༨. ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༥༧. ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ས་མཱི་པཾ ད་སྶེ་ཏི; ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཨོ་མུ་ཉྩ་ནཱ་དི ས་བྦཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦནྟི པ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. གོ་ཙ་རོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོཏི ‘‘གོ་ཙ་ར་གཱ་མོ ཨཱ་ས་ནྣེ ཨུ་དཱ་ཧུ དཱུ་རེ, ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཨུ་དཱ་ཧུ དི་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཨ་གོ་ཙ་རོ ནཱ་མ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ གཱ་མོ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷི་ཀྑོ ཝཱ གཱ་མོ; ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ དྭི་ནྣཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱ དི་ཡྻ་ཏི, སོ་པི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. པཱ་ནཱི་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་སྶཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པི་ཝ་ནྟི, ན་ཧཱ་ནཱ་དི་པ་རི་བྷོ་ག་མྤི ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཉྩ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་སུ་ཙི ཋཱ་ནེ་སུ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ, ཀཾ ཀཱ་ལཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ.
བ་ཧི ཋི་ཏེ་ནཱཏི བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ཧི་ནོ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ད་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ནི་ལློ་ཀེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི སོ་དྷེ་ཏ་བྦོཏི ཡ་དི ས་ཀྐོ་ཏི, ས་བྦོ ཝི་ཧཱ་རོ སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སོ ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ. ས་བྦཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ པ་ན ད་སྶི་ཏེ ཝི་ཧཱ་ར་སོ་དྷ་ན་ཝ་ཏྟེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༥༩. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟེ – ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ ཨཱ་ག་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཝཱ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཛྫ་ནིཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཾ. པ་ཎྜི་ཏོ ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ‘‘ས་མྨ་ཛྫཱ་ཧི ཏཱ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ན ས་ཙེ ནཱ་ཏི་ཨཱ་ཏུ་རོ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་གི་ལཱ་ན་སྶ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཎྜི་ཏོ ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ‘‘ཀ་རོ་ཧི ཏཱ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫ’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. པཱ་ནཱི་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ས་ཙེ ས་ཀིཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ས་བྦཾ པི་ཝ་ཏི, ‘‘པུ་ན ཨཱ་ནེ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ བཱི་ཛ་ནེ་ན་པི བཱི་ཛི་ཏ་བྦོ, བཱི་ཛ་ནྟེ་ན ས་ཀིཾ པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཾ བཱི་ཛི་ཏྭཱ ས་ཀིཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ཀིཾ སཱི་སེ བཱི་ཛི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ལཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ན ཏ་ཏོ མ་ནྡ་ཏ་རཾ བཱི་ཛི་ཏ་བྦཾ. པུ་ན ‘‘ཨ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་ན ཏ་ཏོ མ་ནྡ་ཏ་རཾ བཱི་ཛི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རཾ ཝུ་ཏྟེ་ན བཱི་ཛ་ནཱི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. པཱ་དཱ་པི་སྶ དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱ, དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ. ནོ ཙེ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ་ན མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་པུ་ཉྪ་ནཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ‘‘ས་ཙེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨ་པུ་ཉྪ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཀ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨེ་ཏཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཧི པ་ཏྠ་རི་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ན་ཝ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟེ – པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨེ་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. མ་ཧཱ་ཨཱ་ཝཱ་སེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༠. ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟེ་སུ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜནྟི སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི. མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜ་མྤི ར་ཛ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དི ས་བྦཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་མེ་ཝ. ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ པ་བྦྷཱ་རེ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཝཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ ནཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་སཱ་ཎ་ཀེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་ངྒཱ་ནི་པི སེ་སེ་ཡྻུནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏ་མྷི ཨཱ་ནི་སཾ་སོ. ཨོ་ཝ་སྶ་ཀ་གེ་ཧེ པ་ན ཏི་ཎེ་སུ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜེ་སུ ཙ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ནྟེ་སུ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནི་པི ཝི་ན་སྶ་ནྟི.
ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༢. ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨི་དྡྷཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱིཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་ཐེ་རེ ནི་སི་ནྣེ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཏཱི་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་མེ ནི་སི་ནྣེ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏཱུ་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་པི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ‘‘ག་ཙྪཱ་མ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘བ་ཧི་གཱ་མེ ཨཱ་ག་མེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ་པི བ་ཧི་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ‘‘ཏུ་མྷེ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཀེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ བྷཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཧི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཙ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ་ཝ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཝ་ཙྩི་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཙྩོ; ཝ་ཙྩ་པཱི་ལི༹་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༤. བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫཱཏི ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནེ་ན ས་མ་ཀཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, བ་ཧཱུ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ས་ཏི ཨེ་ཀཾ དྭེ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ནི་སཱི་དཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ནི་སཱི་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏེ་པི ན ཝ་ད་ཏི, ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི; མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ན་ཝ་ཀོ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨཱ་ས་ནེ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ནི་སཱི་ད་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཐེ་རོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏེ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ. ན ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི ན ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧཱིཏི པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ པ་ན པུ་ར་ཏོ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སཱ་དྷུ་ཀནྟི ཨུ་ད་ཀ་ས་དྡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན.
