༡. པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནི་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ. མེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ་པ་དཱ་ནི. ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ, ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཝཾས་དྡོ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་མཱུ་པ་དེ་ས་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ག་ར་ཧ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧཱ་ཀཱ་ར- ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ་ཨི་ད་མ་ཏྠ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་དི ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏེ་ན མ་ཙྩེ་ན, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༥༣) ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༢༢) ཨུ་པ་དེ་སེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ས་ལཱི ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྶ མུ་ཎྜ་ཀ་སྶ ས་མ་ཎ་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༨༧) ག་ར་ཧ་ཎེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣; མ. ནི. ༡.༡) ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༩༨) ཨཱ་ཀཱ་རེ. ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀ, ཡེ་ན ས་མ་ཎོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཎཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ ‘སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར བྷ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན སུ་བྷ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི’’ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༥) ནི་ད་སྶ་ནེ. ‘‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ཀཱ་ལཱ་མཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ’ཏི? ‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, བྷ་ནྟེ’. ‘སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ’ཏི? ‘སཱ་ཝ་ཛྫཱ, བྷ་ནྟེ’. ‘ཝི་ཉྙཱུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ ཝཱ’ཏི? ‘ཝི་ཉྙཱུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ, བྷ་ནྟེ’. ‘ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནོ’ཝཱ? ‘ཀ་ཐཾ ཝོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’ཏི? ‘ས་མ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ, ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི’’’ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ སུ་ནྷཱ་ཏཱ སུ་ཝི་ལི་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ ཨཱ་མུ་ཏྟ་མཱ་ལཱ་བྷ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༨༦) པུ་ཙྪཱ་ཡཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ་ག་ཏཱ་ནི པུ་ཐུ་སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི (དཱི. ནི. ༡.༡༨༢), ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠེ. ག་ཏ་ས་དྡོ ཧི པ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཝི་དྷཱ་ཀཱ་ར་ས་དྡཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་དྷ་ཡུ་ཏྟ་ག་ཏ་ས་དྡེ ལོ་ཀི་ཡཱ པ་ཀཱ་ར་ཏྠེ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༡.༤༨) པ་རི་མཱ་ཎེ.
ན་ནུ ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ནོ ཏུ་མྷེ་ཧི, ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན པུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡོ་ཏི. ན, ཝི་སེ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནོ. ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙི་ནོ ཙེ་ཏེ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡཱ པུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏེ་ན མ་ཙྩེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་མཱ་ན་ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཡུ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི པུ་པྥ་རཱ་སི་མྷཱ, ཀ་ཡི་རཱ མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ བ་ཧཱུ;
ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏེ་ན མ་ཙྩེ་ན, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུ’’ནྟི. –
ཨེ་ཏྠ པུ་པྥ་རཱ་སི་ཊྛཱ་ནཱི་ཡ་ཏོ མ་ནུ་སྶུ་པྤ་ཏྟི ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཏོ དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ སོ་བྷཱ་སུ་ག་ནྡྷ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ མཱ་ལཱ་གུ་ཎ་ས་དི་སི་ཡོ བ་ཧུ་ཀཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ མ་རི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ མ་ཙྩེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་བྷེ་ད་ཏཱ་ཡ པུ་པྥ་རཱ་སི མཱ་ལཱ་གུ་ཎཱ ཙ ཨུ་པ་མཱ, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཡ་ཐཱ་ས་དྡེ་ན ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ. པུ་ན ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན ནི་ཡ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. སོ པ་ན ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་རོ ནི་ཡ་མི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་མཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་དི་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཱ་ཡ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡོ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་དེ་སཱ་ཀཱ་རོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་དེ་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་དེ་སེ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཧཾ་ས་ནཾ ཨུ་ད་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ, སོ ཏ་ཏྠ པ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ནཱ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ག་ར་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སོ ཙ ག་ར་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ‘‘ཝ་ས་ལཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཁུཾ་ས་ན་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ་པི ཨུ་པ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་པྥ་རཱ་སི་ཨཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནོ ཝཱ ཀ་ཐཾ ཝོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཾ. སོ པ་ན ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ ནི་ཡ་མི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན ནི་ད་སྶཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙཱི་ན་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་ན དྷ་མྨ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཊྛུ, བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠེ་ན ཨེ་ཝཾས་དྡེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི – ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎ་མ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་རཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱ་སཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀོ ས་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན པ་ན སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཏ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ཨ་ངྐུ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ ན་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡཱ. ན་ཡཱ ཝཱ པཱ་ལི༹་ག་ཏི་ཡོ, ཏཱ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ལོ་ཀི་ཡཱ་དི་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝོ་མི་སྶ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཋ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ན་ཡཱ, ཏེ་ཧི ནི་པུ་ཎཾ ས་ཎྷཾ སུ་ཁུ་མ་ནྟི ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎཾ.
ཨཱ་ས་ཡོ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, སོ ཙ ས་སྶ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་ཀོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. སོ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ.
སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་བྦི་བྷཱ་ཝ་ན་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ.
ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་བྷེ་དེ་ན ཏེ་སུ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝི་ས་ཡཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝི་ཝི་དྷཾ བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ ཝཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན པ་ཊི་པ་ཀྑཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་ནྟི ཡེ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཨ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཧ་ཏ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཙ ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ. ས་ཙེ པ་ན མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ག་ཏཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ སཱ་ས་ན་སྶ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཏེ ཧི དི་ཊྛི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཧི ཧ་རི་ཏཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. པ་ཊཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ པ་ཙྪཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏི ‘‘ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་པ་ཝི་ཊྛ་མྷི, ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཉྪི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒ, ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ ༤) ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཙྪཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་གྒེ་ཧི ཧ་རི་ཏེ་སུ པ་ཙྪཱ ཧ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡོ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཾ པུ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ, ཧ་རི་ཏེ་སུ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་སུ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ས་མུ་དཱ་ཡེ བྷ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ མ་གྒོ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ནྟི་ཨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ག་མྦྷཱི་རཱ, ས་སཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ དུ་པྤ་རི་ཡོ་གཱ་ཧཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་རཾ.
ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་གྷོ་སོ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་སཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ག་ཧ་ཎཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱ་སཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ སོ་ཏ་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ་ན ‘‘ནཱ་ཧཾ ས་ཡ་མྦྷཱུ, ན མ་ཡཱ ཨི་དཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཀ་ལཾ སུ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ, ག་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ས་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, དྷི་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༩-༢༢༣) ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ, དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ, བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ, ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ, པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༦༩) ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཙ པ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ནཱུ་ན་མ་ན་དྷི་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ན པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ, སཱ ནེ་ཝ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. སུ་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ ཧི དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལཾ.
