༣. བྷཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. བྷཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༢༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ … ཏ་ཏྲ ཁོ … ‘‘བྷཱ་ར་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི བྷཱ་ར་ཧཱ་ར་ཉྩ བྷཱ་རཱ་དཱ་ན་ཉྩ བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་རོ? པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ; ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་རོ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ར་ཧཱ་རོ? པུ་གྒ་ལོ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཡྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ; ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ར་ཧཱ་རོ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་རཱ་དཱ་ནཾ? ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ [པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ན་ནྡཱི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ [ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་རཱ་དཱ་ནཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ནཾ? ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ ཙཱ་གོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ན’’ནྟི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན [ཝ་ཏྭཱ (སཱི.) ཨེ་ཝ་མཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ] སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘བྷཱ་རཱ ཧ་ཝེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, བྷཱ་ར་ཧཱ་རོ ཙ པུ་གྒ་ལོ;
བྷཱ་རཱ་དཱ་ནཾ དུ་ཁཾ ལོ་ཀེ, བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ནཾ སུ་ཁཾ.
‘‘ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་རུཾ བྷཱ་རཾ, ཨ་ཉྙཾ བྷཱ་རཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡ;
ས་མཱུ་ལཾ ཏ་ཎྷ་མ་བྦུ་ཡ྄ཧ [ཏ་ཎྷ་མ་བྦྷུ་ཡ྄ཧ (པཱི. ཀ.)], ནི་ཙྪཱ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;
༢. པ་རི་ཉྙ་སུ་ཏྟཾ
༢༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘པ་རི་ཉྙེ་ཡྻེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མི པ་རི་ཉྙ་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ? རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ དྷ་མྨོ, ཝེ་ད་ནཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ དྷ་མྨོ, ས་ཉྙཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ དྷ་མྨོ, ས་ངྑཱ་རཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ དྷ་མྨོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ དྷ་མྨོ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཉྙཱ? ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ མོ་ཧ་ཀྑ་ཡོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཉྙཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ; ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ; ས་ཉྙཾ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ… ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ; ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་ཛ་ཧཾ བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ; ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་ཛ་ཧཾ བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སུ་ཏྟཾ
༢༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ རཱུ་པཾ པ་ཧཱི་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཾ. ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཨེ་ཝཾ སཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཧཱི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཡོ ས་ཉྙཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཨེ་ཝཾ སཱ ས་ཉྙཱ པ་ཧཱི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཡོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཧཱི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཧཱི་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཏྟཾ
༢༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘པུ་བྦེ་ཝ [པུ་བྦེ (པཱི. ཀ.)] མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ [བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ (པཱི. ཀ.)] ས་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀོ ནུ ཁོ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཀོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཀོ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཀོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ? ཀོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀིཾ ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡཾ ཁོ རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ རཱུ་པ་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡཾ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ [ཡཱ (ཀ.)]. ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡཾ ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི…པེ… ཡཾ ས་ངྑཱ་རེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ [ཡེ (སཱི. ཀ.)] ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཡཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ’’’.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ [ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ (སཱི.)]. ཡ་ཏོ ཙ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ; ཨ་ཐཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟི [ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི (སཱི. པཱི. ཀ.)]; ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི; ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཏྟཾ
༢༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘རཱུ་པ་སྶཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶཱ་ད་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨ་ཙ་རིཾ. ཡོ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷ་ག་མཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ མེ སོ སུ་དི་ཊྛོ. རཱུ་པ་སྶཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨ་ཙ་རིཾ. ཡོ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷ་ག་མཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ མེ སོ སུ་དི་ཊྛོ. རཱུ་པ་སྶཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨ་ཙ་རིཾ. ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷ་ག་མཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ མེ ཏཾ སུ་དི་ཊྛཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ཉྙཱ་ཡཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶཱ་ད་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨ་ཙ་རིཾ. ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷ་ག་མཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ མེ སོ སུ་དི་ཊྛོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨ་ཙ་རིཾ. ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷ་ག་མཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ མེ སོ སུ་དི་ཊྛོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨ་ཙ་རིཾ. ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷ་ག་མཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ མེ ཏཾ སུ་དི་ཊྛཾ. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ…པེ… ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟི [ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི (སཱི. པཱི. ཀ.)]; ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི; ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཏ་ཏི་ཡ་ཨ་སྶཱ་ད་སུ་ཏྟཾ
