༡. ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷཱུ་མི་བྷེ་ད་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ བྷཱུ་མི་ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་དྡི་སི་ཏུ་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝཱ’’ཏྱཱ་དི. ཏཱ་ཝ-ས་དྡོ པ་ཋ་མ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠེ. ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་དྡི་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ་ཏྠོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་དྷཱ པ་ཀཱ་རཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཙ་ཏུ་བྷུ་མྨ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཎཱི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཧཱི་ནུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏ་ར་ཏ་མཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏེ་སཾ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ, ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, སཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ. ཀཱ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཀཱ་མོ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ, ཏ་སྨིཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙ་ར་ཎ་སྶ ཧི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨི་མ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་མོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ནི་སྶི་ཏེ ནི་སྶ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ལ་མ་ཏི་ཝི་སཱ་ར་ཎི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘ཀཱ་མོ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏྱེ་ཏྠ, ཀཱ་མེ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝཱ;
ཋཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝཱ་པི, ཏཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ བྷ་ཝེ’’ཏི.
རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེསུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི ཨ་ནཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ. ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ པ་ན ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་ནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝཱ ས་ཧ ནི་བྦཱ་ནེ་ན ལོ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ.
བྷཱུ་མི་བྷེ་ད་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝེ་པི པཱ་པཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཊྛི་ཡཱ, ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ སོ་བྷ་ན་ནཱ་མེ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘པཱ་པཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མུ་ཏྟཱ་ནི ‘སོ་བྷ་ནཱ་ནཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་རེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ པཱ་པཱ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ, ཏེ་སུ ཙ བྷ་ཝེ་སུ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ན་མེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏེ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཀེ ཙ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ ལོ་བྷ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དེ་ན ཨ་ཊྛ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་ནྡ་རཾ མ་ནོ, ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་མ་ནོ, ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ ཝཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏ་སྨིཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་བུ་དྡྷཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ, མཱ་ན་སི་ཀ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏ་ནྟི ཝཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ. མི་ཙྪཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི. སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་སྶ་པི ཧི ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ‘‘དི་ཊྛཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཐཱ་མ་ག་ཏ’’ནྟྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ག་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ. དྭཱ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ དི་ཊྛཱི་སུ ག་ཏཾ ཨ་ནྟོ་ག་ཏཾ, དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ག་མ་ན་མ་ཏྟཾ ན ཨེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦོ ཨ་ཏྟཱ་དི་ཀོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི་ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ, ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཏེ་ན ས་མཾ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ནྟི དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ. ས་ངྑ་རོ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་ཎྜ་ན་ཝི་སེ་སེ་ན ས་ཛྫེ་ཏི, ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཏཾ ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཛྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀི་ཙྩེ སཾ་སཱི་ད་མཱ་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་རེ་སཾ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གོ, སོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟེ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཙེ་ཝ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་སེ་སོ་ཝི་དྷ ས་ངྑཱ་རོ, སོ ཡ་སྶ ན་ཏྠི ཏཾ ཨ་ས་ངྑཱ་རཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ. ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་ཧི་ཏཾ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝ་ད་ནྟི –
‘‘པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་ག་ས་མྦྷཱུ་ཏོ, ཝི་སེ་སོ ཙི་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཱི;
ས་ངྑཱ་རོ ཏཾ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ, ཧོ་ཏྱཱ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ་དི་ཏཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཙེ་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྑཱ་ར་སྶ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་སྶ ས་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནོ་པི ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་རོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ ‘‘ས་ལོ་མ་ཀོ ས་པ་ཀྑ་ཀོ’’ཏྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་ཧ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཾ པ་ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ. དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་ནྟི དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཨི་ཀྑཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ཨུ་པེ་ཀྑཱ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ཝི་རོ་དྷི་ཏཱ་ཡ ཧེ་སཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? སོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་ན་མེ་ཝ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཧི ཀེ་ཙི ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ་དི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, མོ་ཧཱ་ད་ཡོ ཙ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ན ཏེ་ཧི ས་ཀྐཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ, སོ་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡོ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཙི་ཏྟེ ཧོ་ནྟི, ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ་ཝ ཏཾ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་སོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཀ་ཏྠ་ཙི ཧོ་ནྟི, ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ནེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་རི་ཀ་པྤ་ཏོ ཝཱ ཧི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ, སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ག་མྦྷཱི་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨི་དྷ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏཱ, ག་མྦྷཱི་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ, ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་དཱ་ས་ཡ་ཏཱ ཙ དི་ཊྛི་ཡཱ, བ་ལ་ཝ་ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ད་ཡོ པ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ནེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་སོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ནེ་སཾ ས་ཏི་པི མོ་ཧ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ནི་ག་མ་ནེ ཝུ་ཏྟོ.
ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ཨ་ཡ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དཱ ཧི ‘‘ན་ཏྠི ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཀཱ་མེ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི ཝཱ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཀྑེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཏ་དཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ནྡེ་ན ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཏ་དཱ དུ་ཏི་ཡཾ. ཡ་དཱ པ་ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ཨ་པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ མེ་ཐུ་ནཾ ཝཱ སེ་ཝ་ཏི, པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཝཱ ཧ་ར་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཀྑེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཏ་དཱ ཏ་ཏི་ཡཾ. ཡ་དཱ པ་ན མ་ནྡེ་ན ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཏ་དཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝི་ཀ་པྤེ་སུ སོ་མ་ན་སྶ་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ སེ་སཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་པཱིཏི པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ནེ་སཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ཀཱ་ལ་དེ་ས་ས་ནྟཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༥. དུ་ཊྛུ མ་ནོ, ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དུ་མྨ་ནོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ དོ་མ་ན་སྶཾ, མཱ་ན་སི་ཀ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ས་ཧ་ག་ཏ་ནྟི དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་གྷོ, དོ་སོ. ཙ་ཎྜི་ཀྐ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ཧ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷེ་དེ་པི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ དོ་མ་ན་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ, པ་ཊི་གྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དོ་མ་ན་སྶ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ, པ་ཊི་གྷོ ཙ་ཎྜི་ཀྐ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ན་ཝ་ཝི་དྷ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་ཊི་གྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྭི་ནྣཾ པ་ན ནེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཏི་ཀྑ་མ་ནྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ནི་ག་མ་ནེ པི-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ.
༦. ས་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྪ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཉཱ་ཎ་པྤ་ཊི་ཀཱ་རོ ཨི་མི་སྶཱ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡྷ་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨི་དྷ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ པ་དྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཏེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་པཱ་ལི༹་ཡཾ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཾ. ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏྠ –
‘‘ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་ཡུ་ཏྟ་མྤི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་ནྟ་མཱ་ན་སེ;
བ་ལ་ཝཾ ཨི་ཏི ཏཾ་ཡེ་ཝ, ཝུ་ཏྟ་མུ་དྡྷ་ཙྩ་ཡོ་ག་ཏོ.
‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ཧི མུ་ནི་ནྡེ་ན, ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ནཱ་མ་ཏོ;
ཝ་ཏྭཱ སེ་སེ་སུ ཨེ་ཏྠེ་ཝ, ཏཾ ས་རཱུ་པེ་ན དེ་སི་ཏ’’ནྟི.
ཨི་མཱ་ནི པ་ན དྭེ ཙི་ཏྟཱ་ནི མཱུ་ལ་ནྟ་ར་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ཏི་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ, སཾ་ས་པྤ་ན་ཝི་ཀྑི་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན ཙ་ཉྩ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ན་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དོ་པི ནེ་སཾ ན་ཏྠི. ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏྠ –
‘‘མཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ སཾ་ས་པྤ-ཝི་ཀྑེ་པཱ ཙེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ;
སོ་པེ་ཀྑཾ ས་བྦ་དཱ ནོ ཙ, བྷི་ནྣཾ ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ.
‘‘ན ཧི ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏི་ཀྑ་ཏུ་སྶཱ་ཧ་ནཱི་ཡ་ཏཱ;
ཨ་ཏྠི སཾ་ས་པྤ་མཱ་ན་སྶ, ཝི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་དཱ’’ཏི.
མོ་ཧེ་ན མུ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན མུ་ཡ྄ཧ་ནྟི མཱུ་ལ་ནྟ་ར་ཝི་ར་ཧ་ཏོ་ཏི མོ་མཱུ་ཧཱ་ནི.
༧. ཨི་ཙྩེ་ཝ་ནྟྱཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ག་མ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠོ. ནི་པཱ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝཱ ཨེ་ས ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ནི་ག་མ་ནཱ་ར་མྦྷེ. ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཐཱ་པི སོ་མ་ན་སྶུ་པེ་ཀྑཱ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་གྷ་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་དི་ནཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ཡོ་གེ་ནཱ་ཏི ས་བྦེ་ནཱ་པི ས་མྤ་ཡོ་གཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་མ་ཏྟཱ་ནི པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ་ནི, ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏྱ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི མི་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་མི་ཏྟོ ཝི་ཡ, པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༨. ཨ་ཊྛ་དྷཱཏྱཱ་དི ས་ངྒ་ཧ་གཱ་ཐཱ. ལོ་བྷོ ཙ སོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན མཱུ་ལ་ས་དི་ས་ཏྟཱ མཱུ་ལ་ཉྩ, ཀཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ལོ་བྷ་མཱུ་ལཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝེ་ད་ནཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཊྛ་དྷཱ སི་ཡུཾ. ཏ་ཐཱ དོ་ས་མཱུ་ལཱ་ནི ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ དྭི་དྷཱ. མོ་ཧ་མཱུ་ལཱ་ནི སུ་དྡྷོ མོ་ཧོ་ཡེ་ཝ མཱུ་ལ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི མོ་ཧ་མཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ས་མྤ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ དྭེ ཙཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྭཱ་ད་ས སི་ཡུ་ནྟྱ་ཏྠོ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་བྷེ་ད་ཏོ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་མྤ་ཡོ་གཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ དྭཱ་ད་ས་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཏེ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན ས་ཏྟ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྑ་ཏི རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ. ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ‘‘མ་དྷུཾ ཙ་ཀྑ་ཏི, བྱ་ཉྫ་ནཾ ཙ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཁོ པ་ན, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, རཱུ་པཱ་རཱ་མཾ རཱུ་པ་ར་ཏཾ རཱུ་པ་ས་མྨུ་དི་ཏ’’ནྟྱཱ་དི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘སོ་ཏཾ ཁོ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, ས་དྡཱ་རཱ་མཾ ས་དྡ་ར་ཏཾ ས་དྡ་ས་མྨུ་དི་ཏ’’ནྟྱཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ. ནི. ༢.