༦. སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
ཝི་ཧཱ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༢༩༤. སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ – ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཱ་དི་མུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཝཱ་སོ. ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོཏི སུ་པ་ཎྞ་ཝ་ངྐ་གེ་ཧཾ. པཱ་སཱ་དོཏི དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ. ཧ་མྨི་ཡནྟི ཨུ་པ་རི་ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རོ པཱ་སཱ་དོ་ཡེ་ཝ. གུ་ཧཱཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་གུ་ཧཱ སི་ལཱ་གུ་ཧཱ དཱ་རུ་གུ་ཧཱ པཾ་སུ་གུ་ཧཱ. ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙཱ་ར་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ.
༢༩༥. ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་གཱ་ཐཱ་སུ – སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷནྟི ཨུ་ཏུ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སི་སི་རེ ཙཱ་པི ཝུ་ཊྛི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ སི་སི་རོཏི ས་མྥུ་སི་ཏ་ཀ་ཝཱ་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཊྛི་ཡོཏི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི པ་ཊི་ཧ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི. ལེ་ཎ་ཏྠནྟི ནི་ལཱི་ཡ་ན་ཏྠཾ. སུ་ཁ་ཏྠནྟི སཱི་ཏཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ. ཛྷཱ་ཡི་ཏུ་ཉྩ ཝི་པ་སྶི་ཏུནྟི ཨི་ད་མྤི པ་ད་དྭ་ཡཾ ‘‘སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩ ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ, ཀ་ཏ་མཾ སུ་ཁ་ཏྠཾ? ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཝི་པ་སྶི་ཏུ་ཉྩ ཡཾ སུ་ཁཾ, ཏ་ད་ཏྠཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ར་པ་དེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ – ཛྷཱ་ཡི་ཏུ་ཉྩ ཝི་པ་སྶི་ཏུ་ཉྩ ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ; ཨི་དྷ ཛྷཱ་ཡི་སྶ་ནྟི ཝི་པ་སྶི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ད་ད་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་གྒཾ བུ་དྡྷེ་ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘སོ ཙ ས་བྦ་ད་དོ ཧོ་ཏི, ཡོ ད་དཱ་ཏི ཨུ་པ་སྶ་ཡ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༤༢).
ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་གྒཾ ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ‘‘ཏ་སྨཱ ཧི པ་ཎྜི་ཏོ པོ་སོ’’ཏི གཱ་ཐཱ. ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རེ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ ཙ ཝཱ་སེ་ཡྻ. ཏེ་སཾ ཨ་ནྣ་ཉྩཱཏི ཡཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨ་ནྣ་ཉྩ པཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ, ཏཾ ས་བྦཾ ཏེ་སུ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨ་ཀུ་ཊི་ལ་ཙི་ཏྟེ་སུ. ད་དེ་ཡྻཱཏི ནི་ད་ཧེ་ཡྻ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ན ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཧི ཏེ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི…པེ… པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ས་ཝོཏི.
༢༩༦. ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཙྪི་དྡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུནྟི ཨེ་ཏྠ ར་ཛྫུ ནཱ་མ ས་ཙེ་པི དཱི་པི་ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ; ན ཀཱ་ཙི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱི་ཎི ཏཱ་ལཱ༹་ནཱིཏི ཏི་སྶོ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡོ. ཡ་ནྟ་ཀཾ སཱུ་ཙི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏཾ ཏཾ ཡ་ནྟ་ཀཾ, ཏ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎ་སཱུ་ཙི་ཀ་ཉྩ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝེ་དི་ཀཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝེ་དི་ཀཱ་ས་དི་སཾ. ཛཱ་ལ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ལ་ཀ་བ་དྡྷཾ. ས་ལཱ་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཐ་མྦྷ་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ. ཙ་ཀྐ་ལི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཙོ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་བྷི་སཱིཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ན བྷི་སིཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཌྜྷིནྟི མི་ཌྜྷ་ཀཾ. བི་ད་ལ་མ་ཉྩ་ཀནྟི ཝེ་ཏྟ་མ་ཉྩཾ; ཝེ་ལུ༹་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི ཝཱ ཝཱི་ཏཾ.
༢༩༧. ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན དཱི་གྷ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ པ་ན པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཏྟ་ངྒོ ནཱ་མ ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་པ་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མ་ཉྩོ, ཨ་ཡ་མྤི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷ་དྡ་པཱི་ཋནྟི ཝེ་ཏྟ་མ་ཡཾ པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱི་ཋི་ཀཱཏི པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་བ་དྡྷ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ. ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ དཱ་རུ་པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་རི པཱ་དེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཀ་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ ཨཱ་མ་ལ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཾ བ་ཧུ་པཱ་ད་ཀ་པཱི་ཋཾ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་པཱི་ཋཱ་ནི. དཱ་རུ་མ་ཡཾ པ་ན ས་བྦཾ པཱི་ཋཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཀོ་ཙྪནྟི ཨུ་སི་ར་མ་ཡཾ ཝཱ མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་མ་ཡཾ ཝཱ.
ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མཾ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎ་ངྒུ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ. ཙི་མི་ལི་ཀཱ ནཱ་མ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཚ་ཝི་སཾ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལནྟི སི་མྦ་ལི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏཱུ་ལཾ. ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལནྟི ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཡཱ་སཾ ཀཱ་ས་ཉྩི ཝ་ལླཱི་ནཾ ཏཱུ་ལཾ. པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལནྟི པོ་ཊ་ཀི་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ཙྪུ་ན་ལཱ༹་དཱི་ན་མྤི ཏཱུ་ལཾ. ཨེ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་བྦ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. རུ་ཀྑ་ཝ་ལླི་ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡོ ཧི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཏཱུ་ལཾ བི་མྦོ་ཧ་ནེ ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་སིཾ པ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བི་མྦོ་ཧ་ནེ ཨེ་ཏཾ ཏཱུ་ལ་མེ་ཝ, ཧཾ་ས་མོ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ན་ཉྩ ལོ་མ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པི་ཡ་ངྒུ་པུ་པྥ་བ་ཀུ་ལ༹་པུ་པྥཱ་དི པ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི པུ་པྥཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཾ སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མི་སྶ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཨུ་ཎྞཱ་དི་ཏཱུ་ལ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་དྡྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི, ཡེ་སུ ཀ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟི. སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ མི་ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ད་ཏྠི ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཉྩ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི. དཱི་གྷ་ཏོ པ་ན དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ དྭི་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ སཱི་སུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་དུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ལཱ་ན་སྶ བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ནི པ་ན བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཱ་ནི, ཏེ་ཧི བི་མྦོ་ཧ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
པ་ཉྩ བྷི་སི་ཡོཏི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རི་ཏ་བྷི་སི་ཡོ. ཏཱུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧི ཨེ་ཏཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་མཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ པ་ཀྑི་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ལོ་མཾ, ས་བྦཾ ཨི་དྷ ཨུ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷི་སི་ཙྪ་ཝིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷི་སིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནི པ་ན ཨ་པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་མྦ་ལ་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ཝཱ པ་ཉྩ་གུ་ཎཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་པི ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.
ཙོ་ལ༹་བྷི་སི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ན་ཝ་ཙོ་ལ༹ཾ ཝཱ པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་ལ༹ཾ ཝཱ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནྟོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཏཱ ཙོ་ལ༹་བྷི་སི, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝཱ་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཝཱ་ཀ་བྷི་སི, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏི་ཎཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཏི་ཎ་བྷི་སི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་དྡྷ་ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཎྞཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ པ་ཎྞ་བྷི་སཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ན མི་སྶ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་སི་ཡཱ པ་མཱ་ཎ་ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི, མ་ཉྩ་བྷི་སི པཱི་ཋ་བྷི་སི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་བྷི་སི ཙ་ངྐ་མ་ན་བྷི་སི པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་བྷི་སཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨུ་ཎྞཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཏཱུ་ལ་མྤི བྷི་སི་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ‘‘མ་སཱུ་ར་ཀེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ན མ་སཱུ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི.
མ་ཉྩ་བྷི་སིཾ པཱི་ཋེ ས་ནྠ་ར་ནྟཱིཏི མ་ཉྩ་བྷི་སིཾ པཱི་ཋེ ཨ་ཏྠ་ར་ནྟི; ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་ལློ་ཀཾ ཨ་ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཙི་མི་ལི་ཀཾ ཨ་ད་ཏྭཱ. ཕོ་སི་ཏུནྟི ར་ཛ་ནེ་ན ཝཱ ཧ་ལི་དྡི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཕུ་སི་ཏཱ་ནི དཱ་ཏུཾ. བྷ་ཏྟི་ཀ་མྨནྟི བྷི་སི་ཙྪ་ཝི་ཡཱ ཨུ་པ་རི བྷ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ. ཧ་ཏྠ་བྷ་ཏྟིནྟི པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་བྷ་ཏྟིཾ.
