༤. མེ་ཎྜ་ཀ་པ་ཉྷོ

༡. ཨི་དྡྷི་བ་ལ་ཝ་གྒོ

༡. ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ས་ཕ་ལ་པ་ཉྷོ

༡. ཨ་ཐ ཁོ མི་ལི་ནྡོ རཱ་ཛཱ ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ནི་པ་ཙྩ ག་རུ་ནོ པཱ་དེ སི་ར་སི ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨི་མེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ནྟི [ཝ་ཉྩོ བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཕ་ལོ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ‘ཡ་དི བུ་དྡྷོ པཱུ་ཛཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ བུ་དྡྷོ སཾ་ཡུ་ཏྟོ ལོ་ཀེ་ན ཨ་ནྟོ་བྷ་ཝི་ཀོ ལོ་ཀ་སྨིཾ ལོ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ. ཡ་དི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ལོ་ཀེ་ན ནི་སྶ་ཊོ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་ཧི, ཏ་སྶ པཱུ་ཛཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ན ཀི་ཉྩི སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཕ་ལོ’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ ཨེ་སོ པ་ཉྷོ, ནེ་སོ ཝི་ས་ཡོ ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ་ནཾ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཡེ་ཝེ་སོ ཝི་ས་ཡོ, བྷི་ནྡེ་ཏཾ དི་ཊྛི་ཛཱ་ལཾ ཨེ་ཀཾ་སེ ཋ་པ་ཡ, ཏ་ཝེ་སོ པ་ཉྷོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཛི་ན་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུཾ དེ་ཧི པ་ར་ཝཱ་ད་ནི་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ, ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ པཱུ་ཛཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ནཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཀིཾ པ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –

‘‘‘པཱུ་ཛི་ཡ་ནྟཱ [པཱུ་ཛི་ཏཱ (སྱཱ.)] ཨ་ས་མ་ས་མཱ, ས་དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེ་ཧི ཏེ;

ན སཱ་དི་ཡ་ནྟི ས་ཀྐཱ་རཾ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ས དྷ་མྨ་ཏཱ’’’ཏི.

རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, པུ་ཏྟོ ཝཱ པི་ཏུ་ནོ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, པི་ཏཱ ཝཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ན ཙེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ར་ཝཱ་དཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་ཡ, པ་སཱ་ད་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, ཨི་ངྒྷ མེ ཏྭཾ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མྨཱ བྲཱུ་ཧི ས་ཀ་ཝཱ་ད་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཛཱ་ལ་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ, ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ པཱུ་ཛཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ དྷཱ་ཏུ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ར་ཏ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ སེ་ཝ་ནྟཱ ཏི་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏི་མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཛྫ་ལི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ སཱ་དི་ཡ་ཏི ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ཛ་ལ་མཱ་ནོ་པི སོ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཀིཾ པ་ན ནི་བྦུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ སཱ་དི་ཡ་ཏི? ‘‘ཏ་སྨིཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨུ་པ་ར་ཏེ ཨུ་པ་ས་ནྟེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒི སུ་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཊྛཾ ཨ་གྒི་སྶ ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ནུ་སྶཱ ཨ་གྒི་ཀཱ་མཱ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མ་བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཊྛཾ མ་ནྠ་ཡི་ཏྭཱ [མ་དྡི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་གྒི་ནཱ ཨ་གྒི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ བྷ་ཝ་ཏི ‘ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཕ་ལོ’ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏི་མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཛྫ་ལི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ཡཱ [ད་ས་ས་ཧ་སྶི་མྷི (སཱི. པཱི. ཀ.)] ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ པ་ཛྫ་ལི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏི་མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཛྫ་ལི་ཏྭཱ ནི་བྦུ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ཡཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ པ་ཛྫ་ལི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནི་བྦུ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ནཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཨུ་པ་ས་ནྟཱ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནུ་སྶཱ ནི་བྦུ་ཏེ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མ་བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཊྛཾ མ་ནྠ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་གྒི་ནཱ ཨ་གྒི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ར་ཏ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ སེ་ཝ་ནྟཱ ཏི་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ.

‘‘ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏི་མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ར་མེ་ཡྻ, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་པ་ར་ཏོ ཝཱ་ཏོ སཱ་དི་ཡ་ཏི པུ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ན’’ནྟི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་ར་ཏ་སྶ ཝཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་བྷོ་གོ ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝཱ པུ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ནཱ་ཡ’’. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ’’? ‘‘ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ སཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཏ་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་པ་ར་ཏ་སྶ ཝཱ་ཏ་སྶ ཝཱ་ཏོ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཝི་དྷཱུ་པ་ནཱ་ནི ཝཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་པ་རི་པཱི་ལི༹་ཏཱ, ཏེ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན ཝཱ ཝི་དྷཱུ་པ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མ་བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན ཨུ་ཎྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ བྷ་ཝ་ཏི ‘ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཕ་ལོ’ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏི་མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ཡཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ སཱི་ཏ་ལ་མ་དྷུ་ར་ས་ནྟ་སུ་ཁུ་མ་མེ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཝཱ་ཡི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏི་མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ར་ཏོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ སཱི་ཏ་ལ་མ་དྷུ་ར་ས་ནྟ་སུ་ཁུ་མ་མེ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་པ་ར་ཏོ ཝཱ་ཏོ པུ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ནཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ནཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཨུ་པ་ས་ནྟཱ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་པ་རི་པཱི་ལི༹་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཏི་ཝི་དྷ་གྒི་ས་ནྟཱ་པ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་པ་རི་པཱི་ལི༹་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཝི་དྷཱུ་པ་ནཱ་ནི ཝཱ་ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷཱ་ཏུ ཙ ཉཱ་ཎ་ར་ཏ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཏི་སྶ་ནྣཾ ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་པ་རི་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན ཝཱ ཝི་དྷཱུ་པ་ནེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ར་ཏ་ན་ཉྩ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀུ་ས་ལེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་གྒི་ས་ནྟཱ་པ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ་ཏི.

‘‘ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི པ་ར་ཝཱ་དཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ བྷེ་རིཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ས་དྡཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཡོ སོ བྷེ་རི་ས་དྡོ པུ་རི་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ, སོ ས་དྡོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་དྡོ སཱ་དི་ཡ་ཏི པུ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ན’’ནྟི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ སོ ས་དྡོ, ན་ཏྠི ཏ་སྶ པུ་ན ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་བྷོ་གོ ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝཱ, ས་ཀིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ བྷེ་རི་ས་དྡེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ སོ བྷེ་རི་ས་དྡོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷེ་རཱི པ་ན, བྷ་ནྟེ, པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ས་དྡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ཐ པུ་རི་སོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ཛེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན བྷེ་རིཾ ཨ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ས་དྡཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ དྷཱ་ཏུ་ར་ཏ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་སི་ཊྛ་ཉྩ [ཨ་ནུ་ས་ཏྠི་ཉྩ (སཱི. པཱི.)] ས་ཏྠཱ་རཾ ཋ་པ་ཡི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ན ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་མྤ་ཏྟི་ལཱ་བྷོ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏཱ ས་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ར་ཏ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་སི་ཊྛ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཀཱ་མཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ་ཏི.

‘‘དི་ཊྛ་ཉྩེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ. ཀ་ཐི་ཏ་ཉྩ བྷ་ཎི་ཏ་ཉྩ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཉྩ ‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ཏྠུ་ཀཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠི ནོ ས་ཏྠཱ་ཏི, ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཡོ ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’ཏི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཕ་ལོ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཐཾ ཨ་ལི་ཀཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་པ་རཱི་ཏཾ དུ་ཀྑ་དཱ་ཡ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ནྟི.

‘‘ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ. སཱ་དི་ཡ་ཏི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ‘ས་བྦ་བཱི་ཛཱ་ནི མ་ཡི སཾ་ཝི་རུ་ཧ་ནྟཱུ’’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏཱ་ནི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བཱི་ཛཱ་ནི ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ སཾ་ཝི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷ་མཱུ་ལ་ཛ་ཊཱ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཁ་ནྡྷ་སཱ་ར་སཱ་ཁཱ་པ་རི་ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ པུ་པྥ་ཕ་ལ་དྷ་རཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་པི, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཏེ་སཾ བཱི་ཛཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཾ དེ་ཏི ཝི་རུ་ཧ་ནཱ་ཡ, ཏཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན སཾ་ཝི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷ་མཱུ་ལ་ཛ་ཊཱ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཁ་ནྡྷ་སཱ་ར་སཱ་ཁཱ་པ་རི་ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ པུ་པྥ་ཕ་ལ་དྷ་རཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་ཀེ ཝཱ་དེ ན་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི ཧ་ཏཱ ཝི་རུ་དྡྷཱ, ས་ཙེ ཏེ བྷ་ཎ་ནྟི ‘ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཕ་ལོ’ ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ན ཀི་ཉྩི སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཀི་ཉྩི སཱ་དི་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཾ་ཝི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷ་མཱུ་ལ་ཛ་ཊཱ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཁ་ནྡྷ་སཱ་ར་སཱ་ཁཱ་པ་རི་ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ པུ་པྥ་ཕ་ལ་དྷ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ར་ཏ་ན་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨ་སཱ་ར་སཱི་ལ་སཱ་ཁཱ་པ་རི་ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ ཝི་མུ་ཏྟི་པུ་པྥ་སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་དྷ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ་ཏི.

‘‘ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ. སཱ་དི་ཡ་ནྟི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མེ ཨོ་ཊྛཱ གོ་ཎཱ ག་དྲ་བྷཱ ཨ་ཛཱ པ་སཱུ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཀི་མི་ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀི་མ་ཡོ ཏེ་སཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ས་མྦྷ་ཝི་ཏྭཱ བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ན་ཏྟཱ ཝེ་པུ་ལླ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘པཱ་པ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཀ་མྨ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཀི་མ་ཡོ ས་མྦྷ་ཝི་ཏྭཱ བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ན་ཏྟཱ ཝེ་པུ་ལླ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་སྶ ཙ ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ་ཏི.

‘‘ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ. སཱ་དི་ཡ་ནྟི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ་ན་ཝུ་ཏི རོ་གཱ ཀཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱུ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རོ་གཱ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡེ ནི་པ་ཏ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘པུ་བྦེ ཀ་ཏེ་ན, བྷ་ནྟེ, དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་བྦེ ཀ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་དྷ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་བྦེ ཀ་ཏ་མྤི ཨི་དྷ ཀ་ཏ་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝ་ཉྫྷཾ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ་ཏི.

‘‘སུ་ཏ་པུ་བྦཾ པ་ན ཏ་ཡཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ནྡ་ཀོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ ཐེ་རཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་སཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཡྻ་ཏི, ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨེ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་དི་ཡི ན་ནྡ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་གི་ལ་ན’’ནྟི [པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་པི (སྱཱ.)]. ‘‘ཨུ་བྦ་ཏྟི་ཡ་ནྟེ་པི, བྷ་ནྟེ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ པ་ཏ་མཱ་ནེ་པི ཚ་མཱ་ཡཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཝི་ཀི་ར་ནྟེ་པི སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛེ ཐེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ན པ་ར་སྶ དུ་ཀྑཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཐེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ ཝཱ དུ་སྶེ་ཡྻ ཝཱ, སོ ཧེ་ཏུ ཐེ་ར་སྶ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ, ཧེ་ཏུ་ནོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧཱ་ར་ཀེ་པི ཀོ་པཾ ན ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ན་ནྡ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ པ་ཐ་ཝི་གི་ལ་ནཾ ན སཱ་དི་ཡི, ཀི་སྶ པ་ན ན་ནྡ་ཀོ ཡ་ཀྑོ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཀ་མྨ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན་ནྡ་ཀོ ཡ་ཀྑོ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཝི་ཊྛོ, ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པི ཀ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ. ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ་པི ཀ་མྨ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནུ་སྶཱ, ཡེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཝི་ཊྛཱ, ཨ་ཏྠི ཏེ ཏ་ཏྠ ས་ཝ་ཎ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་ངྒྷ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་ཝེ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ, བྷ་ནྟེ, སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཙ ས་ཀྐོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ ཐེ་རོ, ན་ནྡ་ཀོ ཙ ཡ་ཀྑོ, ན་ནྡོ ཙ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ་ཏི. སུ་ཏ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཝི་ཊྛཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྨིཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་པ་ར་དྡྷཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏི ཙ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ཝཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝཱ སཱ་དི་ཡིཾ་སུ ཨི་མེ་སཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་པ་ཝི་ས་ན’’ནྟི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཉྫྷོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཕ་ལོ’’ཏི. ‘‘སུ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, པ་ཉྷོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏོ, གུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་དཾ་སི་ཏཾ, ག་ཎྛི བྷི་ནྣོ, ག་ཧ་ནཾ ཨ་ག་ཧ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ན་ཊྛཱ པ་ར་ཝཱ་དཱ, བྷ་གྒཱ ཀུ་དི་ཊྛཱི, ནི་པྤ་བྷཱ ཛཱ་ཏཱ ཀུ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ཏྭཾ ག་ཎཱི་ཝ་ར་པ་ཝ་ར་མཱ་ས་ཛྫཱ’’ཏི.

ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ས་ཕ་ལ་པ་ཉྷོ པ་ཋ་མོ.