༢༠༩) སོ་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ས་དྡཱ་དི་ཨ་སྶཱ་ད་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཙ་ཀྑུ་ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ, ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཧེ་ས ཙ་ཀྑུ-ས་དྡོ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎེ ཙ་ཀྑུ་པྤ་སཱ་དེ་ཡེ་ཝ མ་ཡཱུ་རཱ་དི་ས་དྡཱ ཝི་ཡ ས་ཀུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་སུ, ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཧ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན བྷ་མུ་ཀ་ཊྛི་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ་པི ‘‘ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཙ་ཀྑ་ཏི-ས་དྡ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠ་ཏཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཙ་ཀྑ་ཏི རཱུ་པཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༡༠) ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྠཱ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་རཱུ་པ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༤༣༡; ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༥༤) ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱདཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏཾ. གྷཱ་ཡ་ཏི ག་ནྡྷོ་པཱ་དཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི གྷཱ་ནཾ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ ར་སོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏི ཏ་སྨིཾ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཀཱ་ཡོ. ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཉྷི ཕོ་ཊྛ་བྦ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ད་སྶཱ་ད་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ, ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀཱ་ན་ཉྩ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀཱ་ཡོ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ཡོ. ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན པ་སཱ་ད་ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དུ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཁ་ན་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁཾ, དུ་ཀྑ་མ་ནྟི ཝཱ དུ་ཀྑཾ. དུ་ཀྐ་ར་མོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑ’’ནྟི་པི ཨ་པ་རེ. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གྒ་ཧི་ཏཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ. ས་མྨཱ ཏཱི་རེ་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱི་མཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པཱ་ཀཱ་ཏི ཝི་པཱ་ཀཱ, ཝི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་མྤི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཝི་པཱ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི.
༡༠. སུ་ཁ་ཡ་ཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ, སུ་ཊྛུ ཝཱ ཁ་ན་ཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་བཱ་དྷཾ, སུ་ཁེ་ན ཁ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ སུ་ཁཾ. ‘‘སུ་ཀ་ར་མོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སུ་ཁ’’ནྟི ཨ་པ་རེ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཝ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨི་ཊྛ་ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་བྷེ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནི་ཊྛ་ཨ་ནི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་བྷེ་དེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏ་བྦ་སྶ་པི དོ་མ་ན་སྶ་སྶ པ་ཊི་གྷེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, པ་ཊི་གྷ་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་སུ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན ཧི བྷི་ནྣ་ཛཱ་ཏི་ཀོ དྷ་མྨོ བྷི་ནྣ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་སུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑ་མ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ དོ་མ་ན་སྶཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི བ་ལ་ཝ་ཏཱ པོ་ཐི་ཡ་མཱ་ནོ དུ་བྦ་ལ་པུ་རི་སོ ཏ་སྶ པ་ཊི་པྤ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་པི དོ་མ་ན་སྶུ་པྤཱ་དོ ན་ཏྠཱི་ཏི ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི་པི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཡ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛེ ཨི་ཊྛེ་པི ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་ས་ཉྷི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི་པི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི, ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཀེ་ན ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཀ་སྶ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཨ་ཏི་དུ་བྦ་ལཾ པི་ཙུ་པི་ཎྜ་ཀེ་ན པི་ཙུ་པི་ཎྜ་ཀ་སྶ ཕུ་ས་ནཾ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཏཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དེ ས་ངྒྷ་ཊྚི་ཏ་མྤི ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ཙ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི་མ་ཏྠ་ཀེ པི་ཙུ་པི་ཎྜ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊེ་ན པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ ཀཱུ་ཊ་སྶ པི་ཙུ་པི་ཎྜ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཊྛེ དུ་ཀྑ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཨི་ཊྛེ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནྟི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཡུ་ག་ལ༹ྷཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ན་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ན་མ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་ན་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཨ་ལ་དྡྷཱ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ར་ཧི་ཏོ ཝི་ཡ པུ་རི་སོ ནཱ་ཏི་བ་ལ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཝི་ས་ཡ་ར་ས་མ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཨི་ཊྛ་ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ སུ་ཁོ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡ་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ཀ་སྨཱ ཝ་ཀྑ་ཏི, ན་ནུ ཏ་མྤི ས་མཱ་ན་ནི་སྶ་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན པུ་རི་མཾ པུ་བྦེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་མྤི ཝི་ས་དི་ས་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རཱ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན བྱཱ་པཱ་ར་ནྟ་ར་སཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ན ས་བྦ་ཐཱ་པི ཝི་ས་ཡ་ར་ས་མ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏྠ –
‘‘ཝ་ཏྠཱ་ལ་མྦ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ, བྷཱུ་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྷི གྷ་ཊྚ་ནཾ;
དུ་བྦ་ལཾ ཨི་ཏི ཙ་ཀྑཱ་དི-ཙ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་མུ་པེ་ཀྑ་ཀཾ.
