༣. ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ
‘‘ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ནཾ པ་ན ‘བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ན ཏ་མྤི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ཛ་ཡ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཨི་མ་སྶ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ས་ནྡྷཱ་ཝིཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ ཀཱ་ལཾ ཨི་མ་སྶེ་ཝ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་སཱི་སཾ གཱི་ཝཱ་ཡ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, སུ་ཨ་ཉྫི་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཧ་ད་ཡ་མཾ་ས་ཉྩ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, ཛཱ་ལཱི་ཀུ་མཱ་ར་ས་དི་སཱ པུ་ཏྟཱ ཀ་ཎྷཱ་ཛི་ན་ཀུ་མཱ་རི་ས་དི་སཱ དྷཱི་ཏ་རོ མ་དྡཱི་དེ་ཝི་ས་དི་སཱ བྷ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙ པ་རེ་སཾ དཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཱ, ཨ་ཡཾ མེ པ་ལླ་ངྐོ ཛ་ཡ་པ་ལླ་ངྐོ ཝ་ར་པ་ལླ་ངྐོ ཙ. ཨེ་ཏྠ མེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ས་ངྐ་པྤཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ, ན ཏཱ་ཝ ཨི་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡).
ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་པི ནཱུ་ན སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, པ་ལླ་ངྐ་སྨི་ཉྷི ཨཱ་ལ་ཡཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་སི. མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜ་སྨི་ཉྷི ཀ་ཏ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཉྩ, ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མེ ཀ་ཏ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཉྩ, པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་ས་མཱ་ག་མེ ཀ་ཏ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཉྩ, ས་བྦཾ ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐ་ཏོ ཨཱི་ས་ཀཾ པཱ་ཙཱི་ན་ནི་སྶི་ཏེ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏ མེ པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ’’ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱུ་རི་ཏཱ་ནཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ལླ་ངྐཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ནི་མི་སེ་ཧི ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནི་མི་ས་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ཐ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཙ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ་ངྐ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏེ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་ཏོ པ་ཙྪི་མུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཏ་ན་གྷ་རཾ མཱ་པ་ཡིཾ་སུ, ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡཾ ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ར་ཏ་ན་གྷ་རཾ ནཱ་མ ན ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ གེ་ཧཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ པ་ན པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ‘ར་ཏ་ན་གྷ་ར’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ ཡུ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་གྷ་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ ཡེ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཏ་ཏྲཱ་པི དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ཨོ་ཏཱ་རཱ་པེ་ཀྑོ་པི ཨི་མ་སྶ ན ཀི་ཉྩི ཁ་ལི་ཏཾ ཨ་དྡ་སཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་དཱ་ནི ཨེ་ས མ་མ ཝ་ས’’ནྟི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ མ་ཧཱ་མ་གྒེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙི་ནྟེ་ནྟོ བྷཱུ་མི་ཡཾ སོ་ལ༹་ས ལེ་ཁཱ ཀ་ཌྜྷི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་སོ ཝི་ཡ དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ ན པཱུ་རེ་སིཾ, ཏེ་ན་མྷི ཨི་མི་ནཱ ས་དི་སོ ན ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཀཾ ལེ་ཁཾ ཀ་ཌྜྷི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་སོ ཝི་ཡ སཱི་ལ་པཱ་ར་མིཾ, ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མིཾ, པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མིཾ, ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མིཾ, ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མིཾ, ས་ཙྩ་པཱ་ར་མིཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ, མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མིཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མིཾ ན པཱུ་རེ་སིཾ, ཏེ་ན་མྷི ཨི་མི་ནཱ ས་དི་སོ ན ཛཱ་ཏོ’’ཏི ད་ས་མཾ ལེ་ཁཾ ཀ་ཌྜྷི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་སོ ཝི་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ན པཱུ་རེ་སིཾ, ཏེ་ན་མྷི ཨི་མི་ནཱ ས་དི་སོ ན ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ ལེ་ཁཾ ཀ་ཌྜྷི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་སོ ཝི་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ, མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་སྶ, ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཉཱ་ཎ་སྶ, ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ན པཱུ་རེ་སིཾ, ཏེ་ན་མྷི ཨི་མི་ནཱ ས་དི་སོ ན ཛཱ་ཏོ’’ཏི སོ་ལ༹་ས་མཾ ལེ་ཁཾ ཀ་ཌྜྷི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཧཱ་མ་གྒེ སོ་ལ༹་ས ལེ་ཁཱ ཀ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་ར་ཏི, ར་གཱ་ཏི ཏི་སྶོ མཱ་ར་དྷཱི་ཏ་རོ ‘‘པི་ཏཱ ནོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏཾ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཾ བྷཱུ་མིཾ ཝི་ལེ་ཁ་མཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, ཏཱ་ཏ, དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་མྨཱ, ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨོ་ཏཱ་ར་མ་སྶ ད་ཊྛུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ, ཏེ་ནཱ་ཧཾ དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, མ་ཡ་མེ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ན ས་ཀྐཱ, ཨ་མྨཱ, ཨེ་སོ ཀེ་ན་ཙི ཝ་སེ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ཙ་ལཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨེ་སོ པུ་རི་སོ་ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ མ་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནཾ རཱ་ག་པཱ་སཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘པཱ་དེ ཏེ ས་མ་ཎ པ་རི་ཙཱ་རེ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཝ ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ མ་ན་སི ཨ་ཀཱ་སི, ན ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟ་མཱ་ན་སོ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ནི་སཱི་དི.