༢༩༨. ཨི་ཀྐཱ་སནྟི རུ་ཀྑ་ནི་ཡྻཱ་སཾ ཝཱ སི་ལེ་སཾ ཝཱ. པི་ཊྛ་མ་དྡནྟི པི་ཊྛ་ཁ་ལིཾ. ཀུ་ཎྜ་ཀ་མ་ཏྟི་ཀནྟི ཀུ་ཎྜ་ཀ་མི་སྶ་ཀ་མ་ཏྟི་ཀཾ. སཱ་ས་པ་ཀུ་ཊྚནྟི སཱ་ས་པ་པི་ཊྛཾ. སི་ཏྠ་ཏེ་ལ་ཀནྟི ཝི་ལཱི་ན་མ་དྷུ་སི་ཏྠ་ཀཾ. ཨ་ཙྩུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི བི་ནྡུ བི་ནྡུ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏུནྟི པུ་ཉྪི་ཏུཾ. ག་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀནྟི ག་ཎྜུ་པྤཱ་ད་གཱུ་ཐ་མ་ཏྟི་ཀཾ. ཀ་སཱ་ཝནྟི ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཀ་སཱ་ཝཾ.
༢༩༩. ན བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པ་མེ་ཝ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་ཎྜུ་པྤཱ་ད་རཱུ་པ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ ‘‘ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ དྭཱ་ར་པཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཛཱ་ཏ་ཀ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ས་དི་ས་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ན པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི ནི་བྦི་དཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ས་ཡ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི.
༣༠༠. ཨ་ལ༹་ཀ་མ་ནྡཱཏི ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱ མ་ནུ་སྶཱ་བྷི་ཀི་ཎྞཱ. ཏ་ཡོ ག་བྦྷེཏི ཨེ་ཏྠ སི་ཝི་ཀཱ་ག་བྦྷོཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ག་བྦྷོ. ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ག་བྦྷོཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ དི་གུ་ཎ་ཏི་གུ་ཎཱ་ཡཱ་མོ དཱི་གྷ་ག་བྦྷོ. ཧ་མྨི་ཡ་ག་བྦྷོཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ག་བྦྷོ ཝཱ མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ན་ག་བྦྷོ ཝཱ.
ཀ་ལ་ངྐ་པཱ་ད་ཀནྟི རུ་ཀྑཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་མཾ བྷི་ཏྟི་པཱ་དཾ ཛི་ཎྞ་ཀུ་ཊྚ་པཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཏྠཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཀི་ཊི་ཀནྟི ཝ་སྶ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཏྠཾ ཀི་ཊི་ཀཾ. ཨུ་དྡ་སུ་དྷནྟི ཝ་ཙྪ་ཀ་གོ་མ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཙ ས་དྡྷིཾ མ་དྡི་ཏ་མ་ཏྟི་ཀཾ.
ཨཱ་ལི༹་ནྡོ ནཱ་མ པ་མུ་ཁཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་གྷ་ནཾ ནཱ་མ ཡཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ཙ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཙ པཱ་དེ་ཧི ཧ་ན་ནྟི, ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ ཨུ་བྷ་ཏོ ཀུ་ཊྚཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་དེ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘པ་གྷཱ་ན’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཀུ་ཊྚནྟི མ་ཛ྄ཛྷེ ག་བྦྷ་སྶ ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཡཱ་གཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘པ་ཀུ་ཊ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨོ་སཱ་ར་ཀནྟི ཨ་ནཱ་ལི༹་ནྡ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཾ་སཾ ད་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ད་ཎྜ་ཀེ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཚ་ད་ན་པ་མུ་ཁཾ. སཾ་སཱ་ར་ཎ་ཀི་ཊི་ཀོ ནཱ་མ ཙ་ཀྐ་ལ་ཡུ་ཏྟོ ཀི་ཊི་ཀོ.
༣༠༡. པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནནྟི པི་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པཱ་ནཱི་ཡ་དཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཨུ་ལུ༹་ངྐོ ཙ ཐཱ་ལ་ཀ་ཉྩ པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི.
༣༠༣. ཨ་པེ་སཱིཏི དཱི་གྷ་དཱ་རུ་མྷི ཁཱ་ཎུ་ཀེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྚ་ཀ་སཱ་ཁཱ་ཧི ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ དྭཱ་ར་ཐ་ཀ་ན་ཀཾ. པ་ལི་གྷོཏི གཱ་མ་དྭཱ་རེ་སུ ཝི་ཡ ཙ་ཀྐ་ཡུ་ཏྟཾ དྭཱ་ར་ཐ་ཀ་ན་ཀཾ.
༣༠༥. ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ཧི ཡུ་ཏྟཱ ར་ཐཱ ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ར་ཐཱ. ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱཏི ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ནི.
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་སཱ་ཏ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ. ནི་རཱུ་པ་དྷཱིཏི ཀི་ལེ་སུ་པ་དྷི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱུ་པ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་བྦཱ ཨཱ་ས་ཏྟི་ཡོ ཚེ་ཏྭཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཝི་ས་ཡེ་སུ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་སུ ཝཱ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. ཧ་ད་ཡེ ད་རནྟི ཙི་ཏྟེ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ. ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀནྟི ཝ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༣༠༧. ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝཱ་ཙོཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ ཨཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཾ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་རཱ་མེ ཨ་ཀཾ་སཱུཏི ཡེ ས་དྷ་ནཱ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ཨ་ཀཾ་སུ. ཡེ མ་ནྡ་དྷ་ནཱ ཙེ་ཝ ཨ་དྷ་ནཱ ཙ, ཏེ་སཾ དྷ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཨི་ཏི སོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀ་ཉྩ བྷ་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཀོ་ཊི་ས་ནྠ་རཾ ས་ནྠ་རཱ་པེ་སཱིཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ནྠ་རི. ཡེ ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ ཝཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཝཱ ཏེ་སཾ པ་རི་ཀྑེ་པ་པྤ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་ཀཾ ནི་དྷཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ཙ་ཛ་ནྟ་སྶཱ་པི མུ་ཁ་སྶ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཀོ་ཊྛ་ཀཾ མཱ་པེ་སཱིཏི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀཾ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པཱ་སཱ་དཾ མཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་སི…པེ… མ་ཎྜ་པེ ཀཱ་རཱ་པེ་སཱིཏི ཨ་པ་རཱ་ཧི་པི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཀོ་ཊཱི་ཧི ཨེ་ཏེ ཝི་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ. ཝི་པ་སྶི་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ན་བྦ་སུ་མི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ བྷཱུ་མིཾ སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀཱ་ས་ནྠ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. སི་ཁི་སྶ པ་ན སི་རི་ཝ་ཌྜྷོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཡ་ཊྛི་ས་ནྠ་རེ་ན, ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ སོ་ཏྠི་ཛོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཕཱ་ལ་ས་ནྠ་རེ་ན, ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ པ་ན ཨ་ཙྩུ་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧ་ཏྠི་པ་ད་ས་ནྠ་རེ་ན, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀཱ་ས་ནྠ་རེ་ན, ཀ་སྶ་པ་སྶ སུ་མ་ངྒ་ལོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཙྪ་པ་ས་ནྠ་རེ་ན, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ད་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ བྷཱུ་མིཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ནྠ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སཱི་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨ་ལ་མེ་ཝ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུ་ནྟི.
༣༠༨. ཁ་ཎྜནྟི བྷི་ནྣོ་ཀཱ་སོ. ཕུ་ལླནྟི ཕ་ལི་ཏོ་ཀཱ་སོ. པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་སྶ་ཏཱིཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ལ་དྡྷ་ན་ཝ་ཀ་མྨེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ནི་ཁཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ.
༣༡༠. པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ནྟྭཱཏི ཐེ་རོ ཀི་ར གི་ལཱ་ནེ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟོ ཛི་ཎྞེ ཝུ་ཌྜྷེ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ས་བྦ་པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ནྟྭཱ’’ཏི. ཨ་གྒཱ་ས་ནནྟི ཐེ་རཱ་ས་ནཾ. ཨ་གྒོ་ད་ཀནྟི ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ. ཨ་གྒ་པི་ཎྜནྟི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་པི་ཎྜཾ. ཨ་ནྟ་རཱ ས་ཏྠཱི་ནཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀ་རི་ཏྭཱ.
༣༡༥. པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སཱིཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་པི ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ་ཊི་ཡོ པ་རི་ཙྩ་ཛི.
ཝི་ཧཱ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༡༦. ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ བྷོ་ཛ་ནེ ན ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ ‘‘པ་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘མ་ཡི པ་ཝི་ས་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ན པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ན ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏི་ས་མཱི་པཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཀཱ་སེ ཀ་ཏེ ‘‘པ་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ན པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཡཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཏ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡཾ་ཀི་ཉྩི པི་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ནི་སི་ནྣཾ རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ་ཡེ་ཝ ཧི སོ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ སོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ག་ཙྪ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་ཧཱི’’ཏི. ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་ཉྷི བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཋཱ་ན་ནྟི. ས་ཙེ སོ ཨུ་ད་ཀ་མྤི ན ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏོ ཡ་ཉྩ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱ་དྷུ་ཀཾ སི་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
གི་ལཱ་ན་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པཾ སེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཀཱ་ས་བྷ་ག་ནྡ་རཱ་ཏི་སཱ་རཱ་དཱི་ཧི གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, ཁེ་ལ༹་མ་ལླ་ཀ་ཝ་ཙྩ་ཀ་པཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀུ་ཊྛི ཝཱ ཧོ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱུ་སེ་ཏི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་ད་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨིཾ ཝ་ས་ནྟེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན དུ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ར་སེ་ཡྻཱ་པི དཱ་ཏ་བྦཱ་ཝ. ཡོ་པི སི་ནེ་ཧ་པཱ་ན་ཝི་རེ་ཙ་ན་ན་ཏྠུ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦོ སོ གི་ལཱ་ནོ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྶཱ་པི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ལེ་ས་ཀ་པྤེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ཀེ་ན སཱི་སཱ་བཱ་དྷཱ་དི་མ་ཏྟེ་ན. བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཉ་ཏྭཱ.
ཨཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཐཱ
༣༡༨. སེ་ཡྻཱཏི མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སེ་ཡྻ་གྒེ་ནཱཏི སེ་ཡྻཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན, ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཡྻ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ནྟཱཏི སེ་ཡྻཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནཱ. སེ་ཡྻཱ ཨུ་སྶཱ་ར་ཡིཾ་སཱུཏི མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཝི་ཧཱ་ར་གྒཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནུ་བྷཱ་གནྟི པུ་ན ཨ་པ་ར་མྤི བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུཾ. ཨ་ཏི་མ་ནྡེ་སུ ཧི བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭེ ཏཱི་ཎི པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ཨ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦོཏི ཨ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ན དཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ག་ཧི་ཏེ ཨ་ནུ་བྷཱ་གེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རུ་ཙི་ཡཱ སོ ཨ་ནུ་བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཡེ་ན ག་ཧི་ཏོ, སོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཏཾ ཨ་ནུ་བྷཱ་གཾ ཝཱ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གཾ ཝཱ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ནི་སྶཱི་མེ ཋི་ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏ་སྶ. ཨ་ནྟོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་ན དཱུ་རེ ཋི་ཏ་སྶཱ་པི ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི. ཏཱི་སུ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧེ་སུ པུ་རི་མ་ཀོ ཙ པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ གཱ་ཧཱ ཐཱ་ཝ་རཱ.
ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀེ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་སཱ་མི་ཀཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ བ་ཧུཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ དེ་ནྟི. མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕཱ་སུཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ ལཱ་བྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨེ་ཏྠུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ན ལ་བྷཱ་མ, ནི་ཙྩཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་ཡེ་ཝ ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་ལུ་ཛྫ་ནྟ་མྤི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏཾ གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘བྷ་ནྟེ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ ག་ཎྷཱ་ཏི, དཱ་ཏ་བྦཾ; ནོ ཙེ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཐེ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶཱ་པི དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ཊྛ་མཱ་སེ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཾ. ཚ་ད་ན་བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཕུ་ལླཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི དི་ཝ་སཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ར་ཏྟིཾ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ དི་ཝ་སཾ ཁེ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ པ་ན ས་མྤ་ཏྟེ ས་ཙེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ལ་བྷ་ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མཱ་སེ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ་མཱ་སེ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་སྨིཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ནྟི ཚ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཚ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན, ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ནྟི ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན, ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ནྟི ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན, ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ས་ཀི་དེ་ཝ བ་ཧུ་པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཐཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ནཱ་མ དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི – ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཙ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སེ ཙ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཝ ཀེ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཀེ་ཙི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཾ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཾ ཝཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཾ ཝཱ ཡེ ཡ་དཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏ་དཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀེ་ན པ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཐེ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ ས་བྦེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏུ་མྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི.
བ་ཧཱུ་སུ པ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒི་སཱ་ལ་དཱི་གྷ་སཱ་ལ་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ པཱ་སཱ་ད་གྒེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. པཱ་སཱ་དེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཨོ་ཝ་ར་ཀ་གྒེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཝ་ར་ཀེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ སེ་ཡྻ་གྒེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. སེ་ཡྻ་གྒེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཨེ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ན ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་མ་ཏྟཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏ་ཉྷི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. པཱི་ཋ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཨེ་ཀཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པཱི་ཋ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝི་སྶ་མ་ཐཱ’’ཏི ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཧི ས་ཀྐཱ སཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཝ་སི་ཏུཾ. མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷ པ་ཝི་སཱ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཙེ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ནི་དྡཱ་ག་རུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ལོ ཛཱ་ཏོ, སཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རེ་ན་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ནི་དྡཱ་ག་རུ་ཀོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པཱི་ཋ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་སྶ་ཙི ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཧོ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ, དེ་ཝ་སི་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ནཱ་མ.
ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སེ པ་ན ཨ་ཏྠི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ན ཏཱ་ཝ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཧི ཏ་ཏྲ ས་མྦཱ་དྷཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ ཝཱ ན ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏེ་ན ན ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མཱ་ས་མ་ཏྟེ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝ་ས་ནྟོ ས་ཙེ ཨུ་དྡེ་ས་ཏྠི་ཀོ ཨུ་དྡེ་ས་ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ས་ཙེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡ་ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ས་ཙེ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶ་ཏི.
ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ན གོ་ཙ་ར་གཱ་མོ གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦོ, ན ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ‘‘ཏུ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་སྶ, ཨི་དཾ ཏཱ་ལ༹་ཉྩེ་ཝ སཱུ་ཙི ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར’’ནྟི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ན ཛ་གྒི་ཏྭཱ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ག་མི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ནཱ་པི ད་ཧ་རེ་ཧི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷ་ཎྜི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཚ་ཏྟཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ན ག་ནྟ་བྦཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན ཨ་ཊ་ཝི་མ་གྒེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཊ་ཝི་མ་གྒེ ཨ་ས་ཏི གུ་མྦཱ་དཱི་ནི མ་དྡ་ནྟེ་ན ན ག་ནྟ་བྦཾ, ག་མི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ པ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་མ་ན་ཝ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩ ནཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཐེ་རོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ, བྷ་ནྟེ, ས་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སུ ཙེ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི – ‘‘ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མཱ་ཡཾ, ཡ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ནི་བ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ཙེ སུ་ཏྭཱ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨི་མྤི གཱ་མེ ཛ་ནོ བྷུ་ཉྫ་ཏི ཙེ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ཙ, མཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ ས་མྨ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཉྩ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ བྷ་ནྟེ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་བྦཾ སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྦ་ཉྷེ་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ན’ནྟི ཝ་ཏྭཱ, ‘ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏྠ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. ཨི་དཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ.
ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ – པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རོ ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ. ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་དྷཱ་ན་གྷ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཙེ་ཏི་ཡེ སུ་དྷཱ་ཀ་མྨཾ མུ་དྡ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ ཏེ་ལ་མ་ཀྑ་ནཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་བྦཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨེ་ཧི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་ཛུ་ཎྷ་པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཏྠ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ? ཡ་ཏོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན ན དི་ནྣ་པུ་བྦཾ, ཏེ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ? ཀ་དཱ་ཙི ཧི མ་ནུ་སྶཱ དེ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ན དེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ན ད་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀེ གཱ་ཧི་ཏེ གཱ་ཧི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཀཱ་ལོ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཚཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་མྷ, ན ས་ཀྐོ་མ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཡཾ མ་ཡཾ པུ་བྦེ དེ་མ, ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀ་པྤཱ་སོ སུ་ལ་བྷོ, ཡཾ པུ་བྦེ དེ་མ, ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ན་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཡ་སྶ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ ཏེ་མཱ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ, ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒཾ ཛ་གྒ་ཏུ, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཛ་གྒ་ཏུ, བོ་དྷི་རུ་ཀྑེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ཏཱུ’’ཏི, ཡ་སྶ ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན གཱ་མོ པ་ཊི་ཀྐ་མྨ ཡོ་ཛ་ན་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རེ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཏེ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏེ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཝ་ས་ཏི, ཨཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ས་བྷཱ་གོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶ པ་ནེ་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཏི ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻེ དཱ་ཡ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དེ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ? ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ན་ཝ་ཧ་ཏྠཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ད་སྶཱ་མ, ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི, གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཝ་ད་ནྟི – ‘‘སཱ་ཊ་ཀཾ ན་ཏྠི; ཝ་ཏྠུ པ་ན ཨ་ཏྠི, གཱ་ཧེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི, ཝ་ཏྠུ་མྷི ས་ནྟེ་པི གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ན་ཉྷི ཧ་ཏྠེ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཡཾ ཡཾ ཀ་པྤཾ, ཏཾ ཏཾ ས་བྦཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ.
ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣཾ, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟེ་ཧི ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི སུ་བྷི་ཀྑཾ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜཾ, བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཏ་ཎྜུ་ལ་བྷཱ་གཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ སུ་ལ་བྷོ གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཏ་ཎྜུ་ལ་བྷཱ་གཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཀཱ་ལེ གྷོ་སི་ཏེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ན ཙ དྭེ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ན་ཝ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶ, ཝུ་ཌྜྷོ ཙ ན་ཝ་ཀ་སྶ གཱ་ཧེ་སྶ་ཏི. མ་ཧ་ནྟེ པ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་དི་སེ ཝི་ཧཱ་རེ ཏ་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛ་པི སོ་ལ༹་ས་པི ཛ་ནེ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ ས་མྨུ་ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏེ་ཧི ས་མྨ་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ, ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རཾ བོ་དྷི་གྷ་རཾ ཨཱ་ས་ན་གྷ་རཾ ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཨ་ཊྚོ དཱ་རུ་ཨ་ཊྚོ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི ཨི་ཊྛ་ཀ་སཱ་ལཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སཱ་ལཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ པཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ལོ༹ མ་གྒོ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི, ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ པཱ་སཱ་དོ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཱ མ་ཎྜ་པོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ཙ ‘‘པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ སེ་ཡྻཱ ག་ཎེ་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ས་ངྒྷི་ཀོ ཙ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་ཏ་རོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷཾ ཧོ་ཏི, ད་ས ཝཱ དྭཱ་ད་ས ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷ་ནྟི, ཏཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སུ ཨ་ལཱ་བྷ་ཀེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, མ་ནུ་སྶཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཝཱ་ས་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཾ དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏི – ‘‘མཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧེ་ཐ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ཐ, ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏུ’’’ནྟི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ, པ་ཙྩ་ཡོ མ་ནྡོ, ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ཙ ས་མྨ་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ག་ཎྷ་ཐ པ་ཙྩ་ཡཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་སུ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི, ‘‘པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི, ‘‘ག་ཎྷཱ་མི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི, ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ག་ཧི་ཏཾ ཝོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ག་ཧི་ཏཾ མེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ག་ཎྷི་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཨ་ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ, ས་ཏུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་ཨཱ་ལ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཡོ་པི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ བྷི་ཀྑུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ དཱི་གྷ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ‘‘ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཛ་གྒི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི, ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནཾ སུ་ཛ་གྒི་ཏ་ཏ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྠི, སོ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ’ཏི. ཏེ་ན ‘ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཉྙཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་ས་ཏི, ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶ་སྶ ཙ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ་སཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན་ཏྠི; ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ནེ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
མ་ནུ་སྶཱ ཐཱུ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟི, ཐཱུ་པོ ནཱ་མ ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྶ ས་མཱི་པེ རུ་ཀྑེ ཝཱ མ་ཎྜ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཾ. བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་བོ་དྷི་གྷ་ར་ཨཱ་ས་ན་གྷ་ར་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཨ་ཊྚ་དཱ་རུ་ཨ་ཊྚ་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ལ༹་ཀ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མཱ་ལ༹་ཀེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་མི་དཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀེ་ན པ་ན པཱ་ཊི་པ་ད་ཨ་རུ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པུ་ན ཨ་རུ་ཎཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི ཏཱ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ད་ཉྷི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པཱ་ཏོ་ཝ གཱ་ཧི་ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨ་ཉྙོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙཱ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ‘‘ག་ཧི་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏོ ས་ངྒྷོ, ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཝི་ཧཱ་རོ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཐ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡོ བ་ནྡྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. སུ་ལ་བྷཱ ཙེ ད་ཎྜ་ཀཱ ཙེ་ཝ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཚ པ་ཉྩ མུ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡོ, དྭེ ཏི་སྶོ ཡ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡོ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. དུ་ལླ་བྷཱ ཙེ ཧོ་ནྟི, དྭེ ཏི་སྶོ མུ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡོ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨུ་ཀྐཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏ་བྦཱ. ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཀ་སཱ་ཝ་པ་རི་བྷ་ཎྜཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི པ་ན ‘‘ན ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ན ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ས་བྦེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏེ པ་པ་ཉྩཱ. ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་བྦེ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟུ, སེ་ཡྻཾ ཨ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟུ, མཱུ་ག་བྦ་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟུ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཏཱ་པི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ལ་བྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ – པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་དྡྷ་མྨཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི; ཏ་སྨཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་དྡི་ས་ཐ, ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཐ, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ, པ་དྷཱ་ན་གྷ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་ས་ཐ, ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཐ, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ, དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ ས་མི་དྡྷཾ ཀ་རོ་ཐ, པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ, སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཐ, སོ་དྷེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡཾ དེ་ཐ, ཨེ་ཀོ་པི ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་ཀྐོ་ཐ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ཐ. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ར་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ཋ་མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཾ. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་པི ས་བྦ་པ་ལི་བོ་དྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ, བྷ་སྶེ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཀ་ཐཾ ད་ས་ཨ་སུ་བྷ་ད་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ཐ་ཉྩ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པི་ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཱ – ‘‘ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་པི་སུ་ཎ་ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི མཱ ཝ་ད་ཐ, དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ སཱི་ལཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་རཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ནྟཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བོ་དྷིཾ ཝཱ ཝ་ནྡ་ནྟེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ལཾ ཝཱ པཱུ་ཛེ་ནྟེ་ན པ་ཏྟཾ ཝཱ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པ་ནྟེ་ན ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཉྙུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ཝཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཀ་ཐཱ ཝཱ ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ, ར་ཀྑི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ སེ་ཁི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ པཱུ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བ་ཧུ་ཀཱ་པི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ པ་ན ས་ཙེ ཀཱ་ལཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ ཀོ་ཙི ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ན་ཝ་ཀོ ཙེ ཧོ་ཏི, ས་མྨ་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ས་ཙེ བྷ་ནྟེ ཨི་ཙྪ་ཐ, པ་ཋ་མ་བྷཱ་གཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི, ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན པུ་བྦེ གཱ་ཧི་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཝཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ལ་ཏྠུཾ, ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ས་མ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན པ་ན ས་མ་ཀེ ལ་དྡྷེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ ཨ་ནུ་བྷཱ་གོ ཐེ་རཱ་ས་ནེ དཱ་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ལཱ་བྷེ ས་ཏི ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཧོ་ཏི, དྭཱི་སུ་པི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་སུ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ལ་མ་ནྟཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟཱ ས་བྦེ་ཝ ཀི་ལ་མཱ་མ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ དྭེ་བྷཱ་གཱ ཧོ་མ, ཡེ་སཾ ཉཱ་ཏི་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སུ ཡེ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. སཱ་དི་ཡ་ནྟཱ་པི ཧི ཏེ ནེ་ཝ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ སཱ་མི་ནོ, ཁཱི་ཡ་ནྟཱ་པི ཙ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ནེ་ཝ ཨ་དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ – ‘ས་བྦེ་སཾ ནོ ཨི་དྷ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’ཏི. ཏ་ཉྩེ ཨེ་ཀོ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, སུ་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ; ནོ ཙེ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཀ་ཏི་ཀཱ སུ་ཀ་ཏཱ. པ་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཙེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཉྩ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཉྩ ཨི་མེ་སཾ དཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ གཱ་ཧི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཾ ཏེ་ས་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཏེ་མཱ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒ་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཛ་གྒི་ཏྭཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑེ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟོ་པི ཝི་བྦྷ་ནྟོ་པི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷ་ཏི་ནི་ཝི་ཊྛ་ཉྷི ཏེ་ན ཀ་ཏཾ. ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝི་བྦྷ་ནྟོ་པི ལ་བྷ་ཏེ་ཝ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏཾ པ་ན ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ས་ཙེ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ དི་སཾ་ག་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ཏཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི, ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶེ ས་མྨུ་ཁཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྠ་བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ཡ་སྶ གཱ་ཧི་ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་སཱ་མི་ཀ་སྶ པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ད་ཡོ བ་ཧཱུ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ དེ་མཱ’’ཏི དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, སེ་སཱ་ནི ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ་ན བ་ཧཱུ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ དྭེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནི – པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ གཱ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡོ ཐེ་རཱ་ས་ནེ. སོ ཨེ་ཀཾ ད་ས་ཧ་ཏྠཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠཾ སཱ་ཊ་ཀཾ པེ་སེ་ཏི ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཝ་ར་བྷཱ་གཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བྷཱ་གོ ཐེ་རཱ་ས་ནེ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་བྷོ་པི གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏི, ཡཾ ཡ་སྶ དི་ནྣཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཧོ་ཏི.
ཨི་ཏོ པ་རཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡོ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ གྷ་རེ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ ཙེ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཀ་སྶ པ་ཏྟ’ནྟི, ‘སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶཱ’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཡ་སྶ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་ཏྟཾ, སོ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ ཙེ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘ཀ་སྶ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་ཏྟ’ནྟི, ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏེ ཝ་ད་ནྟི – ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་མཱ’ཏི, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ དེ་ནྟི, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི. ཨི་དཾ ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ.
སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༡༩. ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ – ཏ་ཏྠ ཏ་ཡཱ མོ་གྷ་པུ་རི་ས ག་ཧི་ཏཾ ཨི་དྷ མུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཏ་ཡཱ ག་ཧི་ཏཾ ཏ་ཏྲ མུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཡཾ ཏ་ཡཱ ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཏེ ག་ཎྷ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷ མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་དྷ དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མུ་ཉྩཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན པ་ན ཏཾ ཏ་ཏྲཱ་པི མུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ་ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ག་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ག་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་ལ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཨཱ་ལ་ཡེ་ན ག་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཨཱ་ལ་ཡེ་ན ཨཱ་ལ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ག་ཧ་ཎེ་ན པུ་རི་མཾ ག་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨ་པ་རོ ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ག་ཧ་ཎེ་ན པུ་རི་མོ ཨཱ་ལ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨེ་ཀོ ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ དཱ་ནི ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཙྩ་སྶ ཨཱ་ལ་ཡེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཎཾ ཨཱ་ལ་ཡེ་ན ཝཱ ཨཱ་ལ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ པ་ཙྪི་མེ ག་ཧ་ཎེ ཝཱ ཨཱ་ལ་ཡེ ཝཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡོ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝ་སི་སྶཱ་མི; ནོ ཙེ, ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨ་ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༢༠. ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་རོ ནཱ་མ ཡོ དྭཱི་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཝཱ ད་ཧ་ར་ཏ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཝ་སྶེ་ན མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཝཱ ད་ཧ་ར་ཏ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡོ ཝཱ ས་མཱ་ན་ཝ་སྶོ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨི་མེ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ དྭེ དྭེ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཡཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཝཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་པི ཕ་ལ་ཀ་ཁ་ཎྜེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱ་པི ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཧ་ཏྠི་ན་ཁ་ཀནྟི ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ; ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་སྶ ཀི་རེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་བྦཾ པཱ་སཱ་ད་པ་རི་བྷོ་གནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནི ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊ་པཱ་ནཱི་ཡ་ས་རཱ་ཝཱ་ནི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ, ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘པཱ་སཱ་ད་སྶ དཱ་སི་དཱ་སཾ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུཾ གོ་མ་ཧིཾ་སཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ག་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, པཱ་སཱ་དེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་ས་ནེ པ་ན གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊ་ནི་ཧཱ་རེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་ཏྲཱ་པི ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ
༣༢༡. པ་ཉྩི་མཱ་ནཱིཏི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ, ས་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ པུ་པྥཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཕ་ལཱ་རཱ་མོ ཝཱ. ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སོ; ཏེ་སུ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མེ་སུ ཝི་ན་ཊྛེ་སུ ཏེ་སཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ. ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པཱ་སཱ་དཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སོ. མ་ཉྩོ ནཱ་མ – མ་སཱ་ར་ཀོ, བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོ, ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཉྩཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. པཱི་ཋཾ ནཱ་མ མ་སཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. བྷི་སི ནཱ་མ ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི ནཱ་མ ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧེ་ན ཝཱ ཏ་མྦ་ལོ་ཧེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ལོ་ཧེ་ན ཀ་ཏཱ ཀུ་མྦྷཱི. ལོ་ཧ་བྷཱ་ཎ་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན བྷཱ་ཎ་ཀནྟི ཨ་ར་ཉྫ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝཱ་ར་ཀོཏི གྷ་ཊོ. ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཀ་ཊཱ་ཧ་མེ་ཝ. ཝཱ་སིཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ལླིཨཱ་དཱི་སུ ཙ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ –
དྭི་ས་ངྒ་ཧཱ་ནི དྭེ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧཾ;
ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ན་ཝ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ཊྛ་བྷེ་ད་ནཾ.
ཨི་ཏི པ་ཉྩ་ཧི རཱ་སཱི་ཧི, པ་ཉྩ་ནི་མྨ་ལ་ལོ་ཙ་ནོ;
པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཝི་དྷཾ ནཱ་ཐོ, ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཀཱ་ས་ཡི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ – ཨི་ད་ཉྷི ས་བྦ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཨི་དྷ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ, ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ན –
‘‘ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡཾ, པ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཧེ་སི་ནཱ;
ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི,
པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༧༩) –
ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་སྨཱ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་ཉྩ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཙ ཐཱ་ཝ་རཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན ཙ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཐཱ་ཝ་རེ པ་ན ཁེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་རཱ་མེ་ན པ་ན ཨཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ན་ཡོ – ས་ངྒྷ་སྶ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་རཱ་མོ དཱུ་རེ ཧོ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཝཱ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཁཱ་ད་ནྟི. ཡ་མྤི ན ཁཱ་ད་ནྟི, ཏ་ཏོ ས་ཀ་ཊ་ཝེ་ཏ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མེ་ཝ ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཏ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ ཨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀེ་ན ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཏཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་ངྒྷེ་ན ‘‘རུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ རུ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཁུ་དྡ་ཀོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཏ་ར་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཡཾ དེ་ཏི. ས་ཙེ་པི ས་མ་ཀ་མེ་ཝ དེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏ་རཱ རུ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧུ་ཏ་རཱ རུ་ཀྑཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏུ, ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ན ཏཱ་ཝ ཕ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཀི་ཉྩཱ་པི ན ག་ཎྷ་ནྟི, ན ཙི་རེ་ན ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཏཱ་ཝ ཕ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ནྟི, ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་པི ཝི་ཧཱ་རོ་པི ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པི ཨཱ་རཱ་མེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི.
ཀ་ཐཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ? ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ གེ་ཧཾ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་སཱ་དོ, ཨུ་བྷོ་པི ཨ་གྒྷེ་ན ས་མ་ཀཱ, ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་ན པཱ་སཱ་དེ་ན ཏཾ གེ་ཧཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙེ མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ གེ་ཧཾ ཧོ་ཏི, ‘‘མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཝ་སི་ཏུཾ, ཨི་དཾ པ་ན སཱ་རུ་པྤཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི; ཨེ་ཝ་མྤི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ མ་ཧ་གྒྷ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པི ཨཱ་རཱ་མོ་པི ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་པི ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙ མ་ཧ་གྒྷེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་གྒྷེ་ན ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ པ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀཾ ཝཱ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀེ་ཧི པཾ་སྭཱ་གཱ་ར་ཀེ་སུ ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཝཱ མ་ཉྩ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ས་བྦེ ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཏ་བྦཱ, པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ན ན དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མ་ཉྩེ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣ་མ་ཉྩོ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ དཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཙེ བ་ཧཱུ མ་ཉྩཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཉྩེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི; ཡ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཏ་བྦོ. མ་ཧ་གྒྷེ་ན ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ མ་ཉྩེ་ན ཨ་ཉྙཾ མ་ཉྩ་ས་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཉྩེ་ན མ་ཉྩོ་ཡེ་ཝ, ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི་པི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནེ་སུ་པི. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྱི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ མ་ཧ་གྒྷཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜུ་པ་གཾ པ་ན བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི ལོ་ཧ་བྷཱ་ཎ་ཀཾ ལོ་ཧ་ཀ་ཊཱ་ཧ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྷ་ན་ཀཱ་ནི་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ལོ་ཧ་ཝཱ་ར་ཀོ པ་ན ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ་ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏོ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀོ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. པཱ་དོ ཙ ནཱ་མ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཉྩ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ག་ཎྷ་ན་ཀོ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ལོ་ཧ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི་པི བྷི་ངྒཱ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཨུ་ལུ༹་ངྐ་ད་བྦི་ཀ་ཊ་ཙྪུ་པཱ་ཏི་ཏ་ཊྚ་ཀ་ས་ར་ཀ་ས་མུ་གྒ་ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླ་དྷཱུ་མ་ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཝཱ ས་བྦཱ་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི. པ་ཏྟོ, ཨ་ཡ་ཐཱ་ལ་ཀཾ, ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཐཱ་ལ་ཀ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ན བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི. ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏི ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀཾ་ས་ལོ་ཧཱ་དི་བྷཱ་ཛ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་མྤི ཧི པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊ་ནི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏིཾ ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེ – ཨ་ཉྫ་ནཱི, ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ, ཀ་ཎྞ་མ་ལ་ཧ་ར་ཎཱི, སཱུ་ཙི, པ་ཎྞ་སཱུ་ཙི, ཁུ་དྡ་ཀོ, པི་པྥ་ལ་ཀོ, ཁུ་དྡ་ཀཾ, ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀཾ, ཀུ་ཉྩི་ཀཱ, ཏཱ་ལ༹ཾ, ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི ཝེ་དྷ་ཀོ, ན་ཏྠུ་དཱ་ནཾ, བྷི་ནྡི་ཝཱ་ལོ, ལོ་ཧ་ཀཱུ་ཊོ, ལོ་ཧ་ཀུ་ཊྚི, ལོ་ཧ་གུ་ལོ༹, ལོ་ཧ་པི་ཎྜི, ལོ་ཧ་ཙ་ཀྐ་ལི་ཀཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. དྷཱུ་མ་ནེ་ཏྟ་ཕཱ་ལ་དཱི་པ་རུ་ཀྑ་དཱི་པ་ཀ་པ་ལླ་ཀ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་དཱི་པ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི ཝཱ བྷི་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ལོ་ཧ་ཁི་ལ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཱ་ནི ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཱ་ནི་པི པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི, ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི ཝཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཏི་པུ་བྷ་ཎྜེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཁཱི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཱ་ནི ཏ་ཊྚ་ཀ་ས་ར་ཀཱ་དཱི་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི་ཡེ་ཝ.