‘‘ཀཱ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་ཕོ་ཊྛ་བྦ-བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཡ ཏུ;
བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡི་ཀ མ་ཛ྄ཛྷ་ཝེ་ད་ནཾ.
‘‘ས་མཱ་ན་ནི་སྶ་ཡོ ཡ་སྨཱ, ན་ཏྠཱ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ;
ཏ་སྨཱ དུ་བྦ་ལ་མཱ་ལ་མྦེ, སོ་པེ་ཀྑཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན’’ནྟི.
ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི་པི ཧེ་ཏཱ་ནི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀེ་ཧི ཨི་མེ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ ཨི་དྷེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་ག་མ་ནེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི? བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཏི ཧི ས་མྦྷ་ཝེ, བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ ཙ ཝི་སེ་ས་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ལོ་བྷཱ་དི་སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་བྦི་དྷུ་རེ་ཧི, ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ཡོ་ག་ཏོ, ས་ཡཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཙ ན་ཏྠི ཀ་དཱ་ཙི་པི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ཏོ ན ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༡༡. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི་པི ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན ཏི་དྷཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ གྷ་ཊྚི་ཏ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི ཏ་ཏྠ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཙི་ཏྟཾ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ་དྭཱ་རཾ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨིཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཾ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཡ་ཐཱ་ས་ནྟཱི་རི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཧ་སི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཧ་སི་ཏུ་པྤཱ་དཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཾ.
༡༢. ས་བྦ་ཐཱ་པཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་བྷེ་དེ་ན. ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སོ་བྷ་ན་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཏིཾ་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ སོ་བྷ་ན་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ‘‘པཱ་པཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏ་སྶ ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་དུ་ཀྑ་སྶ པཱ་པ་ན་ཏོ པཱ་པེ་ཧི, ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ཧི ཙ མུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཊྛི་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནི, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཡོ་ག་བྷེ་དེ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཉྩ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་པི ཙི་ཏྟཱ་ནི སོ་བྷ་ན་གུ་ཎཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ, ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ སོ་བྷ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་རེ ཀ་ཐཱི་ཡ་ནྟི.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སོ་བྷ་ན་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. ཨི་དཱ་ནི སོ་བྷ་ནེ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏེ་སུ་པི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ, ཏ་ཏོ ཏ་བྦི་པཱ་ཀཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དེ་ཀ་བྷཱུ་མི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དེ་ན ཨ་ཊྛ་དྷཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ བ་ལ་ཝ་ས་དྡྷཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ, པ་ཉྙཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཀ་མྨ་ཏོ, ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཏོ, ཀི་ལེ་ས་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཙ, ཨཱ་ཝཱ་ས་ས་པྤཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ལླ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པུ་བྦེ དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏཱ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ པ་ན ཡོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་མྨ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟྱཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ མུ་ཏྟ་ཙཱ་ག་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་སཾ་སཱི་ད་ནྟོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ པ་རེ་ཧི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ་སྶ ཙི་ཏྟཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ་པི ཨ་མུ་ཏྟ་ཙཱ་ག་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་སཱི་ད་མཱ་ནོ པ་རེ་ཧི ཝཱ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ་སྶ ཏ་དེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཉཱ་ཏི་ཛ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡཱ བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ས་ཧ་སཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ད་ད་ནྟི ཝཱ ཝ་ནྡ་ནྟི ཝཱ, ཏ་དཱ ཏེ་སཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ‘‘དེ་ཐ, ཝ་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཉཱ་ཏཱི་ཧི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་དཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་མྨ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝི་ཀ་པྤེ་སུ སོ་མ་ན་སྶ་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ སེ་སཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི –
‘‘ཀ་མེ་ན པུ་ཉྙ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི, གོ་ཙ་རཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ཧི ཙ;
ཀ་མྨ་ཧཱི་ནཱ་དི་ཏོ ཙེ་ཝ, ག་ཎེ་ཡྻ ན་ཡ་ཀོ་ཝི་དོ’’ཏི.