པུ་ན མཱ་ར་དྷཱི་ཏ་རོ ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ ཁོ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ, ཀེ་ས་ཉྩི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་སུ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ཀེ་ས་ཉྩི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ་སུ, ཀེ་ས་ཉྩི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ་སུ, ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི རཱུ་པེ་ཧི པ་ལོ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཀཱ ཀུ་མཱ་རི་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཏཾ ས་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རི་ཡོ, ཨ་ཝི་ཛཱ་ཏཱ, ས་ཀིཾ་ཝི་ཛཱ་ཏཱ, དུ་ཝི་ཛཱ་ཏཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ཏྠི་ཡོ, མ་ཧི་ཏྠི་ཡོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘པཱ་དེ ཏེ ས་མ་ཎ པ་རི་ཙཱ་རེ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ན མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ ཨུ་པ་དྷི་ས་ངྑ་ཡེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཏཱ མ་ཧི་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏཱ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨེ་ཏཱ ཁ་ཎྜ་ད་ནྟཱ པ་ལི་ཏ་ཀེ་སཱ ཧོ་ནྟཱུ’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ‘‘ཨ་པེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཀིཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཡ་མ་ཐ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ, དོ་སོ པ་ཧཱི་ནོ, མོ་ཧོ པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ –
‘‘ཡ་སྶ ཛི་ཏཾ ནཱ་ཝ་ཛཱི་ཡ་ཏི, ཛི་ཏ་མ་སྶ ནོ་ཡཱ་ཏི ཀོ་ཙི ལོ་ཀེ;
ཏཾ བུ་དྡྷ་མ་ན་ནྟ་གོ་ཙ་རཾ, ཨ་པ་དཾ ཀེ་ན པ་དེ་ན ནེ་སྶ་ཐ.
‘‘ཡ་སྶ ཛཱ་ལི་ནཱི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ, ཏ་ཎྷཱ ན་ཏྠི ཀུ་ཧི་ཉྩི ནེ་ཏ་ཝེ;
ཏཾ བུ་དྡྷ་མ་ན་ནྟ་གོ་ཙ་རཾ, ཨ་པ་དཾ ཀེ་ན པ་དེ་ན ནེ་སྶ་ཐཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༧༩-༡༨༠) –
ཨི་མཱ དྷ་མྨ་པ་དེ བུ་དྡྷ་ཝ་གྒེ དྭེ གཱ་ཐཱ ཝ་ད་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ནོ པི་ཏཱ ཨ་ཝོ་ཙ, ཨ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ན རཱ་གེ་ན སུ་ཝཱ་ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ མུ་ཙ་ལི་ནྡ་མཱུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ སཱི་ཏཱ་དི་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ མུ་ཙ་ལི་ནྡེ་ན ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ས་མྦཱ་དྷཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ནེ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཾ, ན ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ, ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི, ཛྷཱ་ན་སུ་ཁ་ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཏི་མེ དི་ཝ་སེ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶ ‘‘མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ག་ད་ཧ་རཱི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི, ཏེ་ན་སྶ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀྐོ་ཡེ་ཝ ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩེ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ་ད་ཀེ་ན མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་པུ་སྶ་བྷ་ལླི་ཀཱ ནཱ་མ དྭེ ཝཱ་ཎི་ཛཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི ཨུ་ཀྐ་ལཱ་ཛ་ན་པ་དཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ད་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ མ་ནྠ་ཉྩ མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཡཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ན ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཧ་ཏྠེ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་མ་ཡེ པ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སུཾ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པི. པུ་ན མུ་གྒ་ཝ་ཎྞ་སེ་ལ་མ་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཏྟེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི, ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ལེ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་མིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩ་གྒྷེ སེ་ལ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. དྭེ བྷཱ་ཏ་རོ ཝཱ་ཎི་ཛཱ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཀེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རེ ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་མུ་གྒ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སུཾ.
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི ཁོ ཏ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞོ ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ ཨ་དེ་སེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཐ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ‘‘ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ བྷོ ལོ་ཀོ, ཝི་ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ བྷོ ལོ་ཀོ’’ཏི ད་ས་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏ་སུ་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་སེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ལཱ༹་རོ པ་ཎྜི་ཏོ, སོ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཁི་པྤཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི. ཏ་སྶཱ་པི ཨ་བྷི་དོ་ས་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ཁོ མེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ཏེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་སཱ་མ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཾ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨུ་པ་ཀཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ ཐེ་རཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ཡོ པཱི་ཎི་ནྡྲི་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རི་སྶཱ་མ, མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་པ་སུ་ཏོ ཁོ པ་ནེ་ས ཨཱ་ས་ནཱ་བྷི་ཧཱ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཨཱ་ས་ན་མ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མེ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཐ ནེ ས་བྦ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཕ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཕ་རི. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཕུ་ཊྛཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ ས་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཀཾ་སུ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱ་མེ་ན ཙ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དེ་ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི.
