༢. དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ

༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཋ་མ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟཾ

༨༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་སྶ་པོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཀ་སྶ་པོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཀཱ་སེ་སི, ནོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་ས’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཀ་སྶ་པ, ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུ’’ཏི.

‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶ སི་ཀྑེ་ཐ, ས་མ་ཎཱུ་པཱ་ས་ན་སྶ ཙ;

ཨེ་ཀཱ་ས་ན་སྶ ཙ ར་ཧོ, ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཙཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ ཀ་སྶ་པོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ; ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་སྶ་པོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ས་མ་ནུ་ཉྙོ མེ ས་ཏྠཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི་ཏི.

༢. དུ་ཏི་ཡ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟཾ

༨༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཀ་སྶ་པོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘བྷི་ཀྑུ སི་ཡཱ ཛྷཱ་ཡཱི ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ,

ཨཱ་ཀ་ངྑེ ཙེ ཧ་ད་ཡ་སྶཱ་ནུ་པ་ཏྟིཾ;

ལོ་ཀ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉྩ,

སུ་ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཏ་དཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི.

༣. མཱ་གྷ་སུ་ཏྟཾ

༨༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་གྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ མཱ་གྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཀིཾ་སུ ཚེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཀིཾ་སུ ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི;

ཀི་སྶ་སྶུ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ, ཝ་དྷཾ རོ་ཙེ་སི གོ་ཏ་མཱ’’ཏི.

‘‘ཀོ་དྷཾ ཚེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཀོ་དྷཾ ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི;

ཀོ་དྷ་སྶ ཝི་ས་མཱུ་ལ་སྶ, མ་དྷུ་ར་གྒ་སྶ ཝ་ཏྲ་བྷཱུ;

ཝ་དྷཾ ཨ་རི་ཡཱ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཏ་ཉྷི ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི.

༤. མཱ་ག་དྷ་སུ་ཏྟཾ

༨༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ མཱ་ག་དྷོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཀ་ཏི ལོ་ཀ་སྨིཾ པ་ཛྫོ་ཏཱ, ཡེ་ཧི ལོ་ཀོ པ་ཀཱ་ས་ཏི;

བྷ་ཝ་ནྟཾ པུ་ཊྛུ་མཱ་ག་མྨ, ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་མུ ཏཾ མ་ཡ’’ནྟི.

‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀེ པ་ཛྫོ་ཏཱ, པ་ཉྩ་མེ་ཏྠ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;

དི་ཝཱ ཏ་པ་ཏི ཨཱ་དི་ཙྩོ, ར་ཏྟི་མཱ་བྷཱ་ཏི ཙ་ནྡི་མཱ.

‘‘ཨ་ཐ ཨ་གྒི དི་ཝཱ་ར་ཏྟིཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཀཱ་ས་ཏི;

ས་མྦུ་དྡྷོ ཏ་པ་ཏཾ སེ་ཊྛོ, ཨེ་སཱ ཨཱ་བྷཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི.

༥. དཱ་མ་ལི་སུ་ཏྟཾ

༨༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ དཱ་མ་ལི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ དཱ་མ་ལི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན, པ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀི་ལཱ་སུ་ནཱ;

ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན, ན ཏེ་ནཱ་སཱི་ས་ཏེ བྷ་ཝ’’ནྟི.

‘‘ན་ཏྠི ཀི་ཙྩཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ (དཱ་མ་ལཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ),

ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ.

‘‘ཡཱ་ཝ ན གཱ་དྷཾ ལ་བྷ་ཏི ན་དཱི་སུ,

ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏི ས་བྦ་ག་ཏྟེ་བྷི ཛ་ནྟུ;

གཱ་དྷ་ཉྩ ལ་དྡྷཱ་ན ཐ་ལེ ཋི་ཏོ ཡོ,

ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏཱི པཱ་ར་ག་ཏོ ཧི སོ་ཝ [སོ་ཏི (སཱི. པཱི. ཀ.), ཧོ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.), སོ (?)].

‘‘ཨེ་སཱུ་པ་མཱ དཱ་མ་ལི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ,

ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ནི་པ་ཀ་སྶ ཛྷཱ་ཡི་ནོ;

པ་པྤུ་ཡྻ ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟཾ,

ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏཱི པཱ་ར་ག་ཏོ ཧི སོ’’ཏི [ཧོ་ཏཱི་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)].

༦. ཀཱ་མ་ད་སུ་ཏྟཾ

༨༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཀཱ་མ་དོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ, སུ་དུ་ཀྐ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི.

‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཝཱ་པི ཀ་རོ་ནྟི (ཀཱ་མ་དཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ),

སེ་ཁཱ སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;

ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡུ་པེ་ཏ་སྶ,

ཏུ་ཊྛི ཧོ་ཏི སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ’’ཏི.

‘‘དུ་ལླ་བྷཱ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་དི་དཾ ཏུ་ཊྛཱི’’ཏི.

‘‘དུ་ལླ་བྷཾ ཝཱ་པི ལ་བྷ་ནྟི (ཀཱ་མ་དཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ),

ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏཱ;

ཡེ་སཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ,

བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ར་ཏོ མ་ནོ’’ཏི.

‘‘དུ་སྶ་མཱ་ད་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་དི་དཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི.

‘‘དུ་སྶ་མཱ་ད་ཧཾ ཝཱ་པི ས་མཱ་ད་ཧ་ནྟི (ཀཱ་མ་དཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ),

ཨི་ནྡྲི་ཡཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏཱ;

ཏེ ཚེ་ཏྭཱ མ་ཙྩུ་ནོ ཛཱ་ལཾ,

ཨ་རི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟི ཀཱ་མ་དཱ’’ཏི.

‘‘དུ་གྒ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ས་མོ མ་གྒོ’’ཏི.

‘‘དུ་གྒ་མེ ཝི་ས་མེ ཝཱ་པི, ཨ་རི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟི ཀཱ་མ་ད;

ཨ་ན་རི་ཡཱ ཝི་ས་མེ མ་གྒེ, པ་པ་ཏ་ནྟི ཨ་ཝཾ་སི་རཱ;

ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མོ མ་གྒོ, ཨ་རི་ཡཱ ཧི ཝི་ས་མེ ས་མཱ’’ཏི.

༧. པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ཎྜ་སུ་ཏྟཾ

༨༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ཎྜོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ས་མྦཱ་དྷེ ཝ་ཏ ཨོ་ཀཱ་སཾ, ཨ་ཝི་ནྡི བྷཱུ་རི་མེ་དྷ་སོ;

ཡོ ཛྷཱ་ན་མ་བུ་ཛ྄ཛྷི [ཛྷཱ་ན་མ་བུ་དྷཱ (ཀ. སཱི.), ཛྷཱ་ན་མ་བུ་དྡྷི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] བུ་དྡྷོ, པ་ཊི་ལཱི་ན་ནི་ས་བྷོ མུ་ནཱི’’ཏི.

‘‘ས་མྦཱ་དྷེ ཝཱ་པི ཝི་ནྡ་ནྟི (པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ཎྜཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ),

དྷ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ;

ཡེ ས་ཏིཾ པ་ཙྩ་ལ་ཏྠཾ་སུ,

ས་མྨཱ ཏེ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ’’ཏི.

༨. ཏཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟཾ

༨༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏཱ་ཡ་ནོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ པུ་རཱ་ཎ་ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཏཱ་ཡ་ནོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ཚི་ནྡ སོ་ཏཾ པ་ར་ཀྐ་མྨ, ཀཱ་མེ པ་ནུ་ད བྲཱ་ཧྨ་ཎ;

ན་པྤ་ཧཱ་ཡ མུ་ནཱི ཀཱ་མེ, ནེ་ཀ་ཏྟ་མུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཀ་ཡི་རཱ ཙེ ཀ་ཡི་རཱ་ཐེ་ནཾ, ད་ལ༹ྷ་མེ་ནཾ པ་ར་ཀྐ་མེ;

སི་ཐི་ལོ ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛོ, བྷི་ཡྻོ ཨཱ་ཀི་ར་ཏེ ར་ཛཾ.

‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ [དུ་ཀྐ་ཏཾ (སཱི. པཱི.)] སེ་ཡྻོ, པ་ཙྪཱ ཏ་པ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ;

ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ཀ་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ནུ་ཏ་པྤ་ཏི.

‘‘ཀུ་སོ ཡ་ཐཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཧ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ནུ་ཀ་ནྟ་ཏི;

སཱ་མ་ཉྙཾ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛཾ, ནི་ར་ཡཱ་ཡཱུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི.

‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཐི་ལཾ ཀ་མྨཾ, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཉྩ ཡཾ ཝ་ཏཾ;

ས་ངྐ་སྶ་རཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ ཏཱ་ཡ་ནོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ; ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཏཱ་ཡ་ནོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ པུ་རཱ་ཎ་ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ཡ་ནོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ཚི་ནྡ སོ་ཏཾ པ་ར་ཀྐ་མྨ, ཀཱ་མེ པ་ནུ་ད བྲཱ་ཧྨ་ཎ;

ན་པྤ་ཧཱ་ཡ མུ་ནཱི ཀཱ་མེ, ནེ་ཀ་ཏྟ་མུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཀ་ཡི་རཱ ཙེ ཀ་ཡི་རཱ་ཐེ་ནཾ, ད་ལ༹ྷ་མེ་ནཾ པ་ར་ཀྐ་མེ;

སི་ཐི་ལོ ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛོ, བྷི་ཡྻོ ཨཱ་ཀི་ར་ཏེ ར་ཛཾ.

‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ སེ་ཡྻོ, པ་ཙྪཱ ཏ་པ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ;

ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ཀ་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ནུ་ཏ་པྤ་ཏི.

‘‘ཀུ་སོ ཡ་ཐཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཧ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ནུ་ཀ་ནྟ་ཏི;

སཱ་མ་ཉྙཾ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛཾ, ནི་ར་ཡཱ་ཡཱུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི.

‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཐི་ལཾ ཀ་མྨཾ, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཉྩ ཡཾ ཝ་ཏཾ;

ས་ངྐ་སྶ་རཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི.

‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ཡ་ནོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ, ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ཡ་ན་གཱ་ཐཱ; པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ཡ་ན་གཱ་ཐཱ; དྷཱ་རེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ཡ་ན་གཱ་ཐཱ. ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ཡ་ན་གཱ་ཐཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ’’ཏི.

༩. ཙ་ནྡི་མ་སུ་ཏྟཾ

༩༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཙ་ནྡི་མཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ནཱ ཨ་སུ་རི་ནྡེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཙ་ནྡི་མཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་མཱ་ནོ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ན་མོ ཏེ བུ་དྡྷ ཝཱི་ར་ཏྠུ, ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ་སི ས་བྦ་དྷི;

ས་མྦཱ་དྷ་པ་ཊི་པ་ནྣོ་སྨི, ཏ་སྶ མེ ས་ར་ཎཾ བྷ་ཝཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ནྡི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་ཧུཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, ཙ་ནྡི་མཱ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ;

རཱ་ཧུ ཙ་ནྡཾ པ་མུ་ཉྩ་སྶུ, བུ་དྡྷཱ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཧུ ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཙ་ནྡི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ ཡེ་ན ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ རཱ་ཧུཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཀིཾ ནུ ས་ནྟ་ར་མཱ་ནོ་ཝ, རཱ་ཧུ ཙ་ནྡཾ པ་མུ་ཉྩ་སི;

སཾ་ཝི་གྒ་རཱུ་པོ ཨཱ་ག་མྨ, ཀིཾ ནུ བྷཱི་ཏོ་ཝ ཏི་ཊྛ་སཱི’’ཏི.

‘‘ས་ཏྟ་དྷཱ མེ ཕ་ལེ མུ་དྡྷཱ, ཛཱི་ཝ་ནྟོ ན སུ་ཁཾ ལ་བྷེ;

བུ་དྡྷ་གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏོ་མྷི, ནོ ཙེ མུ་ཉྩེ་ཡྻ ཙ་ནྡི་མ’’ནྟི.

༡༠. སཱུ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༩༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱུ་རི་ཡོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ནཱ ཨ་སུ་རི་ནྡེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱུ་རི་ཡོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་མཱ་ནོ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ན་མོ ཏེ བུ་དྡྷ ཝཱི་ར་ཏྠུ, ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ་སི ས་བྦ་དྷི;

ས་མྦཱ་དྷ་པ་ཊི་པ་ནྣོ་སྨི, ཏ་སྶ མེ ས་ར་ཎཾ བྷ་ཝཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱུ་རི་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་ཧུཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, སཱུ་རི་ཡོ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ;

རཱ་ཧུ སཱུ་རི་ཡཾ [སུ་རི་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་མུ་ཉྩ་སྶུ, བུ་དྡྷཱ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ.

