༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༨༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་པྤི་ནཱི་ཏཱི་རེ. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ས་པྤི་ནཱི་ཏཱི་རཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ སེ་ཊྛོ ཛ་ནེ་ཏ་སྨིཾ, ཡེ གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རི་ནོ;
ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ, སོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ. ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ‘‘ས་མ་ནུ་ཉྙོ མེ ས་ཏྠཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི་ཏི.
༢. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཕ་ལཾ ཝེ ཀ་ད་ལིཾ ཧ་ནྟི, ཕ་ལཾ ཝེ་ལུ༹ཾ ཕ་ལཾ ན་ལ༹ཾ;
ས་ཀྐཱ་རོ ཀཱ་པུ་རི་སཾ ཧ་ནྟི, ག་བྦྷོ ཨ་སྶ་ཏ་རིཾ ཡ་ཐཱ’’ཏི.
༣. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༡༨༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ མཱ་ག་དྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝོ ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཕུ་སཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘སེ་ཝེ་ཐ པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི,
ཙ་རེ་ཡྻ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་པྤ་མོ་ཀྑཱ;
ས་ཙེ ར་ཏིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཏ་ཏྠ,
ས་ངྒྷེ ཝ་སེ ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟོ ས་ཏཱི་མཱ.
‘‘ཀུ་ལཱ་ཀུ་ལཾ པི་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ,
ཨི་ནྡྲི་ཡ་གུ་ཏྟོ ནི་པ་ཀོ ས་ཏཱི་མཱ;
སེ་ཝེ་ཐ པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི,
བྷ་ཡཱ པ་མུ་ཏྟོ ཨ་བྷ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོ.
‘‘ཡ་ཏྠ བྷེ་ར་ཝཱ ས་རཱི་ས་པཱ [སི་རིཾ ས་པཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)],
ཝི་ཛྫུ ས་ཉྩ་ར་ཏི ཐ་ན་ཡ་ཏི དེ་ཝོ;
ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ,
ནི་སཱི་དི ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ.
‘‘ཨི་ད་ཉྷི ཛཱ་ཏུ མེ དི་ཊྛཾ, ན་ཡི་དཾ ཨི་ཏི་ཧཱི་ཏི་ཧཾ;
ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྨིཾ, ས་ཧ་སྶཾ མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ནཾ.
‘‘བྷི་ཡྻོ [བྷཱི་ཡོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཉྩ་ས་ཏཱ སེ་ཀྑཱ, ད་སཱ ཙ ད་ས་དྷཱ ད་ས;
ས་བྦེ སོ་ཏ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་གཱ་མི་ནོ.
‘‘ཨ་ཐཱ་ཡཾ [ཨ་ཏྠཱ་ཡཾ-ཨི་ཏི་པི དཱི. ནི. ༢.༢༩༠] ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ, པུ་ཉྙ་བྷཱ་གཱ་ཏི མེ མ་ནོ;
ས་ངྑཱ་ཏུཾ ནོ་པི ས་ཀྐོ་མི, མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཨོ་ཏྟ་པ’’ནྟི [ཨོ་ཏྟ་པེ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ཏི (ཀ.)].
༤. ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༨༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི ཨ་རུ་ཎ་ཝཱ ནཱ་མ. ར་ཉྙོ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏོ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏིཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛ་དྷཱ་ནིཾ [ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏི་ཡཾ ཁོ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཾ (པཱི. ཀ.)] སི་ཁཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. སི་ཁི་སྶ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ས་མྦྷ་ཝཾ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་གྒཾ བྷ་དྡ་ཡུ་གཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཁཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་བྷུཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨཱ་ཡཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ, ཡཱ་ཝ བྷ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ བྷི་ཀྑུ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཁཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཏ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཁཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་བྷུཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཙ བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ་ཡ ཙ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ བྷི་ཀྑུ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ, བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩ བྲ་ཧྨ་པ་རི་ས་ཉྩ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫེ ཙ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ ཙ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི [ཁཱི་ཡ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་ཏྠ་རི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏཱི’’’ཏི!
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཁཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་བྷུཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁོ ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲ་ཧྨཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ ཙ – ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་ཏྠ་རི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ སཱ་ཝ་ཀོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏཱི་ཏི! ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩ བྲ་ཧྨ་པ་རི་ས་ཉྩ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫེ ཙ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ བྷི་ཀྑུ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི ཀཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི ཀཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི ཧེ་ཊྛི་མེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་རི་མེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན་པི ཨུ་པ་རི་མེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཧེ་ཊྛི་མེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ ཙ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ ཙ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ས་མ་ཎ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ’’’ཏི!
‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྷི་བྷཱུ བྷི་ཀྑུ སི་ཁིཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ – པ་ཧོ་མི ཁྭཱ་ཧཾ ཨཱ་ཝུ་སོ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ [ས་ཧ་སྶཱི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’ནྟི. ‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀཱ་ལོ, ཨེ་ཏ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀཱ་ལོ; ཡཾ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ བྷི་ཀྑུ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ [ཨཱ་ར་བྦྷ་ཐ (ས་བྦ་ཏྠ)] ནི་ཀྐ་མ་ཐ [ནི་ཀྑ་མ་ཐ (སཱི. པཱི.)], ཡུ་ཉྫ་ཐ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
དྷུ་ནཱ་ཐ མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ནཾ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ་ཝ ཀུ་ཉྫ་རོ.
‘‘ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་སྶ་ཏི;
པ་ཧཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཁཱི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩ བྲ་ཧྨ་པ་རི་ས་ཉྩ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫེ ཙ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏྭཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ…པེ… ཏ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཁཱི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨ་སྶུ་ཏྠ ནོ, ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ གཱ་ཐཱ་ཡོ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶཱ’ཏི? ‘ཨ་སྶུ་མྷ ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་བྷུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ གཱ་ཐཱ་ཡོ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶཱ’ཏི. ‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏྠ ཨ་བྷི་བྷུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ གཱ་ཐཱ་ཡོ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶཱ’’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སྶུ་མྷ ཨ་བྷི་བྷུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ གཱ་ཐཱ་ཡོ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ –
‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐ, ཡུ་ཉྫ་ཐ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
དྷུ་ནཱ་ཐ མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ནཾ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ་ཝ ཀུ་ཉྫ་རོ.
‘‘ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་སྶ་ཏི;
པ་ཧཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘‘ཨེ་ཝཾ ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སྶུ་མྷ ཨ་བྷི་བྷུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ གཱ་ཐཱ་ཡོ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶཱ’ཏི. ‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ; སཱ་དྷུ ཁོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! ཨ་སྶུ་ཏྠ ཨ་བྷི་བྷུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ གཱ་ཐཱ་ཡོ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶཱ’’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.
༥. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༡༨༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཧ་ནྡ དཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་མ་ནྟ་ཡཱ་མི ཝོ – ‘ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྪི་མཱ ཝཱ་ཙཱ’’.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ [པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ.) ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ་པི] ས་མཱ་པ་ཛྫི. པ་ཋ་མཱ ཛྷཱ་ནཱ [པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ (སྱཱ. ཀཾ.) ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཱ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ་པི] ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. དུ་ཏི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཏ་ཏི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི.
ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཏ་ཏི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. དུ་ཏི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. པ་ཋ་མཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. དུ་ཏི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཏ་ཏི་ཡཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་མ་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཧ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ས་བྦེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི, བྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀེ ས་མུ་སྶ་ཡཾ;
ཡ་ཏྠ ཨེ་ཏཱ་དི་སོ ས་ཏྠཱ, ལོ་ཀེ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བ་ལ་པྤ་ཏྟོ, ས་མྦུ་དྡྷོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི.
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཧ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ;
ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོ’’ཏི.
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཧ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཏ་དཱ་སི ཡཾ བྷིཾ་ས་ན་ཀཾ, ཏ་དཱ་སི ལོ་མ་ཧཾ་ས་ནཾ;
ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་རཱུ་པེ་ཏེ, ས་མྦུ་དྡྷེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ’’ཏི.
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཧ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ནཱ་ཧུ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སོ, ཋི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
ཨ་ནེ་ཛོ ས་ནྟི་མཱ་ར་བྦྷ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ [ཡཾ ཀཱ་ལ་མ་ཀ་རཱི མུ་ནི (མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟེ)].
‘‘ཨ་ས་ལླཱི་ནེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཝཱ་ས་ཡི;
པ་ཛྫོ་ཏ་སྶེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཝི་མོ་ཀྑོ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
བྲ་ཧྨཱ་ས་ནཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡོ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏཱི;
པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཙ དེ་སི་ཏཾ, ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི.
བྲ་ཧྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ. [ཨི་ཏོ པ་རཾ མ་ར་མྨ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཨེ་ཝ་མྤི དི་སྶ་ཏི –§བྲ་ཧྨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཾ ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཉྩ, བྲ་ཧྨ་དེ་ཝོ བ་ཀོ ཙ བྲ་ཧྨཱ.§ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ བྲ་ཧྨཱ་ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྩ, ཏི་སྶ་ཀ་ཉྩ ཏུ་རཱུ ཙ.§བྲ་ཧྨཱ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷི་ཀྑུ, ས་ན་ངྐུ་མཱ་རེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ.§ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡཾ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏི, པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་ནྣ་ར་སཱ་ཏི.]