༣. ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟཾ
༢༥༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ.
པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ཝ་ཏྠུ
༢༥༥. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ [པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱི (སཱི.), པོ་ཀྑ་ར་སཱ་དི (པཱི.)] ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི ས་ཏྟུ་སྶ་དཾ ས་ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ ས་དྷ་ཉྙཾ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒཾ ར་ཉྙཱ པ་སེ་ན་དི་ནཱ ཀོ་ས་ལེ་ན དི་ནྣཾ རཱ་ཛ་དཱ་ཡཾ བྲ་ཧྨ་དེ་ཡྻཾ. ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ, བྷོ, གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ [བྷ་ག་ཝཱ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.), ཨུ་པ་རི་སོ་ཎ་ད་ཎྜ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ་པི བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི]. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་མྦ་ཊྛ་མཱ་ཎ་ཝོ
༢༥༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ ཨ་མྦ་ཊྛོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ མ་ནྟ་དྷ་རོ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ [བེ་དཱ་ནཾ (ཀ.)] པཱ་ར་གཱུ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ན་ཝ་ཡོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏོ ས་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀེ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ – ‘‘ཡ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏཾ ཏྭཾ ཛཱ་ནཱ་སི; ཡཾ ཏྭཾ ཛཱ་ནཱ་སི ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.
༢༥༧. ཨ་ཐ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ, ཏཱ་ཏ ཨ་མྦ་ཊྛ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཧི ཏྭཾ ཏཱ་ཏ ཨ་མྦ་ཊྛ, ཡེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཡ་དི ཝཱ ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ, ཡ་དི ཝཱ ནོ ཏ་ཐཱ. ཡ་དི ཝཱ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཏཱ་དི་སོ, ཡ་དི ཝཱ ན ཏཱ་དི་སོ, ཏ་ཐཱ མ་ཡཾ ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཝེ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
༢༥༨. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི – ‘ཡ་དི ཝཱ ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ, ཡ་དི ཝཱ ནོ ཏ་ཐཱ. ཡ་དི ཝཱ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཏཱ་དི་སོ, ཡ་དི ཝཱ ན ཏཱ་དི་སོ’’’ཏི?
‘‘ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཁོ, ཏཱ་ཏ ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ནྟེ་སུ དྭ་ཏྟིཾ་ས མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དྭེ་ཡེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ན་ཉྙཱ. ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྶི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ར་ཏ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ, ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཾ, མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ, ག་ཧ་པ་ཏི་ར་ཏ་ནཾ, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་མེ་ཝ ས་ཏྟ་མཾ. པ་རོ་ས་ཧ་སྶཾ ཁོ པ་ན་སྶ པུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི སཱུ་རཱ ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱ པ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཱ. སོ ཨི་མཾ པ་ཐ་ཝིཾ སཱ་ག་ར་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ས་ཙེ ཁོ པ་ན ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ. ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན, ཏཱ་ཏ ཨ་མྦ་ཊྛ, མ་ནྟཱ་ནཾ དཱ་ཏཱ; ཏྭཾ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏཱ’’ཏི.
༢༥༩. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏིཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ལ༹་ཝཱ་ར་ཐ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ན པཱ་ཡཱ་སི. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཝི་ཧ་ར་ཏི? ཏ་ཉྷི མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་ནྟཱ’’ཏི.
༢༦༠. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ལ་ཉྙོ ཙེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི. ཨ་ག་རུ ཁོ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨེ་སོ ཨ་མྦ་ཊྛ ཝི་ཧཱ་རོ སཾ་ཝུ་ཏ་དྭཱ་རོ, ཏེ་ན ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏ་ར་མཱ་ནོ ཨཱ་ལི༹་ནྡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཧི, ཝི་ཝ་རི་སྶ་ཏི ཏེ བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་ར’’ནྟི.
༢༦༡. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཡེ་ན སོ ཝི་ཧཱ་རོ སཾ་ཝུ་ཏ་དྭཱ་རོ, ཏེ་ན ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏ་ར་མཱ་ནོ ཨཱ་ལི༹་ནྡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སི. ཝི་ཝ་རི བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་རཾ. པཱ་ཝི་སི ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ. མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་པི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ, ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་མྦ་ཊྛོ པ་ན མཱ་ཎ་ཝོ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ནི་སི་ནྣེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཉྩི ཀ་ཉྩི [ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི (ཀ.)] ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏི, ཋི་ཏོ་པི ནི་སི་ནྣེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏི.
༢༦༢. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཏེ, ཨ་མྦ་ཊྛ, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝུ་དྡྷེ་ཧི མ་ཧ་ལླ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ ཙ་རཾ ཏི་ཊྛཾ ནི་སི་ནྣེ་ན མ་ཡཱ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི?
པ་ཋ་མ་ཨི་བྦྷ་ཝཱ་དོ
༢༦༣. ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ. ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ག་ཙྪ་ནྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི, ཋི་ཏོ ཝཱ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཋི་ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི, ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་སི་ནྣེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི, ས་ཡཱ་ནོ ཝཱ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཡཱ་ནེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི. ཡེ ཙ ཁོ ཏེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, མུ་ཎྜ་ཀཱ ས་མ་ཎ་ཀཱ ཨི་བྦྷཱ ཀ་ཎྷཱ [ཀི་ཎྷཱ (ཀ. སཱི. པཱི.)] བ་ནྡྷུ་པཱ་དཱ་པ་ཙྩཱ, ཏེ་ཧི་པི མེ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐ་རི་ཝ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི་ཀ་ཝ་ཏོ ཁོ པ་ན ཏེ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཡཱ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ [ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐོ (སཱི. པཱི.)], ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐ [མ་ན་སི་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐོ (སཱི. པཱི.)]. ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཁོ པ་ན བྷོ ཨ་ཡཾ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་མཱ་ནཱི ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི.
༢༦༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ་དེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཁུཾ་སེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཝ་མྦྷེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཝ་ད་མཱ་ནོ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཙ མེ, བྷོ, གོ་ཏ་མོ པཱ་པི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཙ་ཎྜཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཀྱ་ཛཱ་ཏི; ཕ་རུ་སཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཀྱ་ཛཱ་ཏི; ལ་ཧུ་སཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཀྱ་ཛཱ་ཏི; བྷ་སྶཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་ཀྱ་ཛཱ་ཏི; ཨི་བྦྷཱ ས་ནྟཱ ཨི་བྦྷཱ ས་མཱ་ནཱ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི [ག་རུ་ཀ་རོ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ མཱ་ནེ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པཱུ་ཛེ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཙྪ་ནྣཾ, ཏ་ཡི་དཾ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡ་དི་མེ ས་ཀྱཱ ཨི་བྦྷཱ ས་ནྟཱ ཨི་བྦྷཱ ས་མཱ་ནཱ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ མཱ་ནེ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པཱུ་ཛེ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ས་ཀྱེ་སུ ཨི་བྦྷ་ཝཱ་དཾ ནི་པཱ་ཏེ་སི.
དུ་ཏི་ཡ་ཨི་བྦྷ་ཝཱ་དོ
༢༦༥. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ས་ཀྱཱ ཨ་པ་ར་དྡྷུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ག་མཱ་སིཾ. ཡེ་ན ས་ཀྱཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ཀྱཱ ཙེ་ཝ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ ཙ ས་ནྡྷཱ་གཱ་རེ [ས་ནྠཱ་གཱ་རེ (སཱི. པཱི.)] ཨུ་ཙྩེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀེ་ཧི [ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀེ་ན (པཱི.)] ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟཱ སཾ་ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ མ་མ་ཉྙེ་ཝ མ་ཉྙེ ཨ་ནུ་ཛ་གྒྷ་ནྟཱ, ན མཾ ཀོ་ཙི ཨཱ་ས་ནེ་ན་པི ནི་མ་ནྟེ་སི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཙྪ་ནྣཾ, ཏ་ཡི་དཾ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡ་དི་མེ ས་ཀྱཱ ཨི་བྦྷཱ ས་ནྟཱ ཨི་བྦྷཱ ས་མཱ་ནཱ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ མཱ་ནེ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པཱུ་ཛེ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ས་ཀྱེ་སུ ཨི་བྦྷ་ཝཱ་དཾ ནི་པཱ་ཏེ་སི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཨི་བྦྷ་ཝཱ་དོ
༢༦༦. ‘‘ལ་ཊུ་ཀི་ཀཱ་པི ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ས་ཀེ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ཀཱ་མ་ལཱ་པི་ནཱི ཧོ་ཏི. ས་ཀཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ས་ཀྱཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ, ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་མྦ་ཊྛོ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཝ་ཎྞཱ – ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝེ་སྶཱ སུ་དྡཱ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཏ་ཡོ ཝ་ཎྞཱ – ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝེ་སྶཱ ཙ སུ་དྡཱ ཙ – ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀཱ ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན་ཙྪ་ནྣཾ, ཏ་ཡི་དཾ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡ་དི་མེ ས་ཀྱཱ ཨི་བྦྷཱ ས་ནྟཱ ཨི་བྦྷཱ ས་མཱ་ནཱ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ མཱ་ནེ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པཱུ་ཛེ་ནྟི, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ས་ཀྱེ་སུ ཨི་བྦྷ་ཝཱ་དཾ ནི་པཱ་ཏེ་སི.
དཱ་སི་པུ་ཏྟ་ཝཱ་དོ
༢༦༧. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷཾ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ས་ཀྱེ་སུ ཨི་བྦྷ་ཝཱ་དེ་ན ནི་མྨཱ་དེ་ཏི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ གོ་ཏྟཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཾ གོ་ཏྟོ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛཱ’’ཏི? ‘‘ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནོ་ཧ་མ་སྨི, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི. པོ་རཱ་ཎཾ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་མྦ་ཊྛ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ ས་ཀྱཱ བྷ་ཝ་ནྟི; དཱ་སི་པུ་ཏྟོ ཏྭ་མ་སི ས་ཀྱཱ་ནཾ. ས་ཀྱཱ ཁོ པ་ན, ཨ་མྦ་ཊྛ, རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐཱ་ཀཾ པི་ཏཱ་མ་ཧཾ ད་ཧ་ནྟི.
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, རཱ་ཛཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ཡཱ སཱ མ་ཧེ་སཱི པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ, ཏ་སྶཱ པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཛྫཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་མཱ་རེ ར་ཊྛ་སྨཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི – ཨོ་ཀྐཱ་མུ་ཁཾ ཀ་ར་ཀ་ཎྜཾ [ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁཾ ཀ་ར་ཀ་ཎྜུཾ (སཱི. སྱཱ.)] ཧ་ཏྠི་ནི་ཀཾ སི་ནི་སཱུ་རཾ [སི་ནི་པུ་རཾ (སཱི. སྱཱ.)]. ཏེ ར་ཊྛ་སྨཱ པ་བྦཱ་ཛི་ཏཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་སྶེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ མ་ཧཱ་སཱ་ཀ་ས་ཎྜོ, ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. ཏེ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་བྷ་ཡཱ ས་ཀཱ་ཧི བྷ་གི་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, རཱ་ཛཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩེ པཱ་རི་ས་ཛྫེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀུ་མཱ་རཱ ས་མྨ་ནྟཱི’ཏི? ‘ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་སྶེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ མ་ཧཱ་སཱ་ཀ་ས་ཎྜོ, ཏ་ཏྠེ་ཏ་ར་ཧི ཀུ་མཱ་རཱ ས་མྨ་ནྟི. ཏེ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་བྷ་ཡཱ ས་ཀཱ་ཧི བྷ་གི་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, རཱ་ཛཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ས་ཀྱཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ཀུ་མཱ་རཱ, པ་ར་མ་ས་ཀྱཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ཀུ་མཱ་རཱ’ཏི. ཏ་ད་གྒེ ཁོ པ་ན ཨ་མྦ་ཊྛ ས་ཀྱཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི; སོ ཙ ནེ་སཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ.
‘‘ར་ཉྙོ ཁོ པ་ན, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་སྶ དི་སཱ ནཱ་མ དཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཀ་ཎྷཾ ནཱ་མ [སཱ ཀ་ཎྷཾ (པཱི.)] ཛ་ནེ་སི. ཛཱ་ཏོ ཀ་ཎྷོ པ་བྱཱ་ཧཱ་སི – ‘དྷོ་ཝ་ཐ མཾ, ཨ་མྨ, ན་ཧཱ་པེ་ཐ མཾ ཨ་མྨ, ཨི་མ་སྨཱ མཾ ཨ་སུ་ཙི་སྨཱ པ་རི་མོ་ཙེ་ཐ, ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན ཨ་མྦ་ཊྛ ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ནུ་སྶཱ པི་སཱ་ཙེ དི་སྭཱ ‘པི་སཱ་ཙཱ’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ པི་སཱ་ཙེ ‘ཀ་ཎྷཱ’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏོ པ་བྱཱ་ཧཱ་སི, ཀ་ཎྷོ ཛཱ་ཏོ, པི་སཱ་ཙོ ཛཱ་ཏོ’ཏི. ཏ་ད་གྒེ ཁོ པ་ན, ཨ་མྦ་ཊྛ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, སོ ཙ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ. ཨི་ཏི ཁོ ཏེ, ཨ་མྦ་ཊྛ, པོ་རཱ་ཎཾ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ ས་ཀྱཱ བྷ་ཝ་ནྟི, དཱ་སི་པུ་ཏྟོ ཏྭ་མ་སི ས་ཀྱཱ་ན’’ནྟི.
༢༦༨. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘མཱ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་མྦ་ཊྛཾ ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷཾ དཱ་སི་པུ་ཏྟ་ཝཱ་དེ་ན ནི་མྨཱ་དེ་སི. སུ་ཛཱ་ཏོ ཙ, བྷོ གོ་ཏ་མ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, པ་ཧོ་ཏི ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏུ’’ནྟི.
༢༦༩. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘དུ་ཛྫཱ་ཏོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཨ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, དུ་པྤ་ཉྙོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ན ཙ པ་ཧོ་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏུ’ནྟི, ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཏུ་མྷེ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཝ྄ཧོ ཨ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ. ས་ཙེ པ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘སུ་ཛཱ་ཏོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, པ་ཧོ་ཏི ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏུ’ནྟི, ཏི་ཊྛ་ཐ ཏུ་མྷེ; ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏཱུ’’ཏི.
‘‘སུ་ཛཱ་ཏོ ཙ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, པ་ཧོ་ཏི ཙ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏུཾ, ཏུ་ཎྷཱི མ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཊི་མ་ནྟེ་ཏཱུ’’ཏི.
༢༧༠. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན ཏེ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ པ་ཉྷོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཀཱ་མཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏྭཾ ན བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་སི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་རི་སྶ་སི, ཏུ་ཎྷཱི ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་སི, པ་ཀྐ་མི་སྶ་སི ཝཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཏེ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཀི་ནྟི ཏེ སུ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀུ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ, ཀོ ཙ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ’’ཏི?
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཀི་ནྟི ཏེ སུ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀུ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ, ཀོ ཙ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ’’ཏི? དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྱཱ་ཀ་རོ་ཧི དཱ་ནི ཨ་མྦ་ཊྛ, ན དཱ་ནི, ཏེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ལོ. ཡོ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ན བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ་སྶ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༢༧༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝ་ཛི་ར་པཱ་ཎཱི ཡ་ཀྑོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཡོ་ཀཱུ་ཊཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ [ས་ཉྫོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ (སྱཱ.)] ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་རི ཝེ་ཧཱ་སཾ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ན བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ་སྶ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཾ ཕཱ་ལེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏཾ ཁོ པ་ན ཝ་ཛི་ར་པཱ་ཎིཾ ཡ་ཀྑཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ཝ པ་སྶ་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛོ ཙ མཱ་ཎ་ཝོ.
