༡༠. པཱ་ཡཱ་སི་སུ་ཏྟཾ
༤༠༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ཡེ་ན སེ་ཏ་བྱཱ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ ན་ག་རཾ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ སེ་ཏ་བྱཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་ཏྟ་རེ་ན སེ་ཏ་བྱཾ སིཾ་ས་པཱ་ཝ་ནེ [སཱི་ས་པཱ་ཝ་ནེ (སྱཱ.)]. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ སེ་ཏ་བྱཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི ས་ཏྟུ་སྶ་དཾ ས་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ ས་དྷ་ཉྙཾ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒཾ ར་ཉྙཱ པ་སེ་ན་དི་ནཱ ཀོ་ས་ལེ་ན དི་ནྣཾ རཱ་ཛ་དཱ་ཡཾ བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻཾ.
པཱ་ཡཱ་སི་རཱ་ཛ་ཉྙ་ཝ་ཏྠུ
༤༠༧. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པཱ་ཡཱ་སི་སྶ རཱ་ཛ་ཉྙ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ [སུ་ཀ་ཊ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ (སཱི. པཱི.)] ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ སེ་ཏ་བྱ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ བྷོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི སེ་ཏ་བྱཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ སེ་ཏ་བྱཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་ཏྟ་རེ་ན སེ་ཏ་བྱཾ སིཾ་ས་པཱ་ཝ་ནེ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ནོ ཝུ་དྡྷོ [བུ་དྡྷོ (སྱཱ. ཀ.)] ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ ཙ. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཏ་བྱ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ སེ་ཏ་བྱཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ས་ངྒྷཱི ག་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན་མུ་ཁཱ ག་ཙྪ་ནྟི ཡེ་ན སིཾ་ས་པཱ་ཝ་ནཾ [ཡེ་ན སིཾ་ས་པཱ་ཝ་ནཾ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི (སཱི. པཱི.)].
༤༠༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ སེ་ཏ་བྱ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ སེ་ཏ་བྱཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ས་ངྒྷཱི ག་ཎཱི་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན་མུ་ཁེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཡེ་ན སིཾ་ས་པཱ་ཝ་ནཾ [ཡེ་ན སིཾ་ས་པཱ་ཝ་ནཾ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ (སཱི. པཱི.)], དི་སྭཱ ཁ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ ཁ་ཏྟེ, སེ་ཏ་བྱ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ སེ་ཏ་བྱཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ས་ངྒྷཱི ག་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན་མུ་ཁཱ ག་ཙྪ་ནྟི ཡེ་ན སིཾ་ས་པཱ་ཝ་ན’’ནྟི [ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, ན་ཏྠི པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ]?
‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ, བྷོ, ས་མ་ཎོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི སེ་ཏ་བྱཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ སེ་ཏ་བྱཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨུ་ཏྟ་རེ་ན སེ་ཏ་བྱཾ སིཾ་ས་པཱ་ཝ་ནེ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ནོ ཝུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ ཙཱ’ཏི [ཨ་ར་ཧཱ ཙ (སྱཱ. ཀ.)]. ཏ་མེ་ཏེ [ཏ་མེ་ནཾ ཏེ (སཱི. ཀ.), ཏ་མེ་ནཾ (པཱི.)] བྷ་ཝ་ནྟཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ ཁ་ཏྟེ, ཡེ་ན སེ་ཏ་བྱ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཏ་བྱ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘པཱ་ཡཱ་སི, བྷོ, རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ཨཱ་ག་མེ་ནྟུ ཀི་ར བྷ་ཝ་ནྟོ, པཱ་ཡཱ་སི་པི རཱ་ཛ་ཉྙོ ས་མ་ཎཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི. པུ་རཱ ས་མ་ཎོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ སེ་ཏ་བྱ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ བཱ་ལེ ཨ་བྱ་ཏྟེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི. ན་ཏྠི ཧི, བྷོ ཁ་ཏྟེ, པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷོ’’ཏི ཁོ སོ ཁ་ཏྟཱ པཱ་ཡཱ་སི་སྶ རཱ་ཛ་ཉྙ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན སེ་ཏ་བྱ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཏ་བྱ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པཱ་ཡཱ་སི, བྷོ, རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨཱ་ག་མེ་ནྟུ ཀི་ར བྷ་ཝ་ནྟོ, པཱ་ཡཱ་སི་པི རཱ་ཛ་ཉྙོ ས་མ་ཎཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༤༠༩. ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ སེ་ཏ་བྱ་ཀེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཡེ་ན སིཾ་ས་པཱ་ཝ་ནཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི, ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. སེ་ཏ་བྱ་ཀཱ་པི ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ; ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ; ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དོ
༤༡༠. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛཱི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དིཾ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛིཾ ཨ་དྡ་སཾ ཝཱ ཨ་སྶོ་སིཾ ཝཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི?
ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡ་ཨུ་པ་མཱ
༤༡༡. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨི་མེ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ ལོ་ཀེ པ་ར་སྨིཾ ཝཱ, དེ་ཝཱ ཝཱ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་མེ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་ར་སྨིཾ ལོ་ཀེ, ན ཨི་མ་སྨིཾ; དེ་ཝཱ ཏེ ན མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཏེ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ – ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི.
༤༡༢. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ, རཱ་ཛ་ཉྙཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི. ཏེ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ ཧོ་ནྟི དུ་ཀྑི་ཏཱ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནཱ. ཡ་དཱ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ན དཱ་ནི་མེ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཏྱཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ས་ནྟི ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ཡེ ཏེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’ཏི. བྷ་ཝ་ནྟོ ཁོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི. ས་ཙེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ, བྷ་ཝ་ནྟོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ས་ཙེ, བྷོ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ་ན མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི. བྷ་ཝ་ནྟོ ཁོ པ་ན མེ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡི་ཀཱ, ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟེ་ཧི དི་ཊྛཾ, ཡ་ཐཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ མེ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ན པ་ན དཱུ་ཏཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
ཙོ་ར་ཨུ་པ་མཱ
༤༡༣. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨི་དྷ ཏེ པུ་རི་སཱ ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི; ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཏེ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཨི་མཾ པུ་རི་སཾ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ ཀ་རི་ཏྭཱ [ཀཱ་རེ་ཏྭཱ (སྱཱ. ཀ.)] ཁ་ར་སྶ་རེ་ན པ་ཎ་ཝེ་ན ར་ཐི་ཀཱ་ཡ ར་ཐི་ཀཾ [ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ར་ཐི་ཡཾ (བ་ཧཱུ་སཱུ)] སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་ན སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ པ་རི་ནེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ན་ག་ར་སྶ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནེ སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ཐཱ’ཏི. ཏེ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཁ་ར་སྶ་རེ་ན པ་ཎ་ཝེ་ན ར་ཐི་ཀཱ་ཡ ར་ཐི་ཀཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་ན སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ པ་རི་ནེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ན་ག་ར་སྶ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཡྻུཾ. ལ་བྷེ་ཡྻ ནུ ཁོ སོ ཙོ་རོ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏེ་སུ – ‘ཨཱ་ག་མེ་ནྟུ ཏཱ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟོ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏཱ, ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ མེ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ན ཧི སོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཙོ་རོ ལ་བྷེ་ཡྻ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏེ་སུ – ‘ཨཱ་ག་མེ་ནྟུ ཏཱ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟོ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏཱ ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ མེ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ནཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻུ’’ནྟི. ‘‘སོ ཧི ནཱ་མ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཙོ་རོ མ་ནུ་སྶོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏེ་སུ ན ལ་བྷི་སྶ་ཏི – ‘ཨཱ་ག་མེ་ནྟུ ཏཱ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟོ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏཱ, ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ མེ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’ཏི. ཀིཾ པ་ན ཏེ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ལ་བྷི་སྶ་ནྟི ནི་ར་ཡ་པཱ་ལེ་སུ – ‘ཨཱ་ག་མེ་ནྟུ ཏཱ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟོ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ, ཡཱ་ཝ མ་ཡཾ པཱ་ཡཱ་སི་སྶ རཱ་ཛ་ཉྙ་སྶ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་མ – ‘‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི? ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཏེ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
༤༡༤. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཡེ་ན ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ, རཱ་ཛ་ཉྙཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི. ཏེ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ ཧོ་ནྟི དུ་ཀྑི་ཏཱ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནཱ. ཡ་དཱ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ན དཱ་ནི་མེ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཏྱཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ས་ནྟི ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ཡེ ཏེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. བྷ་ཝ་ནྟོ ཁོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི. ས་ཙེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ, བྷ་ཝ་ནྟོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ས་ཙེ, བྷོ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ་ན མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི. བྷ་ཝ་ནྟོ ཁོ པ་ན མེ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡི་ཀཱ, ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟེ་ཧི དི་ཊྛཾ, ཡ་ཐཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ མེ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ན པ་ན དཱུ་ཏཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པ་པུ་རི་ས་ཨུ་པ་མཱ
