༡༡. ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟཾ

༣༥༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་མྤཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་གྒ་རཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི! ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ད་སུ་ཏྟ་རཾ པ་ཝ་ཀྑཱ་མི, དྷ་མྨཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ;

དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ས་བྦ་ག་ནྠ་པྤ་མོ་ཙ་ནཾ’’.

ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ

༣༥༡. ‘‘ཨེ་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨོ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ.

(ཀ) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ? ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ.

(ཁ) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ? ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི སཱ་ཏ་ས་ཧ་ག་ཏཱ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ.

(ག) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ? ཕ་སྶོ སཱ་ས་ཝོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ.

(གྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ? ཨ་སྨི་མཱ་ནོ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ.

(ང) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ? ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ.

(ཙ) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ? ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ.

(ཚ) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷོ? ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀོ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷོ.

(ཛ) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ? ཨ་ཀུ་པྤཾ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ.

(ཛྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻོ? ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻོ.

(ཉ) ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ? ཨ་ཀུ་པྤཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ.

‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ ད་ས དྷ་མྨཱ བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ ས་མྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ.

དྭེ དྷ་མྨཱ

༣༥༢. ‘‘དྭེ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ, དྭེ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, དྭེ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ, དྭེ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ, དྭེ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ, དྭེ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

(ཀ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ? ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ.

(ཁ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ? ས་མ་ཐོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

(ག) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(གྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཙ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ.

(ང) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ? དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ ཙ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཙ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཙ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ? སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཙ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཚ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ? ཡོ ཙ ཧེ་ཏུ ཡོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ, ཡོ ཙ ཧེ་ཏུ ཡོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ.

(ཛ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ? དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནི – ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ.

(ཛྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ? དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ས་ངྑ་ཏཱ ཙ དྷཱ་ཏུ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཙ དྷཱ་ཏུ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(ཉ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ? ཝི་ཛྫཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི ཙ. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ ཝཱི་ས་ཏི དྷ་མྨཱ བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ ས་མྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ.

ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ

༣༥༣. ‘‘ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ, ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

(ཀ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ? ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝོ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ.

(ཁ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ? ཏ་ཡོ ས་མཱ་དྷཱི – ས་ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་ཝི་ཙཱ་རོ ས་མཱ་དྷི, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ ས་མཱ་དྷི. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

(ག) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ – སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(གྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཏི་སྶོ ཏ་ཎྷཱ – ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ.

(ང) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ? ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི – ལོ་བྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, དོ་སོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཙ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ? ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི – ཨ་ལོ་བྷོ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ཨ་དོ་སོ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ཨ་མོ་ཧོ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཚ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ? ཏི་སྶོ ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་དི་དཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ, རཱུ་པཱ་ན་མེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་རཱུ་པཾ, ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ, ནི་རོ་དྷོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ.

(ཛ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ? ཏཱི་ཎི ཉཱ་ཎཱ་ནི – ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་སེ ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ་སེ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ.

(ཛྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(ཉ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ? ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ – པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཛྫཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཛྫཱ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཛྫཱ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ ཏིཾ་ས དྷ་མྨཱ བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ ས་མྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ.

ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ

༣༥༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

(ཀ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ? ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཀྐཱ་ནི – པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སོ, ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ [ས་པྤུ་རི་སུ་པ་སྶ་ཡོ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི, པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ.

(ཁ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

(ག) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ – ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ [ཀ་ཝ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱ, ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(གྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷཱ – ཀཱ་མོ་གྷོ, བྷ་ཝོ་གྷོ, དི་ཊྛོ་གྷོ, ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷོ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ.

(ང) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ཡོ་གཱ – ཀཱ་མ་ཡོ་གོ, བྷ་ཝ་ཡོ་གོ, དི་ཊྛི་ཡོ་གོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གོ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཙ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་ས་ཉྙོ་གཱ – ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ, བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ, དི་ཊྛི་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་ག་ཝི་སཾ་ཡོ་གོ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཚ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མཱ་དྷཱི – ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ ས་མཱ་དྷི, ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡོ ས་མཱ་དྷི, ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ ས་མཱ་དྷི, ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡོ ས་མཱ་དྷི. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ.