༢. ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྷོ

༢. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བུ་དྡྷོ ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙཱུ, ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བུ་དྡྷོ ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི. ཡ་དི ཏ་སྶ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཝཱ་ཧ་ས་ཏཾ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཱི་ཧཱི་ནཾ ཨ་ཌྜྷ་ཙཱུ་ལ༹་ཉྩ ཝཱ་ཧཱ ཝཱི་ཧི་ས་ཏྟ་མྦ་ཎཱ་ནི དྭེ ཙ ཏུ་མྦཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་རཱ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝཱི་ཧཱི ལ་ཀྑཾ ཋ་པཱི་ཡ་མཱ་ནཱ [ཋ་པཱི་ཡ་མཱ་ནེ (སཱི. པཱི.)] པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ?

‘‘ཏ་ཏྲི་མེ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ ཙི་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཡེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་རཱ་གཱ ས་དོ་སཱ ས་མོ་ཧཱ ས་ཀི་ལེ་སཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཾ་ས་ནཱ་ལ༹་སྶ ཝི་ཏ་ཏ་སྶ ཝི་སཱ་ལ་སྶ ཝི་ཏྠི་ཎྞ་སྶ སཾ་སི་བྦི་ཏ་ཝི་སི་བྦི་ཏ་སྶ སཱ་ཁཱ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་ནྟ་སྶ ག་རུ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཾ ད་ནྡྷཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? སཾ་སི་བྦི་ཏ་ཝི་སི་བྦི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ཁཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཏེ ས་རཱ་གཱ ས་དོ་སཱ ས་མོ་ཧཱ ས་ཀི་ལེ་སཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? སཾ་སི་བྦི་ཏ་ཝི་སི་བྦི་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི, ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ཡེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ པི་ཧི་ཏཱ་པཱ་ཡཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཾ་ས་ནཱ་ལ༹་སྶ ཏི་པ་བྦ་ག་ཎྛི་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པ་རི སཱ་ཁཱ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཏི་པ་བྦཾ ཏཱ་ཝ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཐ་དྡྷཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཧེ་ཊྛཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི སཱ་ཁཱ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ པི་ཧི་ཏཱ་པཱ་ཡཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ཡེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཡེ་སཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཾ་ས་ནཱ་ལ༹་སྶ པ་ཉྩ་པ་བྦ་ག་ཎྛི་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པ་རི སཱ་ཁཱ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ པ་ཉྩ་པ་བྦཾ ཏཱ་ཝ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཐ་དྡྷཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཧེ་ཊྛཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི སཱ་ཁཱ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཏེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཡེ་སཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ཡེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཡེ་སཾ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཾ་ས་ནཱ་ལ༹་སྶ ད་ས་པ་བྦ་ག་ཎྛི་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པ་རི སཱ་ཁཱ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ད་ས་པ་བྦཾ ཏཱ་ཝ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཐ་དྡྷཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཧེ་ཊྛཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི སཱ་ཁཱ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཏེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཡེ་སཾ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ཡེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ དྷོ་ཏ་མ་ལཱ ཝ་ནྟ་ཀི་ལེ་སཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ པ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱུ་མཱི་སུ པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཾ་ས་ནཱ་ལ༹་སྶ ས་བྦ་པ་བྦ་ག་ཎྛི་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་ནྟ་སྶ ལ་ཧུ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ད་ནྡྷཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་བྦ་པ་བྦ་ག་ཎྛི་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ག་ཧ་ན་ཏྟཱ ཝཾ་ས་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཏེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ དྷོ་ཏ་མ་ལཱ ཝ་ནྟ་ཀི་ལེ་སཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ པ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱུ་མཱི་སུ པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ, ཨི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ ཚ་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ཡེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ས་ཡ་མྦྷུ་ནོ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ནོ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤཱ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡེ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝི་མ་ལ་ཙི་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡེ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡ་སྶ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡཾ པ་རི་ཏྟཾ ན་དིཾ ར་ཏྟི་མྤི དི་ཝཱ་པི ཡ་དི་ཙྪ་ཀ ཨ་ཙྪ་མྦྷི་ཏོ ཨོ་ཏ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཐ པ་ར་ཏོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཨ་གཱ་དྷ་མ་པཱ་རཾ དི་སྭཱ བྷཱ་ཡེ་ཡྻ, ད་ནྡྷཱ་ཡེ་ཡྻ ན ཝི་ས་ཧེ་ཡྻ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ [ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ས་ཀ་ཝི་ས་ཡ་སྶ, མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ཙ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཏེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ས་ཡ་མྦྷུ་ནོ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ནོ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤཱ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡེ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝི་མ་ལ་ཙི་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མཱི་སུ ག་རུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡེ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡ་སྶ, ཨི་དཾ ཚ་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ ས་ཏྟ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི – ཡེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ ད་ས་བ་ལ་དྷ་རཱ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་དཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་ཏྠ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་བྦ་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནཱ་རཱ་ཙ་སྶ སུ་དྷོ་ཏ་སྶ ཝི་མ་ལ་སྶ ནི་གྒ་ཎྛི་སྶ སུ་ཁུ་མ་དྷཱ་ར་སྶ ཨ་ཛི་མྷ་སྶ ཨ་ཝ་ངྐ་སྶ ཨ་ཀུ་ཊི་ལ་སྶ ད་ལ༹ྷ་ཙཱ་པ་ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཁོ་མ་སུ་ཁུ་མེ ཝཱ ཀ་པྤཱ་ས་སུ་ཁུ་མེ ཝཱ ཀ་མྦ་ལ་སུ་ཁུ་མེ ཝཱ བ་ལ་ཝ་ནི་པཱ་ཏི་ཏ་སྶ ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལ་གྒ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’? ‘‘སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠཱ་ནཾ སུ་དྷོ་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་རཱ་ཙ་སྶ ནི་པཱ་ཏ་སྶ ཙ བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཏེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ ད་ས་བ་ལ་དྷ་རཱ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་དཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་ཏྠ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་བྦ་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨི་དཾ ས་ཏྟ་མཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཏ་ཏྲ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཚ་ནྣ་མྤི ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་ན གུ་ཎེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉྩ ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ. ཡ་སྨཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉྩ ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཉཱ་ཏ་བྦཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟུཾ, ཏེ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པཱ་ཊི་ཧཱི་རཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ག་ཎ་ན་མྤི ས་ངྑ་མྤི ཀ་ལ་མྤི ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ཧ་ཏྠེ ཋ་པི་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི དུ་ཏི་ཡེ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཡྻ ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཡྻ, མུ་ཁ་ག་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ གི་ལེ་ཡྻ, ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཝཱ ནི་མཱི་ལེ་ཡྻ, ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཡྻ, ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཙི་ར་ཏ་རཾ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལ་ཧུ་ཏ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ལ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝི་ཀ་ལ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ན ཏཱ་ཝ་ཏཱ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ས་བྦ་ཉྙུ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མྤི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ངྒྷ མཾ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཉྙཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཌྜྷ་སྶ མ་ཧ་དྡྷ་ན་སྶ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་སྶ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་སྶ པ་ཧཱུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་སྶ སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཡ་ཝ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ཏི་ལ་མུ་གྒ་མཱ་ས་པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞ་ས་པྤི་ཏེ་ལ་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཁཱི་ར་ད་དྷི་མ་དྷུ་གུ་ལ༹་ཕཱ་ཎི་ཏཱ ཙ ཁ་ལོ༹་པི་ཀུ་མྦྷི་པཱི་ཋ་ར་ཀོ་ཊྛ་བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ ཙ པུ་རི་ས་སྶ པཱ་ཧུ་ན་ཀོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྷ་ཏྟཱ་ར་ཧོ བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཀ་ངྑཱི, ཏ་སྶ ཙ གེ་ཧེ ཡཾ ར་ནྡྷཾ བྷོ་ཛ་ནཾ, ཏཾ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀུ་མྦྷི་ཏོ ཏ་ཎྜུ་ལེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ར་ནྡྷེ་ཡྻ, ཨ་པི ཙ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ཀ་ལླ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་དྷ་ནོ ནཱ་མ ཀ་པ་ཎོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ གྷ་རེ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀཱ་ལེ བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ཀ་ལླཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ པ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝི་ཀ་ལ་མ་ཏྟ་ཀཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རུ་ཀྑོ ཨ་སྶ ཕ་ལི་ཏོ ཨོ་ཎ་ཏ་ཝི་ན་ཏོ པི་ཎྜི་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏོ, ན ཀི་ཉྩི ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཏཾ ཕ་ལཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རུ་ཀྑོ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན པ་ཏི་ཏ་ཕ་ལ་ཝེ་ཀ་ལླ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་ཕ་ལོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, པ་ཏ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནི ཏཱ་ནི རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱ་ནི, པ་ཏི་ཏེ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ ཡ་དཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ས་ར་ཏི ‘ཨུ་པེ་ཏུ མེ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན’ནྟི, ས་རི་ཏེ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ད་ལ༹ྷཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཀཱ་ར་ཎཾ, བུ་དྡྷོ ས་བྦ་ཉྙཱུ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མ བུ་དྡྷོ ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི.

བུ་དྡྷ་ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྷོ དུ་ཏི་ཡོ.

༣. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་པ་བྦ་ཛྫ་པ་ཉྷོ

༣. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀེ་ན པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཚ ཡི་མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་དྡི་ཡོ ཙ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཙ བྷ་གུ ཙ ཀི་མི་ལོ [ཀི་མྦི་ལོ (སཱི. པཱི.) མ. ནི. ༢.༡༦༦ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཙ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ ཨུ་པཱ་ལི་ཀ་པྤ་ཀོ ས་ཏྟ་མོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷེ ས་ཏྠ་རི ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ་ན་ནྡ་ཛ་ན་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ, ཏེ བྷ་ག་ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ, ན གི་ཧཱི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རཱི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, བྷི་ཀྑུ པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི་ཏི. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ, བྷ་ནྟེ, པུ་གྒ་ལོ ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཀཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བུ་དྡྷོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བུ་དྡྷོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བུ་དྡྷོ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ཧི་ཏེ་སཱི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཧི་ཏ་མུ་པ་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཡ་དི ཏཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, ཏེ་ན ཧི བུ་དྡྷོ ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ ཏ་ཝཱ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཝི་ཛ་ཊེ་ཧི ཨེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ཊཾ, བྷི་ནྡ པ་རཱ་པ་ཝཱ་དཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཏ་ཡཱ ས་དི་སཱ བུ་དྡྷི་མ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ དུ་ལླ་བྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཏྠ ཏ་ཝ བ་ལཾ པ་ཀཱ་སེ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙཱུ ཙ, ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ག་ཏིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཾ ཀ་མྨཾ [ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ར་ཡེ་ན ནི་ར་ཡཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ན ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ མ་མ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པུ་རི་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ཨ་ཡཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བུ་དྡྷོ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏི, པ་པཱ་ཏེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ དེ་ཏི, མཱ་རེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, ཡཾ སོ པ་ཋ་མཾ དུ་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ སུ་ཁཾ ཨུ་པ་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཝ་དྷེ་ཏི་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན, པཱ་ཏེ་ཏི་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན, མཱ་རེ་ཏི་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན, ཝ་དྷི་ཏྭཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ད་ཧ་ཏི, པཱ་ཏེ་ཏྭཱ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ད་ཧ་ཏི, མཱ་རེ་ཏྭཱ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ད་ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་མ ཝ་དྷི་ཏྭཱ་པི པཱ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ་པི པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝ་དྷེ་ཏི་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན, པཱ་ཏེ་ཏི་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན, མཱ་རེ་ཏི་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན, ཝ་དྷི་ཏྭཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ད་ཧ་ཏི, པཱ་ཏེ་ཏྭཱ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ད་ཧ་ཏི, མཱ་རེ་ཏྭཱ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ད་ཧ་ཏི, ཡེ་ན ཡེ་ན ཡོ་གེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཝུ་ཌྜྷི ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ན ཡོ་གེ་ན ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ད་ཧ་ཏི. ས་ཙེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, གི་ཧི་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ བ་ཧུཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ར་ཡེ་ན ནི་ར་ཡཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ན ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟོ བ་ཧུཾ དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ཡི་སྶ་ཏི, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, ‘མ་མ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ག་རུ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷ་ན་ཡ་ས་སི་རི་ཉཱ་ཏི་བ་ལེ་ན བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏིཾ ཝཱ མི་ཏྟཾ ཝཱ ར་ཉྙཱ ག་རུ་ཀཾ ད་ཎྜཾ དྷཱ་རེ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ཧུ་ཝི་སྶ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ག་རུ་ཀཾ ད་ཎྜཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧཱུ་ནི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་བ་ལ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་རུ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ས་ལོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ག་རུ་ཀཾ རོ་གཾ བ་ལ་ཝོ་ས་དྷ་བ་ལེ་ན ལ་ཧུ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བ་ཧཱུ་ནི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ རོ་ག་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཀཱ་རུ་ཉྙ་བ་ལོ པ་ཏྠ་དྡྷ་དྷ་མྨོ་ས་དྷ་བ་ལེ་ན ག་རུ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཀི་ཉྩི, བྷ་ནྟེ, ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་དྡཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི.