༤༡༥. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ [ཨུ་པ་མཱ་ཡ་པི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ (སཱི. སྱཱ.), ཨུ་པ་མཱ་ཡ་པི་ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ (པཱི.)] ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཛ་ཉྙ, པུ་རི་སོ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པེ ས་སཱི་ས་ཀཾ [ས་སཱི་ས་ཀོ (སྱཱ.)] ནི་མུ་གྒོ ཨ་སྶ. ཨ་ཐ ཏྭཾ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཏཾ པུ་རི་སཾ ཏ་མྷཱ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ཐཱ’ཏི. ཏེ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཏ་མྷཱ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པཱ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻུཾ. ཏེ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ཡཱ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཧི གཱུ་ཐཾ སུ་ནི་མྨ་ཛྫི་ཏཾ ནི་མྨ་ཛྫ་ཐཱ’ཏི. ཏེ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ཡཱ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཧི གཱུ་ཐཾ སུ་ནི་མྨ་ཛྫི་ཏཾ ནི་མྨ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཏེ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སུ་བྦ་ཊྚི་ཏཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཐཱ’ཏི [སུ་པྤ་ཊྚི་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཊྚེ་ཐཱ་ཏི (ཀ.)]. ཏེ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སུ་བྦ་ཊྚི་ཏཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཡྻུཾ. ཏེ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཏཾ པུ་རི་སཾ ཏེ་ལེ་ན ཨ་བྦྷ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མེ་ན ཙུ་ཎྞེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སུ་པྤ་དྷོ་ཏཾ ཀ་རོ་ཐཱ’ཏི. ཏེ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཏེ་ལེ་ན ཨ་བྦྷ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མེ་ན ཙུ་ཎྞེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སུ་པྤ་དྷོ་ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ. ཏེ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཀ་པྤེ་ཐཱ’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཀ་པྤེ་ཡྻུཾ. ཏེ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ མཱ་ལཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ ཝི་ལེ་པ་ནཾ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨུ་པ་ཧ་ར་ཐཱ’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ མཱ་ལཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ ཝི་ལེ་པ་ནཾ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨུ་པ་ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ཏེ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཏཾ པུ་རི་སཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཐཱ’ཏི. ཏེ ཏཾ པུ་རི་སཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻུཾ.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨ་པི ནུ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ སུ་ནྷཱ་ཏ་སྶ སུ་ཝི་ལི་ཏྟ་སྶ སུ་ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶུ་སྶ ཨཱ་མུ་ཀྐ་མཱ་ལཱ་བྷ་ར་ཎ་སྶ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ན་སྶ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ག་ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏ་སྶ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་རི་ཙཱ་ར་ཡ་མཱ་ན་སྶ པུ་ན་དེ་ཝ ཏ་སྨིཾ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ [ནི་མུ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མྱ་ཏཱ (སྱཱ. ཀ.)] ཨ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ’’. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’? ‘‘ཨ་སུ་ཙི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ ཨ་སུ་ཙི ཙེ་ཝ ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཙ དུ་གྒ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙ ཛེ་གུ་ཙྪོ ཙ ཛེ་གུ་ཙྪ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལོ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, མ་ནུ་སྶཱ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་སུ་ཙཱི ཙེ་ཝ ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ, དུ་གྒ་ནྡྷཱ ཙ དུ་གྒ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ, ཛེ་གུ་ཙྪཱ ཙ ཛེ་གུ་ཙྪ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ, པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཙ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ. ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, མ་ནུ་སྶ་ག་ནྡྷོ དེ་ཝེ ཨུ་བྦཱ་དྷ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཏེ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལཱུ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ནྟི – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི? ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཏེ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
༤༡༦. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ …པེ… ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ``ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ, རཱ་ཛ་ཉྙཱ་ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཏེ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ ཧོ་ནྟི དུ་ཀྑི་ཏཱ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནཱ. ཡ་དཱ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ན དཱ་ནི་མེ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཏྱཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ས་ནྟི ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ཡེ ཏེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏ་ནྟི. བྷ་ཝ་ནྟོ ཁོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. ས་ཙེ ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཙྩཾ ཝ་ཙ་ནཾ, བྷ་ཝ་ནྟོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ. ས་ཙེ, བྷོ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ, ཡེ་ན མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐ – `ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི. བྷ་ཝ་ནྟོ ཁོ པ་ན མེ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡི་ཀཱ, ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟེ་ཧི དི་ཊྛཾ, ཡ་ཐཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏེ མེ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ན པ་ན དཱུ་ཏཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ཨུ་པ་མཱ
༤༡༧. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི; ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཡཾ ཁོ པ་ན, རཱ་ཛ་ཉྙ, མཱ་ནུ་སྶ་ཀཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཨེ་སོ ཨེ་ཀོ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝོ [ར་ཏྟི་དི་ཝོ (ཀ.)], ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཏིཾ་ས་ར་ཏྟི་ཡོ མཱ་སོ, ཏེ་ན མཱ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་མཱ་སི་ཡོ སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ, ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ན དི་བྦཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཡེ ཏེ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི – ‘ཡཱ་ཝ མ་ཡཾ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ དི་བྦེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་མ, ཨ་ཐ མ་ཡཾ པཱ་ཡཱ་སི་སྶ རཱ་ཛ་ཉྙ་སྶ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ – ‘‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. ཨ་པི ནུ ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻུཾ – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ. ཨ་པི ཧི མ་ཡཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཙི་རཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མ. ཀོ པ་ནེ་ཏཾ བྷོ་ཏོ ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཝཾ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ’ཏི ཝཱ. ན མ་ཡཾ བྷོ་ཏོ ཀ་སྶ་པ་སྶ ས་དྡ་ཧཱ་མ – ‘ཨ་ཏྠི དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཝཾ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ’ཏི ཝཱ’’ཏི.
ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཨུ་པ་མཱ
༤༡༨. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ པུ་རི་སོ ན པ་སྶེ་ཡྻ ཀ་ཎྷ – སུ་ཀྐཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ པཱི་ཏ་ཀཱ་ནི [མ་ཉྫེ་ཊྛ་ཀཱ་ནི (སྱཱ.)] རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ ས་མ་ཝི་ས་མཾ, ན པ་སྶེ་ཡྻ ཏཱ་ར་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན པ་སྶེ་ཡྻ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ན་ཏྠི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ན་ཏྠི ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི ནཱི་ལ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ན་ཏྠི པཱི་ཏ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི པཱི་ཏ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ན་ཏྠི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ན་ཏྠི མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ན་ཏྠི ས་མ་ཝི་ས་མཾ, ན་ཏྠི ས་མ་ཝི་ས་མ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི. ན་ཏྠི ཏཱ་ར་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ན་ཏྠི ཏཱ་ར་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ན་ཏྠི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ, ན་ཏྠི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་ཏྠཱི’ཏི. ས་མྨཱ ནུ ཁོ སོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ. ཨ་ཏྠི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྠི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ཨ་ཏྠི ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྠི ནཱི་ལ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི…པེ… ཨ་ཏྠི ས་མ་ཝི་ས་མཾ, ཨ་ཏྠི ས་མ་ཝི་ས་མ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི. ཨ་ཏྠི ཏཱ་ར་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཏྠི ཏཱ་ར་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ཨ་ཏྠི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི. ‘ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན་ཏྠཱི’ཏི. ན ཧི སོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱུ་པ་མོ མ་ཉྙེ པ་ཊི་བྷཱ་སི ཡཾ མཾ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སི’’.
