༣. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨུ་ཊྛཱ་ནེ་ན་པྤ་མཱ་དེ་ནཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀི་ར དྷ་ན་སེ་ཊྛི་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡོ་བྦ་ན་མ་ད་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པུ་རི་ས་ལོ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་སེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཉྙེ་པི མེ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི བྷཱི་ཏཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ན ས་ཀྐཱ ཝ་སི་ཏུཾ. ས་ཙེ མེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨི་མཾ དོ་སཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ མཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཝི་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཧ་ཏྠ་སཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ, ‘‘ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ག་བྦྷ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སི, ‘‘ག་བྦྷོ མེ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏོ, ཉཱ་ཏི་བ་ནྡྷུ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཋཱ་ནེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧཾ, ཀུ་ལ་གེ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. སོ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ མེ ན་ཏྠཱི’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ ག་ཙྪཱ་མ, སྭེ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་སི. སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ དོ་ས་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏཱ་ཝ, ཨ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ཨ་ཧཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ གེ་ཧ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་གེ་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.
སོ་པི གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཀིཾ ཨི་དཾ, བྷ་དྡེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་མི, མེ ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ, ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ནི་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. ཏ་སྶ ཙ དཱ་ར་ཀ་སྶ པ་ནྠེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ནྠ་ཀོཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་པ་རོ་པི ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ་པི དཱ་ར་ཀ་སྶ པ་ནྠེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛཱ་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོཏི ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ དྭེ་པི དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏཱ. ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀ་དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཉྙེ དཱ་ར་ཀེ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ མ་ཧཱ་པི་ཏཱ་ཏི, ཨ་ཡྻ་ཀོ ཨ་ཡྻི་ཀཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟེ སུ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཉྙེ དཱ་ར་ཀཱ ‘ཨ་ཡྻ་ཀོ ཨ་ཡྻི་ཀཱ’ཏི་པི, ‘མ་ཧཱ་པི་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་ཙྩི ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ན་ཏྠི. རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ པ་ན ཝོ དྷ་ན་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་ཡྻ་ཀོ, ཏ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧཱུ ཉཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ན ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟེ་སུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མེ དཱ་ར་ཀཱ མཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལ་མེ་ནྟི, ཀིཾ ནོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ དི་སྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཧི, དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཡྻ་ཀ་ཀུ་ལཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མྨུ་ཁཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཏེ པ་ན ན་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཡྻ་ཀ་ཀུ་ལ་མེ་ཝ ད་ཊྛུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. དྭེ་པི ཛ་ནཱ དཱ་ར་ཀེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀི་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀ་མཱ་ཏཱ དྭེ དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. ཏེ ཏཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘སཾ་སཱ་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ན པུ་ཏྟོ ན དྷཱི་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་པ་རཱ་དྷི་ཀཱ, ན ས་ཀྐཱ ཏེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཋཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟུ, དཱ་ར་ཀེ པ་ན ཨི་དྷ པེ་སེ་ནྟཱུ’’ཏི དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སུཾ.
ཏེ་ཧི པེ་སི་ཏཾ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ ཨཱ་ག་ཏ་དཱུ་ཏཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཡྻ་ཀ་ཀུ་ལེ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཏེ་སུ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཨ་ཏི་ད་ཧ་རོ, མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ པ་ན ཨ་ཡྻ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ ནི་ཙྩཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མི. སོ ཨ་ཡྻ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ མཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་སི, ཏཱ་ཏ, ས་ཀ་ལ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ་པི མེ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏོ ཏ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ བྷ་དྡི་ཀཱ. ས་ཙེ ས་ཀྐོ་སི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, དཱ་ར་ཀོ ཏེ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ མེ ན་ཏྟཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ བ་ཧུཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ཨི་དཾ སུ་ཁཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ དཱ་ཏུ’’ནྟི! ཏ་ཏོ ཨ་ཡྻ་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ས་ཙེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. སེ་ཊྛི ཀི་ར སཱ་ས་ནེ ཙ སུ་པྤ་ས་ནྣོ, ‘‘ཀ་ཏ་ར་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཝོ ཨེ་ཏེ པུ་ཏྟཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ཙ ‘‘པ་ལཱ་ཏ་དྷཱི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ལ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཐེ་རོ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ ད་ནྡྷོ ཨ་ཧོ་སི.