(ཛ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ? ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎཱ་ནི – དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནྭ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, པ་རི་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ.

(ཛྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི – དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ [དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ [དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(ཉ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ? ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི – སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་དྷ་མྨཱ བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ ས་མྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ.

པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ

༣༥༥. ‘‘པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ…པེ… པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

(ཀ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ? པ་ཉྩ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོ ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ་ཡ ནཱ་ཙྩུ་ཎྷཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ཀྑ་མཱ་ཡ. ཨ་ས་ཋོ ཧོ་ཏི ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝཱི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱི་ཀ་ཏྟཱ ས་ཏྠ་རི ཝཱ ཝི་ཉྙཱུ་སུ ཝཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ.

(ཁ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ? པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ [པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་མི་ཏྟཾ (སྱཱ. ཀཾ.)]. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

(ག) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ? པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ [སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(གྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི – ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ.

(ང) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ? པ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཁི་ལཱ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏི. ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ན་མ་ཏི ཨཱ་ཏ་པྤཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་གཱ་ཡ སཱ་ཏ་ཙྩཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ན་མ་ཏི ཨཱ་ཏ་པྤཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་གཱ་ཡ སཱ་ཏ་ཙྩཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཙེ་ཏོ་ཁི་ལོ. པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨེ ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི…པེ… ས་ངྒྷེ ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི…པེ… སི་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི…པེ… ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཀུ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁི་ལ་ཛཱ་ཏོ, ཡོ སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཀུ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁི་ལ་ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ན་མ་ཏི ཨཱ་ཏ་པྤཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་གཱ་ཡ སཱ་ཏ་ཙྩཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ན་མ་ཏི ཨཱ་ཏ་པྤཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་གཱ་ཡ སཱ་ཏ་ཙྩཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ ཙེ་ཏོ་ཁི་ལོ. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཙ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ? པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི – ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ, ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ, ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཚ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ? པ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་མེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་མེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན པ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་མེ་ཧི. ཡེ ཙ ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི. ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བྱཱ་པཱ་དཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ བྱཱ་པཱ་དེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན པ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྱཱ་པཱ་དཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་བྱཱ་པཱ་དེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ བྱཱ་པཱ་དེ་ན. ཡེ ཙ བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི. ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧེ་སཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན པ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཝི་ཧེ་སཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ. ཡེ ཙ ཝི་ཧེ་སཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི. ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱུ་པེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ རཱུ་པེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན པ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་རཱུ་པེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ རཱུ་པེ་ཧི. ཡེ ཙ རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི. ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཀྐཱ་ཡཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན པ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷཾ ཁོ པ་ན་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ཀྐཱ་ཡེ་ན. ཡེ ཙ ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, མུ་ཏྟོ སོ ཏེ་ཧི. ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ.

(ཛ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ? པ་ཉྩ ཉཱ་ཎི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་རི་ཡོ ནི་རཱ་མི་སོ’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་ཀཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ལ་དྡྷོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏོ, ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ’ཏི [ན ཙ ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ཝཱ་རི་ཏ་ཝ་ཏོ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཝཱ་ཝ་ཏོ (ཀ.), ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏོ (?)] པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་ཏོ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ.

(ཛྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ? པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ [བྷི་ཀྑུ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཁོ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི; ཨ་པི ཙ ཁྭ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི, སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(ཉ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ? པ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ – སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྙཱ་ས དྷ་མྨཱ བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ ས་མྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ.

ཚ དྷ་མྨཱ

༣༥༦. ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ…པེ… ཚ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

(ཀ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ? ཚ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎོ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ…པེ… ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ…པེ… ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཡེ ཏེ ལཱ་བྷཱ དྷ་མྨི་ཀཱ དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མ་ཏྟ་མྤི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ལཱ་བྷེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གཱི, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ, ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སུ སཱི་ལེ་སུ སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ…པེ… ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛི ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙ, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡོ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎོ, ས་ངྒ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ.

(ཁ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ? ཚ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི – བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི, སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏི. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

(ག) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི – ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(གྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཚ ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡཱ – རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ, ས་དྡ་ཏ་ཎྷཱ, ག་ནྡྷ་ཏ་ཎྷཱ, ར་ས་ཏ་ཎྷཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ, དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ.

(ང) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ? ཚ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ… སི་ཀྑཱ་ཡ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ… པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཙ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ? ཚ གཱ་ར་ཝཱ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་པྤ་ཏི་སྶོ དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ… སི་ཀྑཱ་ཡ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ… པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ས་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་པྤ་ཏི་སྶོ. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཚ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ? ཚ ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘མེ་ཏྟཱ ཧི ཁོ མེ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ བྱཱ་པཱ་དོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ ‘མཱ ཧེ་ཝཾ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘མཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི. ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ, ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན་སྶ བྱཱ་པཱ་དོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏཱི་ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྱཱ་པཱ་ད་སྶ, ཡ་དི་དཾ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཀ་རུ་ཎཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཝི་ཧེ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ – ‘མཱ ཧེ་ཝཾ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ, ‘མཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི…པེ… ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘མུ་དི་ཏཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ…པེ… ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཨ་ར་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ – ‘མཱ ཧེ་ཝཾ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘མཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ…པེ… ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་ར་ཏི་ཡཱ, ཡ་དི་དཾ མུ་དི་ཏཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ…པེ… ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ – ‘མཱ ཧེ་ཝཾ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘མཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ…པེ… ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་ག་སྶ ཡ་དི་དཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ཧི ཁོ མེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝི་ཏཱ…པེ… ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི. སོ – ‘མཱ ཧེ་ཝཾ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘མཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ…པེ… ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་སྨཱི་ཏི ཁོ མེ ཝི་ག་ཏཾ, ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ས་ལླཾ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. སོ – ‘མཱ ཧེ་ཝཾ’ ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘མཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི, ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ, ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་སྨཱི་ཏི ཝི་ག་ཏེ ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན་སྶ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ས་ལླཾ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ་ས་ལླ་སྶ, ཡ་དི་དཾ ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊོ’ཏི. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ.

(ཛ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ? ཚ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ. ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ནེ་ཝ སུ་མ་ནོ ཧོ་ཏི ན དུ་མྨ་ནོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ.

(ཛྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ཚ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི – ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ས་ཝ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ལཱ་བྷཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, སི་ཀྑཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(ཉ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ? ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ. ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ. པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ. ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་ཙྪ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ. ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ. ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི. ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི.

‘‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏི དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ, ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙ.

‘‘པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི [ཛཱ་ནཱ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)], ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི …པེ… ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘སོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི.

‘‘དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི …པེ…

‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ ཚ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ ས་ཊྛི དྷ་མྨཱ བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ ས་མྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ.

ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ

༣༥༧. ‘‘ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ…པེ… ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

(ཀ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ? ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནཱ་ནི – ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རི་དྷ་ནཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ནཾ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ནཾ. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ.

(ཁ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ? ས་ཏྟ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ – ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

(ག) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ – ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི.

‘‘ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི དེ་ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི.

‘‘ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི དེ་ཝཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི.

‘‘ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི དེ་ཝཱ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི.

‘‘ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ…པེ… ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མཱི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི.

‘‘ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ. ཨ་ཡཾ ཚ་ཊྛཱི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི.

‘‘ས་ནྟཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟཱ ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ. ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་མཱི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(གྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ས་ཏྟཱ་ནུ་ས་ཡཱ – ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ, པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ, དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནུ་ས་ཡོ, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ, བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ.

(ང) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ? ས་ཏྟ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀུ་སཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཧོ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཙ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ? ས་ཏྟ ས་དྡྷ་མྨཱ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཧི་རི་མཱ [ཧི་རི་ཀོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ.

(ཚ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ? ས་ཏྟ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨཱ – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཉྙཱུ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ ཙ ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཙ པ་རི་ས་ཉྙཱུ ཙ པུ་གྒ་ལ་ཉྙཱུ ཙ. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ.

(ཛ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ? ས་ཏྟ ས་ཉྙཱ – ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ས་ཉྙཱ, པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱ, ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱ, ནི་རོ་དྷ་ས་ཉྙཱ. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ.

(ཛྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. དྷ་མྨ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དྷ་མྨ་ནི་ས་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ན་ཡེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྨེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྨེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མོ. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(ཉ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ? ས་ཏྟ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བ་ལཱ་ནི – ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཡཾ་པཱ་ཝུ་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ད་མྤི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཡཾ་པཱ་ཝུ་སོ…པེ… ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་པོ་ཎཾ ཝི་ཝེ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཾ བྱ་ནྟཱི་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ཡཾ་པཱ་ཝུ་སོ…པེ… ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཡཾ་པཱ་ཝུ་སོ…པེ… ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. ཡཾ་པཱ་ཝུ་སོ…པེ… ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཡཾ་པཱ་ཝུ་སོ…པེ… ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཡཾ་པཱ་ཝུ་སོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཨི་ད་མྤི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི. ཨི་མེ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

‘‘ཨི་ཏི་མེ ས་ཏྟ་ཏི དྷ་མྨཱ བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ ས་མྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ.

པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ

༣༥༨. ‘‘ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ…པེ… ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

(ཀ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ? ཨ་ཊྛ ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠཱ་རཾ [ས་ཏྠཱ་རཾ ཝཱ (སྱཱ. ཀ.)] ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏི་བྦཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝོ ཙ. ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཧེ་ཏུ པ་ཋ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ. པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏི་བྦཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝོ ཙ. ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི – ‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ? ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི [ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ (ཀ.)] ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཧེ་ཏུ དུ་ཏི་ཡོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ དྭ་ཡེ་ན ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི – ཀཱ་ཡ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ཙ ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ཙ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཧེ་ཏུ ཏ་ཏི་ཡོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཧེ་ཏུ ཙ་ཏུ་ཏྠོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ. ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་མོ ཧེ་ཏུ པ་ཉྩ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཡཾ ཚ་ཊྛོ ཧེ་ཏུ ཚ་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་མོ ཧེ་ཏུ ས་ཏྟ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་མོ ཧེ་ཏུ ཨ་ཊྛ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ.

(ཁ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ? ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨི་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ.

(ག) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ? ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ – ལཱ་བྷོ ཙ, ཨ་ལཱ་བྷོ ཙ, ཡ་སོ ཙ, ཨ་ཡ་སོ ཙ, ནི་ནྡཱ ཙ, པ་སཾ་སཱ ཙ, སུ་ཁ་ཉྩ, དུ་ཀྑ་ཉྩ. ཨི་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ.

(གྷ) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཨ་ཊྛ མི་ཙྪ་ཏྟཱ – མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨི་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ.

(ང) ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ? ཨ་ཊྛ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀ་མྨཾ ཁོ མེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཁོ པ་ན མེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མི་སྶ་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, ཀ་མྨཾ ཁོ པ་ན མེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་ནྟོ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི…པེ… ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་གྒོ ག་ནྟ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་གྒོ ཁོ མེ ག་ནྟ་བྦོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་གྒཾ ཁོ པ་ན མེ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མི་སྶ་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི…པེ… ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་གྒོ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ མ་གྒཾ ཨ་ག་མཱ་སིཾ, མ་གྒཾ ཁོ པ་ན མེ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་ནྟོ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི…པེ… ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ན ལ་བྷ་ཏི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ནཱ་ལ་ཏྠཾ ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ, ཏ་སྶ མེ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་ནྟོ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙོ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི…པེ… ཨི་དཾ པ་ཉྩ་མཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ལ་བྷ་ཏི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ལ་ཏྠཾ ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ, ཏ་སྶ མེ ཀཱ་ཡོ ག་རུ་ཀོ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙོ, མཱ་སཱ་ཙི་ཏཾ མ་ཉྙེ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི…པེ… ཨི་དཾ ཚ་ཊྛཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.