‘‘ཀོ པ་ནེ་ཏཾ བྷོ་ཏོ ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ’’ཏི ཝཱ, ‘ཨེ་ཝཾ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ’ཏི ཝཱ? ན མ་ཡཾ བྷོ་ཏོ ཀ་སྶ་པ་སྶ ས་དྡ་ཧཱ་མ – ‘ཨ་ཏྠི དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཝཾ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ’ཏི ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨེ་ཝཾ པ་རོ ལོ་ཀོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཡ་ཐཱ ཏྭཾ མ་ཉྙ་སི ཨི་མི་ནཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཡེ ཁོ ཏེ རཱ་ཛ་ཉྙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི, ཏེ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ནྟི. ཏེ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཨི་མཾ ཙེ་ཝ ལོ་ཀཾ པ་སྶ་ནྟི པ་ར་ཉྩ ས་ཏྟེ ཙ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀེ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རོ ལོ་ཀོ ད་ཊྛ་བྦོ; ན་ཏྭེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཏྭཾ མ་ཉྙ་སི ཨི་མི་ནཱ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཏེ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
༤༡༩. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ཨ་ཏྠི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ, རཱ་ཛ་ཉྙཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་སྶཱ་མི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མེ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ སུ་ཁ་ཀཱ་མེ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙེ ཁོ ཨི་མེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ – ‘ཨི་ཏོ ནོ མ་ཏཱ་ནཾ སེ་ཡྻོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨི་དཱ་ནི་མེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཝི་སཾ ཝཱ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ, ས་ཏྠཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨུ་བྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་རེ་ཡྻུཾ, པ་པཱ་ཏེ ཝཱ པ་པ་ཏེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ ཨི་མེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ན ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཨི་ཏོ ནོ མ་ཏཱ་ནཾ སེ་ཡྻོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན མཱ་རེ་ནྟི [( ) ན་ཏྠི (སྱཱ. པཱི.)]. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
ག་བྦྷི་ནཱི་ཨུ་པ་མཱ
༤༢༠. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྭེ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཀི་སྶཱ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི ད་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝཱ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝཱ, ཨེ་ཀཱ ག་བྦྷི་ནཱི ཨུ་པ་ཝི་ཛ་ཉྙཱ. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ མཱ་ཏུ་ས་པ་ཏྟིཾ [མཱ་ཏུ་ས་པ་ཏིཾ (སྱཱ.)] ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཡ་མི་དཾ, བྷོ་ཏི, དྷ་ནཾ ཝཱ དྷ་ཉྙཾ ཝཱ ར་ཛ་ཏཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ; ན་ཏྠི ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི. པི་ཏུ མེ [པི་ཏུ མེ ས་ནྟ་ཀོ (སྱཱ.)] བྷོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཧཱི’ཏི [ནཱི་ཡྻཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི (སཱི. པཱི.)]. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཏཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, ཏཱ་ཏ, ཡཱ་ཝ ཝི་ཛཱ་ཡཱ་མི. ས་ཙེ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཨེ་ཀ་དེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; ས་ཙེ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སཱ་པི ཏེ ཨོ་པ་བྷོ་གྒཱ [ཨུ་པ་བྷོ་གྒཱ (སྱཱ.)] བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ མཱ་ཏུ་ས་པ་ཏྟིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཡ་མི་དཾ, བྷོ་ཏི, དྷ་ནཾ ཝཱ དྷ་ཉྙཾ ཝཱ ར་ཛ་ཏཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ; ན་ཏྠི ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི. པི་ཏུ མེ, བྷོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཧཱི’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཏཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, ཏཱ་ཏ, ཡཱ་ཝ ཝི་ཛཱ་ཡཱ་མི. ས་ཙེ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཨེ་ཀ་དེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; ས་ཙེ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི སཱ་པི ཏེ ཨོ་པ་བྷོ་གྒཱ [ཨུ་པ་བྷོ་གྒཱ (སྱཱ.)] བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ མཱ་ཏུ་ས་པ་ཏྟིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཡ་མི་དཾ, བྷོ་ཏི, དྷ་ནཾ ཝཱ དྷ་ཉྙཾ ཝཱ ར་ཛ་ཏཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ; ན་ཏྠི ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི. པི་ཏུ མེ, བྷོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཧཱི’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ས་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་ད་རཾ ཨོ་པཱ་དེ་སི [ཨུ་པྤཱ་ཏེ་སི (སྱཱ.)] – ‘ཡཱ་ཝ ཝི་ཛཱ་ཡཱ་མི ཡ་དི ཝཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཡ་དི ཝཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ’ཏི. སཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ ག་བྦྷ་ཉྩ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ཉྩ ཝི་ནཱ་སེ་སི. ཡ་ཐཱ ཏཾ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ དཱ་ཡ་ཛྫཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་སི ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ; སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ དཱ་ཡ་ཛྫཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱི. ན ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཨ་པ་ཀྐཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ནྟི; ཨ་པི ཙ པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟི. པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ན. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཙི་རཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟི, བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཏེ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
༤༢༡. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ཨ་ཏྠི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ, རཱ་ཛ་ཉྙཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པུ་རི་སཱ ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི; ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཨི་མཾ པུ་རི་སཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ལླེ་ན ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ལླཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ བ་ཧ་ལཱ་ཝ་ལེ་པ་ནཾ [བ་ཧ་ལ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ (སྱཱ. ཀ.)] ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ དེ་ཐཱ’ཏི. ཏེ མེ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ལླེ་ན ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ལླཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ བ་ཧ་ལཱ་ཝ་ལེ་པ་ནཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ དེ་ནྟི. ཡ་དཱ མ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མ ‘ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ སོ པུ་རི་སོ’ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་མྦྷིཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྦྷི་ནྡི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ནི་ལློ་ཀེ་མ [ཝི་ལོ་ཀེ་མ (སྱཱ.)] – ‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ་སྶ ཛཱི་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི. ནེ་ཝ་སྶ མ་ཡཾ ཛཱི་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ པ་སྶཱ་མ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
སུ་པི་ན་ཀ་ཨུ་པ་མཱ
༤༢༢. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་སི ནོ ཏྭཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, དི་ཝཱ སེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ སུ་པི་ན་ཀཾ པ་སྶི་ཏཱ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི? ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ སུ་པི་ན་ཀཾ པ་སྶི་ཏཱ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི. ‘‘ར་ཀྑ་ནྟི ཏཾ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ ཁུ་ཛྫཱ་པི ཝཱ་མ་ན་ཀཱ་པི ཝེ་ལཱ་སི་ཀཱ་པི [ཙེ་ལཱ་ཝི་ཀཱ་པི (སྱཱ.), ཀེ་ལཱ༹་ཡི་ཀཱ་པི (སཱི.)] ཀོ་མཱ་རི་ཀཱ་པཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ར་ཀྑ་ནྟི མཾ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ ཁུ་ཛྫཱ་པི ཝཱ་མ་ན་ཀཱ་པི ཝེ་ལཱ་སི་ཀཱ་པི [ཙེ་ལཱ་ཝི་ཀཱ་པི (སྱཱ.), ཀེ་ལཱ༹་ཡི་ཀཱ་པི (སཱི.)] ཀོ་མཱ་རི་ཀཱ་པཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝཾ པ་སྶ་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ’’. ‘‘ཏཱ ཧི ནཱ་མ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝ་ནྟ་སྶ ཛཱི་ཝ་ནྟི་ཡོ ཛཱི་ཝཾ ན པ་སྶི་སྶ་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཝཱ. ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏ་སྶ ཛཱི་ཝཾ པ་སྶི་སྶ་སི པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཝཱ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཏེ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ – ‘‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
༤༢༣. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ རཱ་ཛ་ཉྙཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པུ་རི་སཱ ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི; ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཨི་མཾ པུ་རི་སཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལེ་ཏྭཱ ཛི་ཡཱ་ཡ ཨ་ན་སྶཱ་ས་ཀཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལེ་ཐཱ’ཏི. ཏེ མེ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལེ་ཏྭཱ ཛི་ཡཱ་ཡ ཨ་ན་སྶཱ་ས་ཀཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལེ་ནྟི. ཡ་དཱ སོ ཛཱི་ཝ་ཏི, ཏ་དཱ ལ་ཧུ་ཏ་རོ ཙ ཧོ་ཏི མུ་དུ་ཏ་རོ ཙ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ. ཡ་དཱ པ་ན སོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ཏ་དཱ ག་རུ་ཏ་རོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཏྠི་ནྣ་ཏ་རོ ཙ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
ས་ནྟ་ཏྟ་ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹་ཨུ་པ་མཱ