གྷ་ཊ་ཀོ པ་ན ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝཱ པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་ཧཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཛཱ་ཏི་ཕ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི་པི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ན ཨཱ་མཱ་ས་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མྤི ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཙྪུ་ཏ་ཙྪ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ མ་ཧཱ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཏ་ཏོ མ་ཧ་ཏྟ་རཱི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏཱ ཝཱ་སི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ཕ་ར་སུ པ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝེ་ཛྫཱ་ནཾ སི་རཱ་ཝེ་དྷ་ན་ཕ་ར་སུ་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ཀུ་ཋཱ་རི་ཡཾ ཕ་ར་སུ་ས་དི་སོ ཨེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཡཱ པ་ན ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ. ཀུ་དཱ་ལོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་མུ་ཁཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ དོ་ཎི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཝ་ངྐཾ ཝཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ད་ཎྜ་ཀ་ཝེ་དྷ་ན་མྤི ད་ཎྜ་བ་དྡྷཾ ཙེ, ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ད་ཎྜ་ཁ་ཎ་ན་ཀཾ པ་ན ཨ་ད་ཎྜ་ཀཾ ཕ་ལ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཡཾ ས་ཀྐཱ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ, ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. སི་ཁ་ར་མྤི ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ནི དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ ཙ གྷ་རེ ད་ཌྜྷེ ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ ཝི་ལུ་ཏྟེ ‘‘དེ་ཐ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ, པུ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ; ཨ་ནཱ་ཧ་ར་ནྟཱ་པི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ.
ཀ་མྨཱ་ར་ཏ་ཊྚ་ཀཱ་ར་ཙུ་ནྡ་ཀཱ་ར་ན་ལ༹་ཀཱ་ར་མ་ཎི་ཀཱ་ར་པ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི་མུ་ཊྛི་ཀ་ས་ཎྜཱ་ས་ཏུ་ལཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ལོ་ཧ་མ་ཡ་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་ངྒྷེ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི. ཏི་པུ་ཀོ་ཊྚ་ཀ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏི་པུ་ཀོ་ཊྚ་ཀ་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ་པི ཏི་པུ་ཙྪེ་ད་ན་ས་ཏྠ་ཀཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙྪེ་ད་ན་ས་ཏྠ་ཀཾ, ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཙ་མྨ་ཚི་དྡ་ན་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནི. ན་ཧཱ་པི་ཏ་ཏུ་ནྣ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ་པི ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རིཾ མ་ཧཱ་ས་ཎྜཱ་སཾ མ་ཧཱ་པི་པྥ་ལ་ཀ་ཉྩ ས་བྦཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི.
ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་ཏྟ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཝ་ལླི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཱ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, སཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ ས་ཙེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཧོ་ཏི, པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི; ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏི. སུ་ཏྟ་མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་ར་ཙ་མྨ་མ་ཡཱ ར་ཛྫུ་ཀཱ ཝཱ ཡོ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ ཝཱ་ཀེ ཙ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་རེ ཙ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ ཝཱ དྭི་ཝ་ཊྚཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. སུ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་རཱ ཙ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཡེ་ཧི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ར་ཛྫུ་ཀ་ཡོ་ཏྟཱ་དཱི་ནི དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཧ་ར་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.
ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ་པི ཝེ་ལུ༹ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣོ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏོ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, སོ་པི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹ པ་ན ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི, ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ད་ཎྜ་ཀོ, ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜོ, ཚ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ. ད་ཌྜྷ་གེ་ཧ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ཝེ་ལུ༹ཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ས་མ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ ཐཱ་ཝ་རཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཾ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀ་མྤི ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏ་བྦོ, ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་ན པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ. དེ་ས་ནྟ་རཾ ག་ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ.
ཏི་ཎནྟི མུ་ཉྫཾ པ་བྦ་ཛ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏི་ཎཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཏི་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དེ་ནྟི; ཏ་སྨཱ པ་ཎྞ་མྤི ཏི་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཨི་ཏི མུ་ཉྫཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི མུ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ཏི་ཎཾ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཙ ཨེ་ཀཾ པ་ཎྞ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ བ་ཧཱ་རཱ་མེ ས་ངྒྷ་སྶ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཛཱ་ཏ་ཏི་ཎཾ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ཌྜྷ་གེ་ཧ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི རི་ཏྟ་པོ་ཏྠ་ཀོ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ.
མ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཀ་ཏི་མ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ ཝཱ སུ་དྷཱ ཝཱ ས་ཛྫུ་ར་ས་ཀ་ངྒུ་ཊྛ་སི་ལེ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི, དུ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝཱ དི་ནྣཾ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ཏཱ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཀྐ་མ་ཏྟཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཏ་མྤི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ནི་ཊྛི་ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧི་ངྒུ་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀ་ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལ་ཉྫ་ནཱ་ནི པ་ན བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནི.
དཱ་རུ་བྷ་ཎྜེ ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ་པི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་ཀོ དཱ་རུ་དུ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣོ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་མྤི དཱ་རུ་ཝེ་ལུ༹་ཙ་མྨ་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་ཝི་ཀ་ཏིཾ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ, ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ, ས་ཏྟ་ངྒོ, བྷ་དྡ་པཱི་ཋཾ, པཱི་ཋི་ཀཱ, ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་ཀ་པཱི་ཋཾ, ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པཱི་ཋཾ, ཕ་ལ་ཀཾ, ཀོ་ཙྪཾ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ་ནྟི ཨི་མེ་སུ ཏཱ་ཝ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ, ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋེ་ན ཙེ་ཏྠ ཀ་ད་ལི་པ་ཏྟཱ་དི་པཱི་ཋཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨ་ཨོ་ན་དྡྷ་མྤི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཾ, ཀོ་ཙྪ་ཀཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ.
ཝ་ངྐ་ཕ་ལ་ཀཾ, དཱི་གྷ་ཕ་ལ་ཀཾ, ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ, གྷ་ཊྚ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ, གྷ་ཊྚ་ན་མུ་གྒ་རོ, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ག་ཎྛི་ཀཱ, ད་ཎྜ་མུ་གྒ་རོ, ཨ་མྦ་ཎཾ, ར་ཛ་ན་དོ་ཎི, ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀོ, དཱ་རུ་མ་ཡོ ཝཱ ད་ནྟ་མ་ཡོ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་མ་ཡོ ཝཱ ས་པཱ་ད་ཀོ་པི ཨ་པཱ་ད་ཀོ་པི ས་མུ་གྒོ, མ་ཉྫཱུ་སཱ, པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ ཀ་ར་ཎྜོ, ཨུ་ད་ཀ་དོ་ཎི, ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ, ཨུ་ལུ༹་ངྐོ, ཀ་ཊ་ཙྪུ, པཱ་ནཱི་ཡ་ས་རཱ་ཝཾ, པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ་པི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ངྒྷེ དི་ནྣཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ས་ངྑ་ཐཱ་ལ་ཀཾ པ་ན བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ དཱ་རུ་མ་ཡོ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦོ.
པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀ་མ་ཎྜ་ལཾ དཱ་རུ་མ་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཙོ་ལ༹་པ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡཾ ཝཱ ས་བྦཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོ པ་ཏྟ་པི་དྷཱ་ནཾ, ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ, བཱི་ཛ་ནཱི, ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ, པ་ཙྪི, ཡ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི མུ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ་པི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ དཱ་རུ་ཝེ་ལུ༹་པ་ཎྞ་ཙ་མྨཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ.
ཐ་མྦྷ་ཏུ་ལཱ་སོ་པཱ་ན་ཕ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ དཱ་རུ་མ་ཡཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་ར་རཱུ་པཾ, ཡོ ཀོ་ཙི ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀོ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ, ས་བྦཾ ས་ངྒྷེ དི་ནྣཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་མྨཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཱ་ནི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་བྦཾ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙ་མྨཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ, མུ་ས་ལཾ, སུ་པྤཾ, ནི་ས་དཾ, ནི་ས་ད་པོ་ཏོ, པཱ་སཱ་ཎ་དོ་ཎི, པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ, ཏུ་རི་ཝེ་མ་བྷ་སྟཱ་དི ས་བྦཾ པེ་ས་ཀཱ་རཱ་དི་བྷ་ཎྜཾ, ས་བྦཾ ཀ་སི་བྷ་ཎྜཾ, ས་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཡཱ་ནཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. མ་ཉྩ་པཱ་དོ, མ་ཉྩ་ཨ་ཊ་ནཱི, པཱི་ཋ་པཱ་དོ, པཱི་ཋ་ཨ་ཊ་ནཱི, ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ད་ཎྜཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཏ་ཙྪ་ན་ཀ་མྨཾ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་ཙྪི་ཏ་མ་ཊྛཾ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་སི་ཡཱ པ་ན ད་ཎྜོ ཚ་ཏྟ་མུ་ཊྛི་པ་ཎྞཾ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎོ པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཏོ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཏུ་མྦཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་གྷ་ཊོ ལཱ་བུ་ཀ་ཏུ་མྦཾ ལཱ་བུ་གྷ་ཊོ ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་ཏུ་མྦ་ནྟི ས་བྦ་མེ་ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ.
ཧ་ཏྠི་ད་ནྟོ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་སཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏ་ཙྪི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མ་ས་དི་སོ་ཡེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏ་ཙྪི་ཏ་ནི་ཊྛི་ཏོ་པི ཧི་ངྒུ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོ ཨ་ཉྫ་ན་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོ ག་ཎྛི་ཀཱ ཝི་དྷོ ཨ་ཉྫ་ནཱི ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྪ་ནཱི་ཏི ཨི་དཾ ས་བྦཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ.
མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜེ ས་བྦཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཾ གྷ་ཊ་པི་ཋ་རཱ་དི་ཀུ་ལཱ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་ཊཱ་ཧཾ དྷཱུ་མ་དཱ་ན་ཀཾ དཱི་པ་རུ་ཀྑ་ཀོ དཱི་པ་ཀ་པ་ལླི་ཀཱ ཙ་ཡ་ནི་ཊྛ་ཀཱ ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱ ཐཱུ་པི་ཀཱ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཏོ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎོ པ་ན གྷ་ཊ་ཀོ པ་ཏྟཾ ཐཱ་ལ་ཀཾ ཀ་ཉྩ་ན་ཀོ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ. ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜེ; ཨེ་ཝཾ ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེ་པི ཀུ་ཎྜི་ཀཱ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ.
ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ཝ་ཀ་མྨ་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༢༣. བྷ་ཎྜི་ཀཱ་ཊྛ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱཏི དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་པོ་ཏ་བྷ་ཎྜི་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ་ན. པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི གོ་མ་ཡ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་སཱ་ཝ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཨི་དཾ ཡཱ་ཝ་སྶ ཙི་ཏ་ཀ་དྷཱུ་མོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལེ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ དེ་ནྟི. ཝི་པྤ་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་པྤ་ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ ན ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི. གོ་པཱ་ན་སཱི་སུ པ་ན ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་སུ བ་ཧུ་ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན དཱ་ཏ་བྦོ, ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི. ཁུ་དྡ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝ་སྶི་ཀནྟི ཀ་མྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙ་ཏུ་ཝ་སྶི་ཀཾ, པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠེ པ་ཉྩ་ཝ་སྶི་ཀཾ, ཚ་ཧ་ཏྠེ ཚ་ཝ་སྶི་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ཏྟ་ཊྛ་ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ཏྟ་ཊྛ་ཝ་སྶི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན སོ ན་ཝ་ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏི ན་ཝ་ཝ་སྶི་ཀ་མྤི དཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧ་ལླ་ཀེ པ་ན ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ པཱ་སཱ་དེ ཝཱ ད་ས་ཝ་སྶི་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀཾ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ པ་ན ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀེ ཝཱ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་ས་དི་སེ་པི དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི.
ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཛཱི་ར་ཏི, ཨཱ་ཝཱ་ས་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཾ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ ཏེ ན་སྶ་ཏི, ཛ་གྒ་ཐ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་ས’’ནྟི. ས་ཙེ སོ ན ས་ཀྐོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཉཱ་ཏཱི ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཝཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏེ་པི ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ས་ངྒྷི་ཀེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ. བ་ཧཱུ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ས་ཎྛཱ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
དུ་བྦྷི་ཀྑེ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ས་བྦེ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ན་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ཧི སེ་སཱ་ཝཱ་སཱ ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ་ཡེ་ཝ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ས་ཏི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་གྒཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏི་བྷཱ་གཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གཾ ཝཱ ད་ཏྭཱ་པི ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ‘ཐ་མྦྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ, བ་ཧུ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཛ་གྒ; ཨེ་ཝ་མྤི ཧི ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ཀ་ཊྛ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཛ་གྒི་ཏོ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཛཱི་ཝ་ནྟེ པུ་གྒ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི, མ་ཏེ ས་ངྒྷི་ཀོ་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏི་བྷཱ་གཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛ་གྒ་ན་ཀེ པ་ན ཨ་ས་ཏི ‘ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཨི་ད་མྤི ཙ ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷི་ཀཾ བྷཱུ་མིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཡེ་ན སཱ བྷཱུ་མི པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏཱ, སོ སཱ་མཱི. ཨུ་བྷོ་པི པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ་ཡེ་ཝ སཱ་མཱི. སོ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཙེ བ་ཧུཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ན ཏཱ་དི་སེ པ་ཊི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཝ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཀ་ཏཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཨཱ་ཝཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཚཱ་ཡཱུ་པ་ག་ཕ་ལཱུ་པ་ག་རུ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཧཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. པུ་གྒ་ལི་ཀཱ ཙེ ཧོ་ནྟི, སཱ་མི་ཀཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ; ནོ ཙེ དེ་ནྟི, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘རུ་ཀྑ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀ་མཱུ་ལཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཧཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.
ཡོ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀ་ཝ་ལླི་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་མེ་ན ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི; ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ. པཱ་སཱ་དོ ཙེ ཧོ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དོ ས་ངྒྷི་ཀོ; ཨུ་པ་རི པུ་གྒ་ལི་ཀོ. ས་ཙེ སོ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ལ་བྷ་ཏི. དྭེ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏི – ཨེ་ཀཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ, ཨེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ན ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ཡཾ ཝཱ པ་མུ་ཁཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, བ་ཧི་ཀུ་ཊྚེ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ས་ངྒྷ་སྶ, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཏ་སྶ. ཨ་ཐ མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་ས་མཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པ་དེ པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནི་སྶ་རོ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷོ.
ཨེ་ཀཾ ཝ་ར་སེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ན་ཝ་ཀ་མྨ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཝ་ར་སེ་ཡྻཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ པ་ཀྐ་མ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝེ་ཏནྟི པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ; ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི.
ན་ཝ་ཀ་མྨ་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ་པ་ཊི་བྷོ་ག་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༢༤. ནཱ་ཏི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཧ་རི་ཏྭཱ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཡཾ ཏ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི, ཏ་སྶ གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ, ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ སུ་ན་ཊྛཾ, ཛི་ཎྞཾ སུ་ཛི་ཎྞཾ. ས་ཙེ ཨ་རོ་གཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ས་ངྑ་ཏེ པུ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ན་ཊྛཾ ཝཱ ཛི་ཎྞཾ ཝཱ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་ཏེ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་ཙེ ཏ་ཏོ གོ་པཱ་ན་སི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཡོ་ཛེ་ནྟི, སུ་ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི. པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཡོ་ཛེ་ནྟེ་ཧི པ་ན མཱུ་ལཾ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. པུ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ སུ་ན་ཊྛཾ, ཛི་ཎྞཾ སུ་ཛི་ཎྞཾ. ཨ་རོ་ག་ཉྩེ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི པ་ཊི་དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི་ཡེ་ཝ.
ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཏྠ ས་མ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཙ་ཀྐ་ལི་ཀནྟི ཀ་མྦ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙ་ཀྐ་ལི་ཀཾ. ཨ་ལླེ་ཧི པཱ་དེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མི ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་སི་ནེ་ཧ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཨུ་ད་ཀཾ, ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནིཾ པ་ན ཨ་ལླ་པཱ་དེ་ཧི་པི ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནེ་ན དྷོ་ཏ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཙོ་ལ༹་ཀེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏུནྟི སུ་དྷཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ པ་རི་བྷ་ཎྜ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ས་ཙེ ཏ་ཊྚི་ཀཱ ཝཱ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཙོ་ལ༹་ཀེ་ན པཱ་དཱ ཝེ་ཋེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི པ་ཎྞ་མྤི ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀི་ཉྩི ཨ་ན་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡ་དི པ་ན ཏ་ཏྠ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ་པི བྷཱུ་མི་ཡཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་དེ་ཧི་པི ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི, ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ན བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ བྷི་ཏྟཱིཏི སེ་ཏ་བྷི་ཏྟི ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བྷི་ཏྟི་མེ་ཝ, དྭཱ་ར་མྤི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་མྤི ཨ་པ་སྶེ་ན་ཕ་ལ་ཀ་མྤི པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷ་མྤི རུ་ཀྑ་ཏྠ་མྦྷ་མྤི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀཱཏི དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ དྷོ་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟི. ‘‘དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. དྷོ་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏཾ བྷཱུ་མིཾ ཝཱ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ས་ངྒྷི་ཀ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ་ཝ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏོ་པི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ས་ངྐུ་ཊི་ཏེ ཀོ་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝོ མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཕུ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ལོ་མེ་སུ པ་ན ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ན ཨ་པ་སྶ་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལེ་ཧི པ་ན ཕུ་སི་ཏུཾ ཝཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ
༣༢༥. ན ས་ཀྐོ་ནྟི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུནྟི ས་ཀ་ལ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ…པེ… ད་ས ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡེ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་པ་རེ ཏ་ཐེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་པ་རེ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ, ཨ་པ་རེ པ་ཀྑི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡཱ་མེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ དྭི་ནྣཾ ཝཱ…པེ… ད་ས་ནྣཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ནྟི ཨི་མཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ པ་ཏྟཱ་ནི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ ས་ཙེ་པི དུ་བྦྷི་ཀྑེ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, སུ་བྷི་ཀྑེ ཛཱ་ཏེ པ་ན པུ་ན ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མྤི ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟེ ཋི་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཛྫ ད་ས དྭཱ་ད་ས དི་ཝ་སཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ན ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་མྷེ་ཧི ན ལ་དྡྷཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ
ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཡཾ ན་ཡོ – ར་ཉྙཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི པ་ཧི་ཏེ ཀཱ་ལཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ; ནོ ཙེ, ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒཾ ར་ཀྑ་ནྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟི; ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནཾ གཱ་ཧི་ཡ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཋི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧུཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟེ་སུ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ནྟི, པ་རི་སཱ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ནཱ་མ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ དི་ནྣེ་པི པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ པ་ན ཐེ་རཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་ཏོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནེ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཧི་ཎཱ་ཏི ‘‘སྭེ་པི ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ པ་ཧི་ཎ་ཐཱ’’ཏི, ཏེ་ན སོ ཨ་ཏྠོ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་མུ་སྶ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ ས་ར་ཏི, ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཡཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛ་ཀེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཀ་ཏི་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝ་སེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན ཏཱ་དི་སེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ཨ་ས་ཏི བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ན་ཝཾ ཋི་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ས་ར་ནྟེ་ན ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་རི་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཨ་གཱ་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཧི ཨེ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.