ཨི་མཱ་ནི ཧི ཨ་ཊྛ ཙི་ཏྟཱ་ནི ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ད་ས ད་སཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཚ་གྒུ་ཎི་ཏཱ་ནི སཱ་སཱི་ཏི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷེ་དེ་ན པ་ན ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀ་དྭི་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱ་ནི ཏི་ཎྞཾ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་གུ་ཎི་ཏཱ་ནི ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎི་ཏཱ་ནི ས་ས་ཊྛི་ཀཱ་ནི ན་ཝ ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་སྶཾ སཱ་སཱི་ཏི་ཀཱ་ནི ཙ ཚ ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀ་མྨ་ཏྟི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏི་གུ་ཎི་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷེ་ད་ཏོ ཏི་གུ་ཎི་ཏཱ་ནི ཝཱི་ས་ས་ཏཱ་དྷི་ཀ་པ་ནྣ་ར་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན –
‘‘ས་ཏྟ་ར་ས ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དྭེ ས་ཏཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི ཙ;
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙཱ་ནི, བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ནི་དྡི་སེ’’ཏི.
ཏཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནིཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཀཱ་ལ་དེ་སཱ་དི་བྷེ་དེ་ན པ་ན ནེ་སཾ བྷེ་དོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ་ཝ.
ཀུ་ཙྪི་ཏེ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡) པཱ་པ་དྷ་མྨེ ས་ལ་ཡ་ནྟི ཀ་མྤེ་ནྟི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟི ཨ་པ་ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཡ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཀུ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ ལུ་ན་ནྟི ཚི་ནྡ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཏེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ སཱ་ན་ཏོ ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨོ་སཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ཀུ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན, ས་དྡྷཱ་དི་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏེ་ན ཝཱ ལཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཏཱ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི.
༡༦. ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན, ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནི པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ག་ཎ་ན་བྷེ་དོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མཱ་ནི་པི ཨི་ཊྛ་ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སོ་མ་ན་སྶུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ནི. པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་མྨ་སྶ བ་ལ་ཝཱ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཛ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི ཏ་ཏྠཱ་པི ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཙ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་པ་ཡོ་གཾ ཝི་ནཱ ས་པྤ་ཡོ་ག་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་ཧི ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ་ནི.
༡༧. ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི ཀུ་ས་ལེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༨. ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་པེ་ཀྑཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ. ཧོ་ཏི ཧི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ, ‘‘ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལ་མྤི མ་ཙྪ་གུ་མྦ་མྤི ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཏི་ཊྛ་ནྟ་མྤཱི’’ཏྱཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༤༩) ཝི་ཡ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལ་སྶ ཙ་ར་ཎཱ་ཡོ་ག་ཏོ མ་ཙྪ་གུ་མྦཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ ཡོ་ཛཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི.
༡༩. ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དེ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝེ་ད་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ, ཉཱ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏྟཱ, ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ཙ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི མ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན་ནུ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་བྷེ་དོ ཏཱ་ཝ ཡུ་ཏྟོ ཏཱ་སཾ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དོ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏོ་པི བྷེ་དོ ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ཏོ་ཝ ཡ་ཐཱ ཝ་སྶ་ཀ་ཏོ སུ་བྷི་ཀྑོ དུ་བྦྷི་ཀྑོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ཏོ བྷེ་དོ ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དོ་ཏི ན ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ་ཏི.
༢༠. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མེ ཏེ་ཝཱི་སཱ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མེ བྷ་ཝེ ས་ཏྟ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི, ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནི སོ་ལ༹་ས ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཨ་ཊྛ ཀུ་ས་ལཱ་ནཱི་ཏི པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙཱ་ནི ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཏི་སྶོ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཀི་རི་ཡཱ ཙཱཏི ས་བྦ་ཐཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་སེ་ཝ ཀཱ་ལ་དེ་ས་ས་ནྟཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝེ་པཱི་ཏྱ་ཏྠོ.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སོ་བྷ་ན་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་རུ་དྡི་ཊྛ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ནི་དྡེ་ས་ཀྐ་མོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ་ཏི ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཡོ་ག་བྷེ་དེ་ན པ་ཉྩ་དྷཱ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ…པེ… ས་ཧི་ཏ’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙ པཱི་ཏི ཙ སུ་ཁ་ཉྩ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ས་ཧི་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ཧི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ, སོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཡ་ཐཱ ཧི ཀོ་ཙི གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པུ་རི་སོ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ནཾ མི་ཏྟཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཏ་མྤི ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་རོ་ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི སོ པུ་རི་སོ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ནི་རཱ་ས་ངྐོ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་ཧ་ཏི. པ་རི་ཙ་ཡོཏི ཙེ་ཏྠ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་བྷི་ཎྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨ་པི ཙེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་མྤི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་བ་ལེ་ན, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཨ་བྷི་རོ་ཧ་ནྟི.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རོ. སོ ཨཱ་ར་ཎ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱ་ན་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༨) ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཙཱ་ར་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛེ་ན, ཏ་སྶེ་ཝ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན ཙ པ་ཋ་མ་གྷ་ཎྚཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ཝི་ཙཱ་རོ. ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱ་ཙེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱུ་ཏོ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ས་ཀུ་ཎ་སྶ པ་ཀྑ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཡ, པ་དུ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ ག་ནྡྷཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཙེ་ཏ་སཱ བྷ་མ་ར་སྶ, ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི ཝི་ཙཱ་རོ ཙི་ཏྟ་སྶ ནཱ་ཏི་པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱུ་ཏོ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ་སྶ ས་ཀུ་ཎ་སྶ པ་ཀྑ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ, པ་དུ་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ པ་དུ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་ཏི་ཏ་སྶ བྷ་མ་ར་སྶ.