༤༢༤. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཛ་ཉྙ, པུ་རི་སོ དི་ཝ་སཾ ས་ནྟ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹ཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལེ་ཡྻ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱི་ཏཾ ནི་བྦུ་ཏཾ ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལེ་ཡྻ. ཀ་དཱ ནུ ཁོ སོ ཨ་ཡོ་གུ་ལོ༹ ལ་ཧུ་ཏ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི མུ་དུ་ཏ་རོ ཝཱ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ, ཡ་དཱ ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟོ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏོ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏོ, ཡ་དཱ ཝཱ སཱི་ཏོ ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཡ་དཱ སོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཨ་ཡོ་གུ་ལོ༹ ཏེ་ཛོ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ཝཱ་ཡོ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ ཨཱ་དི་ཏྟོ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏོ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏོ, ཏ་དཱ ལ་ཧུ་ཏ་རོ ཙ ཧོ་ཏི མུ་དུ་ཏ་རོ ཙ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ. ཡ་དཱ པ་ན སོ ཨ་ཡོ་གུ་ལོ༹ ནེ་ཝ ཏེ་ཛོ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ན ཝཱ་ཡོ་ས་ཧ་ག་ཏོ སཱི་ཏོ ནི་བྦུ་ཏོ, ཏ་དཱ ག་རུ་ཏ་རོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཏྠི་ནྣ་ཏ་རོ ཙ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་དཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཡུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ཨུ་སྨཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ, ཏ་དཱ ལ་ཧུ་ཏ་རོ ཙ ཧོ་ཏི མུ་དུ་ཏ་རོ ཙ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ. ཡ་དཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ནེ་ཝ ཨཱ་ཡུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ན ཨུ་སྨཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཏ་དཱ ག་རུ་ཏ་རོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཏྠི་ནྣ་ཏ་རོ ཙ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཏེ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
༤༢༥. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ཨ་ཏྠི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ རཱ་ཛ་ཉྙཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པུ་རི་སཱ ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི; ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཨི་མཾ པུ་རི་སཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ ཚ་ཝི་ཉྩ ཙ་མྨ་ཉྩ མཾ་ས་ཉྩ ནྷཱ་རུ་ཉྩ ཨ་ཊྛི་ཉྩ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫ་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཐ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ་སྶ ཛཱི་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི. ཏེ མེ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ ཚ་ཝི་ཉྩ…པེ… ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི. ཡ་དཱ སོ ཨཱ་མ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཨི་མཾ པུ་རི་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཐ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ་སྶ ཛཱི་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི. ཏེ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏེ་ནྟི. ནེ་ཝ་སྶ མ་ཡཾ ཛཱི་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ པ་སྶཱ་མ. ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཨི་མཾ པུ་རི་སཾ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཐ… པ་སྶེ་ན ནི་པཱ་ཏེ་ཐ… དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པཱ་ཏེ་ཐ… ཨུ་དྡྷཾ ཋ་པེ་ཐ… ཨོ་མུ་དྡྷ་ཀཾ ཋ་པེ་ཐ… པཱ་ཎི་ནཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཐ… ལེ་ཌྜུ་ནཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཐ… ད་ཎྜེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཐ… ས་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཐ… ཨོ་དྷུ་ནཱ་ཐ ས་ནྡྷུ་ནཱ་ཐ ནི་དྡྷུ་ནཱ་ཐ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ་སྶ ཛཱི་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི. ཏེ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨོ་དྷུ་ན་ནྟི ས་ནྡྷུ་ན་ནྟི ནི་དྡྷུ་ན་ནྟི. ནེ་ཝ་སྶ མ་ཡཾ ཛཱི་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ པ་སྶཱ་མ. ཏ་སྶ ཏ་དེ་ཝ ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏི ཏེ རཱུ་པཱ, ཏ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ཏ་དེ་ཝ སོ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཏེ ས་དྡཱ, ཏ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ཏ་དེ་ཝ གྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི ཏེ ག་ནྡྷཱ, ཏ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. སཱ་ཝ ཛི་ཝ྄ཧཱ ཧོ་ཏི ཏེ ར་སཱ, ཏ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. སྭེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི ཏེ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ, ཏ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
ས་ངྑ་དྷ་མ་ཨུ་པ་མཱ
༤༢༦. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ས་ངྑ་དྷ་མོ ས་ངྑཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ཛ་ན་པ་དཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱ་མ་སྶ ཋི་ཏོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ངྑཾ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ཛ་ན་པ་དཱ་ནཾ [པ་ཙྩ་ནྟ་ཛཱ་ནཾ (སཱི.)] མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་མྦྷོ ཀ་སྶ ནུ ཁོ [ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཀི་སྶ དུ་ཁོ (པཱི.)] ཨེ་སོ ས་དྡོ ཨེ་ཝཾ་ར་ཛ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་ཀ་མ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མ་ད་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མུ་ཙྪ་ནཱི་ཡོ’ཏི. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏཾ ས་ངྑ་དྷ་མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨ་མྦྷོ, ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨེ་སོ ས་དྡོ ཨེ་ཝཾ་ར་ཛ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་ཀ་མ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མ་ད་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མུ་ཙྪ་ནཱི་ཡོ’ཏི. ‘ཨེ་སོ ཁོ, བྷོ, ས་ངྑོ ནཱ་མ ཡ་སྶེ་སོ ས་དྡོ ཨེ་ཝཾ་ར་ཛ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་ཀ་མ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མ་ད་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ ཨེ་ཝཾ་མུ་ཙྪ་ནཱི་ཡོ’ཏི. ཏེ ཏཾ ས་ངྑཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏེ་སུཾ – ‘ཝ་དེ་ཧི, བྷོ ས་ངྑ, ཝ་དེ་ཧི, བྷོ ས་ངྑཱ’ཏི. ནེ་ཝ སོ ས་ངྑོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ ཏཾ ས་ངྑཾ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫཾ ནི་པཱ་ཏེ་སུཾ, པ་སྶེ་ན ནི་པཱ་ཏེ་སུཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པཱ་ཏེ་སུཾ, ཨུ་དྡྷཾ ཋ་པེ་སུཾ, ཨོ་མུ་དྡྷ་ཀཾ ཋ་པེ་སུཾ, པཱ་ཎི་ནཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སུཾ, ལེ་ཌྜུ་ནཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སུཾ, ད་ཎྜེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སུཾ, ས་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སུཾ, ཨོ་དྷུ་ནིཾ་སུ ས་ནྡྷུ་ནིཾ་སུ ནི་དྡྷུ་ནིཾ་སུ – ‘ཝ་དེ་ཧི, བྷོ ས་ངྑ, ཝ་དེ་ཧི, བྷོ ས་ངྑཱ’ཏི. ནེ་ཝ སོ ས་ངྑོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཏ་སྶ ས་ངྑ་དྷ་མ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡཱ་ཝ བཱ་ལཱ ཨི་མེ པ་ཙྩ་ནྟ་ཛ་ན་པ་དཱ་མ་ནུ་སྶཱ, ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ས་ངྑ་ས་དྡཾ ག་ཝེ་སི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཏེ་སཾ པེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ངྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ངྑཾ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ཛ་ན་པ་དཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡ་དཱ ཀི་ར, བྷོ, ཨ་ཡཾ ས་ངྑོ ནཱ་མ པུ་རི་ས་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏོ [ཝཱ་ཡོ་ས་ཧ་ག་ཏོ (སྱཱ.)] ཙ ཝཱ་ཡུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ, ཏ་དཱ་ཡཾ ས་ངྑོ ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡ་དཱ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ངྑོ ནེ་ཝ པུ་རི་ས་ས་ཧ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ན ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏོ ན ཝཱ་ཡུ་ས་ཧ་ག་ཏོ, ནཱ་ཡཾ ས་ངྑོ ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་དཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཡུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི ཨུ་སྨཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙ, ཏ་དཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི་པི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི་པི ཏི་ཊྛ་ཏི་པི ནི་སཱི་ད་ཏི་པི སེ་ཡྻ་མྤི ཀ་པྤེ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, སོ་ཏེ་ན་པི ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, གྷཱ་ནེ་ན་པི ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡ་ཏི, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་པི ར་སཾ སཱ་ཡ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན་པི ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་ས་ཏི, མ་ན་སཱ་པི དྷ་མྨཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ནེ་ཝ ཨཱ་ཡུ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན ཨུ་སྨཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏོ, ཏ་དཱ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ན པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ན ཏི་ཊྛ་ཏི ན ནི་སཱི་ད་ཏི ན སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི རཱུ་པཾ ན པ་སྶ་ཏི, སོ་ཏེ་ན་པི ས་དྡཾ ན སུ་ཎཱ་ཏི, གྷཱ་ནེ་ན་པི ག་ནྡྷཾ ན གྷཱ་ཡ་ཏི, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་པི ར་སཾ ན སཱ་ཡ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན་པི ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ན ཕུ་ས་ཏི, མ་ན་སཱ་པི དྷ་མྨཾ ན ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ ཏེ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ – ‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི [ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི, པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རཾ (སྱཱ.)].
༤༢༧. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ མེ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ཨ་ཏྠི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ…པེ… ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ རཱ་ཛ་ཉྙཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པུ་རི་སཱ ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི, ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཨི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཚ་ཝིཾ ཚི་ནྡ་ཐ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ་སྶ ཛཱི་ཝཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཚ་ཝིཾ ཚི་ནྡ་ནྟི. ནེ་ཝ་སྶ མ་ཡཾ ཛཱི་ཝཾ པ་སྶཱ་མ. ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཨི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡ་ཐ, མཾ་སཾ ཚི་ནྡ་ཐ, ནྷཱ་རུཾ ཚི་ནྡ་ཐ, ཨ་ཊྛིཾ ཚི་ནྡ་ཐ, ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཚི་ནྡ་ཐ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ་སྶ ཛཱི་ཝཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཚི་ནྡ་ནྟི, ནེ་ཝ་སྶ མ་ཡཾ ཛཱི་ཝཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡེ་ན མེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི.
