༤. ཀ་ལཱ༹་ར་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. བྷཱུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཀ་ལཱ༹་ར་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཛི་ཏ་པ་ཉྷེཏི ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷེ. ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེཏི ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཉཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཏུ་ལི་ཏ་དྷ་མྨཱ ཏཱི་རི་ཏ་དྷ་མྨཱ. སེ་ཀྑཱཏི ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ. པུ་ཐཱུཏི ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ ཛ་ནེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཐཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ནི་པ་ཀོཏི ནེ་པ་ཀྐཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ནི་པ་ཀོ, ཏྭཾ པ་ཎྜི་ཏོ པ་བྲཱུ་ཧཱི་ཏི ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨི་རི་ཡནྟི ཝུ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙཱ་རཾ གོ་ཙ་རཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ. མཱ་རི་སཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. སེ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ མ་ཡཱ པུ་ཙྪི་ཏོ པ་ཎྜི་ཏ, མཱ་རི་ས, མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.
ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཀ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི? ཀིཾ པ་ཉྷེ ཀ་ངྑ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ཏི? ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ ཀ་ངྑ་ཏི, ནོ པ་ཉྷེ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཏྠཱ མཾ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ; སཱ ཙ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ཀྐཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ. ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ནུ ཁོ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མཾ ཨ་ཉྙོ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ སཱ་ཝ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་ཡ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ས་མོ ན་ཏྠི. ཨ་ཡ་མྤི མ་ཡཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏུ་ཎྷཱི ཨེ་ཝ. པ་ཉྷེ ནུ ཁོ ཀ་ངྑ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ’’ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཉྷ་ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་ཡཾ ད་ད་མཱ་ནོ བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་སྶ་སཱིཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏནྟི ཛཱ་ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ན་ཡཾ དེ་ཏི. ས་ཧ་ན་ཡ་དཱ་ནེ་ན པ་ན ཐེ་ར་སྶ ཏཱི་རེ ཋི་ཏ་པུ་རི་ས་སྶ ཝི་ཝ་ཊོ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཝི་ཡ ན་ཡ་ས་ཏེ་ན ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་མི་དནྟི ཨི་དཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏི. པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི སཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ནི་བྦི་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཨེ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཋི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱཏི ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷེ་ན. ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཏ་ཉྷི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་ས་མྦྷ་ཝཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སེ་ཀྑ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ནི་བྦི་དཱཏི ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུཏི ཨི་མི་ནཱ ཐེ་ར་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ པུ་ན ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ་ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཀ་ལཱ༹་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. དུ་ཏི་ཡེ ཀ་ལཱ༹་ར་ཁ་ཏྟི་ཡོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ད་ནྟཱ པ་ན་སྶ ཀ་ལཱ༹་རཱ ཝི་ས་མ་ས་ཎྛཱ་ནཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ལཱ༹་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟོཏི ཧཱི་ན་སྶ གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟོ. ཨ་སྶཱ་ས་མ་ལ་ཏྠཱཏི ཨ་སྶཱ་སཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཾ ན ཧི ནཱུ་ན ཨ་ལ་ཏྠ, ཏ་ཡོ མ་གྒེ ཏཱི་ཎི ཙ ཕ་ལཱ་ནི ནཱུ་ན ནཱ་ལ་ཏྠཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཏཱ་ནི ལ་བྷེ་ཡྻ, ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ‘‘ཨ་སྶཱ་སཾ པ་ཏྟོ, ན པ་ཏྟོ’’ཏི ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཐེ་ར་སྶ ཧི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ, ཏ་སྨཱ སོ ན ཀ་ངྑ་ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ, ན ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ’’ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ན ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཐེ་རོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི.
ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ཨི་མཾ སུ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཉྙཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི ན ཐེ་རེ་ན ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་རོ ཏུ་ཊྛོ པ་ས་ནྣོ ཨེ་ཝཾ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དྷཱི་རོ ག་མྦྷཱི་རོ. ན སོ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི. སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པ་ན པ་ཉྷོ བྱཱ་ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་རཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
ས་ཙེ ཏཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན ཨེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི, པ་ཉྷ་མེ་ཏཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཏཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི. ཡཾ་ནི་དཱ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ཏཱིཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ཡཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཁ་ཡཱ ཁཱི་ཎ་སྨིཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕ་ལཾ ཁཱི་ཎ་ནྟི ཝི་དི་ཏཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཙ ཐེ་རོ པ་ཉྷེ ཨ་ཀ་ངྑི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ ཀ་ངྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཉྙཱ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ ཁཱི་ཎཱ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཾ, བྷ་ཝོ ཁཱི་ཎོ, པ་ཙྩ་ཡོ ཁཱི་ཎོ, ཀི་ལེ་སཱ ཁཱི་ཎཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ཀྐཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ, ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ན ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ ཀ་ངྑ་ཏི, པ་ཉྷཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ས བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཎྷི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ‘‘ག་ཧི་ཏོ མེ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ན་ཡ་ས་ཏེ་ན ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ཏཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཐཾ ཛཱ་ན་ཏོ པ་ན ཏེཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ས་ཝི་ས་ཡེ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དཱ་པེ་ཏུཾ. ཐེ་རོ ཀི་ར སཱུ་ཀ་ར་ནི་ཁཱ་ཏ་ལེ་ཎ་དྭཱ་རེ དཱི་གྷ་ན་ཁ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟེ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཋི་ཏོ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཨ་ཡ་མ་སྶ ས་ཝི་ས་ཡོ. ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཝི་ས་ཡེ ཋི་ཏོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཨི་དཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ནི་ཙྩཱཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་སུ་ཁཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ, དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་སུ་ཁཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཱ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ན ས་བྦཱ་ཝ དུ་ཀྑཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཝི་དི་ཏནྟི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་དི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ, སཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུཏི ཐེ་ར་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ནེ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ. ཐེ་རོ ཧི ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ཏི ཝཱ དྭེ ཏི་སྶོ ཙ་ཏ་སྶོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏཱ་སཾ ཏི་སྶོ་ཏི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཉྙཱ་སི, ཏེ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. དུ་ཀྑ་སྨིནྟི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡཾ ཏ་ཡཱ ‘ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཏ་ཎྷཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’ཏི བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ཏཾ སུ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ‘ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན པ་ན ཏེ ཨ་ཏི་པྤ་པ་ཉྩོ ཀ་ཏོ, ཏཾ ‘དུ་ཀྑ་སྨི’ནྟི བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཧི ཏེ སུ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ, ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཉཱ་ཏ་མ་ཏྟེ་པི ཧི ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཏ་ཎྷཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི’’.
ཀ་ཐཾ ཝི་མོ་ཀྑཱཏི ཀ་ཏ་རཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ, ཀ་ཏ་རེ་ན ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཏ་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ? ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་དྷ་མྨཱ་པི ད་ཊྛ་བྦཱ་ཡེ་ཝ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི. ཏ་སྨཱ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ་པི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ན་ཀཱ་ལེ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཀོ་ཙི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ན་ཀཱ་ལེ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཀོ་ཙི བ་ཧི་དྡྷཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ, ཏེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མྤི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ན་ཀཱ་ལེ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཀོ་ཙི བ་ཧི་དྡྷཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ན་ཀཱ་ལེ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྲ ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀཱ་ལེ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་སྨཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨཱ་ཧ.
ས་བྦུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱཏི ས་བྦེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡེ་ན. ཏ་ཐཱ ས་ཏོ ཝི་ཧ་རཱ་མཱིཏི ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཡ་ཐཱ ས་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟནྟི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན མཾ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ. ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་ནུ་སྶ་ཝ་ནྟཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ཏོ རཱུ་པེ ས་ཝ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝ་ནྟི ས་ནྡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ས་ཝ་ན་དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་ནུ་སྶ་ཝ་ནྟི ནཱ་ནུ་པྤ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཡ་ཐཱ མེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ནཱ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨི་མི་ནཱ ཨོ་མཱ་ན་པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ས་ནྣཱ ཧོ་ཏི.