‘‘ཡོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏ་མ་སི པ་བྷ་ངྐ་རོ,

ཝེ་རོ་ཙ་ནོ མ་ཎྜ་ལཱི ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛོ;

མཱ རཱ་ཧུ གི་ལཱི ཙ་ར་མ་ནྟ་ལི་ཀྑེ,

པ་ཛཾ མ་མཾ རཱ་ཧུ པ་མུ་ཉྩ སཱུ་རི་ཡ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཧུ ཨ་སུ་རི་ནྡོ སཱུ་རི་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ ཡེ་ན ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ རཱ་ཧུཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཀིཾ ནུ ས་ནྟ་ར་མཱ་ནོ་ཝ, རཱ་ཧུ སཱུ་རི་ཡཾ པ་མུ་ཉྩ་སི;

སཾ་ཝི་གྒ་རཱུ་པོ ཨཱ་ག་མྨ, ཀིཾ ནུ བྷཱི་ཏོ་ཝ ཏི་ཊྛ་སཱི’’ཏི.

‘‘ས་ཏྟ་དྷཱ མེ ཕ་ལེ མུ་དྡྷཱ, ཛཱི་ཝ་ནྟོ ན སུ་ཁཾ ལ་བྷེ;

བུ་དྡྷ་གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏོ་མྷི, ནོ ཙེ མུ་ཉྩེ་ཡྻ སཱུ་རི་ཡ’’ནྟི.

པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

དྭེ ཀ་སྶ་པཱ ཙ མཱ་གྷོ ཙ, མཱ་ག་དྷོ དཱ་མ་ལི ཀཱ་མ་དོ;

པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ཎྜོ ཏཱ་ཡ་ནོ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ་ན ཏེ ད་སཱ་ཏི.

༢. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་ཝ་གྒོ

༡. ཙ་ནྡི་མ་ས་སུ་ཏྟཾ

༩༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཙ་ནྡི་མ་སོ [ཙ་ནྡི་མཱ་སོ (ཀ.)] དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཙ་ནྡི་མ་སོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ཏེ ཧི སོ་ཏྠིཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཀ་ཙྪེ ཝཱ་མ་ཀ་སེ མ་གཱ;

ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ, ཨེ་ཀོ་དི ནི་པ་ཀཱ ས་ཏཱ’’ཏི.

‘‘ཏེ ཧི པཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཚེ་ཏྭཱ ཛཱ་ལཾ་ཝ ཨ་མྦུ་ཛོ;

ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ར་ཎ་ཉྫ་ཧཱ’’ཏི.

༢. ཝེ་ཎྜུ་སུ་ཏྟཾ

༩༣. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཝེ་ཎྜུ [ཝེ་ཎྷུ (སཱི.)] དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘སུ་ཁི་ཏཱ་ཝ ཏེ [སུ་ཁི་ཏཱ ཝ་ཏ ཏེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] མ་ནུ་ཛཱ, སུ་ག་ཏཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཡ;

ཡུ་ཉྫཾ [ཡུ་ཛྫ (སཱི.), ཡུ་ཉྫ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] གོ་ཏ་མ་སཱ་ས་ནེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ནུ སི་ཀྑ་རེ’’ཏི.

‘‘ཡེ མེ པ་ཝུ་ཏྟེ སི་ཊྛི་པ་དེ [ས་ཏྠི་པ་དེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] (ཝེ་ཎྜཱུ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ),

ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟི ཛྷཱ་ཡི་ནོ;

ཀཱ་ལེ ཏེ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ནྟཱ,

ན མ་ཙྩུ་ཝ་ས་གཱ སི་ཡུ’’ནྟི.

༣. དཱི་གྷ་ལ་ཊྛི་སུ་ཏྟཾ

༩༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ དཱི་གྷ་ལ་ཊྛི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ དཱི་གྷ་ལ་ཊྛི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘བྷི་ཀྑུ སི་ཡཱ ཛྷཱ་ཡཱི ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ,

ཨཱ་ཀ་ངྑེ ཙེ ཧ་ད་ཡ་སྶཱ་ནུ་པ་ཏྟིཾ;

ལོ་ཀ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉྩ,

སུ་ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཏ་དཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི.

༤. ན་ནྡ་ན་སུ་ཏྟཾ

༩༥. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ན་ནྡ་ནོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –