༢. ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡༡. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ? ‘‘ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ, ཨ་ཡཾ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ.
ཀིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི? པ་དཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, པ་ཉྷཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, ཝི་ས་ཛྫ་ནཾ [ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ (སཱི. ཀ.)] ཝི་ཙི་ན་ཏི, པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, ཨ་སྶཱ་དཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, ཕ་ལཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, ཨུ་པཱ་ཡཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, ཨཱ་ཎ་ཏྟིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, ཨ་ནུ་གཱི་ཏིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, ས་བྦེ ན་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝི་ཙི་ན་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ བྷ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི –
‘‘ཀེ་ན་སྶུ [པ་སྶ སུ. ནི. ༡༠༣༨] ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ, [ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ,]
ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི;
ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སི, ཀིཾ སུ ཏ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི.
ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནི, སོ ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ པ་རི་གྒ་ཧཱ, ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ལོ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ལོ་ཀ་སྶ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སཱི’’ཏི ལོ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀིཾ་སུ ཏ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་བྷ་ཡཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ལོ་ཀོ ཏི་ཝི་དྷོ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ཀོ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ –
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ, [ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ,]
ཝི་ཝི་ཙྪཱ [ཝེ་ཝི་ཙྪཱ (སུ. ནི. ༡༠༣༩)] པ་མཱ་དཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི;
ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་མི, དུ་ཀྑ་མ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི.
ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་ས་ཛྫི་ཏཱ་ནི པ་ཋ་མཾ པ་ཋ་མེ་ན, དུ་ཏི་ཡཾ དུ་ཏི་ཡེ་ན, ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན.
‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་ཉྷེ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ. ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཧི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་པཱ་ཎཱ་ནཾ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཝ་དཱ་མི ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཧི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ. ས་བྦ་སོ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཙ པ་ཋ་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ.
‘‘ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི པ་ཉྷེ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ. ཡོ པུ་གྒ་ལོ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཝུ་ཏོ, སོ ཝི་ཝི་ཙྪ་ཏི. ཝི་ཝི་ཙྪཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. སོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ཏི, ན ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཝཱི་རི་ཡཾ ནཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. སོ ཨི་དྷ་པྤ་མཱ་ད་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་མ་ཏྟོ, སུ་ཀྐེ དྷ་མྨེ ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཏེ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་ས་ནྟི [པ་ཀཱ་སེ་ནྟི དྷ. པ. ༣༠༤], ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ [ར་ཏྟི ཁི་ཏྟཱ (སཱི.), པ་སྶ དྷ. པ. ༣༠༤] ཡ་ཐཱ ས་རཱ;
ཏེ གུ་ཎེ་ཧི པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཀི་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡ་སེ་ན ཙཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཙ དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ.
‘‘ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སཱི’’ཏི པ་ཉྷེ ‘‘ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་མཱི’’ཏི ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ. ཛ་པྤཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ. སཱ ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་ལི་མྤ་ཏི? ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ར་ཏྟོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ནྡྷ་ནྟ་མཾ [ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ (ཀ.)] ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ རཱ་གོ ས་ཧ་ཏེ ན་ར’’ནྟི.
སཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ ཨཱ་ས་ཏྟི་བ་ཧུ་ལ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཛ་པྤཱ’’ཏི ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ལོ་ཀོ ཨ་བྷི་ལི་ཏྟོ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ.
‘‘ཀིཾ སུ ཏ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི པ་ཉྷེ ‘‘དུ་ཀྑ་མ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ. དུ་ཝི་དྷཾ དུ་ཀྑཾ – ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ. ཡཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཨི་དཾ དོ་མ་ན་སྶཾ. ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཧི དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་བྦི་ཛྫ་ནྟི, ན་ཏྠི བྷ་ཡཾ དུ་ཀྑེ་ན ས་མ་ས་མཾ, ཀུ་ཏོ ཝཱ པ་ན ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ? ཏི་སྶོ དུ་ཀྑ་ཏཱ – དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀོ ཨོ་དྷ་སོ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཧོ་ནྟི ལོ་ཀེ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཱ་པི དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ་པི. ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ན ལོ་ཀོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་མ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ན ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི.
ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱ, [ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ,]
སོ་ཏཱ་ནཾ ཀིཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་ཧི, ཀེ་ན སོ་ཏཱ པི་དྷཱི་ཡ་རེ [པི་ཐཱི་ཡ་རེ (སཱི.), པི་དྷི་ཡྻ་རེ (ཀ.), པ་སྶ སུ. ནི. ༡༠༤༠].
ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནི. ཏེ དྭེ པ་ཉྷཱ. ཀ་སྨཱ? ཨི་མེ་ཧི བ་ཏྭཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་སྶ ཀིཾ ལོ་ཀ་སྶ ཝོ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མི་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨཱ་ཧ.
ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱཏི. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ས་ཝ་ནྟི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་མཱ་ད་བ་ཧུ་ལ་སྶ. ཏ་ཏྠ ཡཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཨ་ཡཾ ལོ་བྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ཡོ བྱཱ་པཱ་དོ ཨ་ཡཾ དོ་སོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ཡོ པ་མཱ་དོ ཨ་ཡཾ མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ཚ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཏ་ཎྷཱ ས་ཝ་ནྟི རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ ས་དྡ་ཏ་ཎྷཱ ག་ནྡྷ་ཏ་ཎྷཱ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ ས་ཝ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ རཱུ་པེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ [ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ (ཀ.)] པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི. སོ་ཏཾ…པེ… གྷཱ་ནཾ… ཛི་ཝ྄ཧཱ… ཀཱ་ཡོ… མ་ནོ ས་ཝ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏི ས་བྦཱ ཙ ས་ཝ་ཏི, ས་བྦ་ཐཱ ཙ ས་ཝ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱ’’ཏི.
‘‘སོ་ཏཱ་ནཾ ཀིཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ’’ནྟི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨི་དཾ ཝོ་དཱ་ནཾ. ‘‘སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་ཧི, ཀེ་ན སོ་ཏཱ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨི་དཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ –
‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, [ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ,]
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི.
ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ རཱུ་པེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི, སོ་ཏཾ…པེ… གྷཱ་ནཾ… ཛི་ཝ྄ཧཱ… ཀཱ་ཡོ… མ་ནོ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན? སཾ་ཝུ་ཏ་ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཀེ་ན ཏེ སཾ་ཝུ་ཏ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ? ས་ཏི་ཨཱ་ར་ཀྑེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ’’ནྟི.
པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ས་ཡེ་སུ པ་ཧཱི་ནེ་སུ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཀི་སྶ [ཏ་སྶ (སཱི.)], ཨ་ནུ་ས་ཡ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ? ཏཾ ཡ་ཐཱ ཁ་ནྡྷ་ཝ་ནྟ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་མཱུ་ལུ་དྡྷ་ར་ཎེ ཀ་ཏེ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝ་ངྐུ་ར་ས་ནྟ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ས་ཡེ་སུ པ་ཧཱི་ནེ་སུ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ནྟ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཏི པི་ད་ཧི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. ཀེ་ན? པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི.
‘‘པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ ས་ཏི ཙ, [ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ,]
ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ མཱ་རི་ས;
ཨེ་ཏཾ མེ པུ་ཊྛོ པ་བྲཱུ་ཧི, ཀ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཡ་མེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪི [མཾ པུ་ཙྪི (ཀ.), པ་སྶ སུ. ནི. ༡༠༤༣], ཨ་ཛི་ཏ ཏཾ ཝ་དཱ་མི ཏེ;
ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན, ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ཉྷེ [པ་ཉྷོ (སཱི. ཀ.) ནེ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ] ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀིཾ པུ་ཙྪ་ཏི? ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུཾ. ཏཱི་ཎི ཙ ས་ཙྩཱ་ནི ས་ངྑ་ཏཱ་ནི ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ་ནི དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡོ མ་གྒོ, ནི་རོ་དྷོ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ས་མུ་ད་ཡོ དྭཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཙ. ད་སྶ་ནེ་ན ཏཱི་ཎི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ བྱཱ་པཱ་དོ རཱུ་པ་རཱ་གོ ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གོ མཱ་ནོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་སེ་སཱ [ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ (སཱི. ཀ.)]. ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀེ ཨི་མཱ་ནི ད་ས སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི པ་ཉྩུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི.
