༧. ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི
༡༩༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་དྡ་ནྟེ’’ཏི [བྷ་ད་ནྟེ་ཏི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
༡༩༩. ‘‘དྭ་ཏྟིཾ་སི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ན་ཉྙཱ. ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྶི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ར་ཏ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི; སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་མེ་ཝ ས་ཏྟ་མཾ. པ་རོ་ས་ཧ་སྶཾ ཁོ པ་ན་སྶ པུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི སཱུ་རཱ ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱ པ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཱ. སོ ཨི་མཾ པ་ཐ་ཝིཾ སཱ་ག་ར་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ས་ཙེ ཁོ པ་ན ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ [ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ (སྱཱ. ཀ.), ཝི་ཝ་ཏྟ་ཙྪ་དོ (སཱི. པཱི.)].
༢༠༠. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཏྟིཾ་ས མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ན་ཉྙཱ? ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི…པེ… ས་ཙེ ཁོ པ་ན ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ.
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་དོ ཧོ་ཏི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཨི་ད་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི ས་ཧ་སྶཱ་རཱ་ནི ས་ནེ་མི་ཀཱ་ནི ས་ནཱ་བྷི་ཀཱ་ནི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རཱ་ནི [ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རཱ་ནི སུ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟ་རཱ་ནི (སཱི. པཱི.)]. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི ས་ཧ་སྶཱ་རཱ་ནི ས་ནེ་མི་ཀཱ་ནི ས་ནཱ་བྷི་ཀཱ་ནི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རཱ་ནི, ཨི་ད་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨཱ་ཡ་ཏ་པ་ཎྷི ཧོ་ཏི…པེ… དཱི་གྷ་ངྒུ་ལི ཧོ་ཏི… མུ་དུ་ཏ་ལུ་ན་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ ཧོ་ཏི… ཛཱ་ལ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ ཧོ་ཏི… ཨུ་སྶ་ངྑ་པཱ་དོ ཧོ་ཏི… ཨེ་ཎི་ཛ་ངྒྷོ ཧོ་ཏི… ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨ་ནོ་ན་མ་ནྟོ ཨུ་བྷོ་ཧི པཱ་ཎི་ཏ་ལེ་ཧི ཛ་ཎྞུ་ཀཱ་ནི པ་རི་མ་ས་ཏི པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི… ཀོ་སོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧོ ཧོ་ཏི… སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི ཀ་ཉྩ་ན་ས་ནྣི་བྷ་ཏྟ་ཙོ… སུ་ཁུ་མ་ཙྪ་ཝི ཧོ་ཏི, སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ཚ་ཝི་ཡཱ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ཀཱ་ཡེ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི… ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ནི ལོ་མཱ་ནི ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་སུ ཛཱ་ཏཱ་ནི… ཨུ་དྡྷ་གྒ་ལོ་མོ ཧོ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་གྒཱ་ནི ལོ་མཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི ནཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཝ་ཊྚཱ་ནི [ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནི (བ་ཧཱུ་སུ)] ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ་ནི [ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ་ནི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] … བྲ་ཧྨུ་ཛུ་ག་ཏྟོ ཧོ་ཏི… ས་ཏྟུ་སྶ་དོ ཧོ་ཏི… སཱི་ཧ་པུ་བྦ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི… ཙི་ཏ་ནྟ་རཾ་སོ [པི་ཏ་ནྟ་རཾ་སོ (སྱཱ.)] ཧོ་ཏི… ནི་གྲོ་དྷ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀྭ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀྭ་སྶ བྱཱ་མོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀྭ་སྶ བྱཱ་མོ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀྭ་སྶ ཀཱ་ཡོ… ས་མ་ཝ་ཊྚ་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི… ར་ས་གྒ་ས་གྒཱི ཧོ་ཏི… སཱི་ཧ་ཧ་ནུ ཧོ་ཏི… ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ད་ནྟོ ཧོ་ཏི … ས་མ་ད་ནྟོ ཧོ་ཏི… ཨ་ཝི་ར་ལ༹་ད་ནྟོ ཧོ་ཏི… སུ་སུ་ཀྐ་དཱ་ཋོ ཧོ་ཏི… པ་ཧཱུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧོ ཧོ་ཏི… བྲ་ཧྨ་སྶ་རོ ཧོ་ཏི ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་བྷཱ་ཎཱི… ཨ་བྷི་ནཱི་ལ་ནེ་ཏྟོ ཧོ་ཏི… གོ་པ་ཁུ་མོ ཧོ་ཏི… ཨུ་ཎྞཱ བྷ་མུ་ཀ་ནྟ་རེ ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨོ་དཱ་ཏཱ མུ་དུ་ཏཱུ་ལ་ས་ནྣི་བྷཱ. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ཎྞཱ བྷ་མུ་ཀ་ནྟ་རེ ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨོ་དཱ་ཏཱ མུ་དུ་ཏཱུ་ལ་ས་ནྣི་བྷཱ, ཨི་ད་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨུ་ཎྷཱི་ས་སཱི་སོ ཧོ་ཏི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨུ་ཎྷཱི་ས་སཱི་སོ ཧོ་ཏི, ཨི་ད་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ ཏཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཏྟིཾ་ས མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ན་ཉྙཱ. ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི…པེ… ས་ཙེ ཁོ པ་ན ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ.
‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཏྟིཾ་ས མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་པི ཨི་ས་ཡོ དྷཱ་རེ་ནྟི, ནོ ཙ ཁོ ཏེ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’ཏི.
(༡) སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ
༢༠༡. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ པུ་རི་མཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་མཾ ནི་ཀེ་ཏཾ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ད་ལ༹ྷ་ས་མཱ་དཱ་ནོ ཨ་ཧོ་སི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཨུ་པོ་ས་ཐུ་པ་ཝཱ་སེ མ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ པེ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་སུ ཙ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་པུ་ལ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི དི་བྦེ་ན ཨཱ་ཡུ་ནཱ དི་བྦེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན དི་བྦེ་ན སུ་ཁེ་ན དི་བྦེ་ན ཡ་སེ་ན དི་བྦེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻེ་ན དི་བྦེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི དི་བྦེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི དི་བྦེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི དི་བྦེ་ཧི ར་སེ་ཧི དི་བྦེ་ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦེ་ཧི. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་དོ ཧོ་ཏི. ས་མཾ པཱ་དཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ས་མཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ས་མཾ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟེ་ཧི པཱ་ད་ཏ་ལེ་ཧི བྷཱུ་མིཾ ཕུ་ས་ཏི.
༢༠༢. ‘‘སོ ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྶི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ར་ཏ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི; སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་མེ་ཝ ས་ཏྟ་མཾ. པ་རོ་ས་ཧ་སྶཾ ཁོ པ་ན་སྶ པུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི སཱུ་རཱ ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱ པ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཱ. སོ ཨི་མཾ པ་ཐ་ཝིཾ སཱ་ག་ར་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ཁི་ལ་མ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཨི་དྡྷཾ ཕཱི་ཏཾ ཁེ་མཾ སི་ཝཾ ནི་ར་བྦུ་དཾ ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? ཨ་ཀྑ་མྦྷི་ཡོ [ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཡོ (སཱི. པཱི.)] ཧོ་ཏི ཀེ་ན་ཙི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ན. རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཁོ པ་ན ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ. བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? ཨ་ཀྑ་མྦྷི་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཧི ཝཱ བཱ་ཧི་རེ་ཧི ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ཧི པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ཧི རཱ་གེ་ན ཝཱ དོ་སེ་ན ཝཱ མོ་ཧེ་ན ཝཱ ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི’’. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ.
༢༠༣. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ས་ཙྩེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ ད་མེ ཙ སཾ་ཡ་མེ,
སོ་ཙེ་ཡྻ་སཱི་ལཱ་ལ་ཡུ་པོ་ས་ཐེ་སུ ཙ;
དཱ་ནེ ཨ་ཧིཾ་སཱ་ཡ ཨ་སཱ་ཧ་སེ ར་ཏོ,
ད་ལ༹ྷཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ས་མ་ཏྟ་མཱ་ཙ་རི [ས་མ་ནྟ་མཱ་ཙ་རི (སྱཱ. ཀ.)].
