༤. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏོ

༡. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨ་ཡཱ་ག་སུ་ཏྟཾ

༡༠༠. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ ས་དཱ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི [པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི (སཱི. སྱཱ.)] ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧ་དྷ་རོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ. ཏ་སྶ མེ ཏུ་མྷེ པུ་ཏྟཱ ཨོ་ར་སཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཛཱ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ, ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ.

‘‘དྭེ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ནཱ་ནི – ཨཱ་མི་ས་དཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཉྩ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ དཱ་ནཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ – དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ.

‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱ – ཨཱ་མི་ས་སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ དྷ་མྨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ – དྷ་མྨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་གོ.

‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ – ཨཱ་མི་སཱ་ནུ་གྒ་ཧོ ཙ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧོ ཙ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ – དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧོ.

‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་གཱ – ཨཱ་མི་ས་ཡཱ་གོ ཙ དྷ་མྨ་ཡཱ་གོ ཙ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཡཱ་གཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ – དྷ་མྨ་ཡཱ་གོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཡོ དྷ་མྨ་ཡཱ་གཾ ཨ་ཡ་ཛཱི ཨ་མ་ཙྪ་རཱི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི [ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི (སྱཱ.) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི];

ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་སེ་ཊྛཾ, ས་ཏྟཱ ན་མ་སྶ་ནྟི བྷ་ཝ་སྶ པཱ་ར་གུ’’ནྟི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ.

༢. སུ་ལ་བྷ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༡. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤཱ་ནི ཙེ་ཝ སུ་ལ་བྷཱ་ནི ཙ, ཏཱ་ནི ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཉྩ སུ་ལ་བྷ་ཉྩ, ཏ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཉྩ སུ་ལ་བྷ་ཉྩ, ཏ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཉྩ སུ་ལ་བྷ་ཉྩ, ཏ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཉྩ སུ་ལ་བྷ་ཉྩ ཏ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་པྤཱ་ནི ཙེ་ཝ སུ་ལ་བྷཱ་ནི ཙ, ཏཱ་ནི ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི. ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤེ་ན ཙ ཏུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི སུ་ལ་བྷེ་ན ཙ (ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན ཙ) [(…) ན་ཏྠི སཱི. པཱི. ཀ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཙ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རེ ཙ], ཨི་མ་སྶཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སཱ་མ་ཉྙ་ངྒ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན ཏུ་ཊྛ་སྶ, ཨ་པྤེ་ན སུ་ལ་བྷེ་ན ཙ;

ན སེ་ནཱ་ས་ན་མཱ་ར་བྦྷ, ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཾ;

ཝི་གྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ, དི་སཱ ན་པྤ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི.

‘‘ཡེ ཙ་སྶ [ཡེ་པ་སྶ (སྱཱ.)] དྷ་མྨཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ, སཱ་མ་ཉྙ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ;

ཨ་དྷི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཏུ་ཊྛ་སྶ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི [སི་ཀྑ་ཏོ་ཏི (སཱི. ཀ.)].

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༢. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཛཱ་ན་ཏོ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཝ་དཱ་མི, ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ནོ ཨ་པ་སྶ་ཏོ. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ, ཀིཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི? ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘སེ་ཁ་སྶ སི་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ, ཨུ་ཛུ་མ་གྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ;

ཁ་ཡ་སྨིཾ པ་ཋ་མཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ.

‘‘ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ;

ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, ཁཱི་ཎཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཨི་ཏི.

‘‘ན ཏྭེ་ཝི་དཾ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན, བཱ་ལེ་ན་མ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏཱ;

ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཾ, ས་བྦ་ག་ནྠ་པྤ་མོ་ཙ་ན’’ནྟི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༣. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི – ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཝཱ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ན ཙ པ་ནེ་ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི; ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི – ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ཏེ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཡེ དུ་ཀྑཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཐོ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ;

ཡ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་སོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;

ཏ་ཉྩ མ་གྒཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ.

‘‘ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཧཱི་ནཱ ཏེ, ཨ་ཐོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ;

ཨ་བྷ་བྦཱ ཏེ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཏེ ཝེ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱུ་པ་གཱ.

‘‘ཡེ ཙ དུ་ཀྑཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཐོ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ;

ཡ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་སོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;

ཏ་ཉྩ མ་གྒཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ.

