༥. ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཝ་ཏྠུ
པ་རེ ཙ ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་མྦ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཀོ་ས་མྦི་ཡ་ཉྷི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཱ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཙ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཙ. ཏེ་སུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ་ཉྫཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ཙ་མ་ན་ཨུ་ད་ཀཱ་ཝ་སེ་སཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. པ་ཙྪཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛོ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ དི་སྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་དི་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ དི་སྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཨེ་སོ’’ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཝ་ཌྜྷ་ཡིཾ་སུ. ཀ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་པི དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ་པི ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཏཱ་སཾ ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ་པཱི་ཏི ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ས་བྦེ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ དྭེ པ་ཀྑཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་མུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ‘‘དྷ་མྨི་ཀེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི ལ་དྡྷི་ཉྩ, ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ‘‘ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི ལ་དྡྷི་ཉྩ, ཨུ་ཀྑེ་པ་ཀེ་ཧི ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཙ ཏེ་སཾ ཏཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་མ་གྒཱ ཀི་ར ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི དྭེ ཝཱ་རེ པེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, བྷ་ནྟེ, ས་མ་གྒཱ བྷ་ཝི་ཏུ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ‘‘བྷི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, བྷི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནེ, ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་གྒཱ་དཱི་སུ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ‘‘ཨཱ་ས་ན་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༥༦) བྷ་ཏྟ་གྒེ ཝ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་པི བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ བྷ་ཎྜ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཎྜ་ན་ཀ་ལ་ཧ་ཝི་གྒ་ཧ་ཝི་ཝཱ་དཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་ར་ཀཱ. ཀ་ལ་ཧཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧི ལ་ཊུ་ཀི་ཀཱ་པི ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སཱི’’ཏི ལ་ཊུ་ཀི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༥.༣༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་གྒཱ ཧོ་ཐ, མཱ ཝི་ཝ་ད་ཐ. ཝི་ཝཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ ཝ་ཊྚ་ཀཱ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཊྚ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༡.༡༡༨) ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་ཧེ་སཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, དྷ་མྨ་སཱ་མི, ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ, མ་ཡ་མེ་ཝ ཏེ་ན བྷ་ཎྜ་ནེ་ན ཀ་ལ་ཧེ་ན ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཝཱ་དེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༥༧; མ. ནི. ༣.༢༣༦) ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི –
བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ནཱ་མ ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན དཱི་གྷཱི་ཏི་སྶ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ར་ཛྫཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཝ་ས་ནྟ་སྶ པི་ཏུ་ནོ མཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏེ དི་ནྣེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ས་ཉྷི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨཱ་དི་ནྣ་ད་ཎྜཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ནྣ་ས་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དྷ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་བྷེ་ཐ, ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཁཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཁ་མཱ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ སོ་ར་ཏཱ ཙཱ’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ་པི ནེ་ཝ ཏེ ས་མ་གྒེ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑི. སོ ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ཀི་ཎྞོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ག་ཎ་མྷཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ བཱ་ལ་ཀ་ལོ་ཎ་ཀ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ བྷ་གུ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པཱ་ཙི་ན་ཝཾ་ས་མི་ག་དཱ་ཡེ ཏི་ཎྞཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠི་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ནོ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི.
ཀོ་ས་མྦི་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་མྷེ ས་མ་གྒེ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མི, མ་ཡཾ པ་ན ན ས་མ་གྒཱ ཨ་ཧུ་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ སཱ་མ་གྒིཾ ཀ་རོ་ནྟེ ས་མ་གྒཱ ནཱ་ཧུ་ཝ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ སཱ་མ་གྒིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་པི ས་མ་གྒཱ ན ཛཱ་ཏཱ, མ་ཡཾ ཨི་མེ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུཾ ན ལ་བྷི་མྷཱ, ཨི་མེ་སཾ ནེ་ཝ ཨཱ་ས་ནཾ ད་སྶཱ་མ, ན ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ སཱ་མཱི་ཙི་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ སུ་སྶ་མཱ་ནཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཛུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ མ་ཡཾ ས་མ་གྒཱ ཛཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷེ་པི ནོ པུ་རི་མ་ས་དི་སཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཁ་མཱ་པི་ཏོ པ་ན ཝོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠཱ’’ཏི. ‘‘ན ཁ་མཱ་པི་ཏོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་ཏྠཱ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཐ, ས་ཏྠུ ཁ་མཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་ཡ་མྤི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པུ་རི་མ་ས་དི་སཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱ དུ་ཀྑེ་ན ཏཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏེ་ན ཧ་ཏྠི་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཁཾ ཝ་སི. སོ་པི ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ག་ཎཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པཱ་ཝི་སི.
ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠཱི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི, ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དཱ་མི, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ མེ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝཱ་མི, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ་སྶ མེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀོ་ཝ ག་ཎ་མྷཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༧; ཨུ་དཱ. ༣༥). ཨ་ཐ ཁོ སོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཡཱུ་ཐཱ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཡེ་ན པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜཾ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལཾ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ བྷ་དྡ་སཱ་ལ་མཱུ་ལཾ པཱ་དེ་ནེ་ཝ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ སོ་ཎྜཱ་ཡ སཱ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཛྫི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སོ་ཎྜཱ་ཡ གྷ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཊྛཱ་ནི གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་རཱུ་ནི པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ དཱ་རུ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན པ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་སོ་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཁི་པ་ཏི, ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡ་ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨུ་ད་ཀཾ ཏེ ཏཱ་པི་ཏཾ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་དཱ ས་ཏྠུ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀུ་མྦྷེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཏྠཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཡཱ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨཱ་ཧཱ་ར མེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སོ་པི ཡཱ་ཝ ས་ཏྠུ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་ཡ བཱི་ཛ་ཏི, ར་ཏྟིཾ ཝཱ་ལ༹་མི་ག་པ་རི་པ་ནྠ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ཧ་ནྟཾ ད་ཎྜཾ སོ་ཎྜཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཝ་ན་ས་ཎྜ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ་ན ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ཀི་ར སོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝཱུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀོ མ་ཀྐ་ཊོ ཏཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནི་མྨ་ཀྑི་ཀཾ ད་ཎྜ་ཀ་མ་དྷུཾ དི་སྭཱ ད་ཎྜ་ཀཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ད་ལི་པ་ཏྟཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ག་ཎྷི. མ་ཀྐ་ཊོ ‘‘ཀ་རི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ པ་རི་བྷོ་གཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨ་ཎྜ་ཀཱ་ནི དི་སྭཱ ཏཱ་ནི ས་ཎི་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཀཱ་སི. སོ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཏཾ ཏཾ སཱ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ག་ཧི་ཏ་སཱ་ཁཱ་པི ཨ་ཀྐ་ནྟ་སཱ་ཁཱ་པི བྷི་ཛྫིཾ་སུ. སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁཱ་ཎུ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་ཝི་ཊྛ་ག་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་ས་ནྣེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ཀྐ་ཊ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་ཏོ ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཝི་སཱ་ཁཱ ཙ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི. དི་སཱ་ཝཱ་སི་ནོ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ར་སྶུ་ཏཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ, སཱ་དྷུ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏེ་མཱ་སཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ད་ཎྜ་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་ནྡི. ས་ཏྠཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་པེ་ཧི ‘‘ཨ་པེ་ཧི པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ, མཱ ནི་ཝཱ་ར་ཡི, བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ད་ཎྜཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ནཱ་དཱ་སི. ནཱ་གོ ‘‘ས་ཙེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཏྠུ ནི་སཱི་ད་ན་པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ན ཋ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཐེ་རོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་སི. ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ ཧི ག་རཱུ་ནཾ ཨཱ་ས་ནེ ཝཱ ས་ཡ་ནེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ན ཋ་པེ་ནྟི.
ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ནེ་ཏེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཀྐོ་སཱ་ཧི ནེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ‘‘བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, ཧི བུ་དྡྷ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཙེ་ཝ ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཙ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཏེ་མཱ་སཾ ཨེ་ཀ་ཀེ་ཧི ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ཧི ནི་སཱི་ད་ནྟེ་ཧི ཙ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ, ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ་པི མུ་ཁོ་ད་ཀཱ་དི་དཱ་ཡ་ཀོ་པི ནཱ་ཧོ་སི མ་ཉྙེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཧ་ཏྠི་ནཱ མ་མ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྷི ས་ཧཱ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཝ་སི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཝ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ ནཱ་ག་ཝ་གྒེ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ས་ཙེ ལ་བྷེ་ཐ ནི་པ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡཾ,
ས་དྡྷིཾ་ཙ་རཾ སཱ་དྷུ་ཝི་ཧཱ་རི དྷཱི་རཾ;
ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ས་བྦཱ་ནི པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནི,
ཙ་རེ་ཡྻ ཏེ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ས་ཏཱི་མཱ.
‘‘ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ ནི་པ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡཾ,
ས་དྡྷིཾ་ཙ་རཾ སཱ་དྷུ་ཝི་ཧཱ་རི དྷཱི་རཾ;
རཱ་ཛཱ་ཝ ར་ཊྛཾ ཝི་ཛི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ,
ཨེ་ཀོ ཙ་རེ མཱ་ཏ་ངྒ་ར་ཉྙེ་ཝ ནཱ་གོ.