ཨ་ཐ ནེ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མཱ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ནཱ་མེ་ན ཙ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དེ་ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཐ, ཨ་ར་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ ཐེ་རེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་སི. ཏེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ནྟོ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཝ་པྤ་ཏྠེ་རཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི, སེ་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རིཾ་སུ. ཝ་པྤ་ཏྠེ་རོ པུ་བྦ་ཎྷེ་ཡེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རཾ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་རཾ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་ར་ནྟི ས་བྦེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ པ་ཉྩ་པི ཛ་ནེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ (སཾ. ནི. ༣.༥༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠ ཨཱ་ད་ཡོ) དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་པི ཐེ་རཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཡ་ས་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ཏཾ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ནི་བྦི་ཛྫི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ‘‘ཨེ་ཧི ཡ་སཱ’’ཏི པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་པ་རེ་པི ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས ཛ་ནེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀེ ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ ས་ཏྠཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ར་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་རི་ཀ’’ནྟི ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ དི་སཱ་སུ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཏིཾ་ས ཛ་ནེ བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ ཝི་ནེ་སི. ཏེ་སུ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ས་བྦུ་ཏྟ་མོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་པི ས་བྦེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ དི་སཱ་སུ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལ་པ་རི་ཝཱ་རེ ཏེ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཛ་ཊི་ལེ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཡཱ་སཱི་སེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༤) ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ ‘‘བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ དི་ནྣཾ པ་ཊི་ཉྙཾ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ལ་ཊྛི་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ན་ཧུ་ཏེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏ་ལེ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནྟེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎེ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཐེ་རཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀི་མེ་ཝ དི་སྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཝཱ་སི, པ་ཧཱ་སི ཨ་གྒིཾ ཀི་ས་ཀོ ཝ་དཱ་ནོ;
པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ ཀ་སྶ་པ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ, ཀ་ཐཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཏ་ཝ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ’’ནྟི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༥);
ཐེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ –
‘‘རཱུ་པེ ཙ ས་དྡེ ཙ ཨ་ཐོ ར་སེ ཙ, ཀཱ་མི་ཏྠི་ཡོ ཙཱ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི ཡ་ཉྙཱ;
ཨེ་ཏཾ མ་ལ་ནྟི ཨུ་པ་དྷཱི་སུ ཉ་ཏྭཱ, ཏ་སྨཱ ན ཡི་ཊྛེ ན ཧུ་ཏེ ཨ་ར་ཉྫི’’ནྟི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༥) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ད་པི་ཊྛེ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, སཱ་ཝ་ཀོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏཱ་ལཾ དྭི་ཏཱ་ལཾ ཏི་ཏཱ་ལ་ནྟི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘‘ཨ་ཧོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ བུ་དྡྷཱ, ཨེ་ཝཾ ཐཱ་མ་ག་ཏ་དི་ཊྛི་ཀོ ནཱ་མ ‘ཨ་ར་ཧཱ’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པོ་པི དི་ཊྛི་ཛཱ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ད་མི་ཏོ’’ཏི ས་ཏྠུ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པཾ ད་མེ་མི, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨེ་ས མ་ཡཱ ད་མི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་ནཱ་ར་ད་ཀ་སྶ་པ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༢.༢༢.༥༤༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི. མ་ག་དྷ་རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ན་ཧུ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཨེ་ཀཾ ན་ཧུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ས་ཀེ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཡེ་ཧི ཙ བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛོ, ཡེ་ཧི ཙ ཨ་དི་ཊྛོ, ས་བྦེ་པི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ པཱ་ཏོ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ལ་ཊྛི་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏི་གཱ་ཝུ་ཏོ མ་གྒོ ན་པྤ་ཧོ་སི, ས་ཀ་ལ་ལ་ཊྛི་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ད་ས་བ་ལ་སྶ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ ཏི་ཏྟིཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མི ནཱ་མེ་སཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཧི ཋཱ་ནེ་སུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ ས་བྦཱ་པི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སི་རཱི ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་རཱི་རཾ པ་སྶ་མཱ་ནེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཙ མ་གྒེ ཙ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶ་པི ནི་ཀྑ་མ་ནོ་ཀཱ་སོ ནཱ་ཧོ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཚི་ནྣ་བྷ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ས་ཀྐ་སྶ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. སོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཐུ་ཏི་ཡོ ཝ་ད་མཱ་ནོ ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ –
‘‘ད་ནྟོ ད་ནྟེ་ཧི ས་ཧ པུ་རཱ་ཎ་ཛ་ཊི་ལེ་ཧི, ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟེ་ཧི;
སི་ངྒཱི་ནི་ཀྑ་ས་ཝ་ཎྞོ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘མུ་ཏྟོ མུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཧ པུ་རཱ་ཎ་ཛ་ཊི་ལེ་ཧི, ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟེ་ཧི;
སི་ངྒཱི་ནི་ཀྑ་ས་ཝ་ཎྞོ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘ཏི་ཎྞོ ཏི་ཎྞེ་ཧི ས་ཧ པུ་རཱ་ཎ་ཛ་ཊི་ལེ་ཧི, ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟེ་ཧི;
