༥. ཀུ་ཉྫ་ར་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀུ་ཉྫ་རོ ཏེ ཝ་རཱ་རོ་ཧོཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷོ་སི་ཏཾ. ནཱ་ག་རཱ ཝཱི་ཐི་ཡོ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་པྤ་ཀི་རིཾ་སུ, གེ་ཧ་དྭཱ་རེ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཀ་ད་ལི་ཡོ ཙ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ཙ ཋ་པེ་སུཾ, ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨུ་སྶཱ་པེ་སུཾ, ས་བྦོ ཛ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་བྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སུ་མ་ཎྜི་ཏ་པ་སཱ་དྷི་ཏོ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹, ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ བི་མྦི་སཱ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ པུ་བྦ་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན མ་ཧ་ཏཱ རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ལཱ༹་རེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཝཱ་སི་ནཱི ཨེ་ཀཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ར་ཉྙོ ཏཾ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟིཾ སི་རི་སོ་བྷ་གྒཾ རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝི་དྡྷི་ས་དི་སཱ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི ཀཱི་དི་སེ་ན ནུ ཁོ ཀ་མྨུ་ནཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི པ་ཎྜི་ཏ་ས་མྨ་ཏེ པུ་ཙྪི. ཏེ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐེ་སུཾ ‘‘བྷ་དྡེ, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ས་དི་སཾ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ས་དི་སཾ, ཁེ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་ཏི ཡཾ ཡཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ས་ན་དཱ་ནེ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྣ་དཱ་ནེ་ན བ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཝ་ཏྠ་དཱ་ནེ་ན ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཡཱ་ན་དཱ་ནེ་ན སུ་ཁ་ཝི་སེ་ས་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, དཱི་པ་དཱ་ནེ་ན ཙ་ཀྑུ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི ཨི་ཏོ ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཧོ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི.
མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ་སྶཱ ཨ་ཧ་ཏཾ ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཾ ན་ཝ་པཱི་ཋཾ ཨེ་ཀཾ པ་དུ་མ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ཁཱི་རཱ་ནི ཙ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་སུཾ. སཱ ཏཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ མེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ནྟཱི ཨ་པྤོ་ད་ཀ་མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི བ་ཧུཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ དཱ་ན་གྒེ ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་སི་ཏ་པ་དུ་མ་པ་ཏྟ་ཀི་ཉྫ་ཀྑ་ཀེ་ས་རོ་པ་སོ་བྷི་ཏེ་སུ པ་དུ་མེ་སུ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཧ་ཏེ་ན སེ་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དུ་མཱ་ནི མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་ལ་མྦི་ཏྭཱ, ཨཱ་ས་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ བྷཱུ་མིཾ ས་ཀེ་ས་རེ་ཧི པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ་ཧི ས་བྦ་ས་ནྠ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ‘‘ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ ཨཱ་ག་ཏེ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་པྥ་པཱུ་རི་ཏཾ ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་པེ་སི.
ཨ་ཐེ་ཝཾ ཀ་ཏ་དཱ་ནཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཱ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏཱ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ སུ་དྡྷུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ ཝེ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ག་ཙྪ ཛེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏཱ་དི་སཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་སཱ་ཧཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་ཧ་སྶ་ཐ་ཝི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ སཱ དཱ་སཱི ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཨི་ཏོ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ པ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཐེ་རཾ གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་སི. ཨ་ཐ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཐེ་ར་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ ས་ཀེ་ས་རེ་ཧི པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ་ཧི ཐེ་རཾ པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ས་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་ས་མྨི་སྶེ་ན ཨ་པྤོ་ད་ཀ་མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ན པ་རི་ཝི་སི. པ་རི་ཝི་ས་ནྟཱི ཙ ‘‘ཨི་མ་སྶ མེ པུ་ཉྙ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དི་བྦ་ག་ཛ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པ་ལླ་ངྐ་སོ་བྷི་ཏཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟུ, ས་བྦཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱི་སུ པ་དུ་མཱ ནཱ་མ མཱ ཝི་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པུ་ན ཐེ་རེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ཏྠ་ཏཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཙ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟེ དྭེ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཏྟཾ ཨི་མ་ཉྩ པ་ལླ་ངྐཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ.
སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷེ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཱ. པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷོ པ་དུ་མ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་དུ་མ་པ་ཏྟ་ཀི་ཉྫ་ཀྑ་ཀེ་ས་རོ་པ་སོ་བྷི་ཏོ མ་ནུ་ཉྙ་ད་སྶ་ནོ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶོ ཝི་ཝི་དྷ་ར་ཏ་ན་རཾ་སི་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཧེ་མཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏོ ག་ཛ་ཝ་རོ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶཱུ་པ་རི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སོ་བྷཱ་ཏི་ས་ཡ་ཡུ་ཏྟོ ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཀ་ན་ཀ་པ་ལླ་ངྐོ ནི་བྦ་ཏྟི. སཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཏཾ ཀུ་ཉྫ་ར་ཝི་མཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་སྶ་ཝ་དི་ཝ་སེ དེ་ཝ་ཏཱ་སུ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ དི་བྦཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་སཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦཾ པ་ཋ་མ་པཱི་ཋ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ས་དི་སཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཐེ་རོ –
༣༡. ‘‘ཀུ་ཉྫ་རོ ཏེ ཝ་རཱ་རོ་ཧོ, ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་ཀ་པྤ་ནོ;
རུ་ཙི་རོ ཐཱ་མ་ཝཱ ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨཱ་ཀཱ་ས་མྷི ས་མཱི་ཧ་ཏི.
༣༢. ‘‘པ་དུ་མི པ་དྨ་པ་ཏྟ་ཀྑི, པ་དྨུ་པྤ་ལ་ཛུ་ཏི་ནྡྷ་རོ;
པ་དྨ་ཙུ་ཎྞཱ་བྷི་ཀི་ཎྞ་ངྒོ, སོ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་མཱ་ལ་དྷཱ.
༣༣. ‘‘པ་དུ་མཱ་ནུ་ས་ཊཾ མ་གྒཾ, པ་དྨ་པ་ཏྟ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ;
ཋི་ཏཾ ཝ་གྒུ མ་ནུ་གྒྷཱ་ཏཱི, མི་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ་ར་ཎོ.
༣༤. ‘‘ཏ་སྶ པ་ཀྐ་མ་མཱ་ན་སྶ, སོ་ཎྞ་ཀཾ་སཱ ར་ཏི་སྶ་རཱ;
ཏེ་སཾ སུ་ཡྻ་ཏི ནི་གྒྷོ་སོ, ཏཱུ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ཡ་ཐཱ.
༣༥. ‘‘ཏ་སྶ ནཱ་ག་སྶ ཁ་ནྡྷ་མྷི, སུ་ཙི་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ;
མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཾ, ཝ་ཎྞེ་ན ཨ་ཏི་རོ་ཙ་སི.
༣༦. ‘‘དཱ་ན་སྶ ཏེ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ, ཨ་ཐོ སཱི་ལ་སྶ ཝཱ པ་ན;
ཨ་ཐོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སྶ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏཱ’’ཏི. – ཨཱ་ཧ;
༣༡. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཉྫ་རོ ཏེ ཝ་རཱ་རོ་ཧོཏི ཀུ་ཉྫེ གི་རི་ཏ་ཊེ ར་མ་ཏི ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝཱ ར་ཝ་ཏི ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཀུཾ ཝཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཏ་ད་བྷི་གྷཱ་ཏེ་ན ཛ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཉྫ་རོ, གི་རི་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་དོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཧ་ཏྠཱི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཀཱི་ལ༹་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཉྫ་ར་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་རོ་ཧོ, ཨཱ་རོ་ཧ་ནཱི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་རོ ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ ཨཱ་རོ་ཧོ་ཏི ཝ་རཱ་རོ་ཧོ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཡཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་ཀ་པྤ་ནོཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ནཱ, ཀུ་མྦྷཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ. ཏེ་ཧི ཝི་ཧི་ཏོ ཀ་པྤ་ནྣོ ས་ནྣཱ་ཧོ ཡ་སྶ སོ ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་ཀ་པྤ་ནོ. རུ་ཙིཾ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ དེ་ཏཱི་ཏི རུ་ཙི་རོ, མ་ནུ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐཱ་མ་ཝཱཏི ཐི་རོ, བ་ལ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོཏི ས་མྤ་ནྣ་ཛ་ཝོ, སཱི་གྷ་ཛ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་ས་མྷི ས་མཱི་ཧ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ས་མྨཱ ཨཱི་ཧ་ཏི, ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ནཾ ཁོ་བྷཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༢. པ་དུ་མཱིཏི པ་དུ་མ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ‘‘པ་དུ་མ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཀུ་མྦྷ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་དུ་མཱི. པ་དྨ་པ་ཏྟ་ཀྑཱིཏི ཀ་མ་ལ་ད་ལ་ས་དི་ས་ན་ཡ་ནེ, ཨཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཏཾ ཏ་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ. པ་དྨུ་པྤ་ལ་ཛུ་ཏི་ནྡྷ་རོཏི དི་བྦ་པ་དུ་མུ་པྤ་ལ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཝི་པྥུ་ར་ནྟཾ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནཾ པ་དུ་མུ་པྤ་ལ་ཛུ་ཏིཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི པ་དུ་མུ་པྤ་ལ་ཛུ་ཏི་ནྡྷ་རོ. པ་དྨ་ཙུ་ཎྞཱ་བྷི་ཀི་ཎྞ་ངྒོཏི པ་དུ་མ་པ་ཏྟ་ཀི་ཉྫ་ཀྑ་ཀེ་ས་རེ་ཧི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་ཀི་ཎྞ་ག་ཏྟོ. སོ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་མཱ་ལ་དྷཱཏི ཧེ་མ་མ་ཡ་ཀ་མ་ལ་མཱ་ལཱ་བྷཱ་རཱི.
༣༣. པ་དུ་མཱ་ནུ་ས་ཊཾ མ་གྒཾ པ་དྨ་པ་ཏྟ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏནྟི ཧ་ཏྠི་ནོ པ་ད་ནི་ཀྑེ་པེ པ་ད་ནི་ཀྑེ་པེ ཏ་སྶ པཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ནྟེ་ཧི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ཨ་ནུ་ས་ཊཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཾ, ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ པ་ཏྟེ་ཧི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟེ་ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ མ་ཎྜི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཋི་ཏནྟི ཨི་དཾ མ་གྒ་ཝི་སེ་ས་ནཾ, པ་དུ་མ་པ་ཏྟ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ མ་གྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་གྒཱུཏི ཙཱ་རུ, ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་ཉྩེ་ཏཾ, མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་ནུ་གྒྷཱ་ཏཱིཏི ན ཨུ་གྒྷཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཁོ་བྷཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཏནྟི ནི་མྨི་ཏཾ, ནི་ཀྑེ་པ་པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ‘‘ཝ་གྒུ ཙཱ་རུ པ་ད་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. མི་ཏནྟི ཝཱ པ་རི་མི་ཏཾ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ, ནཱ་ཏི་སཱི་གྷཾ, ནཱ་ཏི་ས་ཎི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝཱ་ར་ཎོཏི ཧ་ཏྠཱི. སོ ཧི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ ག་མ་ན་པ་རི་ཀྐི་ལེ་ས་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ‘‘ཝཱ་ར་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༣༤. ཏ་སྶ པ་ཀྐ་མ་མཱ་ན་སྶ, སོ་ཎྞ་སཾ་ཀཱ ར་ཏི་སྶ་རཱཏི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཀུ་ཉྫ་ར་སྶ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ སོ་ཎྞ་ཀཾ་སཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ གྷ་ཎྚཱ ར་ཏི་སྶ་རཱ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ས་དྡཱ མ་ནུ་ཉྙ་ནི་གྒྷོ་སཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྶ ཧི ཀུ་ཉྫ་ར་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ མ་ཧཱ་ཀོ་ལ་མྦ་པྤ་མཱ་ཎཱ མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཁ་ཙི་ཏཱ ཧེ་མ་མ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ མ་ཧ་ནྟི་ཡོ གྷ་ཎྚཱ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཨོ་ལ་མྦ་མཱ་ནཱ པ་ཙ་ལ་ནྟི, ཡ་ཏོ ཚེ་ཀེ་ན ག་ནྡྷ་བྦ་ཀེ་ན པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་ནོ་ཧ་ར་ས་དྡོ ནི་ཙྪ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ སུ་ཡྻ་ཏི ནི་གྒྷོ་སོ, ཏཱུ་རི་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ཡ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨཱ་ཏ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཏཾ ཨཱ་ཏ་ཏ་ཝི་ཏ་ཏཾ གྷ་ནཾ སུ་སི་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀེ ཏཱུ་རི་ཡེ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ནྡ་ཏཱ་ར་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན གཱ་ཡ་ནྟེ་ན ས་མཱི་རི་ཏོ ཝཱ་དི་ཏ་ས་རོ ཝ་གྒུ ར་ཛ་ནཱི་ཡོ ནི་གྒྷོ་སོ སུ་ཡྻ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ སོ་ཝ་ཎྞ་ཀཾ་སཱ་ནཾ ཏ་པ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཎྚཱ་ནཾ ནི་གྒྷོ་སོ སུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི.
༣༥. ནཱ་ག་སྶཱཏི ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ. མ་ཧ་ནྟནྟི ས་མྤ་ཏྟི་མ་ཧ་ཏྟེ་ནཱ་པི ས་ངྑྱཱ་མ་ཧ་ཏྟེ་ནཱ་པི མ་ཧ་ནྟཾ. ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷནྟི དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ཧཾ. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི རཱུ་པེ་ན.
༣༦. དཱ་ན་སྶཱཏི དཱ་ན་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་སྶ. སཱི་ལ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་སྶ. ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དིཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ –
༣༧. ‘‘སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ;
པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛཱ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སི, ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶི་དཾ ཕ་ལ’’ནྟི. –
ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ.
༣༨. ‘‘དི་སྭཱ་ན གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ, ཛྷཱ་ཡིཾ ཛྷཱ་ན་ར་ཏཾ ས་ཏཾ;
ཨ་དཱ་སིཾ པུ་པྥཱ་བྷི་ཀི་ཎྞཾ, ཨཱ་ས་ནཾ དུ་སྶ་ས་ནྠ་ཏཾ.
༣༩. ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པ་དྨ་མཱ་ལཱ་ཧཾ, ཨཱ་ས་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ;
ཨ་བྦྷོ་ཀི་རི་སྶཾ པ་ཏྟེ་ཧི, པ་ས་ནྣཱ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི.
༤༠. ‘‘ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ, ཨི་དཾ མེ ཨཱི་དི་སཾ ཕ་ལཾ;
ས་ཀྐཱ་རོ ག་རུ་ཀཱ་རོ ཙ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ ཨ་ཧཾ.
༤༡. ‘‘ཡོ ཝེ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ, ས་ནྟཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནཾ;
པ་ས་ནྣོ ཨཱ་ས་ནཾ ད་ཛྫཱ, ཨེ་ཝཾ ན་ནྡེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ.