‘‘ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཡྻུཾ, ‘ཨ་ཡཾ ཁོ, དེ་ཝ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི, ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཨི་མཾ ཙོ་རཾ བ་ཧི་ན་ག་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནེ སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ཐཱ’’ཏི, ‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ ཏེ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཾ བ་ཧི་ན་ག་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ན་ཡེ་ཡྻུཾ. ཏ་མེ་ནཾ པ་སྶེ་ཡྻ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པུ་རི་སོ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ ལ་དྡྷ་ཝ་རོ ལ་དྡྷ་ཡ་ས་དྷ་ན་བྷོ་གོ ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ནོ བ་ལ་ཝི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་རཱི, སོ ཏ་སྶ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ པུ་རི་སེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘ཨ་ལཾ, བྷོ, ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མ་སྶ སཱི་ས་ཙྪེ་ད་ནེ་ན, ཏེ་ན ཧི བྷོ ཨི་མ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑ་ཐ, ཨ་ཧ་མེ་ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཙོ་ར་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑེ་ཡྻུཾ. ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རཱི ཏ་སྶ ཙོ་ར་སྶ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ཡ་ཀོ སོ, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་སོ ཏ་སྶ ཙོ་ར་སྶ, ཛཱི་ཝི་ཏེ དི་ནྣེ ཀིཾ ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཡཱ པ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙྪེ་ད་ནེ ཝེ་ད་ནཱ, སོ ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏེ་ན སོ, བྷ་ནྟེ, ཙོ་རོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ཡ་ཀོ པ་ན པུ་རི་སོ ན ཀི་ཉྩི ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི ‘མ་མ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་ཏ་ཉྩ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ –

‘‘‘ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛཱི་ཧི ཏ་མ་གྒ་པུ་གྒ་ལཾ, དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝཾ ན་ར་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐིཾ;

ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུཾ ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པཱ་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ཨུ་པེ་མཱི’ཏི.

‘‘པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མ་ག་མཱ་སི. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏེ ཀ་པྤེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཋ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི, པ་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་སྶ་རོ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རཱི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ས་བྦ་ད་དོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ པཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཡཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཨ་པི ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏེ་ན, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་ཏི, དུ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ས་ཏྠཱ ན ཀི་ཉྩི ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མ་མྤི ཁོ, ཏྭཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི.

‘‘ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ས་ལོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟ་སེ་མྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀོ་པ་ཀྐ་ནྟཾ པཱུ་ཏི་ཀུ་ཎ་པ་དུ་གྒ་ནྡྷཱ་བྷི་ས་ཉྪ་ནྣཾ ཨ་ནྟོ་ས་ལླཾ སུ་སི་ར་ག་ཏཾ པུ་བྦ་རུ་ཧི་ར་ས་མྤུ་ཎྞཾ ཝ་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟོ ཝ་ཎ་མུ་ཁཾ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏི་ཁི་ཎ་ཁཱ་ར་ཀ་ཊུ་ཀེ་ན བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཨ་ནུ་ལི་མྤ་ཏི པ་རི་པ་ཙྩ་ནཱ་ཡ, པ་རི་པ་ཙྩི་ཏྭཱ མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་མུ་པ་ག་ཏཾ ས་ཏྠེ་ན ཝི་ཀ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཌ་ཧ་ཏི ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ, ད་ཌྜྷེ ཁཱ་ར་ལ་ཝ་ཎཾ དེ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཨ་ནུ་ལི་མྤ་ཏི ཝ་ཎ་རུ་ཧ་ནཱ་ཡ བྱཱ་དྷི་ཏ་སྶ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ཨ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཨ་ནུ་ལི་མྤ་ཏི, ས་ཏྠེ་ན ཝི་ཀ་ནྟེ་ཏི, ཌ་ཧ་ཏི ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ, ཁཱ་ར་ལ་ཝ་ཎཾ དེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ སོ་ཏྠི་ཀཱ་མོ ཏཱ་ནི ཀི་རི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡཱ པ་ན་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ, ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ སོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, བྷ་ནྟེ, སོ་ཏྠི་ཀཱ་མོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ཏཱ་ནི ཀི་རི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཀིཾ སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ས་གྒ་གཱ་མཱི སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི དུ་ཀྑ་པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ.

‘‘ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝི་དྡྷོ ཨ་སྶ, ཨ་ཐ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ཏ་སྶ ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ སོ་ཏྠི་ཀཱ་མོ ཏི་ཎྷེ་ན ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན་ཝཱ ས་ཏྠ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་གྒྷ་ར་ནྟེ་ན ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཏཾ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ཨ་ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ ཏཾ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ སོ, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་སོ སོ་ཏྠི་ཀཱ་མོ ཏཾ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ས་ཙེ སོ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ན ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻ, མ་ར་ཎཾ ཝཱ སོ ཏེ་ན པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི དུ་ཀྑ་པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ས་ཙེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི དེ་ཝ་ད་ཏྟོ བྷ་ཝ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩེ་ཡྻཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ནུ་སོ་ཏ་གཱ་མིཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཊི་སོ་ཏཾ པཱ་པེ་སི, ཝི་པ་ནྠ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་ནྠེ པ་ཊི་པཱ་དེ་སི, པ་པཱ་ཏེ པ་ཏི་ཏ་སྶ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་དཱ་སི, ཝི་ས་མ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་མཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི, ཨི་མེ ཙ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཧེ་ཏཱུ ཨི་མཱ་ནི ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙེ་ན ས་ནྡ་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཝཱ་དི་སེ་ན བུ་དྡྷི་མ་ཏཱ’’ཏི.

དེ་ཝ་ད་ཏྟ་པ་བྦ་ཛྫ་པ་ཉྷོ ཏ་ཏི་ཡོ.

༤. པ་ཐ་ཝི་ཙ་ལ་ན་པ་ཉྷོ

༤. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ [ཨ་ཊྛི་མེ ཨཱ་ན་ནྡ (ཨ. ནི. ༨.༧༠)], ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་དཾ, ནི་སྶེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་དཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་དཾ, ན་ཏྠ་ཉྙོ ན་ཝ་མོ ཧེ་ཏུ མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨ་ཉྙོ ན་ཝ་མོ ཧེ་ཏུ བྷ་ཝེ་ཡྻ མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཏ་མྤི ཧེ་ཏུཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ན་ཏྠ་ཉྙོ ན་ཝ་མོ ཧེ་ཏུ མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཝ་མོ ཧེ་ཏུ དི་སྶ་ཏི མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཡཾ ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ་ཏི. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨ་ཊྛེ་ཝ ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཏེ་ན ཧི ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཡ་དི ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ, ཏེ་ན ཧི ཨ་ཊྛེ་ཝ ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ སུ་ཁུ་མོ དུ་ནྣི་ཝེ་ཋི་ཡོ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎོ ཙེ་ཝ ག་མྦྷཱི་རོ ཙ, སོ ཏ་ཝཱ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ནེ་སོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་ཏྟ་ར་པ་ཉྙེ་ན ས་ཀྐཱ ཝི་ས་ཛྫེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཝཱ་དི་སེ་ན བུ་དྡྷི་མ་ཏཱ’’ཏི.

‘‘བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’ཏི. ཡཾ ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ, ཏ་ཉྩ པ་ན ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་དཱ་ཙུ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ག་ཎི་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལོ་ཀེ ཏ་ཡོ ཡེ་ཝ མེ་གྷཱ ག་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཝ་སྶི་ཀོ ཧེ་མ་ནྟི་ཀོ པཱ་ཝུ་ས་ཀོ་ཏི. ཡ་དི ཏེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ མེ་གྷོ པ་ཝ་སྶ་ཏི, ན སོ མེ་གྷོ ག་ཎཱི་ཡ་ཏི ས་མྨ་ཏེ་ཧི མེ་གྷེ་ཧི, ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ, ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙུ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ག་ཎཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏཱ པ་ཉྩ ན་དི་ས་ཏཱ་ནི ས་ནྡ་ནྟི, ཏེ་སཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ན་དི་ས་ཏཱ་ནཾ ད་སེ་ཝ ན་དི་ཡོ ན་དི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎཱི་ཡ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ, ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ས་ར་བྷཱུ མ་ཧཱི སི་ནྡྷུ ས་ར་སྶ་ཏཱི ཝེ་ཏྲ་ཝ་ཏཱི ཝཱི་ཏཾ་སཱ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ན་དི་ཡོ ན་དི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ག་ཎི་ཏཱ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ན ཏཱ ན་དི་ཡོ དྷུ་ཝ་ས་ལི་ལཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ, ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙུ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ག་ཎཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙོ ས་ཏ་མྤི དྭི་ས་ཏ་མྤི ཏི་ས་ཏ་མྤི ཨ་མ་ཙྩཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཚ ཡེ་ཝ ཛ་ནཱ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎཱི་ཡ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ, སེ་ནཱ་པ་ཏི པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཀྑ་ད་སྶོ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཚ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཁ་གྒ་གྒཱ་ཧ་ཀོ. ཨེ་ཏེ ཡེ་ཝ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎཱི་ཡ་ནྟི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་གུ་ཎེ་ཧི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ག་ཎི་ཏཱ, ས་བྦེ ཨ་མ་ཙྩཱ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ, ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙུ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ག་ཎཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི.

‘‘སུ་ཡྻ་ཏི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཀི་ཏྟི ཙ ཡེ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སཱུ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཡྻ་ཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཀི་ཏྟི ཙ ཡེ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ས་ཏྟ ཛ་ནཱ་ཏི’’. ‘‘ཀེ ཙ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘སུ་མ་ནོ ཙ, བྷ་ནྟེ, མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ, ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, པུ་ཎྞོ ཙ བྷ་ཏ་ཀོ, མ་ལླི་ཀཱ ཙ དེ་ཝཱི, གོ་པཱ་ལ་མཱ་ཏཱ ཙ དེ་ཝཱི, སུ་པྤི་ཡཱ ཙ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, པུ་ཎྞཱ ཙ དཱ་སཱི་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ས་ཏྟཱ, ཀི་ཏྟི ཙ ཨི་མེ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སཱུ’’ཏི.

‘‘ཨ་པ་རེ་པི སུ་ཡྻ་ནྟི ནུ ཁོ ཨ་ཏཱི་ཏེ མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ནེ་ཝ ས་རཱི་ར་དེ་ཧེ་ན ཏི་ད་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཡྻ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀེ ཙ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘གུ་ཏྟི་ལོ ཙ ག་ནྡྷ་བྦོ, སཱ་དྷཱི་ནོ ཙ རཱ་ཛཱ, ནི་མི ཙ རཱ་ཛཱ, མ་ནྡྷཱ་ཏཱ ཙ རཱ་ཛཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏུ་རོ ཛ་ནཱ སུ་ཡྻ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་རཱི་ར་དེ་ཧེ་ན ཏི་ད་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘སུ་ཙི་ར་མྤི ཀ་ཏཾ སུ་ཡྻ་ཏི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི? སུ་ཏ་པུ་བྦཾ པ་ན ཏ་ཡཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཀིཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་མོ ཨ་དྷི་ག་མོ པ་རི་ཡ་ཏྟི ས་ཝ་ནཾ སི་ཀྑཱ་བ་ལཾ སུ་སྶཱུ་སཱ པ་རི་པུ་ཙྪཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པཱ་ས་ནཾ, མ་ཡཱ་པི ན སུ་ཏ་པུ་བྦཾ ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཀིཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ’ཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་སྶ རཱ་ཛ་ཝ་ས་བྷ་སྶ དཱ་ན་ཝ་རཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་སྶ་པ་སྶ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ས་ཀྱ་མུ་ནི་ནོ་ཏི དྭི་ནྣཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ཏ་ཏྠ་པི མེ ས་ཝ་ནཾ ན་ཏྠི ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཀིཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ’ཏི. ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན པ་ར་ཀྐ་མེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤ་ཏི, གུ་ཎ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦ་སོ་ཙེ་ཡྻ་ཀི་རི་ཡ་གུ་ཎ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟཱི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཙ་ལ་ཏི ཀ་མྤ་ཏི པ་ཝེ་དྷ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀ་ཊ་སྶ ཨ་ཏི་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི་ཡོ ཙ ནེ་མི་ཡོ ཙ ཕ་ལ་ནྟི ཨ་ཀྑོ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦ་སོ་ཙེ་ཡྻ་ཀི་རི་ཡ་གུ་ཎ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟཱི ཙ་ལ་ཏི ཀ་མྤ་ཏི པ་ཝེ་དྷ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་ག་ནཾ ཨ་ནི་ལ་ཛ་ལ་ཝེ་ག་ས་ཉྪཱ་དི་ཏཾ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཛ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏཾ ཨ་ཏི་ཝཱ་ཏེ་ན ཕུ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ན་ད་ཏི ར་ཝ་ཏི ག་ལ༹་ག་ལཱ༹་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ར་ཉྙོ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་སྶ དཱ་ན་བ་ལ་ཝི་པུ་ལ་ཨུ་སྶ་ནྣ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟཱི ཙ་ལ་ཏི ཀ་མྤ་ཏི པ་ཝེ་དྷ་ཏི. ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙོ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན དོ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན མཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨ་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ དཱ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ‘ཀི་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཡཱ་ཙ་ཀཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ག་ཏཱ ཙ ཡཱ་ཙ་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུ’ནྟི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ དཱ་ནཾ པ་ཏི མཱ་ན་སཾ ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ར་ཉྙོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་སྶ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མཱ་ན་སཾ ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི ད་མེ ས་མེ ཁ་ནྟི་ཡཾ སཾ་ཝ་རེ ཡ་མེ ནི་ཡ་མེ ཨ་ཀྐོ་དྷེ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡཾ ས་ཙྩེ སོ་ཙེ་ཡྻེ. ར་ཉྙོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་སྶ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ པ་ཧཱི་ནཱ, བྷ་ཝེ་ས་ནཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཡེ་ཝ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ར་ཉྙོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ར་ཀྑཱ [པ་ར་ར་ཀྑཱ་ཡ (སཱི. པཱི.)] པ་ཧཱི་ནཱ, ས་བྦ་ས་ཏྟ་ར་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ‘ཀི་ནྟི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ས་མ་གྒཱ ཨ་སྶུ ཨ་རོ་གཱ ས་དྷ་ནཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ’ཏི བ་ཧུ་ལཾ ཡེ་ཝ མཱ་ན་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ད་ད་མཱ་ནོ ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ རཱ་ཛཱ ཏཾ དཱ་ནཾ ན བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན དྷ་ན་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན པ་ཊི་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ལཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན ཨཱ་ཡུ་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན ཝ་ཎྞ་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན བ་ལ་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན ཡ་ས་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན པུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ན དྷཱི་ཏུ་ཧེ་ཏུ དེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ར་ཏ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ཏུ་ལ་ཝི་པུ་ལཱ་ནུ་ཏྟ་རེ དཱ་ན་ཝ་རེ ཨ་དཱ་སི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཙ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘‘ཛཱ་ལིཾ ཀ་ཎྷཱ་ཛི་ནཾ དྷཱི་ཏཾ, མ་དྡི་དེ་ཝིཾ པ་ཏི་བྦ་ཏཾ;

ཙ་ཛ་མཱ་ནོ ན ཙི་ནྟེ་སིཾ, བོ་དྷི་ཡཱ ཡེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཱ’ཏི.

‘‘ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རཱ་ཛཱ ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཀོ་དྷཾ ཛི་ནཱ་ཏི, ཨ་སཱ་དྷུཾ སཱ་དྷུ་ནཱ ཛི་ནཱ་ཏི, ཀ་ད་རི་ཡཾ དཱ་ནེ་ན ཛི་ནཱ་ཏི, ཨ་ལི་ཀ་ཝཱ་དི་ནཾ ས་ཙྩེ་ན ཛི་ནཱ་ཏི, ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལེ་ན ཛི་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ད་ད་མཱ་ན་སྶ དྷ་མྨཱ་ནུ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སཱི་ས་ཀ་སྶ [དྷ་མྨཱ་སཱི་ས་ཀ་སྶ (ཀ.)] དཱ་ན་ནི་སྶ་ནྡ་བ་ལ་ཝ [དཱ་ན་ནི་སྶ་ནྡ་བ་ལ (སཱི. པཱི.)] ཝཱི་རི་ཡ་ཝི་པུ་ལ་ཝི་པྥཱ་རེ་ན ཧེ་ཊྛཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏཱ ས་ཉྩ་ལ་ནྟི ས་ཎི་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ ས་ཀིཾ ས་ཀིཾ ཨཱ་ཀུ་ལཱ་ཀུ་ལཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི ཨོ་ན་མ་ནྟི ཨུ་ནྣ་མ་ནྟི ཝི་ན་མ་ནྟི, ཚི་ནྣ་པ་ཏྟ་པཱ་ད་པཱ [སཱི་ནྣ་པྤ་ཏྟ་པཱ་ད་པཱ (སཱི.)] པ་པ་ཏ་ནྟི, གུ་མྦཾ གུ་མྦཾ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ག་ག་ནེ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟི, ར་ཛོ་ས་ཉྩི་ཏཱ ཝཱ་ཏཱ དཱ་རུ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ག་ག་ནཾ ཨུ་པྤཱི་ལི༹་ཏཱ ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ས་ཧ་སཱ དྷ་མ་དྷ་མཱ་ཡ་ནྟི, མ་ཧཱ་བྷཱི་མོ ས་དྡོ ནི་ཙྪ་ར་ཏི, ཏེ་སུ ཝཱ་ཏེ་སུ ཀུ་པི་ཏེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ ཙ་ལ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ ཙ་ལི་ཏེ ཁུ་བྦྷ་ནྟི མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ, ཡ་མ་ཀ་ཡ་མ་ཀཱ ཨཱུ་མི་ཡོ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཛ་ལ་ཙ་རཱ ས་ཏྟཱ ཏ་ས་ནྟི, ཛ་ལ་ཝཱི་ཙི ཡུ་ག་ན་དྡྷོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཝཱི་ཙི་ནཱ་དོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, གྷོ་རཱ བུ་བྦུ་ལཱ༹ [པུ་བྦུ་ལཱ༹ (ཀ.)] ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཕེ་ཎ་མཱ་ལཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ, དི་སཱ་ཝི་དི་སཾ དྷཱ་ཝ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་པ་ཊི་སོ་ཏ་མུ་ཁཱ ས་ནྡ་ནྟི ས་ལི་ལ་དྷཱ་རཱ, ཏ་ས་ནྟི ཨ་སུ་རཱ ག་རུ་ལཱ༹ ནཱ་གཱ ཡ་ཀྑཱ, ཨུ་བྦི་ཛྫ་ནྟི ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ, སཱ་ག་རོ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི, ག་མ་ན་པ་ཐ་མེ་ས་ནྟི བྷཱི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ, ཁུ་བྷི་ཏེ ལུ་ལི༹་ཏེ ཛ་ལ་དྷཱ་རེ པ་ཀ་མྤ་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ས་ན་གཱ ས་སཱ་ག་རཱ, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི སི་ནེ་རུ་གི་རི ཀཱུ་ཊ་སེ་ལ་སི་ཁ་རོ ཝི་ན་མ་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི, ཝི་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ཧི་ན་ཀུ་ལ་བི་ལཱ༹་ར་ཀོ་ཊྛུ་ཀ་སཱུ་ཀ་ར་མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ, རུ་ད་ནྟི ཡ་ཀྑཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ, ཧ་ས་ནྟི ཡ་ཀྑཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཀ་མྤ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏི མ་ཧཱ་པ་རི་ཡོ་གེ ཨུ་དྡྷ་ན་ག་ཏེ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྤུ་ཎྞེ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཏ་ཎྜུ་ལེ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨ་གྒི ཛ་ལ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་གཾ ས་ནྟཱ་པེ་ཏི, པ་རི་ཡོ་གོ ས་ནྟ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྟཱ་པེ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྟ་ཏྟཾ ཏ་ཎྜུ་ལཾ ས་ནྟཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཎྜུ་ལཾ ས་ནྟ་ཏྟཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ཏི ནི་མུ་ཛྫ་ཏི, བུ་བྦུ་ལ༹་ཀ་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཕེ་ཎ་མཱ་ལཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ རཱ་ཛཱ ཡཾ ལོ་ཀེ དུ་ཙྩ་ཛཾ, ཏཾ ཙ་ཛི, ཏ་སྶ ཏཾ དུ་ཙྩ་ཛཾ ཙ་ཛ་ནྟ་སྶ དཱ་ན་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟཱ པ་རི་ཀུ་པྤིཾ་སུ [པ་རི་ཀ་མྤིཾ་སུ (ཀ.)], མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ་སུ པ་རི་ཀུ་པི་ཏེ་སུ [པ་རི་ཁུ་བྦྷི་ཏེ་སུ (སྱཱ.)] ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་མྤི, ཨུ་ད་ཀེ ཀ་མྤི་ཏེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི, ཨི་ཏི ཏ་དཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་མ་ནཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ མ་ཧཱ་དཱ་ན་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཝི་པུ་ལ་བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ན་ཏྠེ་དི་སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཐཱ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་སྶ ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧི་ཡཱ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ མ་ཎ་ཡོ ཝི་ཛྫ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ, ཨི་ནྡ་ནཱི་ལོ མ་ཧཱ་ནཱི་ལོ ཛོ་ཏི་ར་སོ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ཨུ་མྨཱ་པུ་པྥོ སི་རཱི་ས་པུ་པྥོ མ་ནོ་ཧ་རོ སཱུ་རི་ཡ་ཀ་ནྟོ ཙ་ནྡ་ཀ་ནྟོ ཝ་ཛི་རོ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀོ ཕུ་སྶ་རཱ་གོ ལོ་ཧི་ཏ་ངྒོ མ་སཱ་ར་ག་ལློ་ཏི, ཨེ་ཏེ ས་བྦེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་མ་ཎི ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་མ་ཎི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཾ ཀི་ཉྩི མ་ཧི་ཡཱ དཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཨ་པི ཨ་ས་དི་ས་དཱ་ནཾ པ་ར་མཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་སྶ ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ས་མོ ལོ་ཀེ་ན ཨེ་ཝཾ་ཁ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ཨེ་ཝཾ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, པ་ར་ཀྐ་མོ ད་ཀྑཱ་པི་ཏོ, པཱ་ར་མཱི ཙ ཛི་ནཱ་ནཾ བྷི་ཡྻོ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏཱ, ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏོ་པི ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནུ་ད་སྶི་ཏོ. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཐོ་མི་ཏཾ ཛི་ན་སཱ་ས་ནཾ, ཛོ་ཏི་ཏཱ ཛི་ན་པཱ་ར་མཱི, ཚི་ནྣོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ་ད་ག་ཎྛི, བྷི་ནྣོ པ་རཱ་པ་ཝཱ་ད་ཀུ་མྦྷོ [གུ་མྦོ ཏ་ཡཱ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏོ (སྱཱ.)], པ་ཉྷོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏོ, ག་ཧ་ནཾ ཨ་ག་ཧ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ས་མྨཱ ལ་དྡྷཾ ཛི་ན་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ཧ་ནཾ [ནི་བྦཱ་ཡ་ནཾ (ཀ.)], ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ག་ཎི་ཝ་ར་པ་ཝ་ར ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི.

པ་ཐ་ཝི་ཙ་ལ་ན་པ་ཉྷོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.

༥. སི་ཝི་རཱ་ཛ་ཙ་ཀྑུ་དཱ་ན་པ་ཉྷོ

༥. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎ་ཐ ‘སི་ཝི་རཱ་ཛེ་ན ཡཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑཱུ་ནི དི་ནྣཱ་ནི, ཨ་ནྡྷ་སྶ ས་ཏོ པུ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱི’ཏི, ཨེ་ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཊཾ ས་ནི་གྒ་ཧཾ ས་དོ་སཾ ‘ཧེ་ཏུ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཨ་ཧེ་ཏུ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ན་ཏྠི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ’ཏི སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, སི་ཝི་རཱ་ཛེ་ན ཡཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑཱུ་ནི དི་ནྣཱ་ནི, ཏེ་ན ཧི ‘པུ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ; ཡ་དི དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཏེ་ན ཧི ‘སི་ཝི་རཱ་ཛེ་ན ཡཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑཱུ་ནི དི་ནྣཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་མྤི མི་ཙྪཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ ག་ཎྛི་ཏོ་པི ག་ཎྛི་ཏ་རོ ཝེ་ཋ་ཏོ་པི ཝེ་ཋ་ཏ་རོ ག་ཧ་ན་ཏོ་པི ག་ཧ་ན་ཏ་རོ, སོ ཏ་ཝཱ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་མ་བྷི་ཛ་ནེ་ཧི ནི་བྦཱ་ཧ་ནཱ་ཡ པ་ར་ཝཱ་དཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘དི་ནྣཱ་ནི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སི་ཝི་རཱ་ཛེ་ན ཡཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑཱུ་ནི, ཏ་ཏྠ མཱ ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཧི, པུ་ན དི་བྦཱ་ནི ཙ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཏ་ཏྠཱ་པི མཱ ཝི་མ་ཏིཾ ཛ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཧེ་ཏུ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཨ་ཧེ་ཏུ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཨ་ཧེ་ཏུ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ངྒྷ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི?

‘‘ཀིཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་ཙྩཾ ནཱ་མ, ཡེ་ན ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་ཙྩཾ ནཱ་མ, ས་ཙྩེ་ན, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ནོ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝཾ ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟི, ཨ་གྒིཾ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི, ཝི་སཾ པ་ཊི་ཧ་ན་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་ཝི་དྷཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡུ་ཛྫ་ཏི ས་མེ་ཏི སི་ཝི་རཱ་ཛ་སྶ ས་ཙྩ་བ་ལེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱི་ཏི, ས་ཙྩ་བ་ལེ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཙྩཾ ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ བྷ་ཝ་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཀེ་ཙི ས་ཏྟཱ ས་ཙྩ་མ་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ‘མ་ཧཱ་མེ་གྷོ པ་ཝ་སྶ་ཏཱུ’ཏི, ཏེ་སཾ ས་ཧ ས་ཙྩ་མ་ནུ་གཱི་ཏེ་ན མ་ཧཱ་མེ་གྷོ པ་ཝ་སྶ་ཏི, ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝ་སྶ་ཧེ་ཏུ ས་ནྣི་ཙི་ཏོ ‘ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ པ་ཝ་སྶ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཙྩཾ ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ བྷ་ཝ་ཏི མ་ཧ་ཏོ མེ་གྷ་སྶ པ་ཝ་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ཏྠི ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུ, ས་ཙྩཾ ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ བྷ་ཝ་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཀེ་ཙི ས་ཏྟཱ ས་ཙྩ་མ་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ‘ཛ་ལི་ཏ་པ་ཛྫ་ལི་ཏ་མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱུ’ཏི, ཏེ་སཾ ས་ཧ ས་ཙྩ་མ་ནུ་གཱི་ཏེ་ན ཛ་ལི་ཏ་པ་ཛྫ་ལི་ཏ་མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཁ་ཎེ་ན པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠི ཏ་སྨིཾ ཛ་ལི་ཏ་པ་ཛྫ་ལི་ཏེ མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷེ ཧེ་ཏུ ས་ནྣི་ཙི་ཏོ ‘ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཛ་ལི་ཏ་པ་ཛྫ་ལི་ཏ་མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཁ་ཎེ་ན པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཙྩཾ ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི ཏ་སྶ ཛ་ལི་ཏ་པ་ཛྫ་ལི་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཁ་ཎེ་ན པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ཏྠི ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུ, ས་ཙྩཾ ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ བྷ་ཝ་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ ཀེ་ཙི ས་ཏྟཱ ས་ཙྩ་མ་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ‘ཝི་སཾ ཧ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ག་དཾ བྷ་ཝ་ཏཱུ’ཏི. ཏེ་སཾ ས་ཧ ས་ཙྩ་མ་ནུ་གཱི་ཏེ་ན ཝི་སཾ ཧ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཁ་ཎེ་ན ཨ་ག་དཾ བྷ་ཝ་ཏི, ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠི ཏ་སྨིཾ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སེ ཧེ་ཏུ ས་ནྣི་ཙི་ཏོ ‘ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཝི་སཾ ཧ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཁ་ཎེ་ན ཨ་ག་དཾ བྷ་ཝ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཙྩཾ ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ས་སྶ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་སྶ ཁ་ཎེ་ན པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝི་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུཾ ས་ཙྩཾ ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ བྷ་ཝ་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི.

‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ན་ཏྠ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ, ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཏྠི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙཱི་ན་ཝི་ས་ཡེ ཙཱི་ན་རཱ་ཛཱ, སོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོ [བ་ལིཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ (སཱི. པཱི.)] ཙ་ཏུ་མཱ་སེ ཙ་ཏུ་མཱ་སེ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ ར་ཐེ་ན ཨ་ནྟོ་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་སྶ ར་ཐ་སཱི་ས་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ མ་ཧཱ་ཝཱ་རི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི, ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ པུ་ན ཨོ་ཏྠ་ར་ཏི, ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ན་པི ལོ་ཀེ་ན པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཀེ་པི, བྷ་ནྟེ, ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཨུ་ད་ཀཾ ན ས་ཀྐཱ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ན་པི ལོ་ཀེ་ན པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏུཾ, ཀིཾ པ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི? ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཙྩ་བ་ལཾ ཉཱ་ཏ་བྦཾ ‘ན་ཏྠི ཏཾ ཋཱ་ནཾ, ཡཾ ས་ཙྩེ་ན ན པ་ཏྟ་བྦ’ནྟི.

‘‘ན་ག་རེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ཨ་སོ་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ས་ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་ད་ཨ་མ་ཙྩ་བྷ་ཊ་བ་ལ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ག་ངྒཾ ན་དིཾ [ག་ངྒཱ་ན་དིཾ (སཱི.)] ན་ཝ་ས་ལི་ལ་ས་མྤུ་ཎྞཾ ས་མ་ཏི་ཏྠི་ཀཾ ས་མྦྷ་རི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ཡཱ་མཾ ཡོ་ཛ་ན་པུ་ཐུ་ལཾ ས་ནྡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི, བྷ་ཎེ, ས་མ་ཏྠོ, ཡོ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ས་ནྡཱ་པེ་ཏུ’ནྟི. ཨ་མ་ཙྩཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘དུ་ཀྐ་རཾ དེ་ཝཱ’ཏི.

‘‘ཏ་སྨིཾ ཡེ་ཝ ག་ངྒཱ་ཀཱུ་ལེ ཋི་ཏཱ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི ནཱ་མ ག་ཎི་ཀཱ ཨ་སྶོ་སི ར་ཉྙཱ ཀི་ར ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ས་ནྡཱ་པེ་ཏུ’ནྟི, སཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཨ་ཧ་ཉྷི ན་ག་རེ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟེ ག་ཎི་ཀཱ རཱུ་པཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནཱི ཨ་ནྟི་མ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ, མ་མ ཏཱ་ཝ རཱ་ཛཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱུ’ཏི. ཨ་ཐ སཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི, ས་ཧ ཏ་སྶཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཁ་ཎེ་ན སཱ མ་ཧཱ་ག་ངྒཱ ག་ལ༹་ག་ལཱ༹་ཡ་ནྟཱི པ་ཊི་སོ་ཏཾ ས་ནྡི་ཏྠ མ་ཧ་ཏོ ཛ་ན་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་སྶ་ཏོ.

‘‘ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཨཱུ་མི་ཝེ་ག་ཛ་ནི་ཏཾ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་མྷི་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཛཱ་ཏོ ཨ་མ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཀི་སྶཱ་ཡཾ, བྷ་ཎེ, མ་ཧཱ་ག་ངྒཱ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ས་ནྡ་ཏཱི’ཏི? ‘བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་ཎི་ཀཱ ཏ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ མ་ཧཱ་ག་ངྒཱ ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁཱ ས་ནྡ་ཏཱི’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ རཱ་ཛཱ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏོ ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ག་ཎི་ཀཾ པུ་ཙྪི ‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཛེ, ཏ་ཡཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ག་ངྒཱ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ས་ནྡཱ་པི་ཏཱ’ཏི? ‘ཨཱ་མ དེ་ཝཱ’ཏི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ ‘ཀིཾ ཏེ ཏ་ཏྠ བ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཀོ ཝཱ ཏེ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟོ, ཀེ་ན ཏྭཾ བ་ལེ་ན ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ས་ནྡཱ་པེ་སཱི’ཏི? སཱ ཨཱ་ཧ ‘ས་ཙྩ་བ་ལེ་ནཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ས་ནྡཱ་པེ་སི’ནྟི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ ‘ཀིཾ ཏེ ས་ཙྩ་བ་ལཾ ཨ་ཏྠི ཙོ་རི་ཡཱ དྷུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཚི་ནྣི་ཀཱ་ཡ པཱ་པི་ཡཱ བྷི་ནྣ་སཱི་ལཱ་ཡ [པཱ་པི་ཀཱ་ཡ བྷི་ནྣ་སཱི་མཱ་ཡ (སཱི.)] ཧི་རི་ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཛ་ན་པ་ལོ་བྷི་ཀཱ་ཡཱ’ཏི. ‘ས་ཙྩཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་དི་སི་ཀཱ ཨ་ཧཾ, ཏཱ་དི་སི་ཀཱ་ཡ་པི མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ཡཱ་ཡཱ་ཧཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནཱ ས་དེ་ཝ་ཀ་མྤི ལོ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’ནྟི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ ‘ཀ་ཏ་མཱ པ་ན སཱ ཧོ་ཏི ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ, ཨི་ངྒྷ མཾ སཱ་ཝེ་ཧཱི’ཏི. ‘ཡོ མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷ་ནཾ དེ་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཝེ་སྶོ ཝཱ སུ་དྡོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི, ཏེ་སཾ ས་མ་ཀཾ ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མི, ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ‘‘སུ་དྡོ’’ཏི ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ནཱ [ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ (ཀ.)] ན་ཏྠི, ཨ་ནུ་ན་ཡ་པྤ་ཊི་གྷ་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ དྷ་ན་སྶཱ་མི་ཀཾ པ་རི་ཙ་རཱ་མི, ཨེ་སཱ མེ དེ་ཝ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ, ཡཱ་ཡཱ་ཧཾ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ག་ངྒཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ས་ནྡཱ་པེ་སི’ནྟི.

‘‘ཨི་ཏི་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ན ཝི་ནྡ་ནྟི. དི་ནྣཱ་ནི ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སི་ཝི་རཱ་ཛེ་ན ཡཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑཱུ་ནི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི, ཏ་ཉྩ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཡཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ‘མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ན་ཊྛེ ཨ་ཧེ་ཏུ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ན་ཏྠི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ’ཏི. ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ ཙ་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, སུ་ནི་བྦེ་ཋི་ཏོ པ་ཉྷོ, སུ་ནི་དྡི་ཊྛོ ནི་གྒ་ཧོ, སུ་མ་དྡི་ཏཱ པ་ར་ཝཱ་དཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི.

སི་ཝི་རཱ་ཛ་ཙ་ཀྑུ་དཱ་ན་པ་ཉྷོ པ་ཉྩ་མོ.

༦. ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་པ་ཉྷོ

༦. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི [ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི (མ. ནི. ༡.༤༠༨)] ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’ཏི, ཨ་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ནི་སྶེ་ས་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཨ་ར་ཧ་སྶ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཎི་ཏཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ དྭི་ནྣཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི དི་སྶ་ཏི, དུ་ཀཱུ་ལེ་ན ཏཱ་པ་སེ་ན པཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཏཱ་པ་སི་ཡཱ ཨུ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ལེ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠ་ངྒུ་ཊྛེ་ན ནཱ་བྷི པ་རཱ་མ་ཊྛཱ, ཏ་སྶ ཏེ་ན ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན སཱ་མ་ཀུ་མཱ་རོ ནི་བྦ་ཏྟོ. མཱ་ཏ་ངྒེ་ནཱ་པི ཨི་སི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ལེ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠ་ངྒུ་ཊྛེ་ན ནཱ་བྷི པ་རཱ་མ་ཊྛཱ, ཏ་སྶ ཏེ་ན ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན མ་ཎྜ་བྱོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་ན ཧི སཱ་མོ ཙ ཀུ་མཱ་རོ མ་ཎྜ་བྱོ ཙ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཎི་ཏཾ ‘སཱ་མོ ཙ ཀུ་མཱ་རོ མ་ཎྜ་བྱོ ཙ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏེ་ན ཧི ‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་མྤི མི་ཙྪཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ སུ་ག་མྦྷཱི་རོ སུ་ནི་པུ་ཎོ ཝི་ས་ཡོ བུ་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ, སོ ཏ་ཝཱ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཚི་ནྡ ཝི་མ་ཏི་པ་ཐཾ, དྷཱ་རེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ཝ་ར་པྤ་ཛྫོ་ཏ’’ནྟི.

‘‘བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’ཏི. བྷ་ཎི་ཏ་ཉྩ ‘སཱ་མོ ཙ ཀུ་མཱ་རོ མ་ཎྜ་བྱོ ཙ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཉྷོ སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘སུ་ཏ་པུ་བྦཾ པ་ན ཏ་ཡཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཾ་ཀི་ཙྩོ ཙ ཀུ་མཱ་རོ ཨི་སི་སི་ངྒོ ཙ ཏཱ་པ་སོ ཐེ་རོ ཙ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ ‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཏེ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཡྻ་ཏི, ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཛཱ་ཏི, དྭེ མི་ག་དྷེ་ནུ་ཡོ ཏཱ་ཝ ཨུ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ལེ དྭི་ནྣཾ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་སྶཱ་ཝཾ པི་ཝིཾ་སུ, ཏེ་ན པ་སྶཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན སཾ་ཀི་ཙྩོ ཙ ཀུ་མཱ་རོ ཨི་སི་སི་ངྒོ ཙ ཏཱ་པ་སོ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཐེ་ར་སྶ ཨུ་དཱ་ཡི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ ཀཱ་སཱ་ཝེ མུ་ཙྩི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡི ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘ག་ཙྪ བྷ་གི་ནི, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ‘ཨཱ་ཧ་ར་ཡྻ ཨ་ཧ་མེ་ཝ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཏ་ཏོ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨུ་ཏུ་ནི་ས་མ་ཡེ ཏཾ ས་མྦྷ་ཝཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ མུ་ཁེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ པ་ཀྑི་པི, ཏེ་ན ཐེ་རོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཛ་ནོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་དྡ་ཧ་སི ཏཾ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ, བ་ལ་ཝཾ ཏ་ཏྠ མ་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ལ་བྷཱ་མ, ཡེ་ན མ་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་དྡ་ཧཱ་མ ‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ལ་ལེ བཱི་ཛཾ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཁི་པྤཾ སཾ་ཝི་རུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨུ་ཏུ་ནཱི ས་མཱ་ནཱ ས་ཎྛི་ཏེ ཀ་ལ་ལེ རུ་ཧི་རེ པ་ཙྪི་ནྣ་ཝེ་གེ ཋི་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ ས་མྦྷ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཀ་ལ་ལེ པ་ཀྑི་པི, ཏེ་ན ཏ་སྶཱ ག་བྦྷོ ས་ཎྛཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩེ་མ ཏེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མི, ཡོ་ནི་པྤ་ཝེ་སེ་ན ག་བྦྷོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་སི པ་ན, ཏྭཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་ར་སྶ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་སྶ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་མ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ་སི མ་མ ཝི་ས་ཡཾ, ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན་པི ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟིཾ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟོ མ་མཱ་ནུ་བ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཨ་ཐ ཡཱ པ་ན ཏཱ དྭེ མི་ག་དྷེ་ནུ་ཡོ པ་སྶཱ་ཝཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ག་བྦྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, ཏཱ་སཾ ཏྭཾ ས་དྡ་ཧ་སི ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་མ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷུ་ཏྟཾ པཱི་ཏཾ ཁཱ་ཡི་ཏཾ ལེ་ཧི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཀ་ལ་ལཾ ཨོ་ས་ར་ཏི, ཋཱ་ན་ག་ཏཾ ཝུ་ཌྜྷི་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་རི་ཏཱ ནཱ་མ, ས་བྦཱ ཏཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨོ་ས་ར་ནྟི, ཋཱ་ན་ག་ཏཱ ཝུ་ཌྜྷི་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷུ་ཏྟཾ པཱི་ཏཾ ཁཱ་ཡི་ཏཾ ལེ་ཧི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཀ་ལ་ལཾ ཨོ་ས་ར་ཏི, ཋཱ་ན་ག་ཏཾ ཝུ་ཌྜྷི་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་དྡ་ཧཱ་མི མུ་ཁ་ག་ཏེ་ན་པི ག་བྦྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་སི མ་མ ཝི་ས་ཡཾ, མུ་ཁ་པཱ་ནེ་ན་པི དྭ་ཡ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏི. སཾ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨི་སི་སི་ངྒ་སྶ ཙ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཙ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་སྶ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་མ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨོ་ས་ར་ཏཱི’’ཏི.

‘‘སཱ་མོ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མཱ་རོ མ་ཎྜ་བྱོ་པི མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཏཱི་སུ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ, ཨེ་ཀ་ར་སཱ ཡེ་ཝ པུ་རི་མེ་ན, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཀྑཱ་མི. དུ་ཀཱུ་ལོ ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་པ་སོ པཱ་རི་ཀཱ ཙ ཏཱ་པ་སཱི ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ག་ཝེ་ས་ཀཱ, ཏ་པ་ཏེ་ཛེ་ན ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ས་ནྟཱ་པེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཏ་དཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཏེ་སཾ ག་རུ་ཀ་ཏ་མེ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནེ དྭི་ནྣ་མྤི ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, དི་སྭཱ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཨེ་ཀཾ མེ, བྷོ་ནྟོ, ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཐ, སཱ་དྷུ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ, སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨཱ་ལ་མྦ་ནོ ཙཱ’ཏི. ‘ཨ་ལཾ, ཀོ་སི་ཡ, མཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎཱི’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དུ་ཏི་ཡ་མྤི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཨེ་ཀཾ མེ, བྷོ་ནྟོ, ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཐ, སཱ་དྷུ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ, སོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨཱ་ལ་མྦ་ནོ ཙཱ’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘ཨ་ལཾ, ཀོ་སི་ཡ, མཱ ཏྭཾ ཁོ ཨ་མྷེ ཨ་ན་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཧི, ཀ་དཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ན བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏི, བྷི་ཛྫ་ཏུ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ བྷེ་ད་ན་དྷ་མྨོ, བྷི་ཛྫ་ནྟི་ཡཱ་པི དྷ་ར་ཎི་ཡཱ པ་ཏ་ནྟེ་པི སེ་ལ་སི་ཁ་རེ ཕ་ལ་ནྟེ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཏ་ནྟེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ནེ་ཝ མ་ཡཾ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི མི་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ, མཱ ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ, ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཏེ ཨེ་སོ ཝི་སྶཱ་སོ, ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་རོ ཏྭཾ མ་ཉྙེ’ཏི.

ཏ་ཏོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏེ་སཾ མ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ག་རུ་ཀ་ཏོ པ་ཉྫ་ལི་ཀོ པུ་ན ཡཱ་ཙི ‘ཡ་དི མེ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨུ་སྶ་ཧ་ཐ ཀཱ་ཏུཾ, ཡ་དཱ ཏཱ་པ་སཱི ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི པུ་པྥ་ཝ་ཏཱི, ཏ་དཱ ཏྭཾ, བྷ་ནྟེ, ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠ་ངྒུ་ཊྛེ་ན ནཱ་བྷིཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་སི, ཏེ་ན སཱ ག་བྦྷཾ ལ་ཙྪ་ཏི, ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཡེ་ཝེ་ས ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ’ཏི. ‘ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཀོ་སི་ཡ, ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ, ན ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་པོ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཧོ་ཏཱུ’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ཝེ་ལཱ་ཡ དེ་ཝ་བྷ་ཝ་ནེ ཨ་ཏྠི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལོ ཁཱི་ཎཱ་ཡུ་ཀོ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ས་མ་ཏྠོ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་པི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀུ་ལེ་པི. ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཨེ་ཧི ཁོ, མཱ་རི་ས, སུ་པ་བྷཱ་ཏོ ཏེ དི་ཝ་སོ, ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཡ་མ་ཧཾ ཏེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མཱ་ག་མིཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡེ ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཝཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཏི་རཱུ་པེ ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སུ་ནྡ་རེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཧི མེ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི ཡཱ་ཙི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི སི་ར་སི པ་ཉྫ་ལི་ཀ་ཏོ.

ཏ་ཏོ སོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ, མཱ་རི་ས, ཀུ་ལཾ, ཡཾ ཏྭཾ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཀི་ཏྟ་ཡ་སི པུ་ན་པྤུ་ན’ནྟི. ‘དུ་ཀཱུ་ལོ ཙ ཏཱ་པ་སོ པཱ་རི་ཀཱ ཙ ཏཱ་པ་སཱི’ཏི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི ‘སཱ་དྷུ, མཱ་རི་ས, ཡོ ཏ་ཝ ཚ་ནྡོ, སོ ཧོ་ཏུ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཧཾ, མཱ་རི་ས, པ་ཏྠི་ཏེ ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཾ, ཀི་མྷི ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫཱ་མི ཨ་ཎྜ་ཛེ ཝཱ ཛ་ལཱ་བུ་ཛེ ཝཱ སཾ་སེ་ད་ཛེ ཝཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀེ ཝཱ’ཏི? ‘ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ་ཡ, མཱ་རི་ས, ཡོ་ནི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫཱ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དི་ཝ་སཾ ཝི་ག་ཎེ་ཏྭཱ དུ་ཀཱུ་ལ་སྶ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ དི་ཝ་སེ ཏཱ་པ་སཱི ཨུ་ཏུ་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པུ་པྥ་ཝ་ཏཱི, ཏ་དཱ ཏྭཾ, བྷ་ནྟེ, ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠ་ངྒུ་ཊྛེ་ན ནཱ་བྷིཾ པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. ཏ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དི་ཝ་སེ ཏཱ་པ་སཱི ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི པུ་པྥ་ཝ་ཏཱི ཨ་ཧོ་སི, དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙ ཏ་ཏྠཱུ་པ་གོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ་པ་སོ ཙ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠ་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཏཱ་པ་སི་ཡཱ ནཱ་བྷིཾ པ་རཱ་མ་སི, ཨི་ཏི ཏེ ཏ་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ཏཱ་པ་སི་ཡཱ རཱ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི, སོ པ་ན་སྶཱ རཱ་གོ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ མཱ ཏྭཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་མེ་ཝ མ་ཉྙི, ཨཱུ་ཧ་ས་ན་མྤི [ཧ་ས་ན་མྤི (ཀ.)] ས་ནྣི་པཱ་ཏོ, ཨུ་ལླ་པ་ན་མྤི ས་ནྣི་པཱ་ཏོ, ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་མྤི ས་ནྣི་པཱ་ཏོ, པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱ་ག་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་མ་ས་ནེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

‘‘ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་གྒི ཛ་ལ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནོ་པི ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ སཱི་ཏཾ བྱ་པ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ་པི པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི.

‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་པི ཙ ས་བྦེ་པེ་ཏེ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ.

‘‘ཀ་ཐཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི? ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྟཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ དེ་ཝེ་སུ ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཛཱ་ཡ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ་ཡ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ཡ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏོ པ་ཧཱུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎོ པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙོ པ་ཧཱུ་ཏ་ཉཱ་ཏི་པ་ཀྑོ དཱ་སིཾ ཝཱ དཱ་སཾ ཝཱ ཁེ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི མ་ན་སཱ ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏཾ, ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ དྭི་གུ་ཎ་ཏི་གུ་ཎ་མྤི དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀི་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ ས་ཏྟཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ དེ་ཝེ་སུ ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཛཱ་ཡ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ་ཡ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ སཾ་སེ་ད་ཛ་ཡ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐཾ ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི? ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཱ་ཏེ་ན ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. བ་ལཱ་ཀཱ་ནཾ མེ་གྷ་ས་དྡེ་ན ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ས་བྦེ་པི དེ་ཝཱ ཨ་ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཡེ་ཝ, ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ན ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ན མ་ཧི་ཡཱ ཙ་ར་ནྟི, ཀེ་ཙི པུ་ར་ཏོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟི, ཀེ་ཙི པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟི, ཀེ་ཙི ན་གྒཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི བྷ་ཎྜཱུ ཧོ་ནྟི སེ་ཏ་པ་ཊ་དྷ་རཱ, ཀེ་ཙི མོ་ལི༹་བ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི བྷ་ཎྜཱུ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ས་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ས་ནཱ མོ་ལི༹་བ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཛ་ཊི་ནོ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་དྷ་རཱ [ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཱ (ཀ.)] ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཙ་མྨ་ཝ་ས་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཙི ར་སྨི་ཡོ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟི, ས་བྦེ་པེ་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ན མ་ཧི་ཡཱ ཙ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྟཱ ཡེ་ཝ ཏེ ས་བྦེ, ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ན ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐཾ ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི? ཀུ་ལཾ ནཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཎྜ་ཛཾ ཛ་ལཱ་བུ་ཛཾ སཾ་སེ་ད་ཛཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཾ. ཡ་དི ཏ་ཏྠ ག་ནྡྷ་བྦོ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཎྜ་ཛེ ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཎྜ་ཛོ ཧོ་ཏི…པེ… ཛ་ལཱ་བུ་ཛེ ཀུ་ལེ…པེ… སཾ་སེ་ད་ཛེ ཀུ་ལེ…པེ… ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀེ ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ ཏཱ་དི་སཱ ཡེ་ཝ ས་ཏྟཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧི་མ་ཝ་ཏི ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏཾ ཡེ ཀེ་ཙི མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ ཨུ་པེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ས་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ ཀོ་ཙི ག་ནྡྷ་བྦོ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཎྜ་ཛཾ ཡོ་ནིཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཎྜ་ཛོ ཧོ་ཏི…པེ… ཛ་ལཱ་བུ་ཛཾ…པེ… སཾ་སེ་ད་ཛཾ…པེ… ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཾ ཡོ་ནིཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ལཾ ཧོ་ཏི ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ བ་ཧུ་སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ས་དྡྷཾ པ་ས་ནྣཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཏ་པ་ནི་སྶི་ཏཾ, དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལོ ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཏཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ཏི ‘པ་ཎི་དྷེ་ཧི, མཱ་རི་ས, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི’ནྟི. སོ ཏ་སྶ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཧེ་ཏུ ཏཾ ཀུ་ལཾ པ་ཎི་དྷེ་ཏི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ ས་མ་ཎཾ མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི.

‘‘སཱ་མོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མཱ་རོ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ པཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཏཱ་པ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ. སཱ་མོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མཱ་རོ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ, ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ཀོ ས་ཀྐོ, ཏི་ཎྞཾ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ སཱ་མོ ཀུ་མཱ་རོ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ཡ་ཀུ་ས་ལོ པུ་རི་སོ སུ་ཀ་ཊྛེ ཨ་ནཱུ་པ་ཁེ་ཏྟེ བཱི་ཛཾ རོ་པེ་ཡྻ, ཨ་པི ནུ ཏ་སྶ བཱི་ཛ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ནི་རུ་པ་གྷཱ་ཏཾ བཱི་ཛཾ ཁི་པྤཾ སཾ་ཝི་རུ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་མོ ཀུ་མཱ་རོ མུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཧི ཏི་ཎྞཾ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟོ.

‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཏ་ཡཱ ཨི་སཱི་ནཾ མ་ནོ་པ་དོ་སེ་ན ཨི་དྡྷོ ཕཱི་ཏོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་དོ ས་ཛ་ནོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཡྻ་ཏི. མ་ཧི་ཡཱ ད་ཎྜ་ཀཱ་ར་ཉྙཾ [ད་ཎྜ་ཀཱི་ར་ཉྙཾ (མ. ནི. ༢.༦༥)] མ་ཛ྄ཛྷཱ་ར་ཉྙཾ ཀཱ་ལི་ངྒཱ་ར་ཉྙཾ མཱ་ཏ་ངྒཱ་ར་ཉྙཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱུ་ཏཾ, ས་བྦེ་པེ་ཏེ ཛ་ན་པ་དཱ ཨི་སཱི་ནཾ མ་ནོ་པ་དོ་སེ་ན ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་སཾ མ་ནོ་པ་དོ་སེ་ན སུ་ས་མི་དྡྷཱ ཛ་ན་པ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི, ཨ་པི ནུ ཁོ ཏེ་སཾ མ་ནོ་པ་སཱ་དེ་ན ཀི་ཉྩི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་མོ ཀུ་མཱ་རོ ཏི་ཎྞཾ བ་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཙེ་ཏོ་པ་སཱ་དེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ ཨི་སི་ནི་མྨི་ཏོ དེ་ཝ་ནི་མྨི་ཏོ པུ་ཉྙ་ནི་མྨི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷཱ་རེ་ཧི.

‘‘ཏ་ཡོ་མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏཱ ཀུ་ལཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? སཱ་མོ ཀུ་མཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་ནཱ་དོ ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ, ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘སུ་ནི་དྡི་ཊྛཱ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཀ་ཏོ, ཛ་ཊཱ ཝི་ཛ་ཊི་ཏཱ, ནི་ཙྪུ་དྡྷཱ པ་ར་ཝཱ་དཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི.

ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་པ་ཉྷོ ཚ་ཊྛོ.

༧. ས་དྡྷ་མྨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་པ་ཉྷོ

༧. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘པ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི [ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི (སཱི.) པ་སྶ ཨ. ནི. ༨.༥༡] ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི. པུ་ན ཙ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ སུ་བྷ་དྡེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཨི་མེ ཙ, སུ་བྷ་དྡ [དཱི. ནི. ༢.༢༡༤ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’ཏི, ཨ་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ནི་སྶེ་ས་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཎི་ཏཾ ‘པ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཏེ་ན ཧི ‘ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཡ་དི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’ཏི, ཏེ་ན ཧི ‘པ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ ག་ཧ་ན་ཏོ་པི ག་ཧ་ན་ཏ་རོ བ་ལ་ཝ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ག་ཎྛི་ཏོ་པི ག་ཎྛི་ཏ་རོ, སོ ཏ་ཝཱ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཏེ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཝི་པྥཱ་རཾ ད་སྶེ་ཧི མ་ཀ་རོ ཝི་ཡ སཱ་ག་ར་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏོ’’ཏི.