པི་ན་ཡ་ཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ཏ་པྤེ་ཏི, ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པཱི་ཏི, སཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ལླ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཾ, ཏཾ ཨི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་ས་སྶཱ་ད་ཀོ རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷེ པཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་སེ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཀ་ནྟཱ་ར་ཁི་ནྣ་སྶ ཝ་ན་ནྟོ་ད་ཀ་ད་སྶ་ནེ ཝི་ཡ, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནེ སུ་ཁ་སྶ ཝི་སེ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛ་ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་གྒཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་གྒཾ, ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི. སོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཏ་སྶ ཧི ཝ་སེ་ན ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
པ་ཋ་མ་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ཏོ ཙ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཛྷཱ་པ་ན་ཏོ ཙཱ་ཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཛྷཱ་ན་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཡེ་ཝ ཧི ཛྷཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རོ ནེ་མི་ཨཱ་དི་ཨ་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ར་ཐ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ, ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཛྷཱ་ན་ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་རོ པཱི་ཏི སུ་ཁཾ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༦༩). པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སུ ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་མེ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི. ཝི་ཙཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷེ་ཏི, པཱི་ཏི ཙ་སྶ པཱི་ན་ནཾ, སུ་ཁ་ཉྩ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ན་པཱི་ན་ན་ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཾ, ས་མྨཱ ཙ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཙ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ས་མེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ རཱ་ག་པྤ་ཎི་དྷི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཧི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཏ་སྶ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏི. པཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པཱ་མོ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་ཏ་ཀྐོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཡོ་ནི་སོ ས་ངྐ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་པྥཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ སུ་ཁཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ནུ་ཏཱ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་སཱི་ཏ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཝི་ཙཱ་རོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨི་མེ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧུ –
‘‘ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ, ཀཱ་མཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ;
ས་ནྟེ་སུ་པི ཙ ཨ་ཉྙེ་སུ, པ་ཉྩེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏཱ’’ཏི.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ནེ་ཏྟ ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ སུ་ཁེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧུ –
‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི. (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༣༢; ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༤༤);
པ་ཧཱ་ན་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ན་སྶ ཝི་སེ་སོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ་པི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་ཝི་སེ་སོ. ཨ་ཐེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཡ ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དོ ཀ་སྨཱ ན ག་ཧི་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ, མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན་ས་ཏྟི་ཏོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶཱ་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་སྶ་པི ཛྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ’’ནྟི་པི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ’’ནྟི་པི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ན ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཙ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཙ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
པི-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཝ་ཀོ, ཏ་ཉྩ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་སུ་ཁ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་སུ་ཁ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ན་ཝ་ཀཱ, པ་རི་ཏྟཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, པ་རི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ན་ཝ་ཀཱ, ‘‘དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ པ་རི་ཏྟཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་མི་སྶ་ཀ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས ན་ཝ་ཀཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ན་ཝ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༢༢. ཛྷཱ་ན་ཝི་སེ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་ས་དི་སོ་ཝཱ་ཏི ཝི་པཱ་ཀཾ ཛྷཱ་ན་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏུཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་པཱ་ཀ་ནི་དྡེ་སེ་པི ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ་ཝ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ.
༢༥. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་མཱ་ན་སཾ ཛྷཱ་ན་བྷེ་དེ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཏཱི་ཧི དྭཱི་ཧི པུ་ན དྭཱི་ཧི ཛྷཱ་ན་ངྒེ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་ག་བྷེ་དེ་ན པ་ཉྩ་དྷཱ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ཀཾ ཏི་ཝ་ངྒི་ཀཾ དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ པུ་ན དུ་ཝ་ངྒི་ཀ་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན, པུ་ན ཏཾ པུ་ཉྙ་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷེ་དཱ པ་ཉྩ་ད་ས་དྷཱ བྷ་ཝེ་ཏྱ་ཏྠོ.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཨི་དཱ་ནི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ནཱ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ན་ནྟཾ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཉྩ ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ནྟཾ, ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སོ. ‘‘ཨ་ན་ནྟཱ་ཀཱ་ས’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨ་གྱཱ་ཧི་ཏོ’’ཏྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཝི་སེ་ས་ན་སྶ པ་ར་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ ས་ཀ་ཏྠེ བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩ་མེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཾ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཨི་དྷ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛྷཱ་ནཾ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ནྟཾ, པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་མྤི ཨ་ན་ནྟཱ་ཀཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཨ་ནྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་ཏོ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཨ་ན་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ, ན-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ. དུ་ཏི་ཡཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྩི་ཏ་བྦཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ དུ་ཏི་ཡཱ་རུ་པྤ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་མཾ.