༢༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨིཾ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨིཾ སཱ་ར་ཛྫ་ནྟི. ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟི. ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨཱ ནི་སྶ་རེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨཱ ནི་སྶ་ར་ནྟི. ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ…པེ… ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ཡ… ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ནི་སྶ་རེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ནི་སྶ་ར་ནྟི. ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ སཱ་ར་ཛྫ་ནྟི. ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟི. ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨཱ ནི་སྶ་རེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨཱ ནི་སྶ་ར་ནྟི.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཾ་སུ [ནཱ་བྦྷ་ཉྙིཾ་སུ (སཱི.)]; ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀཱ ལོ་ཀཱ ས་མཱ་ར་ཀཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཱ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ནི་སྶ་ཊཱ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཾ་སུ; ཨ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀཱ ལོ་ཀཱ ས་མཱ་ར་ཀཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཱ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ནི་སྶ་ཊཱ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི’’. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྑཾ སོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཡོ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ སོ དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡོ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི… ཡོ ས་ཉྙཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི… ཡོ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི… ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྑཾ སོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཡོ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ སོ དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྑཾ སོ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཡོ དུ་ཀྑཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, པ་རི་མུ་ཏྟོ སོ དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡོ ཝེ་ད་ནཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི… ཡོ ས་ཉྙཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི… ཡོ ས་ངྑཱ་རེ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི… ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྑཾ སོ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ཡོ དུ་ཀྑཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, པ་རི་མུ་ཏྟོ སོ དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟཾ
༣༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཋི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, དུ་ཀྑ་སྶེ་སོ ཨུ་པྤཱ་དོ རོ་གཱ་ནཾ ཋི་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ…པེ… ཡོ ས་ཉྙཱ་ཡ…པེ… ཡོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ…པེ… ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཋི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, དུ་ཀྑ་སྶེ་སོ ཨུ་པྤཱ་དོ རོ་གཱ་ནཾ ཋི་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, དུ་ཀྑ་སྶེ་སོ ནི་རོ་དྷོ རོ་གཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ …པེ… ཡོ ས་ཉྙཱ་ཡ… ཡོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ… ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, དུ་ཀྑ་སྶེ་སོ ནི་རོ་དྷོ རོ་གཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨ་གྷ་མཱུ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༣༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་གྷ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨ་གྷ་མཱུ་ལ་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་གྷཾ? རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྷཾ, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་གྷཾ, ས་ཉྙཱ ཨ་གྷཾ, ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་གྷཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་གྷཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྷཾ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྷ་མཱུ་ལཾ? ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ ན་ནྡཱི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ [ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི; སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྷ་མཱུ་ལ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
༡༡. པ་བྷ་ངྒུ་སུ་ཏྟཾ
༣༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘པ་བྷ་ངྒུ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨ་པྤ་བྷ་ངྒུ་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྷ་ངྒུ, ཀིཾ ཨ་པྤ་བྷ་ངྒུ? རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྷ་ངྒུ. ཡོ ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་དཾ ཨ་པྤ་བྷ་ངྒུ. ཝེ་ད་ནཱ པ་བྷ་ངྒུ. ཡོ ཏ་སྶཱ ནི་རོ་དྷོ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་དཾ ཨ་པྤ་བྷ་ངྒུ. ས་ཉྙཱ པ་བྷ་ངྒུ… ས་ངྑཱ་རཱ པ་བྷ་ངྒུ. ཡོ ཏེ་སཾ ནི་རོ་དྷོ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་དཾ ཨ་པྤ་བྷ་ངྒུ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་བྷ་ངྒུ. ཡོ ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་དཾ ཨ་པྤ་བྷ་ངྒཱུ’’ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
བྷཱ་ར་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
བྷཱ་རཾ པ་རི་ཉྙཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ, ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀཾ;
ཨ་སྶཱ་དཱ ཙ ཏ་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་མ་ཊྛ་མཾ;
ཨུ་པྤཱ་དཾ ཨ་གྷ་མཱུ་ལ་ཉྩ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མོ པ་བྷ་ངྒཱུ་ཏི.