ས་མ་ཎེ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་ས་མ་ཎེ་ན. ཏེ་སྭཱ་ཧཾ ན ཀ་ངྑཱ་མཱིཏི ཏེ་སུ ཨ་ཧཾ ‘‘ཀ་ཏ་རོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ, ཀ་ཏ་རོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ, ཀ་ཏ་རོ དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ, ཀ་ཏ་རོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་བྷེ་ད་ཏོ་པི, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ་པི ན ཀ་ངྑཱ་མི. ཏེ མེ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱིཏི ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་མི. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཏ་ཡཱ སུ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཏེ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་ཏི་པྤ་པ་ཉྩོ ཀ་ཏོ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སཱིཏི པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནྟོ་མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པཱ་ཝི་སི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ. ཀ་སྨཱ? བུ་དྡྷཱ ཧི ཨ་ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ པུ་གྒ་ལ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ ཝཱ པ་ཝི་ས་ནྟི དྷ་མྨ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཙ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཝཱ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཎེ་ན སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ་པི དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ པུ་ན མཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི. ཏེ་ས་མ་ཧཾ ‘སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡེ་ན, སུ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ་ན, མཾ ཙེ་པི ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧ་མྤི ནཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏེ པུ་གྒ་ལེ ཐོ་མེ་སྶཱ་མི. ཏ་ཏོ ཏེ་སུ གཱ་ར་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ནྟི, ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ ནི་ཡོ་ཛེ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཏེ་ཧི ནི་ཡོ་ཛི་ཏཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨེ་ས མ་ཡི པ་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཐོ་མེ་སྶཱ་མི, ཏཾ མ་མ ཐོ་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ གཱ་ར་ཝ་ཛཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཝ་ཙ་ན་ཉྩ་སྶ སོ་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི དྷ་མྨ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི ཡ་ཐཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟེ ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་ཏྲ ཧི་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡི ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཉྩ ཐོ་མེ་ནྟོ ཨི་མི་སྶཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ས་ཏི ནི་སི་ནྣོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ཡ མ་ཏི་ཡཱ དེ་སི་ཏཱ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨ་གྒཱ ཙ ག་རུ་ཀཱ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟ་ས་དི་སཱ’’ཏི.
ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་གྒ་ལ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི ཧི ཀཱ་ཡ་ག་ཏི་ཡཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ས་བྦཱ པ་རི་སཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ, སཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ བྷི་ནྣཱ པུ་ན དུ་སྶ་ནྣི་པཱ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ པཱ་ཝི་སི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་ཊྛེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏནྟི ཨི་དཾ ནཱ་མ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་བྦེ མ་ཡཱ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ. པ་ཋ་མཾ པ་ཉྷནྟི, ‘‘ས་ཙེ ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻུཾ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་ན ཏ་ཡཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ཉྙཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྷཾ. ད་ནྡྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟནྟི ས་ཏྠུ ཨཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ད་ནྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཨ་སཱི་གྷ་ཏཱ. པ་ཋ་མཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ནུ་མོ་དཱིཏི, ‘‘ཛཱ་ཏི པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ’’ཏི ཨི་མཾ དུ་ཏི་ཡཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ, ‘‘ཡཾ་ནི་དཱ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ནུ་མོ་དི.
ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏེ ན་ཡ་ས་ཏེ་ན ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་ཉྷ་སྶ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. དི་ཝ་ས་མྤཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻནྟི ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཏྠཾ པུ་ཊྛོ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཐེ་རོ ཨུ་ལཱ༹་ར་སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏཾ, ད་ས་བ་ལ་སྶ ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
སཱ ཧི བྷི་ཀྑུ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་ཝ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠཾ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ. སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྷི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཐེ་ར་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ ས་བྦེ་པི སཱ་ཝ་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐཱཏི ཏཾ ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཙེ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཉཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཋ་མཾ ས་ཝ་ན་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ. ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ ཏི་ཝི་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ས་མྨ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ.