ནཱ་སྶ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་སྶ ཀི་ཉྩ་ནཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཾ, པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟྱཱ་དི པུ་རི་མ་ས་དི་སཾ.
ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སུ་ཁུ་མཱ་ཡ ཙ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ་སྶ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ས་ཉྙཱ ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི ཨ་ས་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་ཉྙ་ནྟི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙ་མེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཉྙཱ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ནྟྭཱ ནི་བྦེ་ད་ཛ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཊུ་ས་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ ཙ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ན ཨ་ས་ཉྙཱ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨི་མ་སྶ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ནེ ནེ་ཝ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཱ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ. པི-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་མི་སྶ་ཀ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུ་ཀ་དེ་ས་ནཾ (དྷ. ས. ༢༦༥-༢༦༨), ཨ་ཉྙ་མྤི ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་བྷེ་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༣༠. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ་ནཾ, ཀ་སི་ཎཱ་ཀཱ་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་དི་ཙ་ཏུ་ནྣཾ གོ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་བྷེ་དེ་ན ཨཱ་རུ་པྤ་མཱ་ན་སཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཏ་དུ་གྒྷཱ་ཊེ་ན ལ་དྡྷཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་མཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝ་མཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟཾ ཏ་ཏི་ཡཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཨ་ངྒཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་སྶཱ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ –
‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ, ཙ་ཏ་སྶོ་པི བྷ་ཝ་ནྟི་མཱ;
ཨ་ངྒཱ་ཏི་ཀྐ་མ་མེ་ཏཱ་སཾ, ན ཨི་ཙྪ་ནྟི ཝི་བྷཱ་ཝི་ནོ’’ཏི; (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༢༦༨);
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སོ་བྷ་ན་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཡོ་ག་ཏོ, ཕ་ལ་ཉྩ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟ’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏི་ས་ཝ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ, ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝཱ ‘‘སོ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཛྫ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནཾ པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི ཨཱ-ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ནི་བྦཱ་ནཾ མ་གྒེ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཝཱ མ་གྒཱི་ཡ་ཏི, ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མ་གྒོ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལ་དྡྷཾ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སོ་ཏ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི, པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ མ་གྒོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ.
ས་ཀིཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨི་མཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི, ཨི་དྷ པ་ཏྭཱ ཨི་དྷ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཏ་ཏྠ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨི་དྷ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཏ་ཏྠ པ་ཏྭཱ ཨི་དྷ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨི་དྷ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨི་དྷ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི པ་ཉྩ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་སུ པ་ཉྩ་མ་ཀོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཧི ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ས་ཀིཾ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྶ མ་གྒོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ. ཀི་ཉྩཱ་པི མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་མ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཕ་ལ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ནཱ་མ, ཏ་སྶ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣོ མ་གྒོ མ་གྒ་ནྟ་རཱ་ཝ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ཕ་ལ་ཊྛེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ་ཏི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨི་མཾ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ཏ་སྶ མ་གྒོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཧཱ, ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ར་ཡོ, སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ ཝཱ ཨ་རཱ ཀི་ལེ་སཱ ཧ་ཏཱ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ར་ཧཱ, པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨ་ར་ཧཱ, ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཕ་ལ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་བྷཱུ་ཏོ མ་གྒོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ.
པི-ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ས་ཧ་སྶ་བྷེ་དཾ ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༢༠༦; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༠༦-༢༡༤) ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶ་བྷེ་དཾ ན་ཡཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏྟ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ, ཀ་ཐཾ? སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཏཱ་ཝ ཛྷཱ་ན་ནཱ་མེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ་ཏི དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟོ, པུ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ནཱ་མེ་ན ད་ས་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ མ་གྒ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་ཙྩ་ས་མ་ཐ་དྷ་མྨ་ཁ་ནྡྷ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ནཱ་མེ་ཧི་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ ད་ས་ད་སཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་སྨཱ ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ད་ས་མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ད་ས ད་སཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ དྭེ ན་ཡ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. པུ་ན ཏཱ་ནི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ཧི ཨ་མི་སྶེ་ཏྭཱ དྭེ ས་ཏཱ་ནི, མི་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ་དཱི་སུ་པི.
༣༢. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལ་དྡྷཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ ཏཾ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ.
