༡. ཨ་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༢. ལ་ཀྑ་ཎ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཡྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ལ་ཀྑ་ཎོཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ས ཛ་ཊི་ལ་ས་ཧ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ས ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རེ་ན བྲ་ཧྨ་ས་མེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ.
སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱིཏི མ་ནྡ་ཧ་སི་ཏཾ པཱ་ཏུ་ཨ་ཀཱ་སི, པ་ཀཱ་ས་ཡི ད་སྶེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ པ་ན དི་སྭཱ ཐེ་རོ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི? ཨུ་པ་རི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ པེ་ཏ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཾ ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ. ཏ་ཉྩ ཁོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ, ན པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཧི ཨེ་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ན ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཀཱ་རུ་ཉྙེ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཀ་སྨཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི? ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཏོ. ཏ་ཉྷི དི་སྭཱ ཐེ་རོ ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཙྩེ་ན ནཱ་མ པུ་གྒ་ལེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ མུ་ཏྟོ ཨ་ཧཾ, ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ‘ཡོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ’ཏི དེ་སེ་སི, པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཝ་ཏ ཀ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ དེ་སེ་ནྟི, སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རོ ཀ་སྨཱ ན ཨ་དྡ་ས, ཀི་མ་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ན་ཏྠཱི་ཏི? ནོ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས, ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ན ཨ་དྡ་ས. ཡ་སྨཱ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རོ པུ་ཙྪི ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ སི་ཏ་སྶ པཱ་ཏུ་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི? ཐེ་རོ པ་ན ཡ་སྨཱ ཡེ་ཧི ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི སཱ་མཾ ཨ་དི་ཊྛཱ, ཏེ དུ་སྶ་དྡྷཱ་པ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པུ་ཊྛོ ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀནྟི སེ་ཏཾ ནི་མྨཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཏཾ. གི་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཀཱ་ཀཱ་པི ཀུ་ལ་ལཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏེ་པི ཡ་ཀྑ་གི་ཛ྄ཛྷཱ ཙེ་ཝ ཡ་ཀྑ་ཀཱ་ཀཱ ཙ ཡ་ཀྑ་ཀུ་ལ་ལཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཱ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ན གི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མྤི ཨེ་ཏཾ རཱུ་པཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཝི་ཏུ་དེ་ནྟཱིཏི ཨ་སི་དྷཱ་རཱུ་པ་མེ་ཧི ཏི་ཁི་ཎེ་ཧི ལོ་ཧ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཙ་ར་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི. སཱ སུ་དཾ ཨ་ཊྚ་སྶ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, སཱ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཨ་ཊྚ་སྶ་རཾ ཨཱ་ཏུ་ར་སྶ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཀི་ར ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི ཏཱ་དི་སཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, པ་སཱ་དུ་སྶ་དཱ ཙ ཧོ་ནྟི པ་ཀྐ་ག་ཎྜ་ས་དི་སཱ. ཏ་སྨཱ སཱ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ བ་ལ་ཝ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏུ་རཱ ཏཱ་དི་སཾ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ‘‘ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ས་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ན མུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ས་ཏྟེ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཱ, བྷཱུ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཏྲཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་སྨཱ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀོ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཀྑིཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ – ‘‘ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. པུ་བྦེ་ཝ མེ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟོ དི་ཊྛོཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ག་ཏི་ཡོ་ནི་ཋི་ཏི་ནི་ཝཱ་སེ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན མ་ཡཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ ས་ཏྟོ དི་ཊྛོ་ཏི ཝ་ད་ཏི.
གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོཏི གཱ་ཝོ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་ཏོ མཾ་སཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤ་ན་ཀ་ས་ཏྟོ. ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ནཱཏི ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ. ཏ་ཏྲ ཧི ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ན་ར་ཀེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཛ་ནི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཝི་པཱ་ཀེ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན པེ་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཀ་མྨ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར ན་ར་ཀཱ ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ནི་མྨཾ་ས་ཀ་ཏཱ་ནཾ གུ་ནྣཾ ཨ་ཊྛི་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མྤི ཏཾ ཀ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཊྛི་ས་ངྑ་ལི་ཀ་པེ་ཏོ ཛཱ་ཏོ. པ་ཋ་མཾ.