‘‘སོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན དི་ཝཾ ས་མ་ཀྐ་མི [ཨ་པ་ཀྐ་མི (སྱཱ. ཀ.)],
སུ་ཁ་ཉྩ ཁི་ཌྜཱ་ར་ཏི་ཡོ ཙ ཨ་ནྭ་བྷི [ཨཾ་ནྭ་བྷི (ཊཱི་ཀཱ)];
ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན་རཱ་ག་ཏོ ཨི་དྷ,
ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཕུ་སཱི ཝ་སུ་ནྡྷ་རཾ.
‘‘བྱཱ་ཀཾ་སུ ཝེ་ཡྻ་ཉྫ་ནི་ཀཱ ས་མཱ་ག་ཏཱ,
ས་མ་པྤ་ཏི་ཊྛ་སྶ ན ཧོ་ཏི ཁ་མྦྷ་ནཱ;
གི་ཧི་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ པུ་ན [པ་ན (སྱཱ.)],
ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀཾ.
‘‘ཨ་ཀྑ་མྦྷི་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་གཱ་ར་མཱ་ཝ་སཾ,
པ་རཱ་བྷི་བྷཱུ ས་ཏྟུ་བྷི ན་པྤ་མ་དྡ་ནོ;
མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ནི་དྷ ཧོ་ཏི ཀེ་ན་ཙི,
ཨ་ཀྑ་མྦྷི་ཡོ ཏ་སྶ ཕ་ལེ་ན ཀ་མྨུ་ནོ.
‘‘ས་ཙེ ཙ པ་བྦ་ཛྫ་མུ་པེ་ཏི ཏཱ་དི་སོ,
ནེ་ཀྑ་མྨ་ཚ་ནྡཱ་བྷི་ར་ཏོ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ཨ་གྒོ ན སོ ག་ཙྪ་ཏི ཛཱ་ཏུ ཁ་མྦྷ་ནཾ,
ན་རུ་ཏྟ་མོ ཨེ་ས ཧི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཏཱ’’ཏི.
(༢) པཱ་ད་ཏ་ལ་ཙ་ཀྐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ
༢༠༤. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ པུ་རི་མཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་མཾ ནི་ཀེ་ཏཾ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་བྦེ་ག་ཨུ་ཏྟཱ་ས་བྷ་ཡཾ ཨ་པ་ནུ་དི་ཏཱ, དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏཱ, ས་པ་རི་ཝཱ་ར་ཉྩ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་པུ་ལ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི…པེ… སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི ས་ཧ་སྶཱ་རཱ་ནི ས་ནེ་མི་ཀཱ་ནི ས་ནཱ་བྷི་ཀཱ་ནི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རཱ་ནི སུ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟ་རཱ་ནི.
‘‘སོ ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི…པེ… རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཧོ་ཏི; མ་ཧཱ་སྶ ཧོ་ནྟི པ་རི་ཝཱ་རཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དཱ ག་ཎ་ཀ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨ་ནཱི་ཀ་ཊྛཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ ཨ་མ་ཙྩཱ པཱ་རི་ས་ཛྫཱ རཱ་ཛཱ་ནོ བྷོ་གི་ཡཱ ཀུ་མཱ་རཱ. རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ཁོ པ་ན ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ. བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཧོ་ཏི; མ་ཧཱ་སྶ ཧོ་ནྟི པ་རི་ཝཱ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སུ་རཱ ནཱ་གཱ ག་ནྡྷ་བྦཱ. བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི’’. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ.
༢༠༥. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘པུ་རེ པུ་ར་ཏྠཱ པུ་རི་མཱ་སུ ཛཱ་ཏི་སུ,
མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ བ་ཧུ་ནཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ;
ཨུ་བྦྷེ་ག་ཨུ་ཏྟཱ་ས་བྷ་ཡཱ་པ་ནཱུ་ད་ནོ,
གུ་ཏྟཱི་སུ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎེ་སུ ཨུ་སྶུ་ཀོ.
‘‘སོ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན དི་ཝཾ ས་མ་ཀྐ་མི,
སུ་ཁ་ཉྩ ཁི་ཌྜཱ་ར་ཏི་ཡོ ཙ ཨ་ནྭ་བྷི;
ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན་རཱ་ག་ཏོ ཨི་དྷ,
ཙ་ཀྐཱ་ནི པཱ་དེ་སུ དུ་ཝེ་སུ ཝི་ནྡ་ཏི.
