༡. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒོ

༡. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཾ

༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ནྭ་དེ་ཝ [ཨ་ནུ་དེ་ཝ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཨ་ཧི་རི་ཀཾ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་དྡ་སུ་ནོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི པ་ཧོ་ཏི; མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཧོ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པ་ཧོ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་ཧོ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པ་ཧོ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི པ་ཧོ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཧོ་ཏི.

‘‘ཝི་ཛྫཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ནྭ་དེ་ཝ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ. ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་དྡ་སུ་ནོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཧོ་ཏི; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སྶ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏི; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཧོ་ཏི; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པ་ཧོ་ཏི; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་ཧོ་ཏི; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པ་ཧོ་ཏི; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ས་མྨཱ་ས་ཏི པ་ཧོ་ཏི; ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ཨུ་པ་ཌྜྷ་སུ་ཏྟཾ

༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྱེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ག་ར་ཀཾ ནཱ་མ [ནཱ་ག་ར་ཀཾ ནཱ་མ (སཱི.), ས་ཀྐ་རཾ ནཱ་མ (སྱཱ. ཀ.)] ས་ཀྱཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི.

‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ན་ནྡ! ས་ཀ་ལ་མེ་ཝི་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ …པེ… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི …པེ… ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ས་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི.

‘‘ཏ་ད་མི་ནཱ་པེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ. མ་མ་ཉྷི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི; ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི; མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི; སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ

༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཀ་ལ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི.

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! ས་ཀ་ལ་མི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་སྶ – ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཀ་ཐ་ཉྩ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི?

‘‘ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི.

‘‘ཏ་ད་མི་ནཱ་པེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ. མ་མ་ཉྷི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི; ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི; མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི; སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཁོ ཨེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་མི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ – ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ས་བྦ་སེ་ཏེ་ན ཝ་ལ༹་ཝཱ་བྷི་ར་ཐེ་ན [ཝ་ལ༹་བྷཱི་ར་ཐེ་ན (སཱི.)] སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ཡ་ནྟཾ. སེ་ཏཱ སུ་དཾ ཨ་སྶཱ ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི སེ་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, སེ་ཏོ ར་ཐོ, སེ་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ, སེ་ཏཱ ར་སྨི་ཡོ, སེ་ཏཱ པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛི, སེ་ཏཾ ཚ་ཏྟཾ, སེ་ཏཾ ཨུ་ཎྷཱི་སཾ, སེ་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི, སེ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ, སེ་ཏཱ་ཡ སུ་དཾ ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ བཱི་ཛཱི་ཡ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཛ་ནོ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘བྲ་ཧྨཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཡཱ་ནཾ! བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ན་རཱུ་པཾ ཝ་ཏ, བྷོ’’ཏི!!

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ. ཨ་དྡ་སཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ས་བྦ་སེ་ཏེ་ན ཝ་ལ༹་ཝཱ་བྷི་ར་ཐེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ཡ་ནྟཾ. སེ་ཏཱ སུ་དཾ ཨ་སྶཱ ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི སེ་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ, སེ་ཏོ ར་ཐོ, སེ་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ, སེ་ཏཱ ར་སྨི་ཡོ, སེ་ཏཱ པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛི, སེ་ཏཾ ཚ་ཏྟཾ, སེ་ཏཾ ཨུ་ཎྷཱི་སཾ, སེ་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི, སེ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ, སེ་ཏཱ་ཡ སུ་དཾ ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ བཱི་ཛཱི་ཡ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཛ་ནོ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘བྲ་ཧྨཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཡཱ་ནཾ! བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ན་རཱུ་པཾ ཝ་ཏ, བྷོ’ཏི!! ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི?

‘‘ས་ཀྐཱ, ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ – ‘བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ནཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘དྷ་མྨ་ཡཱ་ནཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡོ’ ཨི་ཏི་པཱི’’ཏི.

‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, དོ་ས་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི, དོ་ས་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི, མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, དོ་ས…པེ… མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི, དོ་ས… མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི, དོ་ས… མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི, དོ་ས… མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, དོ་ས… མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི, དོ་ས… མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་མི་ནཱ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ཨི་མ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ – ‘བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ནཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘དྷ་མྨ་ཡཱ་ནཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡོ’ ཨི་ཏི་པཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –

‘‘ཡ་སྶ ས་དྡྷཱ ཙ པ་ཉྙཱ ཙ, དྷ་མྨཱ ཡུ་ཏྟཱ ས་དཱ དྷུ་རཾ;

ཧི་རཱི ཨཱི་སཱ མ་ནོ ཡོ་ཏྟཾ, ས་ཏི ཨཱ་ར་ཀྑ་སཱ་ར་ཐི.

‘‘ར་ཐོ སཱི་ལ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཛྷཱ་ན་ཀྑོ ཙ་ཀྐ་ཝཱི་རི་ཡོ;

ཨུ་པེ་ཀྑཱ དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷི, ཨ་ནི་ཙྪཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཎཾ.

‘‘ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ, ཝི་ཝེ་ཀོ ཡ་སྶ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ;

ཏི་ཏི་ཀྑཱ ཙ་མྨ་ས་ནྣཱ་ཧོ [ཝ་མྨ་ས་ནྣཱ་ཧོ (སཱི.)], ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཏྟ་ནི ས་མྦྷཱུ་ཏཾ, བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ;

ནི་ཡྻ་ནྟི དྷཱི་རཱ ལོ་ཀ་མྷཱ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཛ་ཡཾ ཛ་ཡ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;

༥. ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ཨི་དྷ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་མྷེ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘ཀི་མ་ཏྠི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རོ་མ – ‘དུ་ཀྑ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རི་ཉྙ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཀ་ཙྩི མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ ཙེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧོ་མ, ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑཱ་མ, དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་མ, ན ཙ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི?

‘‘ཏ་གྒྷ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ ཙེ་ཝ མེ ཧོ་ཐ, ན ཙ མཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ, དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཐ, ན ཙ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. དུ་ཀྑ་སྶ ཧི པ་རི་ཉྙ་ཏྠཾ མ་ཡི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཏྠི པ་ནཱ་ཝུ་སོ, མ་གྒོ, ཨ་ཏྠི པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཨ་ཏྠི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་གྒོ, ཨ་ཏྠི པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ’’’ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ, ཀ་ཏ་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ, ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. པ་ཋ་མ་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟཾ

༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’ནྟི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏ་མཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི?

‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཡོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ – ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟཾ

༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘‘རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ དོ་ས་ཝི་ན་ཡོ མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡོ’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་སྶ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ – ‘རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ དོ་ས་ཝི་ན་ཡོ མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡོ’’’ཏི? ‘‘ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ – ‘རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ དོ་ས་ཝི་ན་ཡོ མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡོ’ཏི. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘ཨ་མ་ཏཾ, ཨ་མ་ཏ’ནྟི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མ་ཏཾ, ཀ་ཏ་མོ ཨ་མ་ཏ་གཱ་མི་མ་གྒོ’’ཏི? ‘‘ཡོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་མ་ཏཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཨ་མ་ཏ་གཱ་མི་མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ

༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་རི་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི ཝི་བྷ་ཛི་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ? སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི? ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ? ཡོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་ངྐ་པྤོ, ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ངྐ་པྤོ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ? ཡཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ? ཡཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཀ་པྤེ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ; དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. སཱུ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ལི་སཱུ་ཀཾ ཝཱ ཡ་ཝ་སཱུ་ཀཾ ཝཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ ཨ་ཀྐ་ནྟཾ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི [བྷེ་ཙྪ་ཏི (ཀ.)], ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཝ་ཏ བྷི་ཀྑུ མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཝི་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ཡཱ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ལི་སཱུ་ཀཾ ཝཱ ཡ་ཝ་སཱུ་ཀཾ ཝཱ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ ཨ་ཀྐ་ནྟཾ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཝ་ཏ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཝི་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ཡཱ.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ན་ནྡི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ན་ནྡི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ན་ནྡི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ནི་བྦཱ་ན་ངྒ་མཱ ཧོ་ནྟི ནི་བྦཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ནཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ’’ཏི?

‘‘ཨ་ཊྛི་མེ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ནི་བྦཱ་ན་ངྒ་མཱ ཧོ་ནྟི ནི་བྦཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ནཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨི་མེ ཁོ, ན་ནྡི་ཡ, ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ནི་བྦཱ་ན་ངྒ་མཱ ཧོ་ནྟི ནི་བྦཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ནཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ན་ནྡི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ …པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཉྩ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;

ཀི་མ་ཏྠི་ཡོ ཙ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ, ཝི་བྷ་ངྒོ སཱུ་ཀ་ན་ནྡི་ཡཱ་ཏི.