ཨ་གྒི་ཀ་ཛ་ཊི་ལ་ཨུ་པ་མཱ
༤༢༨. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨ་གྒི་ཀོ ཛ་ཊི་ལོ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ས་མྨ་ཏི [ཝ་ས་ཏི (སཱི. པཱི.)]. ཨ་ཐ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཛ་ན་པ་དེ ས་ཏྠོ [ས་ཏྠོ ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སཱ (སཱི.), ཛ་ན་པ་དོ ས་ཏྠ་ཝཱ་སོ (སྱཱ.), ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སོ (པཱི.)] ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ས་ཏྠོ [ས་ཏྠ་ཝཱ་སོ (སྱཱ.)] ཏ་སྶ ཨ་གྒི་ཀ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨ་སྶ་མ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཏ་སྶ ཨ་གྒི་ཀ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན སོ ས་ཏྠ་ཝཱ་སོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཾ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་གྒི་ཀོ ཛ་ཊི་ལོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ་ན སོ ས་ཏྠ་ཝཱ་སོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་དྡ་ས ཏ་སྨིཾ ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ ད་ཧ་རཾ ཀུ་མཱ་རཾ མ་ནྡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ན ཁོ མེ ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཡཾ མེ པེ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རེ་ཡྻ; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་སྶ་མཾ ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་པཱ་དེ་ཡྻཾ པོ་སེ་ཡྻཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་གྒི་ཀོ ཛ་ཊི་ལོ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་སྶ་མཾ ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་པཱ་དེ་སི པོ་སེ་སི ཝ་ཌྜྷེ་སི. ཡ་དཱ སོ དཱ་ར་ཀོ ད་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི [ཨ་ཧོ་སི (?)] དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཨ་གྒི་ཀ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཛ་ན་པ་དེ ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་གྒི་ཀོ ཛ་ཊི་ལོ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ, ཛ་ན་པ་དཾ [ན་ག་རཾ (ཀ.)] ག་ནྟུཾ; ཨ་གྒིཾ, ཏཱ་ཏ, པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་སི. མཱ ཙ ཏེ ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡི. ས་ཙེ ཙ ཏེ ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ ཝཱ་སཱི ཨི་མཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨི་དཾ ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ, ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་གྒི་ཀོ ཛ་ཊི་ལོ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶ ཁི་ཌྜཱ་པ་སུ་ཏ་སྶ ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘པི་ཏཱ ཁོ མཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ – ‘‘ཨ་གྒིཾ, ཏཱ་ཏ, པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་སི. མཱ ཙ ཏེ ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡི. ས་ཙེ ཙ ཏེ ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ ཝཱ་སཱི ཨི་མཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨི་དཾ ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ, ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ དཱ་ར་ཀོ ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཙྪི – ‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་གྒིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ’ནྟི. ནེ་ཝ སོ ཨ་གྒིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི. ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ དྭི་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སི, ཏི་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སི, ཙ་ཏུ་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སི, པ་ཉྩ་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སི, ད་ས་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སི, ས་ཏ་དྷཱ [ཝཱི་ས་ཏི་དྷཱ (སྱཱ.)] ཕཱ་ལེ་སི, ས་ཀ་ལི་ཀཾ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི, ས་ཀ་ལི་ཀཾ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་སི, ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ ཨོ་པུ་ནི [ཨོ་ཕུ་ནི (སྱཱ. ཀ.)] – ‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་གྒིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ’ནྟི. ནེ་ཝ སོ ཨ་གྒིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་གྒི་ཀོ ཛ་ཊི་ལོ ཛ་ན་པ་དེ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ས་ཀོ ཨ་སྶ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀ་ཙྩི ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཨ་གྒི ན ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི? ‘ཨི་དྷ མེ, ཏཱ་ཏ, ཁི་ཌྜཱ་པ་སུ་ཏ་སྶ ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡི. ཏ་སྶ མེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པི་ཏཱ ཁོ མཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ ཨ་གྒིཾ, ཏཱ་ཏ, པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་སི. མཱ ཙ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡི. ས་ཙེ ཙ ཏེ ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ ཝཱ་སཱི ཨི་མཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨི་དཾ ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ, ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ, ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཙྪིཾ – ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་གྒིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་གྒིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪིཾ. ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ དྭི་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སིཾ, ཏི་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སིཾ, ཙ་ཏུ་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སིཾ, པ་ཉྩ་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སིཾ, ད་ས་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སིཾ, ས་ཏ་དྷཱ ཕཱ་ལེ་སིཾ, ས་ཀ་ལི་ཀཾ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, ས་ཀ་ལི་ཀཾ ས་ཀ་ལི་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་སིཾ, ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ ཨོ་པུ་ནིཾ – ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་གྒིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་གྒིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི’’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཨ་གྒི་ཀ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཡཱ་ཝ བཱ་ལོ ཨ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ ཨ་བྱ་ཏྟོ, ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་གྒིཾ ག་ཝེ་སི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ པེ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཏཱ་ཏ, ཨ་གྒི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ན ཏྭེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཏྭཾ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་གྒིཾ ག་ཝེ་སཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཝེ་སི་སྶ་སི. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ, མཱ ཏེ ཨ་ཧོ་སི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི.
༤༢༩. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ནེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ. རཱ་ཛཱ་པི མཾ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏི་རོ་རཱ་ཛཱ་ནོ་པི – ‘པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛཱི – ‘‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. ས་ཙཱ་ཧཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་སྶཱ་མི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མེ ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཡཱ་ཝ བཱ་ལོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨ་བྱ་ཏྟོ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་གཱ་ཧཱི’ཏི. ཀོ་པེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི, མ་ཀྑེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི, པ་ལཱ་སེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
དྭེ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་ཨུ་པ་མཱ
༤༣༠. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, མ་ཧཱ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏྠོ ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶཾ པུ་ར་ཏྠི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ པ་ཙྪི་མཾ ཛ་ན་པ་དཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཡེ་ན ཡེ་ན ག་ཙྪི, ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ ཧ་རི་ཏ་ཀ་པ་ཎྞཾ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་ཏྠེ དྭེ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨེ་ཀོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནཾ, ཨེ་ཀོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ མ་ཧཱ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏྠོ ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶཾ; ཏེ མ་ཡཾ ཡེ་ན ཡེ་ན ག་ཙྪཱ་མ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ ཧ་རི་ཏ་ཀ་པ་ཎྞཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཨི་མཾ ས་ཏྠཾ དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛེ་ཡྻཱ་མ – ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནཱི’ཏི. ཏེ ཏཾ ས་ཏྠཾ དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛིཾ་སུ [ཝི་བྷ་ཛེ་སུཾ (ཀ.)] ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཀོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ བ་ཧུཾ ཏི་ཎ་ཉྩ ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཾ པ་ཡཱ་པེ་སི [པཱ་ཡཱ་པེ་སི (སཱི. པཱི.)]. དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་པ་ཡཱ་ཏོ ཁོ པ་ན སོ ས་ཏྠོ ཨ་དྡ་ས པུ་རི་སཾ ཀཱ་ལ༹ཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀྑཾ [ལོ་ཧི་ཏ་ཀྑིཾ (སྱཱ.)] ས་ནྣ་དྡྷ་ཀ་ལཱ་པཾ [ཨཱ་ས་ནྣ་དྡྷ་ཀ་ལཱ་པཾ (སྱཱ.)] ཀུ་མུ་ད་མཱ་ལིཾ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ལླ་ཀེ་སཾ ཀ་དྡ་མ་མ་ཀྑི་ཏེ་ཧི ཙ་ཀྐེ་ཧི བྷ་དྲེ་ན ར་ཐེ་ན པ་ཊི་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ’, དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀུ་ཏོ, བྷོ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སཱི’ཏི? ‘ཨ་མུ་ཀ་མྷཱ ཛ་ན་པ་དཱ’ཏི. ‘ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་སཱི’ཏི? ‘ཨ་མུ་ཀཾ ནཱ་མ ཛ་ན་པ་ད’ནྟི. ‘ཀ་ཙྩི, བྷོ, པུ་ར་ཏོ ཀ་ནྟཱ་རེ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་བྷི་པྤ་ཝུ་ཊྛོ’ཏི? ‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ, པུ་ར་ཏོ ཀ་ནྟཱ་རེ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་བྷི་པྤ་ཝུ་ཊྛོ, ཨཱ་སི་ཏྟོ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཊུ་མཱ་ནི, བ་ཧུ ཏི་ཎ་ཉྩ ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ. ཚ་ཌྜེ་ཐ, བྷོ, པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི, ལ་ཧུ་བྷཱ་རེ་ཧི ས་ཀ་ཊེ་ཧི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ཐ, མཱ ཡོ་གྒཱ་ནི ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ས་ཏྠི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨ་ཡཾ, བྷོ, པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘པུ་ར་ཏོ ཀ་ནྟཱ་རེ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་བྷི་པྤ་ཝུ་ཊྛོ, ཨཱ་སི་ཏྟོ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཊུ་མཱ་ནི, བ་ཧུ ཏི་ཎ་ཉྩ ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ. ཚ་ཌྜེ་ཐ, བྷོ, པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི, ལ་ཧུ་བྷཱ་རེ་ཧི ས་ཀ་ཊེ་ཧི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ཐ, མཱ ཡོ་གྒཱ་ནི ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ’’ཏི. ཚ་ཌྜེ་ཐ, བྷོ, པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི, ལ་ཧུ་བྷཱ་རེ་ཧི ས་ཀ་ཊེ་ཧི ས་ཏྠཾ པ་ཡཱ་པེ་ཐཱ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’ཏི ཁོ ཏེ ས་ཏྠི་ཀཱ ཏ་སྶ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ལ་ཧུ་བྷཱ་རེ་ཧི ས་ཀ་ཊེ་ཧི ས་ཏྠཾ པ་ཡཱ་པེ་སུཾ. ཏེ པ་ཋ་མེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ ན ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཏི་ཎཾ ཝཱ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ. དུ་ཏི་ཡེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… ཏ་ཏི་ཡེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… ཙ་ཏུ་ཏྠེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… པ་ཉྩ་མེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… ཚ་ཊྛེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… ས་ཏྟ་མེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ ན ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཏི་ཎཾ ཝཱ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ. ས་བྦེ་ཝ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཡེ ཙ ཏ་སྨིཾ ས་ཏྠེ ཨ་ཧེ་སུཾ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ པ་སཱུ ཝཱ, ས་བྦེ སོ ཡ་ཀྑོ ཨ་མ་ནུ་སྶོ བྷ་ཀྑེ་སི. ཨ་ཊྛི་ཀཱ་ནེ་ཝ སེ་སཱ་ནི.
‘‘ཡ་དཱ ཨ་ཉྙཱ་སི དུ་ཏི་ཡོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ – ‘བ་ཧུ་ནི་ཀྑ་ནྟོ ཁོ, བྷོ, དཱ་ནི སོ ས་ཏྠོ’ཏི བ་ཧུཾ ཏི་ཎ་ཉྩ ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཾ པ་ཡཱ་པེ་སི. དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧ་པ་ཡཱ་ཏོ ཁོ པ་ན སོ ས་ཏྠོ ཨ་དྡ་ས པུ་རི་སཾ ཀཱ་ལ༹ཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀྑཾ ས་ནྣ་དྡྷ་ཀ་ལཱ་པཾ ཀུ་མུ་ད་མཱ་ལིཾ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ལླ་ཀེ་སཾ ཀ་དྡ་མ་མ་ཀྑི་ཏེ་ཧི ཙ་ཀྐེ་ཧི བྷ་དྲེ་ན ར་ཐེ་ན པ་ཊི་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ, དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀུ་ཏོ, བྷོ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སཱི’ཏི? ‘ཨ་མུ་ཀ་མྷཱ ཛ་ན་པ་དཱ’ཏི. ‘ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་སཱི’ཏི? ‘ཨ་མུ་ཀཾ ནཱ་མ ཛ་ན་པ་ད’ནྟི. ‘ཀ་ཙྩི, བྷོ, པུ་ར་ཏོ ཀ་ནྟཱ་རེ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་བྷི་པྤ་ཝུ་ཊྛོ’ཏི? ‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ, པུ་ར་ཏོ ཀ་ནྟཱ་རེ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་བྷི་པྤ་ཝུ་ཊྛོ. ཨཱ་སི་ཏྟོ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཊུ་མཱ་ནི, བ་ཧུ ཏི་ཎ་ཉྩ ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ. ཚ་ཌྜེ་ཐ, བྷོ, པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི, ལ་ཧུ་བྷཱ་རེ་ཧི ས་ཀ་ཊེ་ཧི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ཐ, མཱ ཡོ་གྒཱ་ནི ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ས་ཏྠི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨ་ཡཾ, བྷོ, ‘‘པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – པུ་ར་ཏོ ཀ་ནྟཱ་རེ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་བྷི་པྤ་ཝུ་ཊྛོ, ཨཱ་སི་ཏྟོ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཊུ་མཱ་ནི, བ་ཧུ ཏི་ཎ་ཉྩ ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ. ཚ་ཌྜེ་ཐ, བྷོ, པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི, ལ་ཧུ་བྷཱ་རེ་ཧི ས་ཀ་ཊེ་ཧི སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ཐ; མཱ ཡོ་གྒཱ་ནི ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ’’ཏི. ཨ་ཡཾ བྷོ པུ་རི་སོ ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མི་ཏྟོ, ན ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ, ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མ. ན ཝོ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཱ་ནི པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནི, ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏེ་ན བྷ་ཎྜེ་ན ས་ཏྠཾ པ་ཡཱ་པེ་ཐ. ན ནོ པུ་རཱ་ཎཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’ཏི ཁོ ཏེ ས་ཏྠི་ཀཱ ཏ་སྶ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏེ་ན བྷ་ཎྜེ་ན ས་ཏྠཾ པ་ཡཱ་པེ་སུཾ. ཏེ པ་ཋ་མེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ ན ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཏི་ཎཾ ཝཱ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ. དུ་ཏི་ཡེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… ཏ་ཏི་ཡེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… ཙ་ཏུ་ཏྠེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… པ་ཉྩ་མེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… ཚ་ཊྛེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ… ས་ཏྟ་མེ་པི ས་ཏྠ་ཝཱ་སེ ན ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཏི་ཎཾ ཝཱ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ. ཏ་ཉྩ ས་ཏྠཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ. ཡེ ཙ ཏ་སྨིཾ ས་ཏྠེ་པི ཨ་ཧེ་སུཾ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ པ་སཱུ ཝཱ, ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ཊྛི་ཀཱ་ནེ་ཝ ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཏེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ན བྷ་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ས་ཏྠི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷོ, ས་ཏྠོ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཏེ་ན བཱ་ལེ་ན ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧེ་ན པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀེ་ན. ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཡཱ་ན་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠེ ཨ་པྤ་སཱ་རཱ་ནི པ་ཎི་ཡཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ, ཡཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྠེ མ་ཧཱ་སཱ་རཱ་ནི པ་ཎི་ཡཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨཱ་དི་ཡ་ཐཱ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’ཏི ཁོ ཏེ ས་ཏྠི་ཀཱ ཏ་སྶ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡཱ་ནི ས་ཀ་སྨིཾ ས་ཏྠེ ཨ་པྤ་སཱ་རཱ་ནི པ་ཎི་ཡཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནི ཏ་སྨིཾ ས་ཏྠེ མ་ཧཱ་སཱ་རཱ་ནི པ་ཎི་ཡཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཏཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རིཾ་སུ, ཡ་ཐཱ ཏཾ པ་ཎྜི་ཏེ་ན ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧེ་ན པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀེ་ན. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་སི ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ པུ་རི་མོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ. ཡེ་པི ཏ་ཝ [ཏེ (ཀ.)] སོ་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ [ས་དྡ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ (པཱི. ཀ.)] མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི, ཏེ་པི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏེ ས་ཏྠི་ཀཱ. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ; པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. མཱ ཏེ ཨ་ཧོ་སི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི.
༤༣༡. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ནེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ. རཱ་ཛཱ་པི མཾ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏི་རོ་རཱ་ཛཱ་ནོ་པི – ‘པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛཱི – ‘‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ…པེ… ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི. ས་ཙཱ་ཧཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་སྶཱ་མི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མེ ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཡཱ་ཝ བཱ་ལོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ, ཨ་བྱ་ཏྟོ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་གཱ་ཧཱི’ཏི. ཀོ་པེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི, མ་ཀྑེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི, པ་ལཱ་སེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
གཱུ་ཐ་བྷཱ་རི་ཀ་ཨུ་པ་མཱ
༤༣༢. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ སཱུ་ཀ་ར་པོ་ས་ཀོ པུ་རི་སོ ས་ཀ་མྷཱ གཱ་མཱ ཨ་ཉྙཾ གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་དྡ་ས པ་ཧཱུ་ཏཾ སུ་ཀྑ་གཱུ་ཐཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ཧུ་ཏོ སུ་ཀྑ་གཱུ་ཐོ ཚ་ཌྜི་ཏོ, མ་མ ཙ སཱུ་ཀ་ར་བྷ་ཏྟཾ [སཱུ་ཀ་རཱ་ནཾ བྷ་ཀྑོ (སྱཱ.)]; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་ཏོ སུ་ཀྑ་གཱུ་ཐཾ ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ སུ་ཀྑ་གཱུ་ཐཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ སཱི་སེ ཨུ་བྦཱ་ཧེ་ཏྭཱ [ཨུ་ཙྩཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ (ཀ. སཱི. ཀ.)] ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ཧཱ་ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ པཱ་ཝ་སྶི. སོ ཨུ་གྒྷ་ར་ནྟཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ན་ཁཱ གཱུ་ཐེ་ན མ་ཀྑི་ཏོ གཱུ་ཐ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་མེ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཀ་ཙྩི ནོ ཏྭཾ, བྷ་ཎེ, ཨུ་མྨ་ཏྟོ, ཀ་ཙྩི ཝི་ཙེ་ཏོ, ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨུ་གྒྷ་ར་ནྟཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ན་ཁཱ གཱུ་ཐེ་ན མ་ཀྑི་ཏོ གཱུ་ཐ་བྷཱ་རཾ ཧ་རི་སྶ་སཱི’ཏི. ‘ཏུ་མྷེ ཁྭེ་ཏྠ, བྷ་ཎེ, ཨུ་མྨ་ཏྟཱ, ཏུ་མྷེ ཝི་ཙེ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན མེ སཱུ་ཀ་ར་བྷ་ཏྟ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, གཱུ་ཐ་བྷཱ་རི་ཀཱུ་པ་མོ [གཱུ་ཐ་ཧཱ་རི་ཀཱུ་པ་མོ (སཱི. པཱི.)] མ་ཉྙེ པ་ཊི་བྷཱ་སི. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. མཱ ཏེ ཨ་ཧོ་སི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི.
༤༣༣. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ནེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ. རཱ་ཛཱ་པི མཾ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏི་རོ་རཱ་ཛཱ་ནོ་པི – ‘པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛཱི – ‘‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ…པེ… ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. ས་ཙཱ་ཧཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་སྶཱ་མི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མེ ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཡཱ་ཝ བཱ་ལོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨ་བྱ་ཏྟོ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་གཱ་ཧཱི’ཏི. ཀོ་པེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི, མ་ཀྑེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི, པ་ལཱ་སེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟ་ཀ་ཨུ་པ་མཱ
༤༣༤. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, དྭེ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཱ ཨ་ཀྑེ་ཧི དི་བྦིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ཀ་ལིཾ གི་ལ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ ཏཾ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ཀ་ལིཾ གི་ལ་ནྟཾ, དི་སྭཱ ཏཾ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཏྭཾ ཁོ, ས་མྨ, ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀེ་ན ཛི་ནཱ་སི, དེ་ཧི མེ, ས་མྨ, ཨ་ཀྑེ པ་ཛོ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ’ཏི ཁོ སོ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀྑེ པཱ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ ཨ་ཀྑེ ཝི་སེ་ན པ་རི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨེ་ཧི ཁོ, ས་མྨ, ཨ་ཀྑེ་ཧི དི་བྦི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ’ཏི ཁོ སོ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཱ ཨ་ཀྑེ་ཧི དི་བྦིཾ་སུ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ཀ་ལིཾ གི་ལ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ ཏཾ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ཀ་ལིཾ གི་ལ་ནྟཾ, དི་སྭཱ ཏཾ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ལི་ཏྟཾ པ་ར་མེ་ན ཏེ་ཛ་སཱ, གི་ལ་མ་ཀྑཾ པུ་རི་སོ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
གི་ལ རེ གི་ལ པཱ་པ་དྷུ་ཏྟ་ཀ [གི་ལི རེ པཱ་པ་དྷུ་ཏྟ་ཀ (ཀ.)], པ་ཙྪཱ ཏེ ཀ་ཊུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟ་ཀཱུ་པ་མོ མ་ཉྙེ པ་ཊི་བྷཱ་སི. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ; པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. མཱ ཏེ ཨ་ཧོ་སི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི.
༤༣༥. ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ཨ་ཐ ཁོ ནེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ. རཱ་ཛཱ་པི མཾ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏི་རོ་རཱ་ཛཱ་ནོ་པི – ‘པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛཱི – ‘‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ…པེ… ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. ས་ཙཱ་ཧཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་སྶཱ་མི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མེ ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཡཱ་ཝ བཱ་ལོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨ་བྱ་ཏྟོ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་གཱ་ཧཱི’ཏི. ཀོ་པེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི, མ་ཀྑེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི, པ་ལཱ་སེ་ན་པི ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
སཱ་ཎ་བྷཱ་རི་ཀ་ཨུ་པ་མཱ
༤༣༦. ‘‘ཏེ་ན ཧི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཛ་ན་པ་དོ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨཱ་ཡཱ་མ, ས་མྨ, ཡེ་ན སོ ཛ་ན་པ་དོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི དྷ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ’ཏི ཁོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཏེ ཡེ་ན སོ ཛ་ན་པ་དོ, ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མ་པ་ཊྚཾ [གཱ་མ་པ་ཛྫཾ (སྱཱ.), གཱ་མ་པ་ཏྟཾ (སཱི.)] ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཏ་ཏྠ ཨ་དྡ་སཾ་སུ པ་ཧཱུ་ཏཾ སཱ་ཎཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་དཾ ཁོ, ས་མྨ, པ་ཧཱུ་ཏཾ སཱ་ཎཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ, ཏྭ་ཉྩ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ བ་ནྡྷ, ཨ་ཧ་ཉྩ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ བ་ནྡྷི་སྶཱ་མི, ཨུ་བྷོ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ’ཏི ཁོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏེ ཨུ་བྷོ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མ་པ་ཊྚཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྡ་སཾ་སུ པ་ཧཱུ་ཏཾ སཱ་ཎ་སུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཡ་སྶ ཁོ, ས་མྨ, ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ སཱ་ཎཾ, ཨི་དཾ པ་ཧཱུ་ཏཾ སཱ་ཎ་སུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ. ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ, ཏྭ་ཉྩ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཧི, ཨ་ཧ་ཉྩ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མི, ཨུ་བྷོ སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ‘ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, ས་མྨ, སཱ་ཎ་བྷཱ་རོ དཱུ་རཱ་བྷ་ཏོ ཙ སུ་ས་ནྣ་དྡྷོ ཙ, ཨ་ལཾ མེ ཏྭཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དི་ཡི.
‘‘ཏེ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མ་པ་ཊྚཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྡ་སཾ་སུ པ་ཧཱུ་ཏཱ སཱ་ཎི་ཡོ ཚ་ཌྜི་ཏཱ, དི་སྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཡ་སྶ ཁོ, ས་མྨ, ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ སཱ་ཎཾ ཝཱ སཱ་ཎ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ, ཨི་མཱ པ་ཧཱུ་ཏཱ སཱ་ཎི་ཡོ ཚ་ཌྜི་ཏཱ. ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ, ཏྭ་ཉྩ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཧི, ཨ་ཧ་ཉྩ སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་བྷཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མི, ཨུ་བྷོ སཱ་ཎི་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ‘ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, ས་མྨ, སཱ་ཎ་བྷཱ་རོ དཱུ་རཱ་བྷ་ཏོ ཙ སུ་ས་ནྣ་དྡྷོ ཙ, ཨ་ལཾ མེ, ཏྭཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་བྷཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ སཱ་ཎི་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དི་ཡི.
‘‘ཏེ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མ་པ་ཊྚཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྡ་སཾ་སུ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁོ་མཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ…པེ… པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁོ་མ་སུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁོ་མ་དུ་སྶཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ ཀ་པྤཱ་སཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་དུ་སྶཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ ཨ་ཡཾ [ཨ་ཡ་སཾ (སྱཱ.)] ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ ལོ་ཧཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ ཏི་པུཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ སཱི་སཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ ས་ཛ྄ཛྷཾ [ས་ཛ྄ཛྷུཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ… པ་ཧཱུ་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ, དི་སྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཡ་སྶ ཁོ, ས་མྨ, ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ སཱ་ཎཾ ཝཱ སཱ་ཎ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ སཱ་ཎི་ཡོ ཝཱ ཁོ་མཾ ཝཱ ཁོ་མ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཁོ་མ་དུ་སྶཾ ཝཱ ཀ་པྤཱ་སཾ ཝཱ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་དུ་སྶཾ ཝཱ ཨ་ཡཾ ཝཱ ལོ་ཧཾ ཝཱ ཏི་པུཾ ཝཱ སཱི་སཾ ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷཾ ཝཱ, ཨི་དཾ པ་ཧཱུ་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཚ་ཌྜི་ཏཾ. ཏེ་ན ཧི, ས་མྨ, ཏྭ་ཉྩ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཧི, ཨ་ཧ་ཉྩ ས་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་རཾ [ས་ཛ྄ཛྷུ་བྷཱ་རཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མི, ཨུ་བྷོ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ‘ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, ས་མྨ, སཱ་ཎ་བྷཱ་རོ དཱུ་རཱ་བྷ་ཏོ ཙ སུ་ས་ནྣ་དྡྷོ ཙ, ཨ་ལཾ མེ ཏྭཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ས་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དི་ཡི.
‘‘ཏེ ཡེ་ན ས་ཀོ གཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཡོ སོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སཱ་ཎ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་སྶ ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ་སུ, ན པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ་སུ, ན མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ་སུ, ན ཙ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི. ཡོ པ་ན སོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ་སུ, པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་པི ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ་སུ, མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ་པི ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ་སུ, ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྩ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, སཱ་ཎ་བྷཱ་རི་ཀཱུ་པ་མོ མ་ཉྙེ པ་ཊི་བྷཱ་སི. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ; པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཉྙ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. མཱ ཏེ ཨ་ཧོ་སི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ
༤༣༧. ‘‘པུ་རི་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧཾ ཨོ་པ་མྨེ་ན བྷོ་ཏོ ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་བྷི་ར་དྡྷོ. ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ ཨི་མཱ་ནི ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནི པ་ཉྷཱ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནི སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཀ་སྶ་པཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་མ་ཉྙི་སྶཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ ཀ་སྶ་པེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དྷ་མྨ་ཉྩ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཾ.
‘‘ཨི་ཙྪཱ་མི ཙཱ་ཧཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ, མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛི་ཏུཾ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏུ མཾ བྷ་ཝཾ ཀ་སྶ་པོ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཡ་ཉྙ་ཀ་ཐཱ
༤༣༨. ‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་ཉྙེ གཱ་ཝོ ཝཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ ཝཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཝི་ཝི་དྷཱ ཝཱ པཱ་ཎཱ སཾ་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ མི་ཙྪཱ་ས་ཏཱི མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷཱི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་ཉྙོ ན མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀོ ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཀ་སྶ་ཀོ བཱི་ཛ་ན་ངྒ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ནཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. སོ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑེ་ཏྟེ དུ་བྦྷཱུ་མེ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀེ བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ ཁ་ཎྜཱ་ནི པཱུ་ཏཱི་ནི ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནི ཨ་སཱ་ར་དཱ་ནི ཨ་སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནི. དེ་ཝོ ཙ ན ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་མྨཱ་དྷཱ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪེ་ཡྻ. ཨ་པི ནུ ཏཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ [ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ (མོ་གྒ་ལཱ་ནེ)] ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཀ་སྶ་ཀོ ཝཱ ཝི་པུ་ལཾ ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ [ན ཨེ་ཝཾ (སྱཱ. ཀ.)] བྷོ ཀ་སྶ་པ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཡ་ཉྙེ གཱ་ཝོ ཝཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ ཝཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཝི་ཝི་དྷཱ ཝཱ པཱ་ཎཱ སཾ་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ མི་ཙྪཱ་ས་ཏཱི མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷཱི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་ཉྙོ ན མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀོ ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ.
‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཙ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་ཉྙེ ནེ་ཝ གཱ་ཝོ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ན ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ན ཝི་ཝི་དྷཱ ཝཱ པཱ་ཎཱ སཾ་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ ས་མྨཱ་ས་ཏཱི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་ཉྙོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀོ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཀ་སྶ་ཀོ བཱི་ཛ་ན་ངྒ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ནཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. སོ ཏ་ཏྠ སུ་ཁེ་ཏྟེ སུ་བྷཱུ་མེ སུ་ཝི་ཧ་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀེ བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཡྻ ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་པཱུ་ཏཱི་ནི ཨ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནི སཱ་ར་དཱ་ནི སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནི. དེ་ཝོ ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་མྨཱ་དྷཱ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪེ་ཡྻ. ཨ་པི ནུ ཏཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཀ་སྶ་ཀོ ཝཱ ཝི་པུ་ལཾ ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ ཀ་སྶ་པ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཡ་ཉྙེ ནེ་ཝ གཱ་ཝོ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ན ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ན ཝི་ཝི་དྷཱ ཝཱ པཱ་ཎཱ སཾ་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟི ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ ས་མྨཱ་ས་ཏཱི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁོ, རཱ་ཛ་ཉྙ, ཡ་ཉྙོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀོ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རོ’’ཏི.
ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠུ
༤༣༩. ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ཎི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན དཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷོ་ཛ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡཾ, དྷོ་ར་ཀཱ་ནི [ཐོ་ར་ཀཱ་ནི (སཱི. པཱི.), ཙོ་ར་ཀཱ་ནི (སྱཱ.)] ཙ ཝ་ཏྠཱ་ནི གུ་ལ༹་ཝཱ་ལ་ཀཱ་ནི [གུ་ལ༹་གཱ་ལ༹་ཀཱ་ནི (ཀ.)]. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན དཱ་ནེ ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཝཱ་ཝ་ཊོ [བྱཱ་ཝ་ཊོ (སཱི. པཱི.)] ཨ་ཧོ་སི. སོ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡི་ས་ཏི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ དཱ་ནེ་ན པཱ་ཡཱ་སིཾ རཱ་ཛ་ཉྙ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ, མཱ པ་ར་སྨི’’ནྟི. ཨ་སྶོ་སི ཁོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ – ‘‘ཨུ་ཏྟ་རོ ཀི་ར མཱ་ཎ་ཝོ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡི་ས་ཏི – ‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ དཱ་ནེ་ན པཱ་ཡཱ་སིཾ རཱ་ཛ་ཉྙ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ, མཱ པ་ར་སྨི’’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨུ་ཏྟ་རཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཨུ་ཏྟ་ར, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡི་ས་སི – ‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ དཱ་ནེ་ན པཱ་ཡཱ་སིཾ རཱ་ཛ་ཉྙ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ, མཱ པ་ར་སྨི’’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཨུ་ཏྟ་ར, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡི་ས་སི – ‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ དཱ་ནེ་ན པཱ་ཡཱ་སིཾ རཱ་ཛ་ཉྙ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ, མཱ པ་ར་སྨི’ནྟི? ན་ནུ མ་ཡཾ, ཏཱ་ཏ ཨུ་ཏྟ་ར, པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀཱ དཱ་ན་སྶེ་ཝ ཕ་ལཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ནོ’’ཏི? ‘‘བྷོ་ཏོ ཁོ དཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷོ་ཛ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡཾ, ཡཾ བྷ་ཝཾ པཱ་དཱ་པི [པཱ་དཱ་སི (ཀ.)] ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻ ས་མྥུ་སི་ཏུཾ [ཚུ་པི་ཏུཾ (པཱི. ཀ.)], ཀུ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, དྷོ་ར་ཀཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠཱ་ནི གུ་ལ༹་ཝཱ་ལ་ཀཱ་ནི, ཡཱ་ནི བྷ་ཝཾ པཱ་དཱ་པི [ཨ་ཙི་ཏྟི་ཀ་ཏཾ (ཀ.)] ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻ ས་མྥུ་སི་ཏུཾ, ཀུ་ཏོ པ་རི་ད་ཧི་ཏུཾ. བྷ་ཝཾ ཁོ པ་ན་མྷཱ་ཀཾ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ, ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཨུ་ཏྟ་ར, ཡཱ་དི་སཱ་ཧཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཏཱ་དི་སཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཧི. ཡཱ་དི་སཱ་ནི ཙཱ་ཧཾ ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་རི་ད་ཧཱ་མི, ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་ཊྛ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ ཨུ་ཏྟ་རོ མཱ་ཎ་ཝོ པཱ་ཡཱ་སི་སྶ རཱ་ཛ་ཉྙ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡཱ་དི་སཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཡཱ་དི་སཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠཱ་ནི པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ པ་རི་ད་ཧ་ཏི, ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་ཊྛ་པེ་སི.
༤༤༠. ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི སུ་ཉྙཾ སེ་རཱི་ས་ཀཾ ཝི་མཱ་ནཾ. ཡོ པ་ན ཏ་སྶ དཱ་ནེ ཝཱ་ཝ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ. སོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ན་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ.
པཱ་ཡཱ་སི་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ
༤༤༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ག་ཝ་མྤ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ སུ་ཉྙཾ སེ་རཱི་ས་ཀཾ ཝི་མཱ་ནཾ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཡཱ་སི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ག་ཝ་མྤ་ཏི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ག་ཝ་མྤ་ཏིཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ པཱ་ཡཱ་སིཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ག་ཝ་མྤ་ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ’’ཏི. ‘‘ན་ནུ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི. ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ ཨ་ཡྻེ་ན ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པེ་ན ཨེ་ཏ་སྨཱ པཱ་པ་ཀཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཡོ པ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དཱ་ནེ ཝཱ་ཝ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ, སོ ཀུ་ཧིཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི? ‘‘ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, དཱ་ནེ ཝཱ་ཝ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ, སོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ན་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ. ཨ་ཧཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ སུ་ཉྙཾ སེ་རཱི་ས་ཀཾ ཝི་མཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ ག་ཝ་མྤ་ཏི, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་ཧི – ‘ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ དེ་ཐ, ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ དེ་ཐ, ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ དེ་ཐ, ཨ་ན་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ དེ་ཐ. པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ སུ་ཉྙཾ སེ་རཱི་ས་ཀཾ ཝི་མཱ་ནཾ. ཡོ པ་ན ཏ་སྶ དཱ་ནེ ཝཱ་ཝ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ, སོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ན་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏ’’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ག་ཝ་མྤ་ཏི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ དེ་ཐ, ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ དེ་ཐ, ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ དེ་ཐ, ཨ་ན་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ དེ་ཐ. པཱ་ཡཱ་སི རཱ་ཛ་ཉྙོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ སུ་ཉྙཾ སེ་རཱི་ས་ཀཾ ཝི་མཱ་ནཾ. ཡོ པ་ན ཏ་སྶ དཱ་ནེ ཝཱ་ཝ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ, སོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ན་པ་ཝི་དྡྷཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏ’’ནྟི.
པཱ་ཡཱ་སི་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ད་ས་མཾ.