མེས་དྡོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ མེ ཨ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༩༤; སུ. ནི. ༨༡) མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༨༨; ༥.༣༨༢; ཨ. ནི. ༤.༢༥༧) མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༩) མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘མ་ཡཱ སུ་ཏཾ, མ་མ སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡེ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡོ པ་རོ ན ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་ས་ནྟཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏི་ཝི་དྷོ་པི མེས་དྡོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠེ དི་སྶ་ཏི, ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཝཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་བྷེ་དོ་ཏི ‘‘མེ-ས་དྡོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སུ་ཏནྟི ཨ་ཡཾ སུ་ཏས་དྡོ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙ ག་མ་ན་ཝི་སྶུ་ཏ་ཀི་ལི་ནྣཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནུ་ཡོ་ག་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨུ་པ་ས་གྒོ ཀི་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི, ཛོ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ས་ཏི་པི ཏ་སྨིཾ སུ་ཏ་ས་དྡོ ཨེ་ཝ ཏཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པ་ས་གྒ་སྶ སུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རེ ས་ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘སེ་ནཱ་ཡ པ་སུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༡༡) ཝི་སྶུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༥༧) ཀི་ལེ་སེ་ན ཀི་ལི་ནྣཱ ཀི་ལི་ནྣ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ ཨ་ན་པྤ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༧.༡༢) ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡེ ཛྷཱ་ན་པྤ་སུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༨༡) ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༤༡) སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༣༩) སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. མེ-ས་དྡ་སྶ ཧི མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ སུ་ཏཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི. མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་མ སུ་ཏཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ ཡ་སྨཱ སུ་ཏ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ པ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝཾས་དྡེ་ན ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཛོ་ཏ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝནྟི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་སོ་ཏ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. མེཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ས་བྦཱ་ནི ཧི ཝཱ་ཀྱཱ་ནི ཨེ་ཝ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ས་ཧི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ. སུ་ཏནྟི ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ན་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་ཏཾ སུ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏཾ ས་མྨཱ སུ་ཏཾ ཨ་ནཱུ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ན་དྷི་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་དྡ་ནྟ་ར་ཏྠཱ་པོ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ས་དྡོ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཡ་སྨཱ སུ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་སུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ སུ་ཏ་ནྟི ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ན་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, ན མ་ཡཱ ཨི་དཾ དི་ཊྛཾ, ན ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ ཨུ་པ་ལ་དྡྷཾ. ཨ་པི ཙ སུ་ཏཾ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ ས་མྨ་དེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ, ཏ་ད་པེ་ཀྑ་སྶ སུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ནི་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་པེ་ཀྑ་སྶ སུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ན་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ས་ཝ་ན་ཧེ་ཏུ་ས་ཝ་ན་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན་པི སུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཏ་སྶཱ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡོ་ཏི ཀ་རི་ཏྭཱ. མེཏི ཨ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ མ་ཡཱ ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ སུ་ཏོ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ནི་ད་སྶི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦ་སྶ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན ས་ཀ་ལ་མྤི སུ་ཏྟཾ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མེཏི པུ་གྒ་ལ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏ་ས་དྡེ་ན ཧི ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ས་ཝ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་བ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ, ཏ་ཏྠ ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ, ན ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷེ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡཾ སུ་ཏྟཾ ནི་དྡི་སི་སྶཱ་མི, ཏཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ་ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝནྟི ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. མེཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏནྟི ཝི་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སོ, སོ་ཏ་བྦོ ཧི དྷ་མྨོ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཀ་ཏྟུ ཝི་ས་ཡེ ག་ཧ་ཎ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ, སུ་ཏཱ་ན་ཉྷི དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཝཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན ཏ་དཱ་ཀཱ་རཱ་དི་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩཾ་ནཱ་མ ནི་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སུ་ཏནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ, པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དི་ནོ་པི ཧི ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. མེཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ནི་དྡེ་སོ. མེཏི ཧི ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – མ་ཡཱ ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན སུ་ཏ་ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཙ མེཏི ཙ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ས་བྦ་སྶ ཧི ས་དྡཱ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་བྦ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཝ་རོ་དྷོ, ཏ་སྨཱ ཡོ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠོ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ་པི ན ཧོ་ཏི. སོ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་ཀོ རུ་པྤ་ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཀོ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཝ་ནྟི ཙ མེ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ, སོ ཨ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྷེ་ཏྠ ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཨེ་ཝ་ནྟི ཝཱ མེ་ཏི ཝཱ ནི་དྡེ་སཾ ལ་བྷེ་ཐ? སུ་ཏནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཡ་ཉྷི ཏཾ ཨེ་ཏྠ སོ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷཾ, ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ན་ཝ་སེ་ན. མེཏི ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཁ་ནྡྷེ ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཝི་སི་ཊྛེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི. སུ་ཏནྟི དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི. དི་ཊྛཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི སུ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི, དི་ཊྛ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ སུ་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨ་སུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧི སུ་ཏ་ནྟི པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཝནྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧཾ དཱི་པེ་ཏི. པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཏ་སྶ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ ཨེ་ཝ་ནྟི ཨི་དྷ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཱ, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ས་མྨོ་ཧོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ན ཧི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ཏི དཱི་པི་ཏ་ནྟི. སུ་ཏནྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཏ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་སཾ དཱི་པེ་ཏི, སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡ་སྶ ཧི སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ན སོ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ མ་ཡཱ སུ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་ཧེ་ན པ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི, ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ཝ་ན་ཀཱ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ལ་པ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྨོ་སེ་ན ས་ཏི་སི་དྡྷི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. བྱ་ཉྫ་ནཱ་ན་ཉྷི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རོ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ས་ཏི་ཡཱ བྱཱ་པཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, པ་ཉྙཱ ཏ་ཏྠ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ས་ཏི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཨ་ཏྠ་སྶ ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ག་མྦྷཱི་རོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ བྱཱ་པཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, ས་ཏི ཏ་ཏྠ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་ཏི་ཡཱ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་ཀོ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཏྟ་སི་དྡྷི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨེ་ཝནྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཛོ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་སི་དྡྷི དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. སུ་ཏནྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ དཱི་པེ་ཏི, ‘‘པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ས་ཝ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་མ་ནྟ་རེ་ན ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ན མ་ཡཱ སུ་ཏཾ, པུ་ན བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷིཾ པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ཏི ས་མྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟོ སོ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཙ ས་པྤུ་རི་སེ ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ‘‘ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཙ སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་བྷེ་ད་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཨོ་གཱ་ཧ་ནེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ པ་ར་ཧི་ཏ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ན ས་མྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷ་དྡ་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ནོ དཱི་པེ་ཏི, སུ་ཏནྟི ས་ཝ་ན་ཡོ་གེ་ན པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ན ཧི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པེ དེ་སེ ཝ་ས་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཨི་ཙྩ་སྶ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི ཏ་ད་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨཱ པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, སེ་ཡྻ་སོ ནཾ ཏ་ཏོ ཀ་རེ’’ཏི (དྷ. པ. ༤༣) ‘‘ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ, ཁི་པྤཾ ཧོ་ཧི་སི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༠༧) ཙ. པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི. པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སེ་ན ཧི ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཙ སཱ་དྷཱུ་ནཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷ་པྤ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི, པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་སཱ་ར་དོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ཏོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི ཋཱ་ནེ ནི་དཱ་ནཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝཾ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ སོ་ཏ་བྦ་བྷེ་ད་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཙ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ ‘‘ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ མ་ཡཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཧི ‘‘ཨི་དྷ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་དྷ ས་མཱ་དྷི, ཨི་དྷ པ་ཉྙཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏོ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སུ་ཊྛུ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སུ་ཏནྟི ཨི་དཾ ས་ཝ་ན་ཡོ་ག་དཱི་པ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ ‘‘བ་ཧཱུ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ན་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཧི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན་པི དྷ་མྨ་སྶ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ དཱི་པེ་ནྟོ ས་ཝ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཉྷི དྷ་མྨཾ ཨཱ་ད་རེ་ན ཨ་སྶུ་ཎ་ནྟོ མ་ཧ་ཏཱ ཧི་ཏཱ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨོ སོ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ད་ཧ་ནྟོ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཏ་མེ་ཝེ་ཏཾ མ་ཡཱ, ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་པ་དི་ས་ཏི, ཛི་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏི, དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་རི་མ་སྶ་ཝ་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མི་དཾ མ་ཡཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་ད་སྶ ད་ས་བ་ལ་དྷ་ར་སྶ ཨཱ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ཡི་ནོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ནཱ་དི་ནོ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་སྶ དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ དྷ་མྨ་དཱི་པ་སྶ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ, ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ པ་དེ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཝཱ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ས་བྦ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཝི་ནཱ་ས་ཡ་ཏི ཨ་སྶ་དྡྷཾ, ས་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི སཱ་ས་ནེ;
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ་མི་ཙྩེ་ཝཾ, ཝ་དཾ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི.
ཨེ་ཀནྟི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་དྡེ་སོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཀས་དྡོ ཨ་ཉྙ་སེ་ཊྛཱ་ས་ཧཱ་ཡ་ས་ངྑྱཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨི་ཏྠེ་ཀེ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༧; ཨུ་དཱ. ༥༥) ཨ་ཉྙེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༡; དཱི. ནི. ༡.༢༢༨) སེ་ཊྛེ. ‘‘ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༥; དཱི. ནི. ༡.༤༠༥) ཨ་ས་ཧཱ་ཡེ. ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༩) ས་ངྑྱཱ་ཡཾ, ཨི་དྷཱ་པི ས་ངྑྱཱ་ཡ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི.
ས་མ་ཡནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡས་དྡོ –
‘‘ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཁ་ཎེ ཀཱ་ལེ, ས་མཱུ་ཧེ ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛི་སུ;
པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཧཱ་ནེ ཙ, པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཙ དི་སྶ་ཏི’’.
ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ སྭེ་པི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༧) ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཨ་ཏྠོ, ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཏི ཧི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༩) ཁ་ཎོ, ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀོ ཧི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ, ཁ་ཎོ ཨེ་ཝ ཙ ས་མ་ཡོ, ཡོ ཁ་ཎོ་ཏི ཙ ས་མ་ཡོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨེ་ཀོ ཡེ་ཝཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༣༥༨) ཀཱ་ལོ. ‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ པ་ཝ་ན་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢) ས་མཱུ་ཧོ. མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ་ཏི ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྩ མ་ཧཱ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི, བྷ་ག་ཝཱ ཁོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི ‘བྷ་དྡཱ་ལི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༣༥) ཧེ་ཏུ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཨི་དྷ ས་མ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་གྒཱ་ཧ་མཱ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་མ་ཎ་མུ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་རེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ཀེ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༢༦༠) དི་ཊྛི. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་སི་ནྣཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མ་ཡཾ པ་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མོ ‘‘ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ ཡོ ཨ་ཏྠོ, ཡོ ཙ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ;
ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དྷཱི་རོ, པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩) –
ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༨) པ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ ཨ་པ་ག་མོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ པ་ཧཱ་ནཾ. ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༢.༨) པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཧི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ་ཏི པཱི་ལ༹་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ་ཏི ཏཱ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པཱི་ལ༹་ནཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཧིཾ་ས་ནཾ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ནྟཱ་པོ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ནྟ་པྤ་ནཾ པ་རི་ད་ཧ་ནཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་ས་ནྣི་ཛ྄ཛྷཾ ས་མེ་ཏི ས་མ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཝཱ་ཡོ ས་མ་ཡོ. ས་མེ་ཏི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་པུ་གྒ་ལེ་ཧཱི་ཏི ཁ་ཎོ ས་མ་ཡོ. ས་མེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ སཾ་ག་ཙྪ་ཏི ས་ཏྟོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཏི ཀཱ་ལོ ས་མ་ཡོ. དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཧི ཀཱ་ལོ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷེ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ས་མཾ, ས་ཧ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ས་མཱུ་ཧོ ས་མ་ཡོ ཡ་ཐཱ ས་མུ་དཱ་ཡོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ས་མཱུ་ཧོ. ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་མེ ས་ཏི ཨེ་ཏི ཕ་ལ་མེ་ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཡོ ཧེ་ཏུ ཡ་ཐཱ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི. ས་མེ་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མ་ཡོ དི་ཊྛི. དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ས་མི་ཏི ས་ངྒ་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་མ་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མ་ཡ་ནཾ ཨ་པ་ག་མོ་ཏི ས་མ་ཡོ པ་ཧཱ་ནཾ. ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་དྷི་ཀོ ས་མ་ཡོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ་ཏི. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྨཱ ཨེ་ཏ་བྦོ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཨེ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་མ་ཡ་ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་མ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠོ ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དེ་ས་དེ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ ཝི་ཡ ཧི དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་དཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ལོ ཨེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ས་མ་ཡོ་ཏི ཀཱ་ལོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཨུ་ཏུ་མཱ་ས་དྡྷ་མཱ་ས་ར་ཏྟི་དི་ཝ་ས་པུ་བྦ་ཎྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་སཱ་ཡ་ནྷ་པ་ཋ་མ་ཡཱ་མ- མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་མུ་ཧུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ལ་བྷེ་ད་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ན ཨུ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཙེ? ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏེ་སུ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དཱི་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཡཾ ཡཾ སུ་ཏྟཾ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨུ་ཏུ་མྷི མཱ་སེ པ་ཀྑེ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཐེ་ར་སྶ སུ་ཝི་དི་ཏཾ སུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ ཨ་སུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨ་སུ་ཀ་ཨུ་ཏུ་མྷི ཨ་སུ་ཀ་མཱ་སེ ཨ་སུ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་སུ་ཀ་ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ, བ་ཧུ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཡེ ཝཱ ཨི་མེ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ས་མ་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་མ་ཡོ སཾ་ཝེ་ག་ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་མ་ཡོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ས་མ་ཡོ མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡ་ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ས་མ་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཀཱ་སཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ལ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨེ་ཝ ས་མ་ཡཱ, ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཡོ ཝཱ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ པ་ར་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ, ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་དྭ་ཡ་ས་མ་ཡེ་སུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ས་མ་ཡོ, དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ, ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡) ཙ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༠༠) ཙ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཝི་ན་ཡེ ཙ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡) ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི? ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ, ཨི་དྷ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཝི་ས་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡ་ནྟ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཀཱ་ལ་ཏྠོ ས་མཱུ་ཧ་ཏྠོ ཙ ས་མ་ཡོ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ལོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཏོ ཏ་ངྑ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ར་ཏོ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘པུ་བྦ་ཎྷེ ཛཱ་ཏོ སཱ་ཡ་ནྷེ ཛཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ས་མཱུ་ཧོ་ཏི་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷེ་ན རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ, ཡ་ཝོ ཡ་ཝ་རཱ་སི་མྷི ས་མུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ ཙ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ ཙ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཁ་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘གཱ་ཝཱི་སུ དུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་སུ ག་ཏོ, དུ་དྡྷཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་ཝཱི་ནཾ དོ་ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ པ་ད་ཏྠ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཝི་ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཡ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀི་རི་ཡཱ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་སྨིཾ ན་ཝ་མེ ཁ་ཎེ ཡ་སྨིཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་མྷི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝཱ ས་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཁ་ཎེ ཧེ་ཏུ་མྷི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཙ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.
ཝི་ན་ཡེ ཙ ‘‘ཨ་ནྣེ་ན ཝ་ས་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ན ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཕ་ར་སུ་ནཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཀུ་དཱ་ལེ་ན ཁ་ཎ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡོ ཧི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི་པི དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཙ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུཾ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཝི་ན་ཡེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.
ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྨི་ཉྩ ཨེ་ཝཾ་ཛཱ་ཏི་ཀེ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ས་ཧ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨི་དཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཏཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘མཱ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ, བྷུ་མྨེ་ན ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ;
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨུ་པ་ཡོ་གེ་ན སོ ཨི་དྷཱ’’ཏི.
པོ་རཱ་ཎཱ པ་ན ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི – ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཨེ་ས ནི་དྡེ་སོ, ས་བྦ་ཏྠ བྷུ་མྨ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ག་ཝཱཏི ག་རུ. ག་རུ་ཉྷི ལོ་ཀེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་བྦ་གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་རུ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པོ་རཱ་ཎེ་ཧི་པི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛཾ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ;
ག་རུ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སེ་ཊྛ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ སེ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛནྟི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ཡོ ཨ་ཏྠོ, སོ སེ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་ཏྟ་མནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ ག་རུ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ ཝི་སེ་ས་ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་ག་རུ་གཱ་ར་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ –
‘‘བྷ་གཱི བྷ་ཛཱི བྷཱ་གཱི ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཨི་ཏི,
ཨ་ཀཱ་སི བྷ་གྒ་ནྟི ག་རཱུ་ཏི བྷཱ་གྱ་ཝཱ;
བ་ཧཱུ་ཧི ཉཱ་ཡེ་ཧི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟ་ནོ,
བྷ་ཝ་ནྟ་གོ སོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༨༤) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན –
‘‘བྷཱ་གྱ་ཝཱ བྷ་གྒ་ཝཱ ཡུ་ཏྟོ, བྷ་གེ་ཧི ཙ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ, བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’ཏི. –
ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཙ ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝཱ་ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༤༢) ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཝ་རི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པི་ཙ བྷཱ་གེ ཝ་ནི, བྷ་གེ ཝཱ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་པཱ་ར་མི་དྷ་མྨེ ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དི་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཝ་ནི བྷ་ཛི སེ་ཝི བ་ཧུ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི ཝ་ནི ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཡ་ས་ཉྩ ཝ་མི ཨུ་གྒི་རི ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཚ་ཌྜ་ཡཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ས་དི་སཾ ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་སྶ་རི་ཡཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཉྩ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཡ་སཾ ཏི་ཎཱ་ཡ་པི ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ནི་ར་པེ་ཀྑོ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཨི་མེ སི་རི་ཨཱ་དི་ཀེ བྷ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱ་ནི ནཱ་མ ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་ཧི ས་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བྷ་གཱ. སི་ནེ་རུ་ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་དི་བྷཱ་ཛ་ན་ལོ་ཀ་ཝི་སེ་ས་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་སོ་བྷཱ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་པི བྷ་གེ ཝ་མི, ཏ་ནྣི་ཝཱ་སི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཛ་ཧཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ་ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ས་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་རཱི་རཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཏྠུ་ཀཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝོ ས་ཏྠཱ’’ཏི ས་ཏྠུ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཾ ཛ་ནཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༦; མི. པ. ༤.༡.༡). ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ནཱ་མ དྷ་མྨ་སྶ དེ་སེ་ཏཱ ད་ས་བ་ལ་དྷ་རོ ཝ་ཛི་ར་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ས་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ སོ་པི བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཀེ་ན་ཉྙེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨཱ་སཱ ཛ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ད་མ་ཏྟཾ ཛ་ནཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨེ ཙ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི.
ཨེ་ཝནྟི ཙ བྷ་ཎ་ནྟོ དེ་ས་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི, ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝ་ནྟི ནི་ད་སྶ་ན་ཏོ. མེ སུ་ཏནྟི སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ནི་དྡི་ས་ཏི, པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན སུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ མ་ཡཱ་ཝ སུ་ཏཾ, ན ཨ་ནུ་སྶུ་ཏི་ཀཾ, ན པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཙ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་པ་ར་མཱ ཧི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་དཱ. བྷ་ག་ཝཱཏི དེ་ས་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་ག་རུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ.
ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡནྟི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ, མ་ཧ་ནྟེ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་རཱ་སི་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུ་ཏི ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་ལཱ་ཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ. ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་བྷ་ཏཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཏཱ་པ་སཱ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི པ་རེ་ས་མྤི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཀི་ར་ཏུ, ཨི་ད་མ་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ ཏཱ་དི་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་ཧཱ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་རཱ་སི ཛཱ་ཏོ, ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡ་ནྟི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ, མ་ཧ་ནྟེ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་རཱ་སི་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི.
ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ག་མ་ན་ས་ཡ་ན་པྤ་བྷེ་དེ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མཱ་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་པ་ཏ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཧ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི པ་ད་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཝི་དྷཾ ཧི་ཏཾ ཧ་ར་ཏི ཨུ་པ་ཧ་ར་ཏི ཨུ་པ་ནེ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ས་མྤི ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷཾ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ན་ཛྫཱཏི ན་ད་ཏི ས་ནྡ་ཏཱི་ཏི ན་དཱི, ཏ་སྶཱ ན་ཛྫཱ, ན་དི་ཡཱ ནི་ནྣ་གཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡཱཏི ནེ་ལཾ ཛ་ལ་མ་སྶཱ་ཏི ‘‘ནེ་ལ་ཉྫ་ལཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ལ་ཀཱ་ར་སྶ ར་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་དྡ་མ་སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏ་ས་ལི་ལཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི ‘‘ནཱི་ལ་ཛ་ལཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ནཱ་མ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ན་དི་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༡) མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་པྤོ་ཏི བོ་དྷིཾ ཝ་ར་བྷཱུ་རི་མེ་དྷ་སོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ (དཱི. ནི. ༣.༢༡༧) ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི བོ་དྷིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟོ་ཏི རུ་ཀྑོ་པི བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ལ་བྷི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བུ་ཛ྄ཛྷཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི, ཏེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ན ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ སོ རུ་ཀྑོ་པི བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ་ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་སྶ. མཱུ་ལེཏི ས་མཱི་པེ. ཨ་ཡ་ཉྷི མཱུ་ལ་ས་དྡོ ‘‘མཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་སཱི་ར་ནཱ་ལ༹་མ་ཏྟཱ་ནི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༩༥) མཱུ་ལ་མཱུ་ལེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ལོ་བྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༠༥) ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་མྷི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ ཚཱ་ཡཱ ཕ་ར་ཏི, ནི་ཝཱ་ཏེ པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མཱི་པེ. ཨི་དྷཱ་པི ས་མཱི་པེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལེ ས་མཱི་པེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ, ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན ཨུ་དཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་དཱ་ནཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀཱ་པ་དེ་སཱ ས་ཧ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་སྶེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཨ་ས་མྨོ་ས་ས་དྡྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཧི དེ་ས་ནཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏི ཨ་ས་མྨོ་སཱ ས་དྡྷེ་ཡྻཱ ཙ དེ་ས་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏྟུ་ཧེ་ཏུ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷོ ཝི་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན ‘‘པ་ཋ་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་དཱ་ནཾ ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་སཱ་དཱི་སུ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དཱ་ན་སྶ ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་ནུ་མཱ་ནཱ་ག་མ་ཏ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟ་སི་དྡྷི. ན ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི་དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་སཱ་ས་ན་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནུ་རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྟ་སི་དྡྷི. ན ཧི ས་བྦ་སོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ པ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཨི་ཏི དེ་ས་ཀ་དོ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱུ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་སཾ་སཱུ་ཙ་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་དཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཱ་བྷི་བྱ་ཉྫ་ཀེ་ཧི ཙ ས་མྦུ་དྡྷ་ཝི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཧི པུ་རི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི, ཏ་ཏོ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཀཱ་ས་ནེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཏྠུ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཐཱ སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་བྦ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ ཝཱ. ཏ་སྨཱ པ་རེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་བྦ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀ་ལ་མྤི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན སཱ་ས་ནཾ, ན ཀ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ. ཏ་ཡི་དཾ ས་ཏྠུ ཙ་རི་ཏཾ ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ་པ་དེ་སཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཀཱ་སཱི་ཡ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ་ནོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན སཱ་ས་ན་སྶ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ ཙ་སྶ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་དི་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་དཱི་པ་ནེ་ན, ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན ཙ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་ན, ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ‘‘ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི’’ཏི པ་དཾ, ཏཱ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཨུ་དཱ་ན་སྶ ནི་དཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ བྷཱ་སི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ན་ནུ ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ན ཧི ས་ཏྠཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ དེ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི, ཏ་ཐེ་ཝ ནཾ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ དེ་སི་ཏ་སྶ ཙ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཨུ་དཱ་ན་སྶ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ནི་དཱ་ནཾ ས་ངྒཱ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་བྷེ་དཱ་ནི་པི སུ་ཏྟཱ་ནི སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་པ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི་པི ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་དོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་གྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་ར་ཝ་སེ་སོ པ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སེ་ས་ནི་ཀྑེ་པཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ ནི་ཀྑེ་པོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝ་སོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ. སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི, ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི, སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི སུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་ཀྑེ་པོ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. པུ་ཙྪཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ, པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ. པུ་ཙྪ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སཾ, ཏ་དེ་ཝ ནི་ཀྑེ་པ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ་ཏི པུ་ལླི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ པ་རེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཝི་སུཾ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏ་ནྟི་ཋ་པ་ན་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ, པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐ་མ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷོ, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀ་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་པུ་བྦ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷོ་ཏི? ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. པ་རེ་ས་ཉྷི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཧི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞ་ཨཱ་མི་སུ་པྤཱ་དཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པ་རེ་སཾ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི བོ་དྷི་སུ་ཏྟཱ་ནི མུ་ཙ་ལི་ནྡ་སུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་སུ་ཏྟཾ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ, པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཨུ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཀྑེ་པོ. ཧུ་ཧུ་ངྐ་སུ་ཏྟཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟཾ, བཱ་ཧི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཨུ་དཱ་ནཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ. རཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ, ས་ཀྐཱ་ར་སུ་ཏྟཾ, ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་སུ་ཏྟཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟཾ, སི་པྤ་སུ་ཏྟཾ, གོ་པཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ, སུ་ནྡ་རི་ཀ་སུ་ཏྟཾ, མཱ་ཏུ་སུ་ཏྟཾ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་སུ་ཏྟཾ, ཨུ་ད་པཱ་ན་སུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟཾ, མོ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ, པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཡ་སུ་ཏྟཾ, དྭེ་པི ད་བྦ་སུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨུ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ. པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ, པི་ཡ་སུ་ཏྟཾ, ནཱ་ག་ས་མཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ, ཝི་སཱ་ཁཱ་སུ་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨུ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙ ནི་ཀྑེ་པོ. སེ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ སུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཨུ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཀྑེ་པ་ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཱ་ནི ཨུ་དཱ་ནཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཏེ་ཧི ཡ་ཐཱ་བྷཱ་སི་ཏ་སུ་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ནི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ནི དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ཡཱ་ནི པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི་པི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ པུ་ན བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཨུ་དཱ་ན་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཙ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཁོ པ་ནཱཏི ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨིཾ པ་ན ས་མ་ཡེ? ཡཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ. ས་ཏྟཱ་ཧནྟི ས་ཏྟ ཨ་ཧཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ནཱཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྠ་ངྒ་ཏེ་ཡེ་ཝ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐ་ཝ་རེ ཝ་ཛི་རཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀི་མྤི ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏེ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ལླ་ངྐེ་ན.
ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ. ཏཱ་སུ ཡཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི གུ་ཎ་ངྒེ་ཧི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ཧི ཝི་པ་སྶ་ན་ངྒེ་ཧི ཙ ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ངྒ་སྶ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ? དཱ་ནེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡ་ལོ་བྷཱ་དི་ཏོ, སཱི་ལེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཏོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཏོ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛཱི་ཧི, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི གཱ་ཧ་ཏོ, མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཨ་མ་གྒེ མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ, བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྷ་ཡེ ཨ་བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ, མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཡཱ་ཝ་སྶ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ན་ཉྩེ་ཝ, ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༢༧༧; ཝི་བྷ. ༦༢༨) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎ་སྶ པུ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ པ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་མུ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཙ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ སུ་ཁཾ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ. ‘‘ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ནྟེ སུ་ཁེ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༨༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པི ཙེ་ཏྠ སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ས་ནྟ་ཏྟཱ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༣༢). བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཨི་དྷ སུ་ཁ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཡི་དཾ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ཏི ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཏཱི་ཎི དྭེ ཝཱ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ. ཡ་སྨི་ཉྷི ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ དྭེ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི, ཏ་དཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གོ་ཏྲ་བྷུ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏཱི་ཎི ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན ཏཱི་ཎི ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི, ཏ་དཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གོ་ཏྲ་བྷུ, པ་ཉྩ་མཾ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ དྭེ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཚ་ཊྛ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༡༡) པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཕ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཕ་ལཾ པ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཀེ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀེ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ས་བྦེ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཨ་རི་ཡཱ ཨུ་པ་རི་མཾ, ཨུ་པ་རི་མཱ་པི ཨ་རི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཕ་ལཾ ཏེ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པ་རི་མཱ དྭེ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཙི་ནྟཱ་ཡ? ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ད་ས ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༧), ཀ་ཏ་མེ ད་ས གོ་ཏྲ་བྷུ་དྷ་མྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༦༠) ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པི ཨ་རི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཕ་ལཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཏེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ, དེ་ཝ་ཏཱ དི་བྦ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡཱ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི.
ཀ་ཐ་ཉྩ་སྶཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ཋཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི? དྭཱི་ཧི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་སྶཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ, ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘དྭེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༥༨).
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀྐ་མོ – ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏྠི་ཀེ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན ར་ཧོ་ག་ཏེ་ན པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནེ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྶེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་པ་སྶ་ན་སྶེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷེ ཙི་ཏྟ་མ་པྤེ་ཏི, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ སེ་ཀྑ་སྶཱ་པི ཕ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན མ་གྒོ. ཡེ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ར་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ར་ཧཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཙ ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑ་སྶཱ་པི ཕ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན མ་གྒོ. ཕ་ལ་མྤི ཏ་སྶ ས་ཙེ ཨ་ནེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ མ་གྒོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ, དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ ཧི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༩༥). ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི་པི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏུ་ལྱཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྷི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ནི་བྦི་དྡྷ་པུ་བྦཱ་ནཾ ཐཱུ་ལ་ཐཱུ་ལཱ་ནཾ ལོ་བྷ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་དཱ་ལ་ནེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱ་ནི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ན ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ནི་རུ་སྶུ་ཀྐཱ་ནི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁ་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་མ་ཏྟཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ན ཏེ་སཾ ཀུ་ཏོ་ཙི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝོ, ཡ་ཏོ ཏེ་སཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པུ་བྦཱ་ཡ ཕ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན མ་གྒོ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ས་མ་ཏྠི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཏ་ཡོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏི་ཡཱ, ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, པུ་བྦེ ཙ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༥༨) –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན་སྶཱ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ ཙ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལེ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཧི་སྶཱ ཡཱ་ཝ སོ ཀཱ་ལོ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི.
‘‘དྭེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ, ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༥༨) –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན་སྶཱ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནནྟི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ. ཀཱ་མ་ཉྩ ན ས་བྦཱ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་སྶ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཨེ་ཝ་མི་དྷ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ –
‘‘པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ད་ར་ཐཾ, ཨ་མ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ སུ་བྷཾ;
ཝ་ནྟ་ལོ་ཀཱ་མི་སཾ ས་ནྟཾ, སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་མུ་ཏྟ་མཾ’’.
ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ སཱ་ཏཱ་ཏི་སཱ་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཨ་ཐཱཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཁོཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ. ཏེ་སུ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྠེ་ན ཨ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀོ པ་ནེ་སོ་ཏི? པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་ཐཱཏི ཝཱ པ་ཙྪཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན ‘‘ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶཱཏི པ་ལླ་ངྐ་ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ. ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་པ་ག་མེ་ན. ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཏོ. ཨི་དྷ པ་ན ཋ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཏཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡིཾ་སུ. མ་ཡཾ པ་ན ཏཱ་ནི ཁ་ནྡྷ་ཀ་པཱ་ཋེ་ན ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཝི་རོ་དྷ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན པ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ར་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཋ་མནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ས་ཀ་ལ་མྤི པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མཾ ཏེ་ནེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དནྟི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཧི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཀ་ཐ་མི་དཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙེ? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ, ཨེ་ས ས་མུ་ད་ཡོ, ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ, ཡ་དི་དཾ ཛཱ་ཏི…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༠༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ དྭཱ་ད་ས པ་ཙྩ་ཡཱ དྭཱ་ད་ས པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཧི་ཏེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ར་ཧ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ག་ནྟྭཱ ན ཝི་ནཱ ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཙེ་ཏྠ ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡུ་ཏྟོ ཧེ་ཏུ, ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཙྩེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྩོ, ས་མྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་པྤཱ་དོ, པ་ཊི་ཙྩོ ཙ སོ ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ནུ་ལོ་མནྟི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མོ, ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ. སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སཱིཏི ས་ཀྐ་ཙྩཾ མ་ན་སི ཨ་ཀཱ་སི. ཡོ ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཡ་སྶ ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་སྶ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་ནུ་ལོ་མཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི, ཏཾ ས་ངྑེ་པེ་ན ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ཨ་ནེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷེ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ ནི་ཡ་མོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨེ་ཝ, ནཱ་ས་ཏི. ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཝ, ནཱ་ནུ་པྤཱ་དཱ. ཨ་ནི་རོ་དྷཱ ཨེ་ཝ, ན ནི་རོ་དྷཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ནི་ཡ་མཾ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་རོ་དྷོཏི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཝི་རཱ་གཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་རོ་དྷ་ནི་རོ་དྷཱི ཙ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཨ་ནི་རོ་དྷོ ཨུ་པྤཱ་དོ ནཱ་མ, སོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན པ་རེ་ན པུ་རི་མཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན དྷ་ར་མཱ་ན་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ མ་གྒེ་ན ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི དྭི་དྷཱ་པི ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ནི་དྡེ་སཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་རོ་དྷོ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་པི ནི་རོ་དྷོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཏ་ཏོ ན ཨི་དྷ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ན་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ནི་རོ་དྷོ ནཱ་མ, ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ, ཨུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི? ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ, ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཕ་ལཱ་ར་ཧ་ཏཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ཧི ཕ་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ ཙ. ཡེ ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ. ཡེ པ་ན ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཡཱ་ནི ཏེ་སུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏཱ ཙ. ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧི ས་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཡཱ་ཡ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏ་སྶ བཱ་ལ་སྶ ཡཱ་ཡ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ, སཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ བཱ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, སཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་ཙ་རི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ བཱ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ས་མཱ་ནོ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༡༩).
ཁཱི་ཎ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ, ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཝ་ཊྚ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཚ་ནྣཾ ཏྭེ་ཝ, ཕ་གྒུ་ཎ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༡༢).
ན ཧི ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ཏྠི་ཏཱ ནི་རོ་དྷ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ཁཱི་ཎ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏཱ་ཏི ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་པི་ཙ ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཀ་མྨཾ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ཕ་ལཱ་ར་ཧཾ ས་ནྟཾ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཕ་ལཾ, ནཱ་པི པ་ཧཱི་ནཱ་ཧཱ་ར་ནྟི. ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཕ་ལཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧི ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཕ་ལཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ནྟི་པི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤཱ་དོ ཀཱ་ལ་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ་པི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ པ་གེ་ཝ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཡཱ ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ, སཱ ཨི་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཏོ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་ཝ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཊྛི་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཨ་ཏ་ད་ཝ་ཏྠ་ནྟི ཏ་ད་ཝ་ཏྠ་ཏཱ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ས་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་དཱཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨ་ས་བྦ་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཏ་ཉྩ དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ཏི, ནཱ་ས་ཏི, ཨུ་པྤཱ་དཱ, ན ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི པ་ན ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ་ཧི བྷུ་མྨ་ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ནི་དཱ་ན་ས་མུ་ད་ཡ་ཛཱ་ཏི་པ་བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ད་སྶེ་ཏི. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནེ ཡ་སྶ བྷཱ་ཝེ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝི་ཕ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་དྷ་ནཱ་ནཾ དྷ་ནེ ཨ་ན་ནུ་པྤ་དཱི་ཡ་མཱ་ནེ དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༩༡) ཙ ‘‘ནི་པྥ་ནྣེ་སུ ས་སྶེ་སུ སུ་བྷི་ཀྑཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཙ. ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་པི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཏཱ ཕ་ལ་སྶ པ་བྷ་ཝེ པ་ཀ་ཏི་ཡ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀ་ལ་ལཱ ཧོ་ཏི ཨ་བྦུ་དཾ, ཨ་བྦུ་དཱ ཛཱ་ཡ་ཏཱི པེ་སཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༢༣༥) ཙ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ཏཱ ག་ངྒཱ པ་བྷ་ཝ་ནྟི, སི་ངྒ་ཏོ ས་རོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ཙ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ པ་བྷ་ཝ་ནྟི པ་ཀ་རི་ཡ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཏེ ཏེ་སཾ པ་བྷ་ཝོ པ་ཀ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ནི་སྶ་ཀྐ་ནི་དྡེ་སཱ ཀ་ཏཱ་ཏི.
ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ནི་དྡེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤཱ་དོ ཙ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ན ཧི ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཡཱ་ཝ་ཏྠ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ ‘‘ས་ཏི ཨེ་ཝ, ནཱ་ས་ཏི, ཨུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཝ, ན ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ནི་ཡ་མེ་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨ་བྷི་ཧི་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤཱ་དོ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡེ་པི པ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏེ་པི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་སེ་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ མ་ན་སི ཨ་ཀཱ་སི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཡོ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དིཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ནྡི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དིཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨ་ནྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟེ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཛ་ཝ་ཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ན ཛ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, སཱ ‘‘དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཊི་ཙྩ ན ཝི་ནཱ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ, ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྠོ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ སཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ, ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ, སཱ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷཾ. ན་མ་ཏཱི་ཏི ནཱ་མཾ, ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡཾ. རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ, བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཉྩ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ཉྩ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི ཕ་སྶོ. ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ. ཨི་ད་མྤི དྭ་ཡཾ དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦི་དྷཾ, ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎེ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷཾ. པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ, སཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་ཝི་དྷཱ ཙ. ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཏཾ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. བྷ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི བྷ་ཝོ, སོ ཀ་མྨཱུ་པ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ. ཛ་ན་ནཾ ཛཱ་ཏི. ཛཱི་ར་ཎཾ ཛ་རཱ. མ་ར་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི མ་ར་ཎཾ. སོ་ཙ་ནཾ སོ་ཀོ. པ་རི་དེ་ཝ་ནཾ པ་རི་དེ་ཝོ. དུ་ཀྑ་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཾ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི་ཝ་སེ་ན དྭེ་དྷཱ ཁ་ཎ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཾ. དུ་མ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ དོ་མ་ན་སྶཾ. བྷུ་སོ ཨཱ་ཡཱ་སོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ. ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ སོ་ཀཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ‘‘ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ས་མྨོ་ཧ་ན་ར་སཱ, ཚཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨཱ་ས་ཝ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ, སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, པུ་བྦ་ངྒ་མ་ར་སཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མཾ, ས་མྤ་ཡོ་ག་ར་སཾ, ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པཾ, ཝི་ཀི་ར་ཎ་ར་སཾ, ཨ་པྤ་ཧེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ད་སྶ་ནཱ་དི་ར་སཾ, ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཕ་སྶོ, ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ, ས་ངྒ་ཏི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝི་ས་ཡ་ར་ས་ས་མྦྷོ་ག་ར་སཱ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཕ་སྶ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ར་སཱ, ཨ་ཏི་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ག་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨ་མུ་ཉྩ་ན་ར་སཾ, ཏ་ཎྷཱ་ད་ལ༹ྷ་ཏྟ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎོ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་ན་ར་སོ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་ར་སཱ, ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, དུ་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ. ཁ་ནྡྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཛ་རཱ, མ་ར་ཎཱུ་པ་ན་ཡ་ན་ར་སཱ, ཡོ་བྦ་ན་ཝི་ནཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཙུ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ར་ཎཾ, ཝི་སཾ་ཡོ་ག་ར་སཾ, ག་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ སོ་ཀོ, ཙེ་ཏ་སོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ར་སོ, ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ལཱ་ལ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་རི་དེ་ཝོ, གུ་ཎ་དོ་ས་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ན་ར་སོ, ས་མྦྷ་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཀཱ་ཡ་པཱི་ལ༹་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ དུ་ཀྑཾ, དུ་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ དོ་མ་ན་སྶ་ཀ་ར་ཎ་ར་སཾ, ཀཱ་ཡི་ཀཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་པཱི་ལ༹་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ དོ་མ་ན་སྶཾ, མ་ནོ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ན་ར་སཾ, མཱ་ན་ས་བྱཱ་དྷི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ, ནི་ཏྠུ་ན་ན་ར་སོ, ཝི་སཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཱ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༥) ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝནྟི ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཏེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི, ན ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ. ཀེ་ཝ་ལ་སྶཱཏི ཨ་ས་མྨི་སྶ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ ཝཱ. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶཱཏི དུ་ཀྑ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ, ན ས་ཏྟ་སྶ, ནཱ་པི ཛཱི་ཝ་སྶ, ནཱ་པི སུ་བྷ་སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ. ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡནྟི ཏཱ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་དི་ཏ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི ཨི་མཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝི་དི་ཏེ ཧེ་ཏུ་ནོ ཙ ཧེ་ཏུ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་སྶ ཙ པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ‘‘ཡ་དཱ ཧ་ཝེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི, ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཧ་ཝེཏི བྱ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཧ་ཝེ་ཏི ཨཱ་ཧ་ཝེ ཡུ་དྡྷེ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ཡོ་དྷེ་ཐ མཱ་རཾ པ་ཉྙཱ་ཝུ་དྷེ་ནཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༤༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རེ་ན ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་མ་ཡེ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དྷ་མྨཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་དྷ་ཀཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན བྱ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. དྷ་མྨཱཏི ཙ་ཏུ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ, ཨཱ་ཏཱ་པོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ཏོ. ཛྷཱ་ཡ་ཏོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱཏི བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ. ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝ་པ་ཡ་ནྟི ས་བྦཱཏི ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཝཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ ཡཱ ཨེ་ཏཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི. ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༢.༡༢) ན་ཡེ་ན, ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཀ་སྶ ཙ པ་ནི་དཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི. ནོ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༢.༣༥) ན་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཀ་ངྑཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཡཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) སོ་ལ༹་ས ཀ་ངྑཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏཱ ས་བྦཱ ཝ་པ་ཡ་ནྟི ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཡ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨཾ, ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨི་མཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཀེ་ཝ་ལཾ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱི་ཏི.
ཀ་དཱ པ་ན་སྶ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི ཝཱ? ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་སུ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་དི་ཀེ པ་ཛ་ཧ་ནྟཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཏེ ནི་བྦཱ་ན་མཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑེ པ་ཛ་ཧ་ནྟཱ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀི་དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ན ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ས་བྦེ་ས་མྤི ཀི་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཀཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏི་པི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ནི་པུ་ཎ་ག་མྦྷཱི་ར་སུ་དུ་དྡ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སོ་མ་ན་སྶོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ད་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་དཱ་ནོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏི མེ སུ་ཏནྟི ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹ ཀེ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡོ ‘‘ཨི་ད་མྤི བུ་དྡྷེ ར་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨ་ཡ་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨུ་པ་རི་མཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཝུ་ཏྟོཏི ཨ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དྡོ ཀེ་སོ་ཧཱ་ར་ཎ་ཝ་པྤ་ན་ཝཱ་པ་ས་མཱི་ཀ་ར་ཎ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་པ་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པཱ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཀ་ཐ་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཀཱ་པ་ཊི་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ ད་ཧ་རོ ཝུ་ཏྟ་སི་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༤༢༦) ཀེ་སོ་ཧཱ་ར་ཎེ ཨཱ་ག་ཏོ.
‘‘གཱ་ཝོ ཏ་སྶ པ་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཁེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་རཱུ་ཧ་ཏི;
ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་ལ་མ་སྣཱ་ཏི, ཡོ མི་ཏྟཱ་ནཾ ན དུ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༩) ཝ་པྤ་ནེ. ‘‘ནོ ཙ ཁོ པ་ཊི་ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༨༩) ཨ་ཊྛ་ད་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་པ་ས་མཱི་ཀ་ར་ཎེ. ‘‘པ་ནྣ་ལོ་མོ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟོ མི་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༢) ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་བྷ་བྦོ ཧ་རི་ཏ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༩༢) བ་ནྡྷ་ན་ཏོ པ་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ‘‘གཱི་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ས་མཱི་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༨༥) པཱ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ. ‘‘ཝུ་ཏྟོ པཱ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ. ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠) ཀ་ཐ་ནེ. ཨི་དྷཱ་པི ཀ་ཐ་ནེ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏེ་ན ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་དཱ་ནོ བྷཱ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ. མེ སུ་ཏནྟི པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. པུ་བྦེ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ནི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠོ ཨི་དྷ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ’’ནྟི པུ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ པུ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ག་མ་ན་ནྟི. ཨི་ཏི་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨུ་དཱ་ན་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.