‘‘པ་དྨཾ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ན་དཾ སུ་ག་ནྡྷཾ,
པཱ་ཏོ སི་ཡཱ ཕུ་ལླ་མ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷཾ;
ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ པ་སྶ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ,
ཏ་པ་ནྟ་མཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༢༣; ཨ. ནི. ༥.༡༩༥) –
ཨི་མཾ ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ད་ནྡྷ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་དྡེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་རི་ཧཱ་ས་ཀེ་ལི༹ཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ན པ་རི་ཧཱ་སེ་ན ལ་ཛྫི་ཏོ ནེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཎྷི, ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ ད་ནྡྷོ ཛཱ་ཏོ, ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏཾ པ་དཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་པ་དཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ན་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ ཨི་མ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ, ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ, ཏྭཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷ་བྦོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐ་མྤི ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ཀ་ཐཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་སྶ་སི, ནི་ཀྑ་མ ཨི་ཏོ’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ སི་ནེ་ཧེ་ན གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ ན པ་ཏྠེ་ཏི.
ཏ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བ་ཧུཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘སྭེ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ད་ནྡྷོ ཨ་ཝི་རུ་ལ༹ྷི་དྷ་མྨོ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཐེ་རོ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ མཾ བཱ་ཧི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ མ་ཡི ཙི་ཏྟཾ བྷི་ནྣཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀིཾ དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ སཱ་ས་ནེ་ན, གི་ཧཱི ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? སོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཝི་བྦྷ་མི་ཏུཾ པཱ་ཡཱ་སི.
ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ ག་མ་ན་མ་གྒེ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ག་ཙྪ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ པ་ན ཏྭཾ, ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ, ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷཱ་ཏཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧཾ ཝི་བྦྷ་མི་ཏུཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ, ཏ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ མ་མ ས་ནྟ་ཀཱ, བྷཱ་ཏ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏོ ཀ་སྨཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ནཱ་ག་ཉྪི, ཨེ་ཧི, ཀིཾ ཏེ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་མ ས་ནྟི་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཙ་ཀྐ་ངྐི་ཏ་ཏ་ལེ་ན པཱ་ཎི་ནཱ ཏཾ སི་ར་སི པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པྤ་མུ་ཁེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ, པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ‘ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ’ནྟི པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ་པི སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ‘‘ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ’’ནྟི པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྶ ཏཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཀི་ལི་ཊྛཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་རི་མ་པ་ཀ་ཏིཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཀི་ལི་ཊྛཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ, ཏྭཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜ་མེ་ཝ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ‘ར་ཛཾ ར་ཛ’ནྟི མཱ ས་ཉྙཾ ཀ་རི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ན ཏེ རཱ་ག་ར་ཛཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཧ་རཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ནི་སི་ནྣོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘རཱ་གོ ར་ཛོ ན ཙ པ་ན རེ་ཎུ ཝུ་ཙྩ་ཏི,
རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ར་ཛོ་ཏི;
ཨེ་ཏཾ ར་ཛྫཾ ཝི་པྤ་ཛ་ཧི་ཏྭ བྷི་ཀྑ་ཝོ,
ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛ་སྶ སཱ་ས་ནེ.
‘‘དོ་སོ ར་ཛོ ན ཙ པ་ན རེ་ཎུ ཝུ་ཙྩ་ཏི,
དོ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ར་ཛོ་ཏི;
ཨེ་ཏཾ ར་ཛཾ ཝི་པྤ་ཛ་ཧི་ཏྭ བྷི་ཀྑ་ཝོ,
ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛ་སྶ སཱ་ས་ནེ.
‘‘མོ་ཧོ ར་ཛོ ན ཙ པ་ན རེ་ཎུ ཝུ་ཙྩ་ཏི,
མོ་ཧ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ར་ཛོ་ཏི;
ཨེ་ཏཾ ར་ཛཾ ཝི་པྤ་ཛ་ཧི་ཏྭ བྷི་ཀྑ་ཝོ,
ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཏེ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛ་སྶ སཱ་ས་ནེ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༢༠༩);
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི་ཡེ་ཝ་སྶ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ག་མིཾ་སུ.
སོ ཀི་ར པུ་བྦེ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ལཱ་ཊ་ཏོ སེ་དེ མུ་ཙྩ་ནྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན སཱ་ཊ་ཀེ་ན ན་ལཱ་ཊ་ནྟཾ པུ་ཉྪི, སཱ་ཊ་ཀོ ཀི་ལི་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཨི་མཾ ས་རཱི་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་རི་སུ་དྡྷོ སཱ་ཊ་ཀོ པ་ཀ་ཏིཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀི་ལི་ཊྛོ ཛཱ་ཏོ, ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཏེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན་སྶ ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཛཱ་ཏོ.
ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི ཁོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན་ནུ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧི. མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཏྠི, ཛཱི་ཝ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཛཱི་ཝ་ཀོ ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཎེ ག་ཙྪ, ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་ཏི་ཀོ ‘ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཏྠཱི’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཀ་ལཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྙེ་ཝ པཱུ་རེ་སི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ར་ཛ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཨ་ས་དི་སཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་སི. སོ པུ་རི་སོ ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻ, ས་ཀ་ལཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ’’ནྟི ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རོ་པི ཁོ ཏ་ཏྠེ་ཝ –
‘‘ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུ་མ་ཏྟཱ་ནཾ, ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ་ན པ་ནྠ་ཀོ;
ནི་སཱི་ད་མྦ་ཝ་ནེ ར་མྨེ, ཡཱ་ཝ ཀཱ་ལ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘ས་ཏྠཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ ནཱ་མ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’ཏི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི. ཏེ་ན ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ, ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ’’ཏི མུ་ཁ་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སོ པུ་རི་སོ པུ་ན ག་ནྟྭཱ, ‘‘ས་བྦེ་པི ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ནྟྭཱ ཡོ ‘ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ’ཏི པ་ཋ་མཾ ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཎྷ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཐེ་རོ་པི ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཛཱི་ཝ་ཀ, ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨ་ཡཾ ཏེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཐེ་རོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཏ་རུ་ཎ་སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཏཱི་ཧི པི་ཊ་ཀེ་ཧི ས་ངྑོ་བྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་མ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝ་ཏྟེ ད་སྶི་ཏེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པྤ་མུ་ཁེ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་མོ་ས་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ‘ད་ནྡྷོ ཨ་ཡ’ནྟི ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་བྷ་ཏྟེ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི, ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ལཾ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི བུ་དྡྷ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་ས་དི་སཾ སུ་ག་ཏ་མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་སཱི་ཧ་ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཨ་ན་ནྟཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹་མ་ཛ྄ཛྷེ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཚ་བྦ་ཎྞ་བུ་དྡྷ་རཾ་སི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་ཎྞ་ཝ་ཀུ་ཙྪིཾ ཁོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནོ ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཨཱ་ས་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ པ་ན ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཀ་ཐཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ མུ་དུ་ཀེ་ན མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རི་སཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡོ ཝཱ ཁི་པི་ཏ་ས་དྡོ ཝཱ ན་ཏྠི, ས་བྦེ་པི ཨི་མེ བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝེ་ན ས་གཱ་ར་ཝཱ, བུ་དྡྷ་ཏེ་ཛེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏཱ. མ་ཡི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་མྤི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི. ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ མ་ཡཱ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་དྷུ་རེ་ན བྲ་ཧྨ་སྶ་རེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ, ཀཱ ཙ པ་ན ཝོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ད་ནྡྷོ, པུ་བྦེ་པི ད་ནྡྷོ་ཡེ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ་སྶཱ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཛཱ་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི་མེ་ཝ. པུ་བྦེ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶ སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ སོ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཨེ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, པཱ་ད་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ, སི་ཀྑཱ་པེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པི ཀི་ཉྩི སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. སོ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་གཱ་ཐ་མྤི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ‘‘ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ, པ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི, ན ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི, ཨ་ཝ་སྶཾ མ་ཡཱ ཨི་མ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཀཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀ་མ་སྶ མ་ནྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི སོ ཏཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘གྷ་ཊྚེ་སི གྷ་ཊྚེ་སི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ གྷ་ཊྚེ་སི? ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མཾ མ་ནྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ནྟོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་མ, པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ད་ནྡྷེ་ན ནཱ་མ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏཾ སི་པྤཾ ན པ་ལཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་སྶ་སི, ཨ་པ་ལཱ་ཡ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ན་སྶ ནི་ཙྩཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཙི དོ་སོ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རུ་ཙྩ་ན་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཛྫཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་རེ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནཱ་ག་རཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་ཡ་མཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ནཱ་མ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་མི, པཱ་པེ་ན ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ར་ཉྙཱ ད་ཎྜ་བ་ལི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཏ་མྷཱ’ཏི ཝ་ཀྑ་ནྟི. ‘ས་ཙེ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་མི, དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཧོ་ཏུ ནོ རཱ་ཛཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ མ་མ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ གེ་ཧཱ་ནཾ བྷི་ཏྟི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་མ་ངྒ་ཙོ་རཱ དྭི་ནྣཾ གེ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་མ་ངྒཾ བྷི་ནྡ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཨུ་མ་ངྒེ་ནེ་ཝ དྭེ གེ་ཧཱ་ནི པ་ཝི་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ. རཱ་ཛཱ ཏེ དི་སྭཱ གེ་ཧ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་སཾ ཨུ་མ་ངྒཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཀཱ་ལེ མཱ་ཎ་ཝོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏཾ མ་ནྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ‘‘གྷ་ཊྚེ་སི གྷ་ཊྚེ་སི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ གྷ་ཊྚེ་སི? ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀི་ར་མྷཱ ཉཱ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ནོ ནཱ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠཱ་ནི་པི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏཱ ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏེ པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ མ་ནྟ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ གེ་ཧ་ཉྙེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་རཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པཱ་ཝི་སི. སོ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ པ་ན ར་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཏོ་ཝེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪ བྷ་ཎེ, ཨ་སུ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ནཱ་མ ཡ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨུ་མ་ངྒོ བྷི་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཀྐ་སི་ལ་ཏོ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་ནེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ, ཏ་ཀྐ་སི་ལ་ཏོ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཏཾ སི་པྤཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝ, ས་མཱ་ནཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ མ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོ’’ཏི ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི.