‘‘བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘པ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ ཙ སུ་བྷ་དྡ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཨི་མེ ཙ, སུ་བྷ་དྡ, བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ནཱ་ནཱ་བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ, ཨ་ཡཾ སཱ་ས་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི པ་རི་དཱི་པ་ནཱ་ཏི དཱུ་རཾ ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཱ ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་བྷཾ པ་ཐ་ཝི་ཏོ དཱུ་རཾ ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ, ནི་ར་ཡཾ ས་གྒ་ཏོ དཱུ་རཾ ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ, ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ དཱུ་རཾ ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ, སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ་ཏོ དཱུ་རཾ ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དཱུ་རཾ ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཱ.

‘‘ཨ་པི ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ ཏེ པུ་ཙྪཱ མོ་གྷཱ ཨ་སྶ [ཨ་སྶུ (སཱི. སྱཱ.)], ར་ས་ཏོ ཏེ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མི ‘པ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, ཏཾ ཁ་ཡཾ པ་རི་དཱི་པ་ཡ་ནྟོ སེ་ས་ཀཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི, ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་དྡྷ་མྨོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻུཾ. པ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ན་ཊྛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རི་ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟོ སེ་ས་ཀཾ པ་རི་དཱི་པ་ཡ་ནྟོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ན་ཊྛཱ་ཡི་ཀོ ས་བྦ་སེ་ས་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་ན་སྶ པ་རི་དཱི་པེ་ཡྻ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ བྷ་ཎྜཾ ན་ཊྛཾ, ཨི་དཾ སེ་ས་ཀ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ན་ཊྛཾ པ་རི་དཱི་པ་ཡ་ནྟོ སེ་ས་ཀཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི ‘པ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘པ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ས་དྡྷ་མྨོ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི, སཱ་ས་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨེ་སོ.

‘‘ཡཾ པ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ སུ་བྷ་དྡ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ས་མ་ཎེ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘ཨི་མེ ཙ, སུ་བྷ་དྡ, བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’ཏི, པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ ཨེ་སཱ, ཏྭཾ པ་ན ཏཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉྩ པ་རི་དཱི་པ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ར་སཾ ཀ་རོ་སི. ཡ་དི པ་ན ཏེ ཚ་ནྡོ, ཨེ་ཀ་ར་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མི, སཱ་དྷུ་ཀཾ སུ་ཎོ་ཧི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཧི ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་མཱ་ན་སོ [ཨ་ཝི་ཙ་ལ་མཱ་ན་སོ (སཱི.) ཨ་ཝི་མཱ་ན་སོ (པཱི. ཀ.)].

‘‘ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ལཱ༹་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ ན་ཝ་ས་ལི་ལ་ས་མྤུ་ཎྞོ ས་མྨུ་ཁ་མུ་ཏྟ་རི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཀ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞེ ཡེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་རི མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཨ་བྷི་ཝ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་སྨིཾ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘མེ་གྷ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛི་ན་སཱ་ས་ན་ཝ་ར་ས་དྡྷ་མྨ་ཏ་ལཱ༹་ཀོ ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལ་གུ་ཎ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝི་མ་ལ་ན་ཝ་ས་ལི་ལ་ས་མྤུ་ཎྞོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཡ་མཱ་ནོ བྷ་ཝ་གྒ་མ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཡ་དི ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལ་གུ་ཎ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་མེ་གྷ་ཝ་སྶཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷཱ་པེ་ཡྻུཾ ཨ་བྷི་ཝ་སྶཱ་པེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཛི་ན་སཱ་ས་ན་ཝ་ར་ས་དྡྷ་མྨ་ཏ་ལཱ༹་ཀོ ཙི་རཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ལོ་ཀོ ཨ་སུ་ཉྙོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨི་མ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ‘ཨི་མེ ཙ, སུ་བྷ་དྡ, བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏི མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷེ ཛ་ལ་མཱ་ནེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སུ་ཀྑ་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་གོ་མ་ཡཱ་ནི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཡྻོ བྷི་ཡྻོ སོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཛ་ལེ་ཡྻ, བྷི་ཡྻོ བྷི་ཡྻོ པ་བྷཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ཡཱ [ད་ས་ས་ཧ་སྶི་མྷི (བ་ཧཱུ་སུ)] ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཛི་ན་སཱ་ས་ན་ཝ་ར་མྤི ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལ་གུ་ཎ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཛ་ལ་ཏི པ་བྷཱ་ས་ཏི. ཡ་དི པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་དུ་ཏྟ་རིཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཧི པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་ཏ་ཏ་མ་པྤ་མ་ཏྟཱ པ་ད་ཧེ་ཡྻུཾ, ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏཱ སི་ཀྑེ་ཡྻུཾ, ཙཱ་རི་ཏྟ་ཉྩ སཱི་ལཾ ས་མ་ཏྟཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཛི་ན་སཱ་ས་ན་ཝ་རཾ བྷི་ཡྻོ བྷི་ཡྻོ ཙི་རཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ‘ཨི་མེ ཙ, སུ་བྷ་དྡ, བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སི་ནི་དྡྷ་ས་མ་སུ་མ་ཛྫི་ཏ་ས་པྤ་བྷཱ་ས་ཝི་མ་ལཱ་དཱ་སཾ [ས་པྤ་བྷཾ སུ་ཝི་མ་ལཱ་དཱ་སཾ (སཱི.)] ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་གེ་རུ་ཀ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ མ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་དཱ་སེ མ་ལ་ཀ་དྡ་མ་ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ཛཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཝི་མ་ལ་ཏ་རཾ ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛི་ན་སཱ་ས་ན་ཝ་རཾ པ་ཀ་ཏི་ནི་མྨ་ལཾ བྱ་པ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ, ཡ་དི ཏཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལ་གུ་ཎ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ལླེ་ཁ་དྷུ་ཏ་གུ་ཎེ་ན ཛི་ན་སཱ་ས་ན་ཝ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཡྻུཾ [ས་ལླི་ཀྑེ་ཡྻུཾ (སཱི. པཱི.)], ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཛི་ན་སཱ་ས་ན་ཝ་རཾ ཙི་རཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨ་སུ་ཉྙོ ཙ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ ‘ཨི་མེ ཙ, སུ་བྷ་དྡ, བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’ཏི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ས་དྡྷ་མྨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན’ནྟི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ས་དྡྷ་མྨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ཏཱི་ཎི་མཱ་ནི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ཨ་དྷི་ག་མ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ལི་ངྒ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་ག་མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ་པི དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ལི་ངྒཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ལི་ངྒེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ པ་ཝེ་ཎུ་པ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི, ཨི་མཱ་ནི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱི་ཎི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.

‘‘སུ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, པ་ཉྷོ, ག་མྦྷཱི་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏོ, ག་ཎྛི བྷི་ནྣོ, ན་ཊྛཱ པ་ར་ཝཱ་དཱ བྷ་གྒཱ ནི་པྤ་བྷཱ ཀ་ཏཱ, ཏྭཾ ག་ཎི་ཝ་ར་ཝ་ས་བྷ་མཱ་ས་ཛྫཱ་ཏི.

ས་དྡྷ་མྨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་པ་ཉྷོ ས་ཏྟ་མོ.

༨. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪེ་ད་ན་པ་ཉྷོ

༨. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཨུ་དཱ་ཧུ སཱ་ཝ་སེ་སེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘ས་བྦཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ན་ཏྠི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སེ་སེ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི.

‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དོ ས་ཀ་ལི་ཀཱ་ཡ [ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཡ (སྱཱ. ཀ.)] ཁ་ཏོ, ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཀཱ་ཡེ ཨ་བྷི་ས་ནྣེ ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན ཝི་རེ་ཀོ ཀཱ་རི་ཏོ, ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན ཐེ་རེ་ན ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ པ་རི་ཡི་ཊྛ’’ནྟི.

‘‘ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཏེ་ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དོ ས་ཀ་ལི་ཀཱ་ཡ ཁ་ཏོ, ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ ཙ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཡ་དི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་དོ ས་ཀ་ལི་ཀཱ་ཡ ཁ་ཏོ, ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ ཙ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏེ་ན ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ. ན་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, ཝི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཀ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀཾ, ཏཾ ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ ཏ་ཝཱ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, སོ ཏ་ཡཱ ནི་བྦཱ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི [ནི་བྦཱ་ཡི་ཏ་བྦོ་ཏི (ཀ.)].

‘‘ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦཾ ཏཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཀ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀཾ. ཨ་ཊྛ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐཱུ ས་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ…པེ… སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ…པེ… ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ…པེ… ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཱ་ནི་པི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ…པེ… ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱ་ནི་པི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ…པེ… ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ་ནི་པི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ…པེ… ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ནི་པི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐཱུ ས་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ པུ་གྒ་ལཱ ‘ས་ཏྟེ ཀ་མྨཾ ཝི་བཱ་དྷ་ཏཱི’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏེ ཨི་མེ པུ་གྒ་ལཱ ས་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཡ་ཉྩ ཝཱ་ཏི་ཀཾ ཡ་ཉྩ པི་ཏྟི་ཀཾ ཡ་ཉྩ སེ་མྷི་ཀཾ ཡ་ཉྩ ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཾ ཡ་ཉྩ ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཾ ཡ་ཉྩ ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཾ ཡ་ཉྩ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཾ, ས་བྦེ་ཏེ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཡེ་ཝ, ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ཏེ ས་བྦེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་པི ས་བྦེ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ན ཏེ་སཾ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཝཱ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་པྤ་མཱ་ནོ ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཀུ་པྤ་ཏི སཱི་ཏེ་ན ཨུ་ཎྷེ་ན ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་པཱ་སཱ་ཡ ཨ་ཏི་བྷུ་ཏྟེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པ་དྷཱ་ནེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན. ཏ་ཏྲ ཡེ ཏེ ན་ཝ ཝི་དྷཱ, ན ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏེ, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ, ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀེ བྷ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘ཀ་མྨ་ས་མྦྷ་ཝཱ ས་བྦཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི. པི་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་པྤ་མཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཀུ་པྤ་ཏི སཱི་ཏེ་ན ཨུ་ཎྷེ་ན ཝི་ས་མ་བྷོ་ཛ་ནེ་ན. སེ་མྷཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་པྤ་མཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཀུ་པྤ་ཏི སཱི་ཏེ་ན ཨུ་ཎྷེ་ན ཨ་ནྣ་པཱ་ནེ་ན. ཡོ ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཱ་ཏོ ཡ་ཉྩ པི་ཏྟཾ ཡ་ཉྩ སེ་མྷཾ, ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཀོ་པེ་ཧི ཀུ་པྤི་ཏྭཱ མི་སྶཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀཾ ས་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་པྤཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཾ, བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ. ཏ་ཏྠ བཱ་ལཱ ‘ས་བྦཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཾ ཡེ་ཝཱ’ཏི ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི. ཏཾ ཀ་མྨཾ ན ས་ཀྐཱ ཝི་ནཱ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ.

‘‘ཡཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དོ ས་ཀ་ལི་ཀཱ་ཡ ཁ་ཏོ, ཏཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ནེ་ཝ ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ན པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ན སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ན ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཾ, ན ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཾ, ན ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཾ, ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཾ, ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཾ ཡེ་ཝ. དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བ་ཧཱུ་ནི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི, སོ ཏེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏེ་ན མ་ཧ་ཏིཾ ག་རུཾ སི་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘མ་ཏྠ་ཀེ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’ཏི མུ་ཉྩི, ཨ་ཐ་ཉྙེ དྭེ སེ་ལཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ སི་ལཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཾ ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ, ཏཱ་སཾ པ་ཧཱ་རེ་ན པ་པ་ཊི་ཀཱ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ པ་ཏི་ཏྭཱ རུ་ཧི་རཾ [ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ རུ་དྷི་རཾ (སྱཱ.)] ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཝཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་སཱ ཝེ་ད་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ, ཏ་ཏུ་དྡྷཾ ན་ཏྠ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཁེ་ཏྟ་དུ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བཱི་ཛཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི བཱི་ཛ་དུ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་སཱ ཝེ་ད་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ, ཏ་ཏུ་དྡྷཾ ན་ཏྠ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀོ་ཊྛ་དུ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ས་མཾ པ་རི་ཎ་མ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་དུ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་སཱ ཝེ་ད་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ, ཏ་ཏུ་དྡྷཾ ན་ཏྠ་ཉྙཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཨ་པི ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ཏྠི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, ན་ཏྠི ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ.

‘‘ནི་པ་ཏ་ནྟི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མ་སྨིཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀེ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀེ (སཱི.)] ཀཱ་ཡེ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་ཝེ་ད་ནཱ. ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་ཏྟོ ལེ་ཌྜུ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནི་པ་ཏ་ཏི, ཨ་པི ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལེ་ཌྜུ པུ་བྦེ ཀ་ཏེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནི་པ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ན་ཏྠི སོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ, ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཡྻ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀ་མྨ་ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ སོ ལེ་ཌྜུ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་པ་ཏ་ཏི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ལེ་ཌྜུ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏེ་ན སཱ ས་ཀ་ལི་ཀཱ་པཱ་དེ ནི་པ་ཏི་ཏཱ.

‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡ་ནྟི ཙ ཁ་ཎ་ནྟི ཙ, ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ མ་ནུ་སྶཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡ་ནྟི ཙ ཁ་ཎ་ནྟི ཙཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཱ སཱ ས་ཀ་ལི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ ནི་པ་ཏི་ཏཱ, ན སཱ ས་ཀ་ལི་ཀཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ ནི་པ་ཏི་ཏཱ. ཡོ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ་པི ཨཱ་བཱ་དྷོ ན པུ་བྦེ ཀ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ, ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཡེ ཀེ་ཙི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ན ཏེ ཀ་མྨཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཚ་ནྣཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཱ.

‘‘བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཝ་ར་ལ་ཉྪ་ཀེ མོ་ལི༹་ཡ་སཱི་ཝ་ཀེ [མོ་ལི་ཡ་སི་ཝ་ཀེ (སྱཱ. ཀ.) སཾ. ནི. ༤.༢༦༩ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ –

‘‘‘པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཁོ, སཱི་ཝ་ཀ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སཱ་མ་མྤི ཁོ ཨེ་ཏཾ, སཱི་ཝ་ཀ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ལོ་ཀ་སྶ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, སཱི་ཝ་ཀ, ས་ཙྩ་ས་མྨ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཏྲ, སཱི་ཝ་ཀ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. ཡ་ཉྩ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི, ཡ་ཉྩ ལོ་ཀེ ས་ཙྩ་ས་མྨ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘‘སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཁོ, སཱི་ཝ་ཀ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ཁོ, སཱི་ཝ་ཀ…པེ… ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཁོ, སཱི་ཝ་ཀ…པེ… ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཱ་ནི་པི ཁོ, སཱི་ཝ་ཀ…པེ… ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱ་ནི་པི ཁོ, སཱི་ཝ་ཀ…པེ… ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ་ནི་པི ཁོ, སཱི་ཝ་ཀ…པེ… ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ནི་པི ཁོ, སཱི་ཝ་ཀ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སཱ་མ་མྤི ཁོ ཨེ་ཏཾ, སཱི་ཝ་ཀ, ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ནི་པི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ལོ་ཀ་སྶ་པི ཁོ ཨེ་ཏཾ, སཱི་ཝ་ཀ, ས་ཙྩ་ས་མྨ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ནི་པི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཏྲ, སཱི་ཝ་ཀ, ཡེ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. ཡ་ཉྩ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི, ཡ་ཉྩ ལོ་ཀེ ས་ཙྩ་ས་མྨ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’’ཏི.

‘‘ཨི་ཏི་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ས་བྦཱ ཝེ་ད་ནཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ, ས་བྦཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི.

ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪེ་ད་ན་པ་ཉྷོ ཨ་ཊྛ་མོ.

༩. ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་ཉྷོ

༩. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཏུ་མྷེ བྷ་ཎ་ཐ ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ས་བྦཾ ཏཾ བོ་དྷི་ཡཱ ཡེ་ཝ མཱུ་ལེ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ’ཏི, ཨི་ད་ཉྩ ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ དི་སྶ་ཏི. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ས་བྦཾ ཏཾ བོ་དྷི་ཡཱ ཡེ་ཝ མཱུ་ལེ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ, ཏེ་ན ཧི ‘ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཡ་དི ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ, ཏེ་ན ཧི ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ས་བྦཾ ཏཾ བོ་དྷི་ཡཱ ཡེ་ཝ མཱུ་ལེ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ’ནྟི ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ. ན་ཏྠི ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ, ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ བྱཱ་དྷི་ཏ་སྶེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་དྷི་ཏ་སྶ ཀིཾ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན. ཚཱ་ཏ་སྶེ་ཝ བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཚཱ་ཏ་སྶ ཀིཾ བྷོ་ཛ་ནེ་ན. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ན་ཏྠི ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ, ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ ཏ་ཝཱ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, སོ ཏ་ཡཱ ནི་བྦཱ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི.

‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ས་བྦཾ ཏཾ བོ་དྷི་ཡཱ ཡེ་ཝ མཱུ་ལེ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བ་ཧུ་གུ་ཎཾ, ས་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཱ, ཏཾ ཏེ སུ་ཀ་ཏ་གུ་ཎ་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ ལ་དྡྷ་ཝ་རོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་བྷོ་གོ ཏཾ སུ་ཀ་ཏ་གུ་ཎ་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཱ, ཏཾ ཏེ སུ་ཀ་ཏ་གུ་ཎ་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ཨཱ་ཏུ་རོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ བྷི་ས་ཀྐ་མུ་པ་སེ་ཝི་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་མ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཏཾ སུ་ཀ་ཏ་གུ་ཎ་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ བྷི་ས་ཀྐ་མུ་པ་སེ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཱ, ཏཾ ཏེ སུ་ཀ་ཏ་གུ་ཎ་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི.

‘‘ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཁོ པ་ནི་མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་གུ་ཎཱ, ཡེ གུ་ཎེ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ [ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟཱ (སཱི. པཱི.)] ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཨཱ་ཡུཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, བ་ལཾ དེ་ཏི, ཝ་ཛྫཾ པི་ད་ཧ་ཏི, ཨ་ཡ་ས་མ་པ་ནེ་ཏི, ཡ་ས་མུ་པ་ནེ་ཏི, ཨ་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ར་ཏི་མུ་པ་ད་ཧ་ཏི, བྷ་ཡ་མ་པ་ནེ་ཏི, ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀོ་ས་ཛྫ་མ་པ་ནེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་མ་བྷི་ཛ་ནེ་ཏི, རཱ་ག་མ་པ་ནེ་ཏི, དོ་ས་མ་པ་ནེ་ཏི, མོ་ཧ་མ་པ་ནེ་ཏི, མཱ་ནཾ ནི་ཧ་ནྟི, ཝི་ཏ་ཀྐཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཀ་རོ་ཏི, མཱ་ན་སཾ སྣེ་ཧ་ཡ་ཏི [སོ་བྷ་ཡ་ཏི (སཱི.)], ཧཱ་སཾ ཛ་ནེ་ཏི, ག་རུ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ལཱ་བྷ་མུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏི, ན་མ་སྶི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱི་ཏིཾ པཱ་པེ་ཏི, པཱ་མོ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶ་ཡ་ཏི, བྷ་ཝ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏི, ས་བྦ་སཱ་མ་ཉྙཾ དེ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་གུ་ཎཱ, ཡེ གུ་ཎེ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི.

‘‘ཨ་པི ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ས་ནྟཾ སུ་ཁཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཏིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤཱ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཝི་ཧཱ་ར་ཕཱ་སུ་ཏཱ་ཡ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་གུ་ཎ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི, ཨ་སེ་ས་ཨ་རི་ཡ་ཝཱི་ཐི་ཏོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི, ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཐུ་ཏ་ཐོ་མི་ཏ་ཝ་ཎྞི་ཏ་པ་ས་ཏྠ་ཏོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི. ཨི་ཏི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟི ན ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ, ན ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཏི་ཙ་ཡཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཁོ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི.

ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་ཉྷོ ན་ཝ་མོ.

༡༠. ཨི་དྡྷི་བ་ལ་ད་སྶ་ན་པ་ཉྷོ

༡༠. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’ཏི. པུ་ན ཙ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཨི་ཏོ ཏི་ཎྞཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ…པེ… ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’ཏི, ཏེ་ན ཧི ཏེ་མཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དོ མི་ཙྪཱ. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཨི་ཏོ ཏི་ཎྞཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཏེ་ན ཧི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ…པེ… ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’ཏི ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ. ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཛྫི་ཏཾ. ཨ་མོ་གྷ་ཝ་ཙ་ནཱ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཏ་ཐ་ཝ་ཙ་ནཱ ཨ་དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཝ་ཙ་ནཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ ག་མྦྷཱི་རོ སུ་ནི་པུ་ཎོ དུ་ནྣི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡོ ཏ་ཝཱ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, བྷི་ནྡེ་ཏཾ དི་ཊྛི་ཛཱ་ལཾ, ཨེ་ཀཾ་སེ ཋ་པ་ཡ, བྷི་ནྡ པ་ར་ཝཱ་ད’’ནྟི.

‘‘བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ…པེ… ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’ཏི, ཏེ་མཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཙ བྷ་ཎི་ཏོ, སོ ཙ པ་ན ཀ་པྤོ ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཀི་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ པ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ…པེ… ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ སཱི་གྷ་ག་ཏི ཨ་ནི་ལ་ཛ་ཝོ, ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ ཛ་ཝ་བ་ལཾ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟོ ས་ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་ད་བྷ་ཊ་བ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་ཨ་མ་ཙྩ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ མེ, བྷོ, ཨ་ཡཾ ཧ་ཡ་ཝ་རོ སཱ་ག་ར་ཛ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ མ་ཧིཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཁ་ཎེ་ན ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’ཏི, ན ཙ ཏཾ ཛ་ཝ་ག་ཏིཾ ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཡྻ, ཝི་ཛྫ་ཏི ཙ སོ ཛ་ཝོ ཏ་སྶ, ས་མ་ཏྠོ ཙ སོ ཁ་ཎེ་ན སཱ་ག་ར་ཛ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ མ་ཧིཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཏ་མྤི ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་མ་ལ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’ཏི. ཝི་ཛྫ་ཏི ཙ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ས་མ་ཏྠོ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ཀ་པྤཾ ཝཱ ཋཱ་ཏུཾ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ, ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་ཧི, ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦ་བྷ་ཝཱ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི གཱུ་ཐོ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི བྷ་ཝཾ ན ཝ་ཎྞེ་མི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤཱི’ཏི ཨ་པི ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ག་ཏི་ཡོ་ནི་ཡོ གཱུ་ཐ་ས་མཾ དི་སྭཱ ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བུ་དྡྷ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་མ་བྷི་ན་དཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི.

ཨི་དྡྷི་བ་ལ་ད་སྶ་ན་པ་ཉྷོ ད་ས་མོ.

ཨི་དྡྷི་བ་ལ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.

ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་གྒེ ད་ས པ་ཉྷཱ.

༢. ཨ་བྷེ་ཛྫ་ཝ་གྒོ

༡. ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ཉྷོ

༡. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མི ནོ ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི. པུ་ན ཙ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏཱུ’ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི དུ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི, ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱུ་ཧ་ནཱ་པེ་ཏི? ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མི ནོ ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི, ཏེ་ན ཧི ‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏཱུ’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཡ་དི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏཱུ’ཏི ཏེ་ན ཧི ‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མི ནོ ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ སུ་ཁུ་མོ ནི་པུ་ཎོ ག་མྦྷཱི་རོ སུ་ག་མྦྷཱི་རོ དུ་ནྣི་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཡོ, སོ ཏ་ཝཱ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཏེ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཝི་པྥཱ་རཾ ད་སྶེ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མི ནོ ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི, ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎི་ཏཾ ‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏཱུ’ཏི, ཏཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧ ‘ཨུ་ཀྐ་ལེ་སྶ་ནྟི [ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི (སཱི.), ཨུ་སྶ་ཀྐི་སྶ་ནྟི (སྱཱ.)] ནུ ཁོ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ མ་ཡཱ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པཱི་ཡ་མཱ་ནཱ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟཱི’ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ པུ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘ཨ་ཡཾ ཁོ, ཏཱ་ཏཱ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་དོ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ སཱ་ག་ར་པ་རི་ཡ་ནྟོ, དུ་ཀྐ་རོ, ཏཱ་ཏཱ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན བ་ལེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ, ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཏཱ་ཏཱ, མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ནྟེ པ་ཙྩ་ནྟེ དེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི. ཨ་པི ནུ ཁོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མཱ་རཱ པི་ཏུ་ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཧ་ཏྠ་ག་ཏེ ཛ་ན་པ་དེ ས་བྦེ ཏེ པ་ཙྩ་ནྟེ པ་ཙྩ་ནྟེ དེ་སེ མུ་ཉྩེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་ཏོ [རཱ་ཛཱ་ནོ (སཱི. པཱི.)], བྷ་ནྟེ, ལུ་དྡྷ་ཏ་རཱ [ལ་དྡྷ་ཏ་རཱ (ཀ.)] ཀུ་མཱ་རཱ ར་ཛྫ་ལོ་བྷེ་ན ཏ་དུ་ཏྟ་རིཾ དི་གུ་ཎ་ཏི་གུ་ཎཾ ཛ་ན་པ་དཾ པ་རི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻུཾ [པ་རི་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ (སཱི. པཱི.)], ཀིཾ པ་ན ཏེ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཛ་ན་པ་དཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏཱུ’ཏི. དུ་ཀྑ་པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ལོ་བྷེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི ཨུ་ཏྟ་རིཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་ཏཾ གོ་པེ་ཡྻུཾ, ཀིཾ པ་ན པ་ཀ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ མུ་ཉྩེ་ཡྻུ’’ནྟི?

‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི’ཏི, ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཛ་ནོ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཝི་མ་ཏི་ཛཱ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏོ སཾ་ས་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡོ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི? དུ་ཀྐ་ཊཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཁུ་དྡ་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀེ་ཧི་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི ཨེ་ཏྠ ཝི་མ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ, ཏེ་ཧི་པི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ན ཀ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་ཎྛི་ཏི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་སོ པ་ཉྷོ ཨུ་པ་དི་ཊྛོ་ཏི. ཙི་ར་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཛི་ན་ར་ཧ་སྶཾ ཨ་ཛྫེ་ཏ་ར་ཧི ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏ’’ནྟི.

ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ཉྷོ པ་ཋ་མོ.

༢. ཨ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་ཉྷོ