སི་ངྒཱི་ནི་ཀྑ་ས་ཝ་ཎྞོ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘ད་ས་ཝཱ་སོ ད་ས་བ་ལོ, ད་ས་དྷ་མྨ་ཝི་དཱུ ད་ས་བྷི ཙུ་པེ་ཏོ;
སོ ད་ས་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༨) –
ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ས་ཏྠུ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཡཱ་སི. ཏ་དཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་སྶ རཱུ་པ་སི་རིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཨ་ཡཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ, ན ཁོ པ་ན ཨ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨ་ཡཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ, ཀ་སྶ ཝཱ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝོ –
‘‘ཡོ དྷཱི་རོ ས་བྦ་དྷི ད་ནྟོ, སུ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ;
ཨ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ, ཏ་སྶཱ་ཧཾ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༥༨) – གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;
ས་ཏྠཱ ས་ཀྐེ་ན ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. རཱ་ཛཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ལ་ཊྛི་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ, ཨི་དཾ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ བུ་དྡྷཱ་ར་ཧཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཨི་དཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྐཱ་རེ་ན པུ་པྥ་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏཾ མ་ཎི་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཨཱ་རཱ་མ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ‘‘བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་སྶ མཱུ་ལཱ་ནི ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་ནཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྨི་ཉྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨ་ཉྙཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ་པི ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཉྙཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཱ་རཱ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཙ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཙཱ་ཏི དྭེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་མ་ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ. ཏེ་སུ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ’’ཏི གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ མོ་གྒ་ལླཱ་ན་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ་པི ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. སོ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ ས་ཉྩ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ་སུ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ་ན. ཨུ་བྷོ་པི ཙ ནེ ས་ཏྠཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ‘‘པུ་ཏྟོ ཀི་ར མེ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ར་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ཨེ་ཧི, བྷ་ཎེ, པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘པི་ཏཱ ཝོ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ མེ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཝ་ཙ་ནཾ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. སོ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ ར་ཉྙོ པ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་ན’’ནྟི པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏོ་ཝ ས་དྡྷིཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི, ས་བྦེ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི སོ ར་ཉྙཱ པ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ན ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ནེ་ཝ ག་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན སཱ་ས་ནཾ སུ་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི ‘‘ཨེ་ཧི, བྷ་ཎེ, ཏྭཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨ་མ་ཙྩཾ པེ་སེ་སི. སོ་པི ག་ནྟྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རེ ན་ཝ ཨ་མ་ཙྩེ པེ་སེ་སི, ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ སཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ མ་ཡི སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་རིཾ་སུ, ཀོ ནུ ཁོ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦཾ རཱ་ཛ་བ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡིཾ ཨ་དྡ་ས. སོ ཀི་ར ར་ཉྙོ ས་བྦ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་ཀོ ཨ་ཏི་ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཛཱ་ཏོ ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལ༹་ཀོ ས་ཧཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི ཨ་ཧཾ མ་མ པུ་ཏྟཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ ན་ཝ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པེ་སེ་སིཾ, ཨེ་ཀ་པུ་རི་སོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱ་ས་ན་མ་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ་པི ན་ཏྠི, དུ་ཛྫཱ་ནོ ཁོ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཨ་ཧཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ་ཝ པུ་ཏྟཾ ད་ཊྛུཾ ཨི་ཙྪཱ་མི, ས་ཀྑི་སྶ་སི ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི. ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, དེ་ཝ, ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཧཱི་ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ས་ཏྠཱ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཝ་ས་ནྟོ ཏེ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཛ་ཊི་ལེ ཝི་ནེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཕུ་སྶ་མཱ་ས་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ དྭེ མཱ་སེ ཝ་སི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ མཱ་སཱ ཛཱ་ཏཱ, ས་ཀ་ལོ ཧེ་མ་ནྟོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ཊྛ དི་ཝ་སཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ, སོ ཕ་གྒུ་ཎཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཾ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧེ་མ་ནྟོ, ཝ་ས་ནྟ་ས་མ་ཡོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་སྶཱ་དཱི་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི མ་གྒཱ དི་ནྣཱ, ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎ་ས་ཉྪ་ནྣཱ པ་ཐ་ཝཱི, སུ་པུ་པྥི་ཏཱ ཝ་ན་ས་ཎྜཱ, པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཀྑ་མཱ མ་གྒཱ, ཀཱ་ལོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ –
‘‘ཨ་ངྒཱ་རི་ནོ དཱ་ནི དུ་མཱ བྷ་ད་ནྟེ, ཕ་ལེ་སི་ནོ ཚ་ད་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ;
ཏེ ཨ་ཙྩི་མ་ནྟོ་ཝ པ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟི, ས་མ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར ཨ་ངྒཱི་ར་སཱ་ནཾ…པེ….