‘‘ཨེ་ཀ་སྶ ཙ་རི་ཏཾ སེ་ཡྻོ,
ན་ཏྠི བཱ་ལེ ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ;
ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ན ཙ པཱ་པཱ་ནི ཀ་ཡི་རཱ,
ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ མཱ་ཏ་ངྒ་ར་ཉྙེ་ཝ ནཱ་གོ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༤; མ. ནི. ༣.༢༣༧; དྷ. པ. ༣༢༨-༣༣༠; སུ. ནི. ༤༥-༤༦);
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ་པི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་དཱི་ཧི པེ་སི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་པྤ་མུ་ཁཱ ཏེ པ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཎྷཱ་ཧི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ནཱ་གོ ག་ནྟྭཱ ག་ཏ་མ་གྒེ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ནཱ་གོ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཾ དཱ་ཏུཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ, ནཱ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. ཧ་ཏྠཱི་པི ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ན་ས་ཀ་ད་ལི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ནཱ་ནཱ་ཕ་ལཱ་ནི སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦཱ་ནི ཁེ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ནཱ་གོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ནཱ་གོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ པེ་སེ་ཏྭཱ མཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ, ཨི་དཾ པ་ན མ་མ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ག་མ་ནཾ, ཏ་ཝ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝཱ མ་གྒ་ཕ་ལཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏི་ཊྛ ཏྭ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ནཱ་གོ མུ་ཁེ སོ་ཎྜཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ རོ་ད་ནྟོ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཧི ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟོ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཊི་ཛ་གྒེ་ཡྻ, ས་ཏྠཱ པ་ན ཏཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཝ ཨ་བྷཱུ་མི, མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སོ ས་པ་རི་པ་ནྠོ, ཏི་ཊྛ ཏྭ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ རོ་ད་མཱ་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི ཙ་ཀྑུ་པ་ཐཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟེ ཧ་ད་ཡེ་ན ཕ་ལི་ཏེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་བྦ་ཏྟི, པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ་པི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀོ་ས་མྦ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏུཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ‘‘ཏེ ཀི་ར ཀོ་ས་མྦ་ཀཱ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ མ་མ ཝི་ཛི་ཏཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ ཨེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དེ་ན མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཎྷིཾ་སུ, ཨི་དཱ་ནི མཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་པེ་སི. ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ན ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཏེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ ཀོ་ས་མྦ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཏེ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏེ ཀི་ར ཏེ, ཨེ་ཏེ ཀི་ར ཏེ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ་ཧི ཨ་ངྒུ་ལི་ཀཱ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱ ལ་ཛྫཱ་ཡ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཁ་མཱ་པེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏཾ, ཏུ་མྷེ ཧི ནཱ་མ མཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཡི སཱ་མ་གྒིཾ ཀ་རོ་ནྟེ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རི་ཏྠ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཝ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཏཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དྭཱི་སུ ར་ཊྛེ་སུ ར་ཛྫཾ ཀཱ་ར་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ཀོ་ས་མྦི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༩.༡༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཀུ་མཱ་རོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དྭཱི་སུ ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ་སུ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏུ་མྷེ་ཧི པ་ན མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦. ‘‘པ་རེ ཙ ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི, མ་ཡ་མེ་ཏྠ ཡ་མཱ་མ་སེ;
ཡེ ཙ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཏོ ས་མྨ་ནྟི མེ་དྷ་གཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་རེཏི པ་ཎྜི་ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ པ་རེ ནཱ་མ. ཏེ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ‘‘མ་ཡཾ ཡ་མཱ་མ་སེ ཨུ་པ་ར་མཱ་མ ཝི་ན་སྶཱ་མ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ མ་ཙྩུ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི. ཡེ ཙ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཡེ ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏཱ ‘‘མ་ཡཾ མ་ཙྩུ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏོ ས་མྨ་ནྟི མེ་དྷ་གཱཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ མེ་དྷ་གཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ མེ་དྷ་གཱ ས་མྨ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རེ ཙཱཏི པུ་བྦེ མ་ཡཱ ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཎྜ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི མ་མ ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཨ་མཱ་མ་ཀཱ པ་རེ ནཱ་མ. ‘‘མ་ཡཾ ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཡ་མཱ་མ་སེ བྷ་ཎྜ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ་ཡ་མཱ་མཱ’’ཏི ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཡོ་ནི་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟ་རེ ཡེ ཙ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སཱ ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་པ་ནྣཱ’’ཏི ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཏེ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མེ དཱ་ནི ཀ་ལ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མེ་དྷ་གཱ ས་མྨ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་མྤ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.