དི་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་ཊྛེ་ན. ཝི་དི་ཏེ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་དི་ཏེ་ན. ཨ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ནཱཏི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝ ཕ་ལ་དཱ་ཡ་ཀེ་ན. པ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན. པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷེ་ནཱཏི པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧི་ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛེ་ན. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡཾ ནེ་ཏཱིཏི ‘‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ན་ཡཾ ནེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་ན ཝཱ ས་ཀྐཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡཾ ནེ་ཏུཾ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩེ པ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ པ་ར་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ན་ཡཾ ནེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་བྦྷ་ཉྙཾ་སཱུཏི ཨ་བྷི་ཨ་ཉྙཾ་སུ ཛཱ་ནིཾ་སུ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱ་ཧཾ, ཨེ་ཏ་ར་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནཱ་མི. ཨ་ནྭ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ནུ་ཨ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, དྷ་མྨ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ག་མ་ནེ ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎནྟི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་རཱིཏི ས་ཏྟ ཙ ས་ཏྟ་རི ཙ. བྱ་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ཀི་ར ཏེ བྷི་ཀྑཱུ, བ་ཧུ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཉཱ་ཎཾ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཚ་བྦི་དྷ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཁ་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཁ་ཡ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝ་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཝ་ཡ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨནྟི ཝི་ར་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨནྟི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་རཱིཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ པ་དེ་སུ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་རི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. པ་ཉྩ་མེ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཏྠཱ ཨི་དྷེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨོ་སཱ་པེ་སི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཾ. ཏ་སྶ་ཉྷི པ་རི་ས་ཏི ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་ཙི་ཏྟོ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཨ་ཏྠི, སོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཾ དེ་ས་ནཾ ཨོ་སཱ་པེ་སི. ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོཏི ཨ་ཡུ་ཏྟོ པ་ཉྷོ. དུ་པྤ་ཉྷོ ཨེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི? ཨི་དཾ སུ་པུ་ཙྪི་ཏ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་པུ་ཙྪི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ པ་ན ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལེ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སྶ སུ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་མ་ཏྟེ་པི གཱུ་ཐ་པི་ཎྜེ ཋ་པི་ཏེ ས་བྦཾ བྷོ་ཛ་ནཾ དུ་བྦྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘‘ཀ་སྶ ཙ པ་ནི་དཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི? ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཝཱ་ད་པ་དེ་ན གཱུ་ཐ་པི་ཎྜེ་ན ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ དུ་བྦྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི ས་བྦོ དུ་པྤ་ཉྷོ་ཝ ཛཱ་ཏོ་ཏི.
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝཱ་སོ. ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི ཡ་སྶ ཧི ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི, སོ ‘‘ཛཱི་ཝེ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ས་རཱི་རེ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ སཱ དི་ཊྛི ‘‘ས་ཏྟོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཙཱ་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ, སཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་རཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙ ནཱ་མེ་སོ ཝ་ཊྚཾ ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ཝ་ཊྚཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཏཾ ཝ་ཊྚཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝེ ས་ཏི ཝི་ནཱ་ཝ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རནྟི ཡ་སྶ ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི, སོ ‘‘ས་རཱི་རཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ན པ་ཉྫ་ར་ཏོ ས་ཀུ་ཎོ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ སཱ དི་ཊྛི ‘‘ཨི་མ་སྨཱ ལོ་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏ’’ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་རེ་པི ནི་ཙྩེ དྷུ་ཝེ ས་སྶ་ཏེ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི ཝ་ཊྚཾ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ བྷི་ཀྑུ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. སཱ ཧི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་སཱུ་ཀ་མི་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཀཾ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝི་རོ་དྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝི་སེ་ཝི་ཏཾ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཙྪེ་ད་སྶ ཀ་དཱ་ཙི ས་སྶ་ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཝི་རཱུ་པཾ ཕ་ནྡི་ཏཾ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ནཱིཏི ཏཱ་ལ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ནི, པུ་ན ཨ་ཝི་རུ་ཧ་ཎ་ཊྛེ་ན མ་ཏྠ་ཀ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ལོ ཝི་ཡ ས་མཱུ་ལཾ ཏཱ་ལཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཀ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ནུ་ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏཱ་ནཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. ཚ་ཊྛེ ཨི་ཏི ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྶཾ པ་རི་ས་ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏྠི, སོ པ་ན ཨ་ཝི་སཱ་ར་ད་དྷཱ་ཏུ་ཀོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ད་ས་བ་ལཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ན་ཏུ་མྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ས་ཏྟ་མེ ན ཏུ་མྷཱ་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཧི ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཙ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ན་པི ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨ་ཉྙོ ནཱ་མ པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྟཱ, ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, སོ་པི ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན་པི ཨ་ཉྙེ་ས’’ནྟི ཨཱ་ཧ. པུ་རཱ་ཎ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྨནྟི ན་ཡི་དཾ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ, པུ་རཱ་ཎ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟོ པ་ནེ་ས ཀཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏནྟི་ཨཱ་དི ཀ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་ལི་ངྒ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ཙེ་ཏ་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཝེ་ད་ནི་ཡནྟི ཝེ་ད་ནི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཡ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི ཡཾ ཙེ་ཏ་ནཾ ཙེ་ཏེ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྩ པ་ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ཡཾ པ་ཀ་པྤ་ནཾ པ་ཀ་པྤེ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་ས་ཡཾ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ, པ་ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པྤཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ག་ཧི་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི (ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏེ ས་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ) ཨེ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡོ ཧི ཨི་དྷ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋི་ཏ་ཏྠཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི. པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཎེཏི ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ. ཝི་རཱུ་ལ༹ྷེཏི ཀ་མྨཾ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱུ་ལེ ཛཱ་ཏེ. པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི.
ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀྑ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ. ནོ ཙེ པ་ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀྑ་ཎོ. ཨ་ཐ ཙེ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ པ་རི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ རཱུ་པེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ག་ཧི་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ས་ཡེ ས་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ནོ ཙེ་ཝ ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མ་པ་དེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་ཝ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ ཨ་ཊྛ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ, ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ, སོ ནི་ཝ་ཏྟོ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ ཙེ་ཏེ་ཏི པ་ཀ་པྤེ་ཏི ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཙེ་ཏེ་ཏི ན པ་ཀ་པྤེ་ཏི ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ན ཙེ་ཏེ་ཏི ན པ་ཀ་པྤེ་ཏི ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ན ཙེ་ཏེ་ཏི ན པ་ཀ་པྤེ་ཏི ན ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མྤི ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ན་ཡེ དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཝ ཙ་ཏ་སྶོ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ག་ཧི་ཏཱ. ན པ་ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ག་ཧི་ཏོ. ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ན ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟཾ, ན པ་ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ན་ཡོ པུ་རི་མ་ས་དི་སོ་ཝ.
ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ. ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷེཏི ཀ་མྨཾ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟ་མཱུ་ལེ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི? ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཀི་ཙྩཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི་པི ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷི, ཝེ་ད་ནཱ་ཏ་ཎྷཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ, བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏཱི་ན་མ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. དུ་ཏི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩. ན་ཝ་མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ས་ནྡྷི, ཝེ་ད་ནཱ་ཏ་ཎྷཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ, བྷ་ཝ་ཛཱ་ཏཱི་ན་མ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ་ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཏ་ཏི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠. ད་ས་མེ ན་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ. སཱ ཧི པི་ཡ་རཱུ་པེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ན་མ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ན་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཏི་མྷི ག་ཏི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཀ་མྨེ ཝཱ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱ ག་ཧི་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ག་ཏི ཧོ་ཏི. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ས་ཡེ ག་ཏི་ཡཱ ས་ཏི ཨི་ཏོ ཙ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙུ་ཏི, ཏ་ཏྠཱུ་པ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་པ་པཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ན་ཏི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི་ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ནྡྷི ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི. ད་ས་མཾ.
ཀ་ལཱ༹་ར་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.