ཏ་དཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི ར་ཉྙོ ཀ་པྤ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་དཱ ར་ཉྙོ མ་སྶུཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘སྭེ ཝཱ པ་ར་སུ་ཝེ ཝཱ’’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ཙྩཾ མེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ, སཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ར་ཉྙོ མ་སྶུ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཁུ་རཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཧཾ་སི་ཏྭཱ ག་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཚི་ནྡ, ཏྭཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་སི, ཨ་ཧཾ རཱ་ཛཱ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ མ་སྶུ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན མ་སྶུཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཁུ་རཾ པ་ཧཾ་སི་ཏྭཱ ན་ལཱ་ཊ་ནྟེ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཁུ་རོ ཐོ་ཀཾ ཀུ་ཎྛ་དྷཱ་རོ, ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ག་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋ་ཏྭཱ ཁུ་རཾ པ་ཧཾ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནྟཾ ས་རི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘གྷ་ཊྚེ་སི གྷ་ཊྚེ་སི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ གྷ་ཊྚེ་སི? ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནྷཱ་པི་ཏ་སྶ ན་ལཱ་ཊ་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩིཾ་སུ. སོ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏི མ་མ ཀཱ་ར་ཎཾ རཱ་ཛཱ’’ཏི བྷཱི་ཏོ ཁུ་རཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཁི་པི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨུ་རེ་ན ནི་པ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ ཚེ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན ཏཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་རེ, དུ་ཊྛ, ནྷཱ་པི་ཏ, ‘ན མཾ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་བྷ་ཡཾ མེ དེ་ཧི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, མཱ བྷཱ་ཡི, ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. སེ་ནཱ་པ་ཏི མེ, དེ་ཝ, ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘ར་ཉྙོ མ་སྶུཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ག་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ཚི་ནྡ, ཨ་ཧཾ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ མེ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྦྷོ, སེ་ནཱ་པ་ཏི, ཀིཾ ནཱ་མ ཏ་ཡཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀཱ ན ལ་དྡྷཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, མ་མ ར་ཊྛཱ ནི་ཀྑ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ར་ཊྛཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ‘‘སོ ཏ་དཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏྠཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ་པི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ད་ནྡྷོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ་པི་སྶཱ་ཧཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ཊུ་མྦེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ཨ་ཧོ ས་ཏྠཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་སེ་ཊྛི་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ –
‘‘ཨ་པྤ་ཀེ་ནཱ་པི མེ་དྷཱ་ཝཱི, པཱ་བྷ་ཏེ་ན ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཎུཾ ཨ་གྒིཾ་ཝ ས་ནྡྷ་མ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༤) –
གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཛཱ་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི་མེ་ཝ. པུ་བྦེ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶ སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶ. ཏ་དཱ ཧི ཙཱུ་ལ༹་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཙཱུ་ལ༹་སེ་ཊྛི པ་ན པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི.
པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཙ་ཏུ་པྤ་དཾ གཱ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་པི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ནོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶ སཱ་མི་ཀོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ས་ནེ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ བྷི་ཀྑུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ སཱ་མི་ཀོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༥. ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ནེ་ན་པྤ་མཱ་དེ་ན, སཾ་ཡ་མེ་ན ད་མེ་ན ཙ;
དཱི་པཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཡཾ ཨོ་གྷོ ནཱ་བྷི་ཀཱི་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དཱི་པཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐཱཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ནེ་ན, ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན, ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཾ་ཡ་མེ་ན, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ན ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དུ་ལླ་བྷ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རེ སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ དཱི་པཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ ཀ་རེ་ཡྻ, ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱི་དི་སཾ? ཡཾ ཨོ་གྷོ ནཱ་བྷི་ཀཱི་ར་ཏཱིཏི ཡཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་པི ཀི་ལེ་སོ་གྷོ ཨ་བྷི་ཀི་རི་ཏུཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨོ་གྷེ་ན ཨ་བྷི་ཀི་རི་ཏུ་ནྟི.
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.