‘‘ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཨུ་ཎྷཾ, ནཱ་ཏི་དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཚཱ་ཏ་ཀཾ;
ས་དྡ་ལཱ ཧ་རི་ཏཱ བྷཱུ་མི, ཨེ་ས ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་མུ་ནཱི’’ཏི. –
ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་ན་ག་རཾ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ན་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཎྞེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨུ་དཱ་ཡི མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ག་མ་ན་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཎྞེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཀ་རོ་ཐ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ནྟི. སཱ་དྷུ ཨུ་དཱ་ཡི, ཀ་རི་སྶཱ་མི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི, ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རོ ཏེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ད་ས་ཧི ས་ཧ་སྶེ་ཧི, ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ད་ས་ཧི ས་ཧ་སྶེ་ཧཱི་ཏི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ དྭཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཐེ་རོ་པི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ནེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ མ་ཧཱ་ར་ཧེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་སྶ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཀ་ཧཾ པ་ན, ཏཱ་ཏ, ས་ཏྠཱ་ཏི? ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨི་མཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ མ་མ པུ་ཏྟོ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཏོ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ས་བྦེ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཐེ་རོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཧ་རི, ས་ཏྠཱ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཐེ་རོ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ཀ་ལཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ས་ཏྠུ ད་སྶ་ནཾ ཝི་ནཱ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠ་རི ས་ཉྫཱ་ཏ་པྤ་སཱ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ནེ་ཝ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀུ་ལ་པྤ་སཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༩, ༢༢༥) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི.
སཱ་ཀི་ཡཱ་པི ཁོ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏི་སེ་ཊྛཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་ནཱ ‘‘ནི་གྲོ་དྷ་ས་ཀྐ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ ར་མ་ཎཱི་ཡོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་བྦཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཝི་དྷིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་ཧ་ཏྠཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ ད་ཧ་ར་ད་ཧ་རེ ནཱ་ག་ར་དཱ་ར་ཀེ ཙ ནཱ་ག་ར་དཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཙ པ་ཋ་མཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ, ཏ་ཏོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ ཙ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཙ, ཏེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ སཱ་མཾ ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏྲ བྷ་ག་ཝཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. སཱ་ཀི་ཡཱ ནཱ་མ མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷཱ, ཏེ ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་མྷེ་ཧི ད་ཧ་ར་ཏ་རོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ནི་ཊྛོ, བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ, པུ་ཏྟོ, ན་ཏྟཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་ད་ཧ་རེ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཏུ་མྷེ ཝ་ནྡ་ཐ, མ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཊྛི་ཏོ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཏེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ན མཾ ཉཱ་ཏ་ཡོ ཝ་ནྡ་ནྟི, ཧ་ནྡ དཱ་ནི ནེ ཝ་ནྡཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ སཱི་སེ པཱ་ད་པཾ་སུཾ ཨོ་ཀི་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ལ་སྶ ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནཾ པཱ་དེ ཝོ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ དི་སྭཱ་པི ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཝ་ནྡིཾ, ཨ་ཡཾ མེ པ་ཋ་མ་ཝ་ནྡ་ནཱ. ཝ་པྤ་མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སེ ཛ་མྦུ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཝོ ཛ་མྦུ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ དི་སྭཱ་པི པཱ་དེ ཝ་ནྡིཾ, ཨ་ཡཾ མེ དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཾ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ་པི ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་མི, ཨ་ཡཾ མེ ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ’’ཏི. ར་ཉྙཱ པ་ན ཝ་ནྡི་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སཱ་ཀི་ཡོ་པི ནཱ་ཧོ་སི, ས་བྦེ ཝ་ནྡིཾ་སུ་ཡེ་ཝ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཡོ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་སི་ནྣེ བྷ་ག་ཝ་ཏི སི་ཁཱ་པ་ཏྟོ ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མོ ཨ་ཧོ་སི, ས་བྦེ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ཏ་མྦ་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ཏེ་མེ་ཏི, ཨ་ཏེ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨེ་ཀ་བི་ནྡུ་མ་ཏྟ་མྤི ན པ་ཏ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ས་བྦེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨ་ཧོ ཨ་བྦྷུ་ཏ’’ནྟི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མེ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶ་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཝ་སྶཱི’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ་པི རཱ་ཛཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ ‘‘སྭེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ས་ཏྠཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཏཾ ན ཀོ་ཙི ག་ནྟྭཱ ནི་མ་ནྟེ་སི, པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཋི་ཏོ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ ཀུ་ལ་ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རིཾ་སུ, ཀིཾ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨི་སྶ་ར་ཛ་ནཱ་ནཾ གྷ་རཱ་ནི ཨ་ག་མཾ་སུ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རིཾ་སཱུ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ་པི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་མ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཾ་སོ, ཨ་ཡཾ པ་ཝེ་ཎཱི པ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ མེ སཱ་ཝ་ཀཱ་པི མ་མ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཀོ་ཊི་ཡཾ ནི་ཝི་ཊྛ་གེ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི. ‘‘ཨ་ཡྻོ ཀི་ར སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི དྭི་བྷཱུ་མ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ད་སྶ་ན་བྱཱ་ཝ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི.
རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ་པི དེ་ཝཱི ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཀི་ར ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ མ་ཧ་ནྟེ་ན རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ ཀ་པཱ་ལ་ཧ་ཏྠོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, སོ་བྷ་ཏི ནུ ཁོ’’ཏི སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མུ་ཛྫ་ལཱ་ཡ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་ཡོ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཝ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ཡ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནོ་པ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཎྷཱི་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་ཏ་ལཱ –
‘‘སི་ནི་དྡྷ་ནཱི་ལ་མུ་དུ་ཀུ་ཉྩི་ཏ་ཀེ་སོ, སཱུ་རི་ཡ་ནི་མྨ་ལ་ཏ་ལཱ་བྷི་ན་ལཱ་ཊོ;
ཡུ་ཏྟ་ཏུ་ངྒ་མུ་དུ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་སོ, རཾ་སི་ཛཱ་ལ་ཝི་ཏ་ཏོ ན་ར་སཱི་ཧོ.
‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ར་ངྐི་ཏ་ར་ཏྟ་སུ་པཱ་དོ, ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཎྜི་ཏ་ཨཱ་ཡ་ཏ་པ་ཎྷི;
ཙཱ་མ་རི་ཧ་ཏྠ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏ་པ་ཎྷོ, ཨེ་ས ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན་ར་སཱི་ཧོ.
‘‘ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རོ ཝ་ར་དོ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཙི་ཏྟ་པ་ས་ནྣ་ས་རཱི་རོ;
ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ ན་ར་ཝཱི་རོ, ཨེ་ས ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན་ར་སཱི་ཧོ.
‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ས་ཎྛི་ཏ་སོ་ཏོ, གོ་པ་ཁུ་མོ ཨ་བྷི་ནཱི་ལ་ནེ་ཏྟོ;
ཨི་ནྡ་དྷ་ནུ་ཨ་བྷི་ནཱི་ལ་བྷ་མུ་ཀོ, ཨེ་ས ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན་ར་སཱི་ཧོ.
‘‘པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ནི་བྷོ མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ, དེ་ཝ་ན་རཱ་ནཾ པི་ཡོ ན་ར་ནཱ་གོ;
མ་ཏྟ་ག་ཛི་ནྡ་ཝི་ལཱ་སི་ཏ་གཱ་མཱི, ཨེ་ས ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན་ར་སཱི་ཧོ.
‘‘སི་ནི་དྡྷ་སུ་ག་མྦྷཱི་ར་མ་ཉྫུ་ས་གྷོ་སོ, ཧི་ངྒུ་ལ་ཝ་ཎྞ་ར་ཏྟ་སུ་ཛི་ཝ྄ཧོ;
ཝཱི་ས་ཏི་ཝཱི་ས་ཏི་སེ་ཏ་སུ་ད་ནྟོ, ཨེ་ས ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན་ར་སཱི་ཧོ.
‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་ས་མྦྷ་ཝ་ཨ་གྒ་ཀུ་ལི་ནྡོ, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ན་མ་སྶི་ཏ་པཱ་དོ;
སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, ཨེ་ས ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན་ར་སཱི་ཧོ.
‘‘ཝ་ཊྚ་སུ་ཝ་ཊྚ་སུ་ས་ཎྛི་ཏ་གཱི་ཝོ, སཱི་ཧ་ཧ་ནུ་མི་ག་རཱ་ཛ་ས་རཱི་རོ;
ཀ་ཉྩ་ན་སུ་ཙྪ་ཝི་ཨུ་ཏྟ་མ་ཝ་ཎྞོ, ཨེ་ས ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན་ར་སཱི་ཧོ.
‘‘ཨ་ཉྫ་ན་ས་མ་ཝ་ཎྞ་སུ་ནཱི་ལ་ཀེ་སོ, ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཊྚ་ཝི་སུ་དྡྷ་ན་ལཱ་ཊོ;
ཨོ་ས་དྷི་པ་ཎྜ་ར་སུ་དྡྷ་སུ་ཨུ་ཎྞོ, ཨེ་ས ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན་ར་སཱི་ཧོ.
‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ་ནི་ལ་པ་ཐེ ཝི་ཡ ཙ་ནྡོ, ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་པ་རི་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་རཱུ་པོ;
སཱ་ཝ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ས་མ་ཎི་ནྡོ, ཨེ་ས ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན་ར་སཱི་ཧོ’’ཏི. –
ཨེ་ཝ་མི་མཱ་ཧི ད་ས་ཧི ན་ར་སཱི་ཧ་གཱ་ཐཱ་ཧི ནཱ་མ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ ཀི་ར ཨི་དཱ་ནི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ ཧ་ཏྠེ་ན སཱ་ཊ་ཀཾ ས་ཎྛ་པེ་ནྟོ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ ལ་ཛྫཱ་པེ་ཐ, ཀི་མ་ཏྠཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཐ, ཀིཾ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཏྟཾ ལ་དྡྷུ’ནྟི ས་ཉྙཾ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི. ཝཾ་ས་ཙཱ་རི་ཏྟ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ནྟི. ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སོ ནཱ་མ ཝཾ་སོ, ཏ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ཁ་ཏྟི་ཡོ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རཱ་ཛ་ཝཾ་སོ ནཱ་མ ཏ་ཝ ཝཾ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན དཱི་པ་ངྐ་རོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ…པེ… ཀ་སྶ་པོ་ཏི ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ བུ་དྡྷཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རཱ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སུ’’ནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋི་ཏོ་ཝ –
‘‘ཨུ་ཏྟི་ཊྛེ ན་པྤ་མ་ཛྫེ་ཡྻ, དྷ་མྨཾ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རེ;
དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཨ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ར་མྷི ཙཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༦༨) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ རཱ་ཛཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
‘‘དྷ་མྨཾ ཙ་རེ སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ན ནཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ;
དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཨ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ར་མྷི ཙཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༦༩) –
ཨི་མཾ པ་ན གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༡༠.༩༢ ཨཱ་ད་ཡོ) སུ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, མ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣོ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ན པ་ན པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཀི་ཙྩཾ ར་ཉྙོ ནཱ་ཧོ་སི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་པ་རི་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མ་ཧཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་སི. བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦཾ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི ཋ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏ་རཾ. སཱ པ་ན ‘‘ག་ཙྪ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཾ ཝ་ནྡཱ་ཧཱི’’ཏི པ་རི་ཛ་ནེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་པི ‘‘ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎོ ཨ་ཏྠི, ས་ཡ་མེ་ཝ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ནཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན ཨ་ག་མཱ་སི.
བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ སི་རི་ག་བྦྷཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཝ་ནྡ་མཱ་ནཱ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. སཱ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཾ སཱི་སཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝ་ནྡི. རཱ་ཛཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི སི་ནེ་ཧ་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཀ་ཐེ་སི ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ དྷཱི་ཏཱ ‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ནི་ཝཱ་སི་ཏཱ་ནཱི’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ ཛཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཝ ཛཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་སྶ ཚ་ཌྜི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊྚི་ཀཱ་མ་ཉྩ་ཀེ་ཡེ་ཝ ནི་པ་ནྣཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཏ་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་ཝ ཛཱ་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ‘མ་ཡཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ’ཏི སཱ་ས་ནེ པེ་སི་ཏེ་པི ཨེ་ཀ་ཉཱ་ཏ་ཀ་མྤི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ མེ དྷཱི་ཏཱ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཡཱ ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ པ་རི་པ་ཀྐེ ཉཱ་ཎེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་ར་ཀྑཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐེ ཉཱ་ཎེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ཀི་ནྣ་རཱི་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༡༤.༡༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པ་ན ན་ནྡ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་གེ་ཧ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཝི་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཏ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ པ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི ཀུ་མཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏུ་ཝ་ཊཾ ཁོ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ་པི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ‘‘པ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་མཱ་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏཾ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ན་ནྡཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི.
ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི ‘‘པ་སྶ, ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཏཾ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ས་མ་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ བྲ་ཧྨ་རཱུ་པ་ཝ་ཎྞཾ ས་མ་ཎཾ, ཨ་ཡཾ ཏེ པི་ཏཱ, ཨེ་ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཱ ནི་དྷ་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏྱཱ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན པ་སྶཱ་མ, ག་ཙྪ, ནཾ དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙཱ་ཧི – ‘ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་རོ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, དྷ་ནེ་ན མེ ཨ་ཏྠོ, དྷ་ནཾ མེ དེ་ཧི. སཱ་མི་ཀོ ཧི པུ་ཏྟོ པི་ཏུ ས་ནྟ་ཀ་སྶཱ’ཏི’’. ཀུ་མཱ་རོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པི་ཏུ སི་ནེ་ཧཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ‘‘སུ་ཁཱ ཏེ, ས་མ་ཎ, ཚཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཉྩ བ་ཧུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཀུ་མཱ་རོ་པི ‘‘དཱ་ཡ་ཛྫཾ མེ, ས་མ་ཎ, དེ་ཧི, དཱ་ཡ་ཛྫཾ མེ, ས་མ་ཎ, དེ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་མཱ་རཾ ན ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་སི, པ་རི་ཛ་ནོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨི་ཏི སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་རཱ་མ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཡཾ ཨ་ཡཾ པི་ཏུ ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཊྚཱ་ནུ་ག་ཏཾ ས་ཝི་གྷཱ་ཏཾ, ཧ་ནྡ་སྶ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ དེ་མི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དཱ་ཡ་ཛྫ་སྶ ནཾ སཱ་མི་ཀཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏྭཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. པ་བྦ་ཛི་ཏེ པ་ན ཀུ་མཱ་རེ ར་ཉྙོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པུ་ཏྟཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻུ’’ནྟི ཝ་རཾ ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཏཾ ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ་ན ར་ཉྙཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘པུ་ཏྟོ ཏེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ‘ན མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ བོ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ས་དྡ་ཧི་སྶ་ཐ, ཡེ ཏུ་མྷེ པུ་བྦེ་པི ཨ་ཊྛི་ཀཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘པུ་ཏྟོ ཏེ མ་ཏོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ས་དྡ་ཧི་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ རཱ་ཛཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཏཱི་སུ ཕ་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པུ་ན་དེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཝ་ཊེ་ན དྭཱ་རེ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠུ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ཀི་ཎི་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. སོ མ་ཛ྄ཛྷེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་ས་ནྣི་ཝེ་ས་ནེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་དྭི་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་དཱི་གྷ་སཱ་ལཱ་མ་ཎྜ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན སེ་ས་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཙ་ངྐ་མ་ན་ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ མ་ནོ་ར་མཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ དཱུ་ཏཾ པེ་སེ་སི. ས་ཏྠཱ དཱུ་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎི.
མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་པི ཁོ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པྤ་ཝི་ས་ན་དི་ཝ་སེ པུ་ཏྟཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ཧེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི ཀུ་མཱ་ར་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པེ་སེ་སི. སོ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཏྠ་ས་མུ་ཛྫ་ལཱ་ནི པ་ཉྩ དྷ་ཛ་ས་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་སཾ པ་ཙྪ་ཏོ མ་ཧཱ་སུ་བྷ་དྡཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཏི དྭེ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏ་རོ པ་ཉྩ་ཧི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཏཱ་སཾ པ་ཙྪ་ཏོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ས་བྦེ་སཾ པ་ཙྪ་ཏོ ས་ཡཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠོ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠེ་ཧེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི སེ་ཊྛི་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཉྪི. བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་སཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་སེ་ཀ་པི་ཉྫ་རཱ་ནི ཝི་ཡ ཝ་ན་ནྟ་རཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ནྟཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ ཨ་པ་ཊི་ས་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཧི ག་ཧ་པ་ཏི ཨི་མཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཧཱི་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྐཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ –
‘‘སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཧ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནི ཙ;
ས་རཱི་ས་པེ ཙ མ་ཀ་སེ, སི་སི་རེ ཙཱ་པི ཝུ་ཊྛི་ཡོ.
‘‘ཏ་ཏོ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ གྷོ་རོ, ས་ཉྫཱ་ཏོ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི;
ལེ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩ, ཛྷཱ་ཡི་ཏུ་ཉྩ ཝི་པ་སྶི་ཏུཾ.
‘‘ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ, ཨ་གྒཾ བུ་དྡྷེ་ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ;
ཏ་སྨཱ ཧི པ་ཎྜི་ཏོ པོ་སོ, ས་མྤ་སྶཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནོ.
‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་ར་ཡེ ར་མྨེ, ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ;
ཏེ་སཾ ཨ་ནྣ་ཉྩ པཱ་ན་ཉྩ, ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ.
‘‘ད་དེ་ཡྻ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ;
ཏེ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ་པ་ནཱུ་ད་ནཾ;
ཡཾ སོ དྷ་མྨཾ ཨི་དྷ་ཉྙཱ་ཡ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ’’ཏི. (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༥) –
ཝི་ཧཱ་རཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པཱ་སཱ་ད་མ་ཧོ ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏོ, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧོ ན་ཝ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛཱ་སི. ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧེ་པི ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ་ཊི་ས་ངྑྱཾ དྷ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ པུ་ན་བྦ་སུ་མི་ཏྟོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀཱ་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་སི. སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སི་རི་ཝ་ཌྜྷོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི སུ་ཝ་ཎྞ་ཕཱ་ལ་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་སི. ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སོ་ཏྠི་ཛོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི སུ་ཝ་ཎྞ་ཧ་ཏྠི་པ་ད་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་སི. ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་ཙྩུ་ཏོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀཱ་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་སི. ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨུ་གྒོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཙྪ་པ་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་སི. ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སུ་མ་ངྒ་ལོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊྚི་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ སོ་ལ༹་ས་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ནཱ་མ སེ་ཊྛི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀོ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨི་དཾ ཀི་ར ཋཱ་ནཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨི་ཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩཱ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཨི་དཾ ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནི ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.