‘‘ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱ, ཨ་ཐོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ;

བྷ་བྦཱ ཏེ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ན ཏེ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱུ་པ་གཱ’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༤. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀཱ ས་ནྡ་སྶ་ཀཱ ས་མཱ་ད་པ་ཀཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ཀཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཀཱ ཨ་ལཾ་ས་མ་ཀྑཱ་ཏཱ་རོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ད་སྶ་ན་མྤ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི; ས་ཝ་ན་མྤ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་མྤ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི; པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ན་མྤ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི; ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་མྤ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི; ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫ་མྤ་ཧཾ [ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་མྤ་ཧཾ (སྱཱ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ་པི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ་པི ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ་པི པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཙ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠཱ་རོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ར་ཎ་ཉྫ་ཧཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་མོ་ནུ་དཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་རཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་རཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, པ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨུ་ཀྐཱ་དྷཱ་རཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, པ་བྷ་ངྐ་རཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་རི་ཡཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘པཱ་མོ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ཋཱ་ནཾ [… ཀ་ར་ཎ་ཋཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ.)], ཨེ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ;

ཡ་དི་དཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཛཱི་ཝི་ནཾ.

‘‘ཏེ ཛོ་ཏ་ཡ་ནྟི ས་དྡྷ་མྨཾ, བྷཱ་ས་ཡ་ནྟི པ་བྷ་ངྐ་རཱ;

ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎཱ དྷཱི་རཱ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ ར་ཎ་ཉྫ་ཧཱ.

‘‘ཡེ་སཾ ཝེ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏཱ;

ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་མ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝ’’ནྟི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟཾ

༡༠༥. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དཱ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཙཱི་ཝ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; སེ་ནཱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དཱ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ, དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ན སཾ་ས་རཾ;

ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ, སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཏ་མཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ཏ་ཎྷཾ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ;

ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ ཨ་ནཱ་དཱ་ནོ, ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༦. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ས་བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཡེ་སཾ པུ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་གཱ་རེ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ས་པུ་བྦ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཡེ་སཾ པུ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་གཱ་རེ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ས་པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཡེ་སཾ པུ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་གཱ་རེ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. སཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་ཀཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཡེ་སཾ པུ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་གཱ་རེ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.

‘‘‘བྲ་ཧྨཱ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘པུ་བྦ་དེ་ཝ་ཏཱ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ད་ཀཱ པོ་ས་ཀཱ ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་ཏཱ་རོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘བྲ་ཧྨཱ་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་རེ;

ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ཙ པུ་ཏྟཱ་ནཾ, པ་ཛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ.

‘‘ཏ་སྨཱ ཧི ནེ ན་མ་སྶེ་ཡྻ, ས་ཀྐ་རེ་ཡྻ ཙ པ་ཎྜི་ཏོ;

ཨ་ནྣེ་ན ཨ་ཐ པཱ་ནེ་ན, ཝ་ཏྠེ་ན ས་ཡ་ནེ་ན ཙ;

ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན ནྷཱ་པ་ནེ་ན [ན་ཧཱ་པ་ནེ་ན (སཱི.)], པཱ་དཱ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནེ་ན ཙ.

‘‘ཏཱ་ཡ ནཾ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ པ་ཎྜི་ཏཱ;

ཨི་དྷེ་ཝ ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, པེ་ཙྩ ས་གྒེ པ་མོ་ད་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. བ་ཧུ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ

༡༠༧. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ [བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ (སཱི. པཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡེ ཝོ [ཡེ ཏེ (ས་བྦ་ཏྠ)] པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི. ཏུ་མྷེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཡཾ [ཡེ (?)] ནེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཐ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཐ. ཨེ་ཝ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘སཱ་གཱ་རཱ ཨ་ན་གཱ་རཱ ཙ, ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙོ་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏཱ;

ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡ་ནྟི ས་དྡྷ་མྨཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ.

‘‘སཱ་གཱ་རེ་སུ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ, པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ;

ཨ་ན་གཱ་རཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ.

‘‘སུ་ག་ཏཾ [པུ་གྒ་ལཾ (སཱི. ཀ.)] པ་ན ནི་སྶཱ་ཡ, ག་ཧ་ཊྛཱ གྷ་ར་མེ་སི་ནོ;

ས་དྡ་ཧཱ་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ, ཨ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡི་ནོ.