༡༢. ཏ་ཏྠ ཏཱི་ཎི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ས་ཏྟ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ བྱཱ་པཱ་དོ རཱུ་པ་རཱ་གོ ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གོ མཱ་ནོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཡཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི, ཨི་དཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ. ‘‘ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨི་མཱ་ནི ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཀ་པ་ཉྙཱ.
ཨ་པི ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐེ་ཏེ་ན དྭེ ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི, ‘‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི པ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ་ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི, ‘‘ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎ་ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. སཱ པ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ, ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཾ ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ས་ཏི.
༡༣. ཏ་ཏྠ ཡེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཨི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ཨི་དཾ ནཱ་མཾ. ཡཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ཨི་དཾ རཱུ་པཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ –
‘‘པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ ས་ཏི ཙ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ མཱ་རི་ས;
ཨེ་ཏཾ མེ པུ་ཊྛོ པ་བྲཱུ་ཧི, ཀ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཏི ཙ པ་ཉྙཱ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ས་ཏི དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ, པ་ཉྙཱ དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ. ཡཱ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ས་དྡ་ཧ་ནཱ ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱ, ཨི་དཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ ས་དྡྷཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི. ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཝཱ, ཨི་དཾ པ་ཧཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ, ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་ཏི པུ་རི་མ་ཀོ ཙ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ཨི་མེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཏ་ཏྠ ཡཱ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཏ་ཏྠ ཡཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི. ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཝཱ, ཨི་དཾ པ་ཧཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ, ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་ཏི པུ་རི་མ་ཀོ ཙ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ཨི་མེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ.
༡༤. ས་བྦོ ས་མཱ་དྷི ཉཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀོ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི.
ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ;
ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ [ར་ཏྟི (ཀ.) ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཐེ་ར་གཱ. ༣༩༧ དི་སྶ་ཏི], ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ.
ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷཱུ་ནི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཙི་ཏྟེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ མ་གྒེ་ན ཧེ་ཏུ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཏཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཡ་ཏི [ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་ཏི (ཀ.)]. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ པ་ཉྙཱ ཙ ས་ཏི ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ཡ་མེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪི, ཨ་ཛི་ཏ ཏཾ ཝ་དཱ་མི ཏེ;
ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན, ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཡེ ཙ [ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ སུ. ནི. ༡༠༤༤ ཨ་ཉྙ་ཐཱ དི་སྶ་ཏི] ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ, [ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ]
ཡེ ཙ སེ་ཀྑཱ པུ་ཐཱུ ཨི་དྷ;
ཏེ་སཾ མེ ནི་པ་ཀོ ཨི་རི་ཡཾ, པུ་ཊྛོ པ་བྲཱུ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི.
༡༥. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནི, ཏེ ཏ་ཡོ པ་ཉྷཱ. ཀི་སྶ? སེ་ཁཱ་སེ་ཁ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་པྤ་ཧཱ་ན་ཡོ་གེ་ན, ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ’’ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཡེ ཙ སེ་ཁཱ པུ་ཐཱུ ཨི་དྷཱ’’ཏི སེ་ཁཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཏེ་སཾ མེ ནི་པ་ཀོ ཨི་རི་ཡཾ, པུ་ཊྛོ པ་བྲཱུ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པ་ཧཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ –
‘‘ཀཱ་མེ་སུ ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, [ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ]
མ་ན་སཱ་ནཱ་ཝི་ལོ སི་ཡཱ;
ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི, ས་བྦཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི, ས་བྦཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨཾ་སེ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨཾ་སེ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨཾ་སེ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ.
ཀོ ཙ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ? ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ནི ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ པུ་རི་སོ ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶེ་ཡྻ, ནོ ཙ ག་ཎ་ན་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ. ཏ་ཏྠ སེ་ཁེ་ན དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ གེ་དྷཱ ཙ ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, དོ་སཱ ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡེ་སུ. ཏ་ཏྠ ཡཱ ཨི་ཙྪཱ མུ་ཙྪཱ པ་ཏྠ་ནཱ པི་ཡཱ་ཡ་ནཱ ཀཱི་ལ༹་ནཱ, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མེ་སུ ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘མ་ན་སཱ་ནཱ་ཝི་ལོ སི་ཡཱ’’ཏི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི སེ་ཁོ ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཀི་ལེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཀི་ལེ་སཾ ཕཱ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོ ཨ་ན་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. སོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. སོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི.