༣༤. ཙ་ཏུ་མ་གྒ་པྤ་བྷེ་དེ་ནཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཊ་ཝ་པཱ་ཊ་ཝ་ཏ་ར་ཏ་མ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་ནཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ ཏེ་ས་མེ་ཝ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་རཱ་ག་མཱ་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒཱ་ནཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཧོ་ཏི, ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཕ་ལ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་དྷཱ མ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཀི་རི་ཡཱ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཏ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི? མ་གྒ་སྶ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཧི མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏཾ པ་ན ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཏེ་ན ཨ་ས་ནི་ས་མྤཱ་ཏེ་ན ཝི་ཡ ཏ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱུ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ན ཀ་དཱ་ཙི སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི ས་བྦ་ཐཱ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ནྟི.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙི་ཏྟ་ག་ཎ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. ‘‘དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནེ་ཝ’’ནྟྱཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཎ་ན་ས་ངྒ་ཧོ.
༣༦. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་དྷཱ ཀཱ་མེ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མེ བྷ་ཝེ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་དྷཱ ཨཱི་ར་ཡེ, རཱུ་པེ བྷ་ཝེ པ་ནྣ་ར་ས ཨཱི་ར་ཡེ, ཨཱ་རུ་པྤེ བྷ་ཝེ དྭཱ་ད་ས ཨཱི་ར་ཡེ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ པ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷེ དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་དྷཱ ཨཱི་ར་ཡེ, ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཏྱ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱུ་མི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི་པི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་སྭེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ’’ཏྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཀཱ་མེ, རཱུ་པེ’’ཏི ཙ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ནི་དྡེ་སོ. ཨ་རཱུ་པེ བྷ་ཝཱ་ནི ཨཱ་རུ་པྤཱ་ནི. ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་དྷཱ ཨཱི་ར་ཡེ, རཱུ་པེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ནྣ་ར་ས ཨཱི་ར་ཡེ, ཨཱ་རུ་པྤེ ཨཱ་རུ་པྤཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི དྭཱ་ད་ས ཨཱི་ར་ཡེ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་དྷཱ ཨཱི་ར་ཡེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༣༧. ཨི་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཛཱ་ཏི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཙི་ཏྟ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ན་ཝུ་ཏི་པྤ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ན་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཙ་ཀྑ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ས་ཏཾ ཨེ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཾ ས་ཏཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི.
ཙི་ཏྟ་ག་ཎ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་ཏྠཱ་ར་ག་ཎ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་དི་ས་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་ཉྩེ་ཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་སུ་པི, ཧི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ན་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཉྩ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཡོ་ག་བྷེ་དེ་ནཱ’’ཏྱཱ་དི, ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡཾ ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ སཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏཾ ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་དི་སོ མ་གྒོ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་དི་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒཱ་དི་བྷེ་དོ མ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཡེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ མ་གྒོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ སོ མ་གྒོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏཾ་ཏཾ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཛྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ མ་གྒོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ སོ ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ མ་གྒོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན དྭཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ན་ཏྠི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་གྒོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་གྒོ ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཧི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཛྷཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་ནྟི. ཝེ་ད་ནཱ་ནི་ཡ་མོ པ་ན ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ས་ཀ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ངྒ་ནི་ཡ་མོ. ཏ་སྶ ཧི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ན པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ་ཝ མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པི་ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ་པི ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་གྒོ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སཱ་རོ. ཐེ་ར་ཝཱ་ད་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟོ པ་ན པ་པ་ཉྩོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ག་ནྠ་བྷཱི་རུ་ཀ་ཛ་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
༤༢. ཡ་ཐཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཋ་མཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཛྷཱ་ན་བྷེ་དེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་མྤི ཙི་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟ’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨཱ་རུ་པྤ་ཉྩཱ་པི ཨུ་པེ་ཀྑེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ངྒ་ས་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏྱ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཉྩ པ་ཋ་མཱ་དི་ཛྷཱ་ན་བྷེ་དེ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་ནྟྱཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་རུ་པྤ་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ་མེ ཛྷཱ་ནེ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ་པི ཧི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི དི་སྶ་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ –
‘‘རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཙ;
པ་ཋ་མཱ་དི་ཛྷཱ་ན་བྷེ་དེ, ཨཱ་རུ་པྤ་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ་མེ’’ཏི. (ནཱ་མ. པ་རི. ༢༤);
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་མྤི པ་ཋ་མཱ་དི་ཛྷཱ་ན་བྷེ་དེ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨཱ་རུ་པྤ་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ་མེ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཡོ་ག་བྷེ་དེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཉྩ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝི་དྷ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཝི་ཡ ཙ པ་ཋ་མཱ་དི་ཛྷཱ་ན་བྷེ་དེ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་རུ་པྤ་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ་མེ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཱ་དི་ཀ་མེ་ཀེ་ཀཾ ཛྷཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ནྟི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ. ཨ་ནྟེ ཏུ ཛྷཱ་ནཾ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ ཏི་ཝི་དྷ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཨ་ཊྛ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཏྱ་ཏྠོ.
༤༣. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཎ་ན་ཝུ་ཌྜྷི ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ་སྭེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ས་མེ་ཝ ག་ཎ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ས་ཏ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ཏིཾ་སཱ’’ཏྱཱ་དི.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.