‘‘ས་མ་ནྟ་ནེ་མཱི་ནི ས་ཧ་སྶ་རཱ་ནི ཙ,
བྱཱ་ཀཾ་སུ ཝེ་ཡྻ་ཉྫ་ནི་ཀཱ ས་མཱ་ག་ཏཱ;
དི་སྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ,
པ་རི་ཝཱ་ར་ཝཱ ཧེ་སྶ་ཏི ས་ཏྟུ་མ་དྡ་ནོ.
ཏ་ཐཱ ཧཱི ཙ་ཀྐཱ་ནི ས་མ་ནྟ་ནེ་མི་ནི,
ས་ཙེ ན པ་བྦ་ཛྫ་མུ་པེ་ཏི ཏཱ་དི་སོ;
ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ་ཀྐཾ པ་ཐ་ཝིཾ པ་སཱ་ས་ཏི,
ཏ་སྶཱ་ནུ་ཡ་ནྟཱ་དྷ [ཏ་སྶཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཨི་དྷ (སཱི. པཱི.), ཏ་སྶཱ་ནུ་ཡ་ནྟཱ ཨི་དྷ (སྱཱ. ཀ.)] བྷ་ཝ་ནྟི ཁ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘མ་ཧཱ་ཡ་སཾ སཾ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཡ་ནྟི ནཾ,
ས་ཙེ ཙ པ་བྦ་ཛྫ་མུ་པེ་ཏི ཏཱ་དི་སོ;
ནེ་ཀྑ་མྨ་ཚ་ནྡཱ་བྷི་ར་ཏོ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ,
དེ་ཝཱ་མ་ནུ་སྶཱ་སུ་ར་ས་ཀྐ་ར་ཀྑ་སཱ [ས་ཏྟ་ར་ཀྑ་སཱ (ཀ.) སཱི. སྱཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ].
‘‘ག་ནྡྷ་བྦ་ནཱ་གཱ ཝི་ཧ་གཱ ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ,
ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ;
མ་ཧཱ་ཡ་སཾ སཾ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཡ་ནྟི ན’’ནྟི.
(༣-༥) ཨཱ་ཡ་ཏ་པ་ཎྷི་ཏཱ་དི་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ
༢༠༦. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ པུ་རི་མཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་མཾ ནི་ཀེ་ཏཾ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ, ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧཱ་སི. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་པུ་ལ་ཏྟཱ…པེ… སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏ་པ་ཎྷི ཙ ཧོ་ཏི, དཱི་གྷ་ངྒུ་ལི ཙ བྲ་ཧྨུ་ཛུ་ག་ཏྟོ ཙ.
‘‘སོ ཏེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི…པེ… རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཧོ་ཏི ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ, དཱི་གྷ་མཱ་ཡུཾ པཱ་ལེ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ ཀེ་ན་ཙི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ན. རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི… བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཧོ་ཏི ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ, དཱི་གྷ་མཱ་ཡུཾ པཱ་ལེ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ཧི པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ཧི ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི’’. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ.
༢༠༧. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘མཱ་ར་ཎ་ཝ་དྷ་བྷ་ཡ་ཏྟ་ནོ [མ་ར་ཎ་ཝ་དྷ་བྷ་ཡ་ཏྟ་ནོ (སཱི. པཱི. ཀ.), མ་ར་ཎ་ཝ་དྷ་བྷ་ཡ་མ་ཏྟ་ནོ (སྱཱ.)] ཝི་དི་ཏྭཱ,
པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ པ་རཾ མཱ་ར་ཎཱ་ཡ་ཧོ་སི;
ཏེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་གྒ་མ་ག་མཱ [ཏེ་ན སོ སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་གྒ་མ་ག་མཱ་སི (སྱཱ.)],
སུ་ཀ་ཏ་ཕ་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནུ་བྷོ་སི.
‘‘ཙ་ཝི་ཡ པུ་ན་རི་དྷཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ,
པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ཨི་དྷ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི;
བྷ་ཝ་ཏི ཝི་པུ་ལ་དཱི་གྷ་པཱ་ས་ཎྷི་ཀོ,
བྲ་ཧྨཱ་ཝ སུ་ཛུ སུ་བྷོ སུ་ཛཱ་ཏ་ག་ཏྟོ.
‘‘སུ་བྷུ་ཛོ སུ་སུ སུ་ས་ཎྛི་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ,
མུ་དུ་ཏ་ལུ་ན་ངྒུ་ལི་ཡ་སྶ ཧོ་ནྟི;
དཱི་གྷཱ ཏཱི་བྷི པུ་རི་ས་ཝ་ར་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི,
ཙི་ར་ཡ་པ་ནཱ་ཡ [ཙི་ར་ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ (སྱཱ.)] ཀུ་མཱ་ར་མཱ་དི་ས་ནྟི.
‘‘བྷ་ཝ་ཏི ཡ་དི གི་ཧཱི ཙི་རཾ ཡ་པེ་ཏི,
ཙི་ར་ཏ་རཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི ཡ་དི ཏ་ཏོ ཧི;
ཡཱ་པ་ཡ་ཏི ཙ ཝ་སི་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ,
ཨི་ཏི དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི.
(༦) ས་ཏྟུ་སྶ་ད་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ
༢༠༨. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ པུ་རི་མཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་མཾ ནི་ཀེ་ཏཾ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ དཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ ར་སི་ཏཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ལེ་ཧ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ པཱ་ནཱ་ནཾ. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ…པེ… སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ས་ཏྟུ་སྶ་དོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་སྶ་དཱ ཧོ་ནྟི; ཨུ་བྷོ་སུ ཧ་ཏྠེ་སུ ཨུ་སྶ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་བྷོ་སུ པཱ་དེ་སུ ཨུ་སྶ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་བྷོ་སུ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ་སུ ཨུ་སྶ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཁ་ནྡྷེ ཨུ་སྶ་དོ ཧོ་ཏི.
‘‘སོ ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི…པེ… རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ ར་སི་ཏཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ལེ་ཧ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ པཱ་ནཱ་ནཾ. རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི… བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ ར་སི་ཏཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ལེ་ཧ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ པཱ་ནཱ་ནཾ. བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི’’. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ.
༢༠༩. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫ་མ་ཐ ལེ་ཡྻ སཱ་ཡི་ཡཾ,
ཨུ་ཏྟ་མ་གྒ་ར་ས་དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཧུ;
ཏེ་ན སོ སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ,
ན་ནྡ་ནེ ཙི་ར་མ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ཏི.
‘‘ས་ཏྟ ཙུ་སྶ་དེ ཨི་དྷཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི,
ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མུ་དུ་ཏ་ཉྩ ཝི་ནྡ་ཏི;
ཨཱ་ཧུ བྱ་ཉྫ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ཀོ་ཝི་དཱ,
ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫ་ར་ས་ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ནཾ.
‘‘ཡཾ གི་ཧི་སྶ་པི [ན ཏཾ གི་ཧི་སྶཱ་པི (སྱཱ.)] ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀཾ,
པ་བྦ་ཛྫ་མྤི ཙ ཏ་དཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི;
ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫ་ར་ས་ལཱ་བྷི་རུ་ཏྟ་མཾ,
ཨཱ་ཧུ ས་བྦ་གི་ཧི་བ་ནྡྷ་ན་ཙྪི་ད’’ནྟི.
(༧-༨) ཀ་ར་ཙ་ར་ཎ་མུ་དུ་ཛཱ་ལ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི
༢༡༠. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ པུ་རི་མཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་མཾ ནི་ཀེ་ཏཾ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཛ་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི – དཱ་ནེ་ན པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫེ་ན [པི་ཡ་ཝཱ་ཙེ་ན (སྱཱ. ཀ.)] ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ…པེ… སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཱ་ནི དྭེ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. མུ་དུ་ཏ་ལུ་ན་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ ཙ ཧོ་ཏི ཛཱ་ལ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ ཙ.
‘‘སོ ཏེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི…པེ… རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? སུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཛ་ནོ ཧོ་ཏི, སུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་སྶ ཧོ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དཱ ག་ཎ་ཀ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨ་ནཱི་ཀ་ཊྛཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ ཨ་མ་ཙྩཱ པཱ་རི་ས་ཛྫཱ རཱ་ཛཱ་ནོ བྷོ་གི་ཡཱ ཀུ་མཱ་རཱ. རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི… བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? སུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཛ་ནོ ཧོ་ཏི, སུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་སྶ ཧོ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སུ་རཱ ནཱ་གཱ ག་ནྡྷ་བྦཱ. བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི’’. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ.
༢༡༡. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘དཱ་ན་མྤི ཙ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡ་ཏ་ཉྩ [དཱ་ན་མྤི ཙ ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡ་ཏ་མྤི ཙ (སཱི. པཱི.)],
པི་ཡ་ཝཱ་དི་ཏ་ཉྩ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏ་ཉྩ [པི་ཡ་ཝ་ད་ཏ་ཉྩ ས་མཱ་ན་ཚ་ནྡ་ཏ་ཉྩ (སཱི. པཱི.)];
ཀ་རི་ཡ་ཙ་རི་ཡ་སུ་ས་ངྒ་ཧཾ བ་ཧཱུ་ནཾ,
ཨ་ན་ཝ་མ་ཏེ་ན གུ་ཎེ་ན ཡཱ་ཏི ས་གྒཾ.
‘‘ཙ་ཝི་ཡ པུ་ན་རི་དྷཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ,
ཀ་ར་ཙ་ར་ཎ་མུ་དུ་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ལི་ནོ ཙ;
ཨ་ཏི་རུ་ཙི་ར་སུ་ཝ་གྒུ་ད་སྶ་ནེ་ཡྻཾ,
པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ད་ཧ་རོ སུ་སུ ཀུ་མཱ་རོ.
‘‘བྷ་ཝ་ཏི པ་རི་ཛ་ན་སྶ་ཝོ ཝི་དྷེ་ཡྻོ,
མ་ཧི་མཾ ཨཱ་ཝ་སི་ཏོ སུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ;
པི་ཡ་ཝ་དཱུ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཏཾ ཛི་གཱི་ས་མཱ་ནོ [ཛི་གིཾ ས་མཱ་ནོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)],
ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཱ་ནི གུ་ཎཱ་ནི ཨཱ་ཙ་ར་ཏི.
‘‘ཡ་དི ཙ ཛ་ཧ་ཏི ས་བྦ་ཀཱ་མ་བྷོ་གཾ,
ཀ་ཐ་ཡ་ཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཛི་ནོ ཛ་ན་སྶ;
ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་ཀ་ར་སྶཱ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱ,
སུ་ཏྭཱ་ན དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་མཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི.
(༩-༡༠) ཨུ་སྶ་ངྑ་པཱ་ད་ཨུ་དྡྷ་གྒ་ལོ་མ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི
༢༡༢. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ པུ་རི་མཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་མཾ ནི་ཀེ་ཏཾ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ [ས་མཱ་ནོ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ (སཱི. པཱི.)] ཨ་ཏྠཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, བ་ཧུ་ཛ་ནཾ ནི་དཾ་སེ་སི, པཱ་ཎཱི་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ དྷ་མྨ་ཡཱ་གཱི. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ…པེ… སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཱ་ནི དྭེ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨུ་སྶ་ངྑ་པཱ་དོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་གྒ་ལོ་མོ ཙ.
‘‘སོ ཏེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི…པེ… རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? ཨ་གྒོ ཙ ཧོ་ཏི སེ་ཊྛོ ཙ པཱ་མོ་ཀྑོ ཙ ཨུ་ཏྟ་མོ ཙ པ་ཝ་རོ ཙ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་ནཾ. རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི… བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? ཨ་གྒོ ཙ ཧོ་ཏི སེ་ཊྛོ ཙ པཱ་མོ་ཀྑོ ཙ ཨུ་ཏྟ་མོ ཙ པ་ཝ་རོ ཙ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ. བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི’’. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ.
༢༡༣. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ས་ཧི་ཏཾ [ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་སཾ་ཧི་ཏཾ (ཀ. སཱི. པཱི.), ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ (ཀ.)] པུ་རེ གི་རཾ,
ཨེ་ར་ཡཾ བ་ཧུ་ཛ་ནཾ ནི་དཾ་ས་ཡི;
པཱ་ཎི་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ ཨ་ཧུ,
དྷ་མྨ་ཡཱ་ག་མ་ཡ་ཛཱི [དྷ་མྨ་ཡཱ་གཾ ཨ་སྶ་ཛི (ཀ.)] ཨ་མ་ཙྪ་རཱི.
‘‘ཏེ་ན སོ སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ,
སུ་གྒ་ཏིཾ ཝ་ཛ་ཏི ཏ་ཏྠ མོ་ད་ཏི;
ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཙ དུ་ཝེ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ,
ཨུ་ཏྟ་མ་པྤ་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ [ཨུ་ཏྟ་མ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ (སྱཱ.), ཨུ་ཏྟ་མ་པ་མུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ (ཀ.)] ཝི་ནྡ་ཏི.
‘‘ཨུ་བྦྷ་མུ་པྤ་ཏི་ཏ་ལོ་མ་ཝཱ ས་སོ,
པཱ་ད་ག་ཎྛི་ར་ཧུ སཱ་དྷུ་ས་ཎྛི་ཏཱ;
མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ་ཙི་ཏཱ ཏ་ཙོ་ཏྠ་ཏཱ,
ཨུ་པ་རི་ཙ་ར་ཎ་སོ་བྷ་ནཱ [ཨུ་པ་རི་ཛཱ་ནུ་སོ་བྷ་ནཱ (སྱཱ.), ཨུ་པ་རི ཙ པ་ན སོ་བྷ་ནཱ (སཱི. པཱི.)] ཨ་ཧུ.
‘‘གེ་ཧ་མཱ་ཝ་ས་ཏི ཙེ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ,
ཨ་གྒ་ཏཾ ཝ་ཛ་ཏི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནཾ;
ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི,
ཛ་མྦུ་དཱི་པ་མ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨི་རི་ཡ་ཏི.
‘‘པ་བྦ་ཛ་མྤི ཙ ཨ་ནོ་མ་ནི་ཀྐ་མོ,
ཨ་གྒ་ཏཾ ཝ་ཛ་ཏི ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ;
ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི,
ས་བྦ་ལོ་ཀ་མ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
(༡༡) ཨེ་ཎི་ཛ་ངྒྷ་ལ་ཀྑ་ཎཾ
༢༡༤. ‘‘ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་རི་མཾ ཛཱ་ཏིཾ པུ་རི་མཾ བྷ་ཝཾ པུ་རི་མཾ ནི་ཀེ་ཏཾ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཝཱ་ཙེ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི སི་པྤཾ ཝཱ ཝི་ཛྫཾ ཝཱ ཙ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཝཱ – ‘ཀིཾ ཏི་མེ ཁི་པྤཾ ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཁི་པྤཾ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ན ཙི་རཾ ཀི་ལི་སྶེ་ཡྻུ’’ནྟི. སོ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ…པེ… སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཎི་ཛ་ངྒྷོ ཧོ་ཏི.
‘‘སོ ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི…པེ… རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི རཱ་ཛཱ་ར་ཧཱ་ནི རཱ་ཛ་ངྒཱ་ནི རཱ་ཛཱུ་པ་བྷོ་གཱ་ནི རཱ་ཛཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི ཏཱ་ནི ཁི་པྤཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. རཱ་ཛཱ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི… བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ལ་བྷ་ཏི? ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་མ་ཎཱ་ར་ཧཱ་ནི ས་མ་ཎ་ངྒཱ་ནི ས་མ་ཎཱུ་པ་བྷོ་གཱ་ནི ས་མ་ཎཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཁི་པྤཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. བུ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ཨི་དཾ ལ་བྷ་ཏི’’. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ.
༢༡༥. ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘སི་པྤེ་སུ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎེ་སུ ཀ་མྨེ་སུ [ཀ་མྨ་སུ (སཱི. པཱི.)],
ཀ་ཐཾ ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ [ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ (སཱི. པཱི.), ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻུ (སྱཱ.)] ལ་ཧུ་ནྟི ཨི་ཙྪ་ཏི;
ཡ་དཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི ཀ་སྶ་ཙི,
ཝཱ་ཙེ་ཏི ཁི་པྤཾ ན ཙི་རཾ ཀི་ལི་སྶ་ཏི.