༡༦. ཀ་ཏ་མེ [ཀ་ཏ་མེ ཙ (ཨ་ཊྛ.)] ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ? ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨི་མེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ? ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨི་མེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ? ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཨི་མེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ? ཡཱ་ནི ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཨི་མེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ.
ཡེ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ་རེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ་རེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡེ་ན ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ་རེ་ཏི, ཨི་དཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ.
ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡཱ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ས་དྡ་ཧ་ནཱ ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱ, ཨི་དཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ.
ཏ་ཏྠ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ. ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ. ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ. པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ. ཨེ་ཝཾ སེ་ཁོ ས་བྦེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ན་སཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་ན་སཱ་ནཱ་ཝི་ལོ་སི་ཡཱ’’ཏི.
༡༧. ‘‘ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ལོ་ཀོ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷོ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ཀོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀེ་ན བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ ས་མུ་དཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ནེ་ཡྻ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ བྷ་ཝ་ཏི. སཱ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ད་སྶ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཙ. ཡ་དཱ ཧི སེ་ཁོ ཉེ་ཡྻཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་དཱ ནི་བྦི་དཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ཧི ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ཧི ནེ་ཡྻཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་སྶ དྭེ དྷ་མྨཱ ཀོ་ས་ལླཾ ག་ཙྪ་ནྟི – ད་སྶ་ན་ཀོ་ས་ལླ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླ་ཉྩ.
ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾः ཨ་བྷི་ཉྙཱ པ་རི་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ? ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ, ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ པ་རི་ཉྙཱ? ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡཱ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨི་དཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཨི་དཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཨི་དཾ ཀ་ཎྷཾ, ཨི་དཾ སུ་ཀྐཾ, ཨི་དཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཾ་ག་ཧི་ཏཱ, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི [ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟི (ཀ.)], ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ་ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ’’ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་ཉྙཱ.
ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ བྷ་ཝ་ནྟི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཡེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ? ཡེ ཀུ་ས་ལཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ? ཡཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ. ཡོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལོ ཕ་ལ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལོ, ཨཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ མ་ཧ་ཏཱ ཀོ་ས་ལླེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི.
‘‘ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི ཏེ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མི་ཉྫི་ཏེ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏེ (སཱི.)] པ་སཱ་རི་ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་སི་ཏེ པཱི་ཏེ ཁཱ་ཡི་ཏེ སཱ་ཡི་ཏེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེ ག་ཏེ ཋི་ཏེ ནི་སི་ནྣེ སུ་ཏྟེ ཛཱ་ག་རི་ཏེ བྷཱ་སི་ཏེ ཏུ་ཎྷི་བྷཱ་ཝེ ས་ཏེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མཱ དྭེ ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཀཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ. ཀེ ཝི་སུ་དྡྷཱ? ཨ་ར་ཧ་ནྟོ. ཀེ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ? སེ་ཀྑཱ. ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཡཾ བོ་ཛ྄ཛྷཾ, ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན, ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ བོ་ཛ྄ཛྷཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཏོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ས་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ཀཱ་མེ་སུ ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, [ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ]
མ་ན་སཱ་ནཱ་ཝི་ལོ སི་ཡཱ;
ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ [ས་མཱ་ན་ཡི་ཏ་བྦཱ (སཱི. ཀ.)]. ཨ་ཏྠཱ་པ་ག་ཏཾ ཧི བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཾ བྷ་ཝ་ཏི. དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ་པི དུ་ནྣ་ཡོ བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནཱུ་པེ་ཏཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཾ? ཀུ་ཧིཾ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ས་བྦཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཏི? ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཾ པ་ཝི་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ – ‘‘ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཉྩ, སུ་ཏྟ་སྶ ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱི’’ཏི.
ནི་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ.