཝཱ་ར་ཧཱ་ནི ཨ་ཡ་སོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒ་ཐ་ཀ་ནཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ག་མ་ན་དྭཱ་ར་པི་ད་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་མྤ་རེ་ཏ་བྦ་ཏོ པེ་ཙྩ ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ས་མྤ་རཱ་ཡོ, པ་ར་ལོ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་རཱ་ཡེ ན་ར་ཀཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི.
མེ་ཐུ་ནཱ་དཱི་ནི ར་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི དུ་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི.
སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ སཾ་ཝ་རོ. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོཏི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ, པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཡ་སྨཱ ཙཱ་ག་ཊྛེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ན་ཡ་ཊྛེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མ་ཐ་ཝི་ན་ཡོཏི ས་ཏྟ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐཱ. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ན་ཡོཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་མེ་ཝ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ན་ཡོ་པི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨུ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པཱ་ལི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.