༢༧༢. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷཱི་ཏོ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཎཾ ག་ཝེ་སཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ལེ་ཎཾ ག་ཝེ་སཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ས་ར་ཎཾ ག་ཝེ་སཱི – ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་མེ་ཏཾ [ཀིཾ མེ ཏཾ (ཀ.)] བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ཧ? པུ་ན་བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ བྲ་ཝི་ཏཱུ’’ཏི [བྲཱུ་ཏུ (སྱཱ.)].
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཀི་ནྟི ཏེ སུ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀུ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ, ཀོ ཙ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, སུ་ཏཾ ཡ་ཐེ་ཝ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ་པ་བྷུ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ; སོ ཙ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནཱ་ནཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ’’ཏི.
ཨ་མྦ་ཊྛ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ
༢༧༣. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཨུ་ནྣཱ་དི་ནོ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ – ‘‘དུ་ཛྫཱ་ཏོ ཀི་ར, བྷོ, ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ; ཨ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཀི་ར, བྷོ, ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ; དཱ་སི་པུ་ཏྟོ ཀི་ར, བྷོ, ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ས་ཀྱཱ་ནཾ. ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ ཀི་ར, བྷོ, ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ས་ཀྱཱ བྷ་ཝ་ནྟི. དྷ་མྨ་ཝཱ་དིཾ་ཡེ་ཝ ཀི་ར མ་ཡཾ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཨ་མ་ཉྙི་མྷཱ’’ཏི.
༢༧༤. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷཾ ཁོ ཨི་མེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ དཱ་སི་པུ་ཏྟ་ཝཱ་དེ་ན ནི་མྨཱ་དེ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ, ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷཾ དཱ་སི་པུ་ཏྟ་ཝཱ་དེ་ན ནི་མྨཱ་དེ་ཐ. ཨུ་ལཱ༹་རོ སོ ཀ་ཎྷོ ཨི་སི ཨ་ཧོ་སི. སོ ད་ཀྑི་ཎ་ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ བྲ་ཧྨ་མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་དྡ་རཱུ་པིཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཡཱ་ཙི. ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ – ‘ཀོ ནེ་ཝཾ རེ ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་སི་པུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ མ་དྡ་རཱུ་པིཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱི’’’ ཏི, ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཁུ་ར་པྤཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི [ས་ནྣ་ཧི (ཀ.)]. སོ ཏཾ ཁུ་ར་པྤཾ ནེ་ཝ ཨ་ས་ཀྑི མུ་ཉྩི་ཏུཾ, ནོ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏུཾ.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ, ཨ་མ་ཙྩཱ པཱ་རི་ས་ཛྫཱ ཀ་ཎྷཾ ཨི་སིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘སོ་ཏྠི, བྷ་དྡ་ནྟེ [བྷ་ད་ནྟེ (སཱི. སྱཱ.)], ཧོ་ཏུ ར་ཉྙོ; སོ་ཏྠི, བྷ་དྡ་ནྟེ, ཧོ་ཏུ ར་ཉྙོ’ཏི. ‘སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ར་ཉྙོ, ཨ་པི ཙ རཱ་ཛཱ ཡ་དི ཨ་དྷོ ཁུ་ར་པྤཾ མུ་ཉྩི་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏཾ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ནྡྲི་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ‘སོ་ཏྠི, བྷ་དྡ་ནྟེ, ཧོ་ཏུ ར་ཉྙོ, སོ་ཏྠི ཛ་ན་པ་ད་སྶཱ’ཏི. ‘སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ར་ཉྙོ, སོ་ཏྠི ཛ་ན་པ་ད་སྶ, ཨ་པི ཙ རཱ་ཛཱ ཡ་དི ཨུ་དྡྷཾ ཁུ་ར་པྤཾ མུ་ཉྩི་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏཾ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ‘སོ་ཏྠི, བྷ་དྡ་ནྟེ, ཧོ་ཏུ ར་ཉྙོ སོ་ཏྠི ཛ་ན་པ་ད་སྶ དེ་ཝོ ཙ ཝ་སྶ་ཏཱུ’ཏི. ‘སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ར་ཉྙོ སོ་ཏྠི ཛ་ན་པ་ད་སྶ དེ་ཝོ ཙ ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, ཨ་པི ཙ རཱ་ཛཱ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་མཱ་རེ ཁུ་ར་པྤཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ, སོ་ཏྠི ཀུ་མཱ་རོ པ་ལློ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ, ཨ་མ་ཙྩཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་མཱ་རེ ཁུ་ར་པྤཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ. སོ་ཏྠི ཀུ་མཱ་རོ པ་ལློ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ཛེ་ཊྛ་ཀུ་མཱ་རེ ཁུ་ར་པྤཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི, སོ་ཏྠི ཀུ་མཱ་རོ པ་ལློ་མོ ས་མ་བྷ་ཝི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ བྷཱི་ཏོ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ད་ཎྜེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏོ མ་དྡ་རཱུ་པིཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སི. མཱ ཁོ ཏུ་མྷེ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ, ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷཾ དཱ་སི་པུ་ཏྟ་ཝཱ་དེ་ན ནི་མྨཱ་དེ་ཐ, ཨུ་ལཱ༹་རོ སོ ཀ་ཎྷོ ཨི་སི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
ཁ་ཏྟི་ཡ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ
༢༧༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཏེ་སཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཡེ་ཐ. ཡོ སོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་པི ནུ སོ ལ་བྷེ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ལ་བྷེ་ཐ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷོ་ཛེ་ཡྻུཾ ས་དྡྷེ ཝཱ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེ ཝཱ ཡ་ཉྙེ ཝཱ པཱ་ཧུ་ནེ ཝཱ’’ཏི? ‘‘བྷོ་ཛེ་ཡྻུཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཡྻུཾ ཝཱ ནོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཝཱ་ཙེ་ཡྻུཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ་སྶ ཨི་ཏྠཱི་སུ ཨཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཧི་སྶ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཉྩེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’? ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཏེ་སཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཡེ་ཐ. ཡོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་པི་ནུ སོ ལ་བྷེ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ལ་བྷེ་ཐ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷོ་ཛེ་ཡྻུཾ ས་དྡྷེ ཝཱ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེ ཝཱ ཡ་ཉྙེ ཝཱ པཱ་ཧུ་ནེ ཝཱ’’ཏི? ‘‘བྷོ་ཛེ་ཡྻུཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཡྻུཾ ཝཱ ནོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཝཱ་ཙེ་ཡྻུཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ་སྶ ཨི་ཏྠཱི་སུ ཨཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཧི་སྶ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཉྩེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’? ‘‘པི་ཏི་ཏོ ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི.