སཱུ་པ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོཏི ཡ་ཐཱ སཱུ་པ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝཾ མ་ཏྟཱ་ཡ ཨོ་ད་ནོ ག་ཎྷི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཀཾ ས་མྤཱ་དེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་སུ་ཡེ་ཝ ཨོ་ད་ནེ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡཾ ཨ་པྤཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀཾ, ཏཾ ས་བྦེ་སཾ ས་མ་ཀཾ ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཧ་སཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སཾ ས་ཀིཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ སེ་སཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ན ཏཱ་ཝ ཐེ་རེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ ཡཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་གྒཾ, ཡ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན མ་ཧཱ་བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨུ་ད་ཀཾ དི་ཡྻ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
ན ཏཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀནྟི ཨི་དཾ ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་རཱ པི་པཱ་སི་ཏེ་ན པ་ན ག་ལེ ཝི་ལ་གྒཱ་མི་སེ་ན ཝཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཱ ན དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘དྷོ་ཝ་ཐ བྷ་ནྟེ པ་ཏྟ་ཉྩ ཧ་ཏྠེ ཙཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ནཱཏི བྷ་ཏྟ་གྒ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཨེ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ‘‘ན་ཝ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི ས་བྦཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མྦཱ་དྷེ་སུ ཧི གྷ་རེ་སུ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ནོ་ཀཱ་སོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི པ་ན ན་ཝ་ཀེ་ཧི གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་སུ ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ དྷུ་རེ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ན་ཝ་ཀཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ, ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨ་གྷ་ཊྚེ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ནྟ་རེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ར་ལཱ༹་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ནྟ་བྦཾ.
བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༦. པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟེ – ཀ་མྨཾ ཝཱ ནི་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ཀ་པྤཱ་སཾ ཝཱ སུ་པྤཾ ཝཱ མུ་ས་ལཾ ཝཱ ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཋི་ཏཱ ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི. ན ཙ བྷི་ཀྑཱ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠཱི ཝཱ ཧོ་ཏུ པུ་རི་སོ ཝཱ, བྷི་ཀྑཱ་དཱ་ན་ས་མ་ཡེ མུ་ཁཾ ན ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏ་བྦཾ.
པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༨. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཝ་ཏྟེ – སེ་ནཱ་ས་ནཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦནྟི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཏྟཾ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ བ་ཧི་གཱ་མེ ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཐ བ་ཧི་གཱ་མེ ཨ་ཏྠི, བ་ཧི་གཱ་མེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྟོ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝོ་ད་ཀོ ཀ་ཏྭཱ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ.
པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི ས་ཙེ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ན་པྤ་ཧོ་ནྟི, པཱ་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ ས་མཱི་པེ ཨུ་ད་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏེ ས་ཏི ཨ་གྒིཾ ཨ་ཀཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ནྟཱ་ར་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ་པི ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ག་ཎ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི.
ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
༣༦༩. སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟེ – དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, སེ་སཱ་ནི པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. དེ་ཝ་སི་ཀ་མྤི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘བྷ་ནྟེ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི; ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྷཱ་ག་སྶ ཝི་སྶཱ་སེ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡེ་ན ཝུ་ཌྜྷོ ཏེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦནྟི ཝུ་ཌྜྷཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱདཱི་སུ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༧༡. ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟེ – པ་རི་བྷ་ཎྜནྟི བ་ཧི་ཛ་ག་ཏི.
༣༧༣. ཨཱ་ཙ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ – ས་ཏི ཨུ་ད་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཏྠི, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ན་ཏྠི, བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་མི་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་ཛ་ནེ ཨ་ས་ཏི པ་ཏྟེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. པ་ཏྟེ་པི ཨ་ས་ཏི ཨ་ས་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཝ་ཊཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་ད་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ ཧོ་ཏི, ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཾ པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ་ཏི ཏཱི་སུ་པི ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ.
༣༧༤. ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྟེ – ན ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་ད་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ་པི ཨ་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ་པི ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ན ཕ་རུ་སེ་ན ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཕཱ་ལི་ཏ་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཁ་རེ་ན ཝཱ ག་ཎྛི་ཀེ་ན ཝཱ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝཱ སུ་སི་རེ་ན ཝཱ པཱུ་ཏི་ནཱ ཝཱ ན ཨ་ཝ་ལེ་ཁི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་ལེ་ཁ་ན་ཀ་ཊྛཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི.
ན ཨཱ་ཙ་མ་ན་ས་རཱ་ཝ་ཀེཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲ ཧི ཨ་ཉྙེ ཨ་ཉྙེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨུ་ད་ཀཾ ན སེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀེ་པི ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ, ཏ་སྨིཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་རེ་ཙ་ནཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨཱུ་ཧ་ཏཱཏི ཨཱུ་ཧ་དི་ཏཱ; བ་ཧི ཝ་ཙྩ་མ་ཀྑི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཏྠི, བྷཱ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨ་ས་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ས་ནྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཨ་ས་ནྟ་མེ་ཝ, ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.