༤༢. ‘‘ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མེ་ན, མ་ཧ་ཏྟ་མ་བྷི་ཀ་ངྑ་ཏཱ;
ཨཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ས་རཱི་ར་ནྟི་མ་དྷཱ་རི་ན’’ནྟི. – དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ;
༣༨. ཏ་ཏྠ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣནྟི ས་བྦེ་ཧི སཱ་ཝ་ཀ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ, ཏེ་ཧི ཝཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཨེ་ཏེ་ན སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཛྷཱ་ཡིནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི དུ་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ན་སཱི་ལཾ, ཏེ་ན ཝཱ ཛྷཱ་པེ་ཏ་བྦཾ ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཛྷཱ་ནེ ར་ཏ་ནྟི ཛྷཱ་ན་ར་ཏཾ. ས་ཏནྟི ས་མཱ་ནཾ, ས་ནྟཾ ཝཱ, ས་པྤུ་རི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་པྥཱ་བྷི་ཀི་ཎྞནྟི པུ་པྥེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀི་ཎྞཾ, ཀ་མ་ལ་ད་ལེ་ཧི ཨ་བྷི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་སྶ་ས་ནྠ་ཏནྟི ཝ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠ་ཏཾ.
༣༩. ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པ་དྨ་མཱ་ལཱ་ཧནྟི ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ཨ་ཧཾ. ཨཱ་ས་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོཏི ཐེ་རེ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨཱ་ས་ན་སྶ ས་མ་ནྟཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ. ཨ་བྦྷོ་ཀི་རི་སྶནྟི ཨ་བྷི་ཨོ་ཀི་རིཾ ཨ་བྷི་པྤ་ཀི་རིཾ. ཀ་ཐཾ? པ་ཏྟེ་ཧཱིཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་དུ་མ་སྶ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏེ་ཧི པ་ཏྟེ་ཧི པུ་པྥ་ཝ་སྶཱ་བྷི་ཝ་སྶ་ན་ཀ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨོ་ཀི་རི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༤༠. ཨི་དཾ མེ ཨཱི་དི་སཾ ཕ་ལནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀུ་ཉྫ་རོ ཏེ ཝ་རཱ་རོ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཐེ་རེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཨཱ་ཡུ་ཡ་ས་སུ་ཁ་རཱུ་པཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཐེ་རེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཀྐཱ་རོ ག་རུ་ཀཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ནྟེ ཏུ་མྷེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨི་དཾ དི་བྦཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་མྤཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་རོཏི ཨཱ་ད་ར་ཀི་རི་ཡཱ, དེ་ཝེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀྐཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ག་རུ་ཀཱ་རོཏི ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ. དེ་ཝཱ་ནནྟི དེ་ཝེ་ཧི. ཨ་པ་ཙི་ཏཱཏི པཱུ་ཛི་ཏཱ.
༤༡. ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནནྟི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ཡཱི་ནཾ. ས་ནྟཱ་ནནྟི ས་ནྟ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙ ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནཾ. པ་ས་ནྣོ ཨཱ་ས་ནཾ ད་ཛྫཱཏི ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་དི ཨཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མྤི ད་དེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ན་ནྡེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཧནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ཨཱ་ས་ན་དཱ་ནེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ན་ནྡཱ་མི མོ་དཱ་མི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙོ་པི ན་ནྡེ་ཡྻ མོ་དེ་ཡྻ.
༤༢. ཏ་སྨཱཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཧི-ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་ཀཱ་མེ་ན. ཡོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ, སོ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མོ. མ་ཧ་ཏྟནྟི ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཧ་ཏྟཾ. ས་རཱི་ར་ནྟི་མ་དྷཱ་རི་ནནྟི ཨ་ནྟི་མཾ དེ་ཧཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨཱ་ས་ན་དཱ་ནེ་ན ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མོ་དཱ་མི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ཝུ་དྡྷིཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནྟི་མ་ས་མུ་སྶ་ཡེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ན་ཏྠི ཏཱ་དི་སཾ པུ་ཉྙ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀུ་ཉྫ་ར་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.