༢༧༦. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཨི་ཏྠིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ པུ་རི་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ སེ་ཊྛཱ, ཧཱི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎེ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་སྶ་པུ་ཊེ་ན ཝ་དྷི་ཏྭཱ ར་ཊྛཱ ཝཱ ན་ག་རཱ ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻུཾ. ཨ་པི་ནུ སོ ལ་བྷེ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷོ་ཛེ་ཡྻུཾ ས་དྡྷེ ཝཱ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེ ཝཱ ཡ་ཉྙེ ཝཱ པཱ་ཧུ་ནེ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཡྻུཾ ཝཱ ནོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ་སྶ ཨི་ཏྠཱི་སུ ཨཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཝ་ཊཾ ཧི་སྶ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡཾ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎེ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་སྶ་པུ་ཊེ་ན ཝ་དྷི་ཏྭཱ ར་ཊྛཱ ཝཱ ན་ག་རཱ ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻུཾ. ཨ་པི་ནུ སོ ལ་བྷེ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ལ་བྷེ་ཐ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷོ་ཛེ་ཡྻུཾ ས་དྡྷེ ཝཱ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེ ཝཱ ཡ་ཉྙེ ཝཱ པཱ་ཧུ་ནེ ཝཱ’’ཏི? ‘‘བྷོ་ཛེ་ཡྻུཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཡྻུཾ ཝཱ ནོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཝཱ་ཙེ་ཡྻུཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཨ་པི་ནུ་སྶ ཨི་ཏྠཱི་སུ ཨཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ ཧི་སྶ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
༢༧༧. ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཁ་ཏྟི་ཡོ པ་ར་མ་ནི་ཧཱི་ན་ཏཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཡ་དེ་ཝ ནཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་སྶ་པུ་ཊེ་ན ཝ་དྷི་ཏྭཱ ར་ཊྛཱ ཝཱ ན་ག་རཱ ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི. ཨི་ཏི ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཡ་དཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ པ་ར་མ་ནི་ཧཱི་ན་ཏཾ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ་པི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ སེ་ཊྛཱ, ཧཱི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. བྲ་ཧྨུ་ནཱ པེ་སཱ, ཨ་མྦ་ཊྛ [བྲ་ཧྨུ་ནཱ་པི ཨ་མྦ་ཊྛ (ཀ.), བྲ་ཧྨུ་ནཱ་པི ཨེ་སོ ཨ་མྦ་ཊྛ (པཱི.)], ས་ན་ངྐུ་མཱ་རེ་ན གཱ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏཱ –
‘ཁ་ཏྟི་ཡོ སེ་ཊྛོ ཛ་ནེ་ཏ་སྨིཾ,
ཡེ གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རི་ནོ;
ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ,
སོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེ’ཏི.
‘‘སཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, ཨ་མྦ་ཊྛ, བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རེ་ན གཱ་ཐཱ སུ་གཱི་ཏཱ ནོ དུ་གྒཱི་ཏཱ, སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ, ཨ་ནུ་མ་ཏཱ མ་ཡཱ. ཨ་ཧ་མྤི ཧི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི –
‘ཁ་ཏྟི་ཡོ སེ་ཊྛོ ཛ་ནེ་ཏ་སྨིཾ,
ཡེ གོ་ཏྟ་པ་ཊི་སཱ་རི་ནོ;
ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ,
སོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སེ’ཏི.
བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ པ་ཋ་མོ.
ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ
༢༧༨. ‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཙ་ར་ཎཾ, ཀ་ཏ་མཱ ཙ པ་ན སཱ ཝི་ཛྫཱ’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དོ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, གོ་ཏྟ་ཝཱ་དོ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མཱ་ན་ཝཱ་དོ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘ཨ་ར་ཧ་སི ཝཱ མཾ ཏྭཾ, ན ཝཱ མཾ ཏྭཾ ཨ་ར་ཧ་སཱི’ཏི. ཡ་ཏྠ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨཱ་ཝཱ་ཧོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝི་ཝཱ་ཧོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དོ ཝཱ ཨི་ཏི་པི གོ་ཏྟ་ཝཱ་དོ ཝཱ ཨི་ཏི་པི མཱ་ན་ཝཱ་དོ ཝཱ ཨི་ཏི་པི – ‘ཨ་ར་ཧ་སི ཝཱ མཾ ཏྭཾ, ན ཝཱ མཾ ཏྭཾ ཨ་ར་ཧ་སཱི’ཏི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ཨ་མྦ་ཊྛ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ ཝཱ གོ་ཏྟ་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ ཝཱ མཱ་ན་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ ཝཱ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧ་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ ཝཱ, ཨཱ་ར་ཀཱ ཏེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ. པ་ཧཱ་ཡ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་བ་དྡྷ་ཉྩ གོ་ཏྟ་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་བ་དྡྷ་ཉྩ མཱ་ན་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་བ་དྡྷ་ཉྩ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧ་ཝི་ནི་བ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༢༧༩. ‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཙ་ར་ཎཾ, ཀ་ཏ་མཱ ཙ སཱ ཝི་ཛྫཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ. སོ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི…པེ… (ཡ་ཐཱ ༡༩༡ ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ནུ་ཙྪེ་དཱ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ).…
‘‘སོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི, ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨི་ད་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི ཙ་ར་ཎ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨི་ད་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི ཙ་ར་ཎ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི, ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨི་ད་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི ཙ་ར་ཎ་སྨིཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ, པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨི་ད་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི ཙ་ར་ཎ་སྨིཾ. ཨི་དཾ ཁོ ཏཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཙ་ར་ཎཾ.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི…པེ… ཨི་ད་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི ཝི་ཛྫཱ་ཡ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་ད་མྤི་སྶ ཧོ་ཏི ཝི་ཛྫཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཁོ སཱ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཝི་ཛྫཱ.
‘‘ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་མྦ་ཊྛ, བྷི་ཀྑུ ‘ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་ནྣོ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ’ ཨི་ཏི་པི. ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཨ་མྦ་ཊྛ ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙ ཨ་ཉྙཱ ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ ཝཱ ན་ཏྠི.
ཙ་ཏུ་ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཾ
༢༨༠. ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨི་དྷ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་མ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཁཱ་རི་ཝི་དྷ་མཱ་དཱ་ཡ [ཁཱ་རི་ཝི་ཝི་དྷ་མཱ་དཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧ་ཏི – ‘པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཾ བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀཾ [ཀུ་དྡཱ་ལ་པི་ཊ་ཀཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧ་ཏི – ‘ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཾ བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ གཱ་མ་སཱ་མ་ནྟཾ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་གྱཱ་གཱ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཙྪ་ཏི. སོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཾ བྷ་ཝ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨི་མཾ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཨ་གྒི་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཙ་ཏུ་དྭཱ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་ཏི – ‘ཡོ ཨི་མཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ, ཏ་མ་ཧཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ པ་ཊི་པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཨི་མཱ་ཡ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.
༢༨༡. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་པི་ནུ ཏྭཾ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ནྡི་སྶ་སི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘ཀོ་ཙཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ, ཀཱ ཙ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ? ཨཱ་ར་ཀཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་པི་ནུ ཏྭཾ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཁཱ་རི་ཝི་དྷ་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧ་སི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ – ‘པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་པི་ནུ ཏྭཾ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧ་སི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ – ‘ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་པི་ནུ ཏྭཾ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ གཱ་མ་སཱ་མ་ནྟཾ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་གྱཱ་གཱ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཙྪ་སི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་པི་ནུ ཏྭཾ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཨ་གྒི་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་མཱ་ནོ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཙ་ཏུ་དྭཱ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་སི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ – ‘ཡོ ཨི་མཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ, ཏཾ མ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ པ་ཊི་པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
༢༨༢. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་མཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཏྭཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ནོ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ. ཡེ ཙི་མེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཙ ཏྭཾ པ་རི་ཧཱི་ནོ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ. བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ན ཏེ ཨེ་སཱ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ནཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ཀེ ཙ མུ་ཎྜ་ཀཱ ས་མ་ཎ་ཀཱ ཨི་བྦྷཱ ཀ་ཎྷཱ བ་ནྡྷུ་པཱ་དཱ་པ་ཙྩཱ, ཀཱ ཙ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སཱ་ཀ་ཙྪཱ’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ་པི ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་མཱ་ནོ. པ་སྶ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཡཱ་ཝ ཨ་པ་ར་དྡྷ་ཉྩ ཏེ ཨི་དཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ.
པུ་བྦ་ཀ་ཨི་སི་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཡོ་གོ
༢༨༣. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཁོ པ་ན, ཨ་མྦ་ཊྛ, པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ད་ཏྟི་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ད་དཱ་ཏི. ཡ་དཱ་པི ཏེ་ན མ་ནྟེ་ཏི, ཏི་རོ་དུ་སྶ་ནྟེ་ན མ་ནྟེ་ཏི. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན, ཨ་མྦ་ཊྛ, དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཡཱ་ཏཾ བྷི་ཀྑཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ད་དེ་ཡྻ. པ་སྶ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཡཱ་ཝ ཨ་པ་ར་དྡྷ་ཉྩ ཏེ ཨི་དཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ.
༢༨༤. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨི་དྷ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཧ་ཏྠི་གཱི་ཝཱ་ཡ ཝཱ ནི་སི་ནྣོ ཨ་སྶ་པི་ཊྛེ ཝཱ ནི་སི་ནྣོ ར་ཐཱུ་པ་ཏྠ་རེ ཝཱ ཋི་ཏོ ཨུ་གྒེ་ཧི ཝཱ རཱ་ཛ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ མ་ནྟ་ནཾ མ་ནྟེ་ཡྻ. སོ ཏ་མྷཱ པ་དེ་སཱ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ སུ་དྡོ ཝཱ སུ་དྡ་དཱ་སོ ཝཱ, ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཋི་ཏོ ཏ་དེ་ཝ མ་ནྟ་ནཾ མ་ནྟེ་ཡྻ – ‘ཨེ་ཝ་མྤི རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཧ, ཨེ་ཝ་མྤི རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨཱ་ཧཱ’ཏི. ཨ་པི་ནུ སོ རཱ་ཛ་བྷ་ཎི་ཏཾ ཝཱ བྷ་ཎ་ཏི རཱ་ཛ་མ་ནྟ་ནཾ ཝཱ མ་ནྟེ་ཏི? ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སོ ཨ་སྶ རཱ་ཛཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཏྟོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
༢༨༥. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཡེ ཏེ ཨ་ཧེ་སུཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ མ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ་རོ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་རོ, ཡེ་ས་མི་དཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པོ་རཱ་ཎཾ མ་ནྟ་པ་དཾ གཱི་ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མི་ཧི་ཏཾ, ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ་མ་ཀོ ཝཱ་མ་དེ་ཝོ ཝེ་སྶཱ་མི་ཏྟོ ཡ་མ་ཏ་གྒི [ཡ་མ་ད་གྒི (ཀ.)] ཨ་ངྒཱི་ར་སོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཝཱ་སེ་ཊྛོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་གུ – ‘ཏྱཱ་ཧཾ མ་ནྟེ ཨ་དྷི་ཡཱ་མི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཏྭཾ བྷ་ཝི་སྶ་སི ཨི་སི ཝཱ ཨི་སི་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
༢༨༦. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཀི་ནྟི ཏེ སུ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ – ཡེ ཏེ ཨ་ཧེ་སུཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ མ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ་རོ མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་རོ, ཡེ་ས་མི་དཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པོ་རཱ་ཎཾ མ་ནྟ་པ་དཾ གཱི་ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མི་ཧི་ཏཾ, ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ་མ་ཀོ ཝཱ་མ་དེ་ཝོ ཝེ་སྶཱ་མི་ཏྟོ ཡ་མ་ཏ་གྒི ཨ་ངྒཱི་ར་སོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཝཱ་སེ་ཊྛོ ཀ་སྶ་པོ བྷ་གུ, ཨེ་ཝཾ སུ ཏེ སུ་ནྷཱ་ཏཱ སུ་ཝི་ལི་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་བྷ་ར་ཎཱ [ཨཱ་མུ་ཏྟ་མཱ་ལཱ་བྷ་ར་ཎཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘…པེ… ཨེ་ཝཾ སུ ཏེ སཱ་ལཱི་ནཾ ཨོ་ད་ནཾ སུ་ཙི་མཾ་སཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཝི་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པཾ ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘…པེ… ཨེ་ཝཾ སུ ཏེ ཝེ་ཋ་ཀ་ན་ཏ་པ་སྶཱ་ཧི ནཱ་རཱི་ཧི པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘…པེ… ཨེ་ཝཾ སུ ཏེ ཀུ་ཏྟ་ཝཱ་ལེ་ཧི ཝ་ལ༹་ཝཱ་ར་ཐེ་ཧི དཱི་གྷཱ་ཧི པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛཱི་ཧི ཝཱ་ཧ་ནེ ཝི་ཏུ་དེ་ནྟཱ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘…པེ… ཨེ་ཝཾ སུ ཏེ ཨུ་ཀྐི་ཎྞ་པ་རི་ཁཱ་སུ ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷཱ་སུ ན་ག་རཱུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་སུ དཱི་གྷཱ་སི་ཝུ་དྷེ་ཧི [དཱི་གྷཱ་སི་བ་དྡྷེ་ཧི (སྱཱ. པཱི.)] པུ་རི་སེ་ཧི ར་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧི་དཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’.
‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ནེ་ཝ ཏྭཾ ཨི་སི ན ཨི་སི་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན, ཨ་མྦ་ཊྛ, མ་ཡི ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ སོ མཾ པ་ཉྷེ་ན, ཨ་ཧཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན སོ་དྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
དྭེ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་སྶ་ནཾ
༢༨༧. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་བྦྷུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་མྦ་ཊྛོ་པི མཱ་ཎ་ཝོ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་བྦྷུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་མ་ནྣེ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ. དྭཱི་སུ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏི – ཀོ་སོ་ཧི་ཏེ ཙ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧ་ཏཱ་ཡ ཙ.
༢༨༨. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཏི ཁོ མེ ཨ་ཡཾ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ. དྭཱི་སུ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏི – ཀོ་སོ་ཧི་ཏེ ཙ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧ་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སི ཡ་ཐཱ ཨ་དྡ་ས ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ་སོ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཾ ནི་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཀ་ཎྞ་སོ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་མ་སི པ་ཊི་མ་སི, ཨུ་བྷོ་པི ནཱ་སི་ཀ་སོ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་མ་སི པ་ཊི་མ་སི, ཀེ་ཝ་ལ་མྤི ན་ལཱ་ཊ་མ་ཎྜ་ལཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཚཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞེ་ཧི, ནོ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞེ་ཧཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ ཙ དཱ་ནི མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ག་ཙྪཱ་མ, བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཡཾ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏྭཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཝ་ལ༹་ཝཱ་ར་ཐ་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཀྐཱ་མི.
༢༨༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཀེ ཨཱ་རཱ་མེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ མཱ་ཎ་ཝཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཡེ་ན ས་ཀོ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ན པཱ་ཡཱ་སི. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི, ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏིཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
༢༩༠. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི, ཏཱ་ཏ ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་དྡ་ས ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མ’’ནྟི? ‘‘ཨ་དྡ་སཱ་མ ཁོ མ་ཡཾ, བྷོ, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མ’’ནྟི. ‘‘ཀ་ཙྩི, ཏཱ་ཏ ཨ་མྦ་ཊྛ, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ; ཀ་ཙྩི པ་ན སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཏཱ་དི་སོ ནོ ཨ་ཉྙཱ་དི་སོ’’ཏི? ‘‘ཏ་ཐཱ ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ, བྷོ, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཏཱ་དི་སོ་ཝ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ནོ ཨ་ཉྙཱ་དི་སོ. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞེ་ཧི ནོ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧུ པ་ན ཏེ, ཏཱ་ཏ ཨ་མྦ་ཊྛ, ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧུ ཁོ མེ, བྷོ, ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ, ཏཱ་ཏ ཨ་མྦ་ཊྛ, ཨ་ཧུ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ [ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀོ (ཀ. པཱི.)] ཨ་ཧོ་སི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ, ཏཾ ས་བྦཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
༢༩༡. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཀ [པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ], ཨ་ཧོ ཝ་ཏ རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཀ [བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཀཱ], ཨ་ཧོ ཝ་ཏ རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀ [ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀཱ], ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཀི་ར, བྷོ, པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠ་ཙ་ར་ཀེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་དེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་མྦ་ཊྛ, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨཱ་ས་ཛྫ ཨ་ཝ་ཙཱ་སི, ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་མྷེ་པི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཡྻ ཨུ་པ་ནེ་ཡྻ ཨ་ཝ་ཙ. ཨ་ཧོ ཝ་ཏ རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཀ, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཀ, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཀི་ར, བྷོ, པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠ་ཙ་ར་ཀེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི, ཀུ་པི་ཏོ [སོ ཀུ་པི་ཏོ (པཱི.)] ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་མྦ་ཊྛཾ མཱ་ཎ་ཝཾ པ་ད་སཱ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨི་ཙྪ་ཏི ཙ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ.
པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་བུ་དྡྷུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ
༢༩༢. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཀཱ་ལོ ཁོ, བྷོ, ཨ་ཛྫ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ. སྭེ་དཱ་ནི [དཱ་ནི སྭེ (སཱི. ཀ.)] བྷ་ཝཾ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི ས་ཀེ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་སུ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཡྻཱ་སི, ཡེ་ན ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ན པཱ་ཡཱ་སི. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ, ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི, ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
༢༩༣. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མཱ ནུ ཁོ ཨི་དྷ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ག་མཱ ཁོ ཏེ [ཏེ་དྷ (སྱཱ.), ཏེ ཨི་དྷ (པཱི.)], བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧུ པ་ན ཏེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་མྦ་ཊྛེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧུ ཁོ མེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་མྦ་ཊྛེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཧུ ཨ་མྦ་ཊྛེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨ་མྦ་ཊྛེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ, ཏཾ ས་བྦཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བཱ་ལོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཁ་མ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་མྦ་ཊྛ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘སུ་ཁཱི ཧོ་ཏུ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི.
༢༩༤. ཨ་ཐ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ས་མ་ནྣེ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ. དྭཱི་སུ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏི – ཀོ་སོ་ཧི་ཏེ ཙ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧ་ཏཱ་ཡ ཙ.
༢༩༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཏི ཁོ མེ ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭེ. དྭཱི་སུ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏི – ཀོ་སོ་ཧི་ཏེ ཙ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧེ, པ་ཧཱུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧ་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སི ཡ་ཐཱ ཨ་དྡ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ་སོ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཾ ནི་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཀ་ཎྞ་སོ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་མ་སི པ་ཊི་མ་སི, ཨུ་བྷོ་པི ནཱ་སི་ཀ་སོ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་མ་སི པ་ཊི་མ་སི, ཀེ་ཝ་ལ་མྤི ན་ལཱ་ཊ་མ་ཎྜ་ལཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཚཱ་དེ་སི.
༢༩༦. ཨ་ཐ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞེ་ཧི ནོ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞེ་ཧཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
༢༩༧. ཨ་ཐ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི, མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནཱི་ཙཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
༢༩༨. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ; ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏིཾ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི – དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ནི་རོ་དྷཾ མ་གྒཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ར་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི.
པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་ད་ནཱ
༢༩༩. ཨ་ཐ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་པུ་ཏྟོ ས་བྷ་རི་ཡོ ས་པ་རི་སོ སཱ་མ་ཙྩོ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ. ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཝཱ མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་སྶ་ནྟི ཝཱ པ་ཙྩུ་ཊྛི་སྶ་ནྟི [པ་ཙྩུ་ཊྛ་སྶ་ནྟི (པཱི.)] ཝཱ ཨཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ད་སྶ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ ཝཱ པ་སཱ་དེ་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི.
ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.