ས་ཙེ ས་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཀོ་ཙི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏི, ཡཱ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏཱ་ནཾ དི་ནྣཾ པ་ན ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ བྷ་ནྟེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་དྡི་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ན་ཡེ་ན དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་པི ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཝཱ ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཀོ་ཙི ས་ངྒྷུ་དྡེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ, ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ, ནཱ་ནཱ་གྷ་རཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ, ནཱ་ནཱ་གྷ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར’’ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ གྷ་རཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ སུ་པྤ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་དྡེ་ས་ལཱ་བྷོ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན་པི ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ’’ ནཱ་མ.
ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ དྭི་ནྣཾ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཏྟིཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་དྭཱ་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཏྠུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་དྡེ་ས་ལཱ་བྷོ བྷི་ཏྟི་ཨ་ནྟ་རི་ཀ་སྶ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ’’ ནཱ་མ.
ཡ་སྨིཾ པ་ན གྷ་རེ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་གྷ་རཱ་ནི་པི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟི, ཏ་ཏྠུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་དྡེ་ས་ལཱ་བྷོ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་མྤི ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཏྟིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་གྷ་རཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ’’ ནཱ་མ.
ཡོ པ་ན ནཱ་ནཱ་ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀི་ཉྩཱ་པི བྷི་ཏྟི་ཙྪི་དྡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ དི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་གྷ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ’’ ནཱ་མ.
ཡོ པ་ན གཱ་མ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝ་ཀཾ ཝཱ ཝུ་ཌྜྷཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀོ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཐ, ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཐ, ས་ངྒྷི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨུ་དྡེ་ས་ཀོ པ་ནེ་ཏྠ པེ་ས་ལོ ལ་ཛྫཱི མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋི་ཏི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཋི་ཏི་ཀཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ན་ཏྠི, ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ལ་དྡྷ’’ནྟི ཀོ་ཙི བྷ་ཎ་ཏི, ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ད་ས་ཝ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་སྶ སུ་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་ཝ་སྶ་མྷ ད་ས་ཝ་སྶ་མྷཱ’’ཏི བ་ཧཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦེ ཨ་པྤ་ས་དྡཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ཝ་སྶ་གྒ་ཉྩ ཨུ་ཏུ ཙ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ ཙ ཚཱ་ཡཱ ཙ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཚཱ་ཡཱ་ཡ་པི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཚཱ་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ལ་བྷ་ཏི. ཀ་ཐཱ་པ་པ་ཉྩེ་ན ཧི ནི་སི་ནྣ་སྶཱ་པི ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པི གཱ་ཧི་ཏཾ སུ་གྒཱ་ཧི་ཏཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ སུ་ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཉྷི ནཱ་མེ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཀྑེ་པོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཏ་སྨིཾ ཋི་ཏ་སྶ ལཱ་བྷོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི.
ཀོ་ཙི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ པ་ཏྟེ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ པ་ཧི་ཎཱ་ཏི, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཡེ་ན ཡཾ ལ་དྡྷཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན པ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ལ་དྡྷཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྩ ལཱུ་ཁཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏུ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཝཱ, ཏ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ. ཨཱི་དི་སོ ཧི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝི་སེ་སོ. ཨུ་ད་ཀཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨཱ་མི་སཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྦྷ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀི་ར བྷ་ནྟེ ས་བྦཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ས་བྦེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ དེ་ཐ, མ་ཛ྄ཛྷི་མེ དེ་ཐ, ན་ཝ་ཀེ དེ་ཐ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་རེ དེ་ཐ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ད་ཡོ དེ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཏི་བྷི་ཀྑཱུ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་སི, ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ན ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ. ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ་སུ ལ་དྡྷེ་སུ ས་ཙེ དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ གྷ་རེ མ་ངྒ་ལཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ནུ་བྷཱ་གོ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ, ན ཏ་ཏྠ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ‘‘མ་ཡཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གཾ ལ་བྷི་མྷཱ’’ཏི པུ་ར་ཏོ ག་ནྟུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘ཏུ་མྷེ ཨེ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙ་དཱ་པི ཛཱ་ནི་སྶ་སི, ཋི་ཏི་ཀཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’’ཏི ཋི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཏྟེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊ་མྤི ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀོ ‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི པེ་སི་ཏོ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སོ ཙེ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་གྷ་ར་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ན་ནུ ཏྭཾ ཨ་སུ་ཀ་གྷ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ན ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟཾ, ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ’’ནྟི བྷ་ཎ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘‘ཀི’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཏེ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཊྛ་དཱུ་ཏོ ནཱ་མ. ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་པ་ཏྟཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི པེ་སི་ཏོ ཝ་ཏྟུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི, སོ ‘‘ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀ་སྶ པ་ཏྟཾ ཧ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟོ པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻུཾ. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སི, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སཱི’’ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་སྶ ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟོ དཱ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཀཱ ཀཱུ་ཊ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ར་ཉྙོ ཝཱ ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ཝཱ གེ་ཧེ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་ནི ནི་ཙྩཾ དི་ཡྻ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་སུཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སྭེ དཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏི་ཀཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ནྟི; ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷ་ཏྟ་པ་ཏྟེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཋི་ཏི་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ གཱ་ཧེ་ནྟི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཙ ཋི་ཏི་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ གཱ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘རཱ་ཛ་གེ་ཧེ པ་ཎཱི་ཏ་བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཀ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཝ་སྶ་ཏོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘མཱ གཱ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. གཱ་ཧི་ཏེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི པ་ཏྟ་དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ པ་ཏྟེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཛྫ བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི པེ་སེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ཏི; ཨེ་ཝཾ དི་ནྣ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི ཋི་ཏི་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘མཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྠཱ’’ཏི ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ་མེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ ནེ རཱ་ཛཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཏྟེ་པི ནེ་སཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཡཾ ཨཱ་ཧ་ཊཾ ཏཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘མཱ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠཱ ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཐོ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཏྟེ་སུ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪ་པ་ཏྟཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཡཾ ཏེ་ཧི བྷུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནེ་སཾ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘གཱི་ཝཱ་ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཋི་ཏི་ཀཾ པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཡཱ་ཝ ཛཱ་ན་ན་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ; ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བྷུ་ཏྟཾ སུ་བྷུ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨེ་ཀོ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟོ, ཝི་ཧཱ་རེ ཙ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་སྶ པ་ཏྟོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་ཡཾ ཀིཾ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་ཊྛི་ཝ་སྶི་ཀ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི. ས་ཊྛི་ཝ་སྶི་ཀ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑུ ཋི་ཏི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་ཏི.
ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛཱ་ཏོ, པུ་ན ཏཾ བྷ་ཏྟཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཊྛ་ཀོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ‘‘སྭེ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ. ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ པ་ཏྟཾ, པ་ཏྟོ ཙ་སྶ ན ཏུ་ཙྪོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཏྟཾ དཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཉྩེ ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟི, གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟཾ ད་མྨཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ དེ་ཏི, ཨ་སྶ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ཏེ་ན བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ, ཏ་ཝེ་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ད་མྨི, པ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏི, ཡཾ ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི ས་བྦཾ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཧོ་ཏི. པ་ཏྟ་ཉྩེ ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟི, སུ་ཧ་ཊོ; བྷ་ཏྟ་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི.
ཝི་ཧཱ་རེ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ན་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨེ་ཀོ སཱ་དི་ཡ་ན་ཀོ. ‘‘ད་ས ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨི་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ས་བྦཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཙེ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ཧི་པི པ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ན་ཝ པ་ཏྟེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘བྷ་ནྟེ, གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, སོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཏ་སྶ གྷ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡཾ ཏ་ཏྠ ལ་བྷ་ཏི, ས་བྦཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ ཏེ་ན དི་ནྣཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ གྷ་རེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ དེ་ནྟི, ཏཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི་ནཾ པ་ཏྟེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ནྟི, ས་བྦཾ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན དི་ནྣཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཡ་དི པ་ན ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐ, མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཡཾ ཏ་ཏྠ བྷུ་ཉྫ་ནྟི ཙེ་ཝ ནཱི་ཧ་ར་ནྟི ཙ, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཨེ་ཀ་སྶ མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ བ་ཧུཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ དེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཐེ་རེ་སུ པ་སཱ་དེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ‘‘ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱ་གོ’’ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཨེ་ཀོ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧི་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ, བྷ་ནྟེ, ས་བྦོ ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི དེ་ཏི, ས་བྦེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ‘‘པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ས་བྦཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ ལ་ཛྫི་བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀོ པ་ཏྟོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ ‘‘ས་བྦོ ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.