༩. དཱི་པ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི དཱི་པ་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷ་ཝཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ སུ་དྡྷུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠེ་ཀཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ‘‘ཨི་དཱ་ནི དཱི་པཱ་ལོ་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧ་ཏོ པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་དཱི་པཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ན་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི. སཱ ཏེ་ན པ་དཱི་པ་དཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ག་ཏཱ. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཛོ་ཏི་ར་ས་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་རཱི་ར་སོ་བྷཱ པ་ན་སྶཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་བྷ་སྶ་རཱ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ད་ས དི་སཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ་ཏི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན –
༧༥. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ཡཱ ཏྭཾ ཏི་ཊྛ་སི དེ་ཝ་ཏེ;
ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི དི་སཱ ས་བྦཱ, ཨོ་ས་དྷཱི ཝི་ཡ ཏཱ་ར་ཀཱ.
༧༦. ‘‘ཀེ་ན ཏེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ, ཀེ་ན ཏེ ཨི་དྷ མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ བྷོ་གཱ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ན་སོ པི་ཡཱ.
༧༧. ‘‘ཀེ་ན ཏྭཾ ཝི་མ་ལོ་བྷཱ་སཱ, ཨ་ཏི་རོ་ཙ་སི དེ་ཝ་ཏཱ;
ཀེ་ན ཏེ ས་བྦ་ག་ཏྟེ་ཧི, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ དི་སཱ.
༧༨. ‘‘པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ དེ་ཝི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་མ་ཀཱ་སི པུ་ཉྙཾ;
ཀེ་ནཱ་སི ཨེ་ཝཾ ཛ་ལི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ཝ་ཎྞོ ཙ ཏེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི. –
ཙ་ཏཱུ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི པུ་ཙྪི.
༧༩. ‘‘སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ;
པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛཱ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སི, ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ’’.
༨༠. ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ, པུ་རི་མཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ;
ཏ་མ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྷི ཏི་མཱི་སི་ཀཱ་ཡཾ, པ་དཱི་པ་ཀཱ་ལ་མྷི ཨ་དཱ་སི དཱི་པཾ.
༨༡. ‘‘ཡོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྷི ཏི་མཱི་སི་ཀཱ་ཡཾ, པ་དཱི་པ་ཀཱ་ལ་མྷི ད་དཱ་ཏི དཱི་པཾ;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཛོ་ཏི་ར་སཾ ཝི་མཱ་ནཾ, པ་ཧཱུ་ཏ་མ་ལྱཾ བ་ཧུ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཾ.
༨༢. ‘‘ཏེ་ན མེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ, ཏེ་ན མེ ཨི་དྷ མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ མེ བྷོ་གཱ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ན་སོ པི་ཡཱ.
༨༣. ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧཾ ཝི་མ་ལོ་བྷཱ་སཱ, ཨ་ཏི་རོ་ཙཱ་མི དེ་ཝ་ཏཱ;
ཏེ་ན མེ ས་བྦ་ག་ཏྟེ་ཧི, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ དི་སཱ.
༨༤. ‘‘ཨ་ཀྑཱ་མི ཏེ བྷི་ཀྑུ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ཡ་མ་ཀཱ་སི པུ་ཉྙཾ;
ཏེ་ན་མྷི ཨེ་ཝཾ ཛ་ལི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ཝ་ཎྞོ ཙ མེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི. –
ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི.
༧༥. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ-ས་དྡོ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི, ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༠; ཨུ་དཱ. ༤༥; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༣) ཁ་ཡེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༠༠) སུ་ནྡ་རེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༥༠; པཱ་རཱ. ༡༥) ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི. ཝ. ༨༥༧) ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་བྷི་རཱུ་པེ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པེ་ན, ཨ་བྷི་རཱུ་པེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ་ན. ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི དི་སཱ ས་བྦཱཏི ས་བྦཱ་པི ད་ས དི་སཱ ཛོ་ཏེ་ནྟཱི ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱི. ཀིཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ས་དྷཱི ཝི་ཡ ཏཱ་ར་ཀཱ’’ཏི. ཨུ་སྶ་ནྣཱ པ་བྷཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷཱི་ཡ་ཏི, ཨོ་ས་དྷཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་ས་དྷཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཏཱ་ར་ཀཱ ཡ་ཐཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏྭཾ ས་བྦཱ དི་སཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟཱི ཏི་ཊྛ་སཱི་ཏི.
༧༧. ས་བྦ་ག་ཏྟེ་ཧཱིཏི ས་བྦེ་ཧི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི, ས་ཀ་ལེ་ཧི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་ཧི ཨོ་བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཧེ་ཏུ་མྷི ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏེ དི་སཱཏི ས་བྦཱ་པི ད་ས་དི་སཱ ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཏི. ‘‘ཨོ་བྷཱ་ས་རེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦཱ དི་སཱ་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ.
༨༡. པ་དཱི་པ་ཀཱ་ལ་མྷཱིཏི པ་དཱི་པ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ, པ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ན་ཡོ་གྒེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་མྷི ཏི་མཱི་སི་ཀཱ་ཡ’’ནྟི, བ་ཧ་ལེ མ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་དཱ་ཏི དཱི་པནྟི པ་དཱི་པཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ནུ་ཛྫཱ་ལེ་ནྟོ ཝཱ པ་དཱི་པ་དཱ་ནཾ ད་དཱ་ཏི, པ་དཱི་པོ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ ཨུ་དྡི་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཛོ་ཏི་ར་སཾ ཝི་མཱ་ནནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཛོ་ཏི་ར་སཾ ཝི་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཐ ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏེ ཨ་ཏྠེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏེ ཐེ་རོ ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཐེ་རོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཝི་སེ་ས་ཏོ དཱི་པ་དཱ་ནེ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
དཱི་པ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.