‘‘ཨི་དྷ དྷ་མྨཾ ཙ་རི་ཏྭཱ་ན, མ་གྒཾ སུ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནཾ;

ན་ནྡི་ནོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སྨིཾ, མོ་ད་ནྟི ཀཱ་མ་ཀཱ་མི་ནོ’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ཀུ་ཧ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༨. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཡེ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཧཱ ཐ་དྡྷཱ ལ་པཱ སི་ངྒཱི ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ, ན མེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མཱ་མ་ཀཱ. ཨ་པ་ག་ཏཱ ཙ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ; ན ཙ ཏེ [ན ཙ ཏེ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑཱུ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཡེ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ནི་ཀྐུ་ཧཱ ནི་ལླ་པཱ དྷཱི་རཱ ཨ་ཏྠ་དྡྷཱ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ, ཏེ ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མཱ་མ་ཀཱ. ཨ་ན་པ་ག་ཏཱ ཙ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ; ཏེ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ [ཨི་མ་སྨིཾ ཙ ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ (སྱཱ.), ཏེ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ (ཀ.)] ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཀུ་ཧཱ ཐ་དྡྷཱ ལ་པཱ སི་ངྒཱི, ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;

ན ཏེ དྷ་མྨེ ཝི་རཱུ་ཧ་ནྟི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་དེ་སི་ཏེ.

‘‘ནི་ཀྐུ་ཧཱ ནི་ལླ་པཱ དྷཱི་རཱ, ཨ་ཏྠ་དྡྷཱ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;

ཏེ ཝེ དྷ་མྨེ ཝི་རཱུ་ཧ་ནྟི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་དེ་སི་ཏེ’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ན་དཱི་སོ་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༩. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཨོ་ཝུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻ པི་ཡ་རཱུ་པ་སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན. ཏ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཏཱི་རེ ཋི་ཏོ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཨོ་ཝུ་ཡ྄ཧ་སི པི་ཡ་རཱུ་པ་སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ན, ཨ་ཏྠི ཙེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ར་ཧ་དོ ས་ཨཱུ་མི སཱ་ཝ་ཊྚོ ས་ག་ཧོ ས་ར་ཀྑ་སོ ཡཾ ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ར་ཧ་དཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪ་སི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻ.

‘‘ཨུ་པ་མཱ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏྠ [ཨ་ཡཾ ཙེ་ཝེ་ཏྠ (སྱཱ.)] ཨ་ཏྠོ – ‘ན་དི་ཡཱ སོ་ཏོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

‘‘‘པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པ’ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྣེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

‘‘‘ཧེ་ཊྛཱ ར་ཧ་དོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ;

‘‘‘ཨཱུ་མི་བྷ་ཡ’ནྟི ཁོ [ས་ཉཱི་མཱི་ཏི ཁོ (བ་ཧཱུ་སུ)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ;

‘‘‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ’ནྟི ཁོ [སཱ་ཝ་ཊྚོ་ཏི ཁོ (བ་ཧཱུ་སུ)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ;

‘‘‘ག་ཧ་ར་ཀྑ་སོ’ཏི ཁོ [ས་ག་ཧོ ས་ར་ཀྑ་སོ་ཏི ཁོ (བ་ཧཱུ་སུ)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ;

‘‘‘པ་ཊི་སོ་ཏོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ;

‘‘‘ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ;

‘‘‘ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཏཱི་རེ ཋི་ཏོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ས་ཧཱ་པི དུ་ཀྑེ་ན ཛ་ཧེ་ཡྻ ཀཱ་མེ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ;

ས་མྨ་པྤ་ཛཱ་ནོ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཕ་སྶ་ཡེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ;

ས ཝེ་ད་གཱུ ཝཱུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ, ལོ་ཀ་ནྟ་གཱུ པཱ་ར་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ད་ས་མཾ.

༡༡. ཙ་ར་སུ་ཏྟཾ

༡༡༠. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ཙ་ར་ཏོ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ. ཏ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི [བྱ་ནྟི་ཀ་རོ་ཏི (སཱི. པཱི.), བྱ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི (ཀ.)] ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཙ་ར་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱི ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པཱི [ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི (ས་བྦ་ཏྠ) དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ, ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རེ ༡.༤.༡༡ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཀུ་སཱི་ཏོ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ཋི་ཏ་སྶ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ. ཏ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཋི་ཏོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱི ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཀུ་སཱི་ཏོ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ. ཏ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ནི་སི་ནྣོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱི ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཀུ་སཱི་ཏོ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ས་ཡཱ་ན་སྶ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཛཱ་ག་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ. ཏ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ས་ཡཱ་ནོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རོ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ནཱ་ཏཱ་པཱི ཨ་ནོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཀུ་སཱི་ཏོ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ཙ་ར་ཏོ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ. ཏ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཙ་ར་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི [ཨོ་ཏྟ་པྤཱི (ས་བྦ་ཏྠ)] ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ཋི་ཏ་སྶ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ. ཏ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ཋི་ཏོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ. ཏ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ནི་སི་ནྣོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ས་ཡཱ་ན་སྶ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཛཱ་ག་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝཱ. ཏ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. ས་ཡཱ་ནོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རོ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཙ་རཾ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཏི་ཊྛཾ, ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ད ཝཱ ས་ཡཾ;

ཡོ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, པཱ་པ་ཀཾ གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏཾ.

‘‘ཀུ་མྨ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ [ཀུ་མྨ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ (ཨ. ནི. ༤.༡༡)] སོ, མོ་ཧ་ནེ་ཡྻེ་སུ མུ་ཙྪི་ཏོ;

ཨ་བྷ་བྦོ ཏཱ་དི་སོ བྷི་ཀྑུ, ཕུ་ཊྛུཾ ས་མྦོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མཾ.

‘‘ཡོ ཙ ཙ་རཾ ཝཱ ཏི་ཊྛཾ ཝཱ [ཡོ ཙ་རཾ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཏི་ཊྛཾ (སྱཱ.), ཡོ ཙ་རཾ ཝཱ་ཐ ཏི་ཊྛཾ ཝཱ (སཱི. ཀ.)], ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ད ཝཱ ས་ཡཾ;

ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་མ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཝི་ཏ་ཀྐཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏོ;

བྷ་བྦོ སོ ཏཱ་དི་སོ བྷི་ཀྑུ, ཕུ་ཊྛུཾ ས་མྦོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མ’’ནྟི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.

༡༢. ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལ་སུ་ཏྟཾ

༡༡༡. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཐ [ཧོ་ཐ (སྱཱ.)] ས་མྤ་ནྣ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ; པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ; ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཐ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ.

‘‘ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཏཾ [བྷ་ཝ་ཏཾ (སྱཱ.)] ས་མྤ་ནྣ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཀི་མ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ [ཀི་མ་སྶ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ (ས་བྦ་ཏྠ)]?

‘‘ཙ་ར་ཏོ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ [ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ བྱཱ་པཱ་དོ ཝི་ག་ཏོ (ཨ. ནི. ༤.༡༢) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མེ་ཏི] བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཝི་ག་ཏཱ [ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ བྱཱ་པཱ་དོ ཝི་ག་ཏོ (ཨ. ནི. ༤.༡༢) ཨ་ཊ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མེ་ཏི] ཧོ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དོ ཝི་ག་ཏོ ཧོ་ཏི [ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ (ཨ. ནི. ༤.༡༢)], ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཝི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ [ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྩཱ (ཨ. ནི. ༤.༡༢)] པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ [ཨ་པྤ་མུ་ཊྛཱ (སྱཱ.)], པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ. ཙ་ར་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ཋི་ཏ་སྶ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཝི་ག་ཏཱ ཧོ་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ…པེ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ… ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ, པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ. ཋི་ཏོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཝི་ག་ཏཱ ཧོ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དོ…པེ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ… ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ, པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ. ནི་སི་ནྣོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ས་ཡཱ་ན་སྶ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཛཱ་ག་ར་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཝི་ག་ཏཱ ཧོ་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ…པེ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ… ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ས་ལླཱི་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ས་ཏི ཨ་ས་མྨུ་ཊྛཱ, པ་སྶ་དྡྷོ ཀཱ་ཡོ ཨ་སཱ་ར་དྡྷོ, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ. ས་ཡཱ་ནོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རོ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི ཨོ་ཏྟཱ་པཱི ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཡ་ཏཾ ཙ་རེ ཡ་ཏཾ ཏི་ཊྛེ, ཡ་ཏཾ ཨ་ཙྪེ ཡ་ཏཾ ས་ཡེ;

ཡ་ཏཾ ས་མི་ཉྫ་ཡེ [ས་མྨི་ཉྫ་ཡེ (སཱི. སྱཱ.)] བྷི་ཀྑུ, ཡ་ཏ་མེ་ནཾ པ་སཱ་ར་ཡེ.

‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་པཱ་ཙཱི་ནཾ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཛ་ག་ཏོ ག་ཏི;

ས་མ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ.

‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རི་མཱ་ཏཱ་པིཾ, ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་མ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ;

ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་སཱ་མཱི་ཙིཾ, སི་ཀྑ་མཱ་ནཾ ས་དཱ ས་ཏཾ;

ས་ཏ་ཏཾ པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ་ཏི, ཨཱ་ཧུ བྷི་ཀྑུཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ’’ནྟི.

ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི. དྭཱ་ད་ས་མཾ.

༡༣. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༡༢. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་མ་ར་ཧ་ཏཱ་ཏི མེ སུ་ཏཾ –

‘‘ལོ་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོः ལོ་ཀ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ः ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོः ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱः ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏཱ.

‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་མཱ་ར་ཀ་སྶ ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སྶ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཡ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ཡ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ བྷཱ་ས་ཏི ལ་པ་ཏི ནི་དྡི་ས་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.