༡༣. སུ་མ་ནཱ་དེ་ཝཱི་ཝ་ཏྠུ

ཨི་དྷ ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སུ་མ་ནཱ་དེ་ཝིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཡོ ཡོ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, སོ སོ ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ན་གྒཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཝཱ ཝི་སཱ་ཁཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་དཱ་ན་མྤི ‘‘ཀིཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ག་ར་ཧ་ནྟི. ཨུ་བྷོ་པི ཧི ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ རུ་ཙི་ཉྩ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སུ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ས་བྦེ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་ཏི ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ བྷི་ཀྑཱུ པ་རི་ཝི་སི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཝི་སཱ་ཁཱ, ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མ་མ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟཱི པུ་ཏྟ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ ཏ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་པི མ་ཧཱ་སུ་བྷ་དྡཾ ནཱ་མ ཛེ་ཊྛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཋ་པེ་སི. སཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏོ ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཾ ཋ་པེ་སི. སཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟཱི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཀུ་ལཾ ག་ཏཱ. ཨ་ཐ སུ་མ་ན་དེ་ཝིཾ ནཱ་མ ཀ་ནི་ཊྛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཋ་པེ་སི. སཱ པ་ན དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཕཱ་སུ་ཀེ་ན ཨཱ་ཏུ་རཱ ཨཱ་ཧཱ་རུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱ་ན་གྒེ ཏ་སྶཱ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ཨ་མྨ སུ་མ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་པི ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི? ‘‘ཝི་ལ་པ་སི ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ན ཝི་ལ་པཱ་མི, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘བྷཱ་ཡ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ན བྷཱ་ཡཱ་མི, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ པ་ན སཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. སོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་པི ས་མཱ་ནོ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏ་རི ཨུ་པྤ་ནྣ་སོ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དྷཱི་ཏུ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ རོ་ད་ནྟོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ ཨ་སྶུ་མུ་ཁོ རོ་ད་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘དྷཱི་ཏཱ མེ, བྷ་ནྟེ, སུ་མ་ན་དེ་ཝཱི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ སོ་ཙ་སི, ན་ནུ ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཾ མ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘ཛཱ་ནཱ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ མེ ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣཱ དྷཱི་ཏཱ, སཱ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་ཏིཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཝི་ལ་པ་མཱ་ནཱ མ་ཏཱ, ཏེ་ན མེ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ‘ཨ་མྨ, སུ་མ་ནེ’ཏི ཨཱ་མ་ནྟེ་སིཾ. ཨ་ཐ མཾ ཨཱ་ཧ – ‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ’ཏི? ‘ཝི་ལ་པ་སི, ཨ་མྨཱ’ཏི? ‘ན ཝི་ལ་པཱ་མི, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ’ཏི. ‘བྷཱ་ཡ་སི, ཨ་མྨཱ’ཏི? ‘ན བྷཱ་ཡཱ་མི ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཏེ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི དྷཱི་ཏཱ ཝི་ལ་པ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བྷ་ནྟེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི? ‘‘ཀ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. དྷཱི་ཏཱ ཧི ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི ཏ་ཡཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ. ཏྭ་ཉྷི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, དྷཱི་ཏཱ པ་ན ཏེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནཱི. སཱ མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི ཏ་ཡཱ མ་ཧ་ལླི་ཀ་ཏྟཱ ཏཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ དྷཱི་ཏཱ ཨི་དྷ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ན་ནྡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ་པི ན་ནྡ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་མ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ནཱ་མ ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ ཨི་དྷ ལོ་ཀེ ཙ པ་ར་ལོ་ཀེ ཙ ན་ནྡ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

༡༨. ‘‘ཨི་དྷ ན་ནྡ་ཏི པེ་ཙྩ ན་ནྡ་ཏི, ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ན་ནྡ་ཏི;

པུ་ཉྙཾ མེ ཀ་ཏ་ནྟི ན་ནྡ་ཏི, བྷི་ཡྻོ ན་ནྡ་ཏི སུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཏོ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཨི་དྷ ལོ་ཀེ ཀ་མྨ་ན་ནྡ་ནེ་ན ན་ནྡ་ཏི. པེ་ཙྩཱཏི པ་ར་ལོ་ཀེ ཝི་པཱ་ཀ་ན་ནྡ་ནེ་ན ན་ནྡ་ཏི. ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱཏི ཨི་དྷ ‘‘ཀ་ཏཾ མེ ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀ་ཏཾ མེ པཱ་པ’’ནྟི ན་ནྡ་ཏི, པ་ར་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ན་ནྡ་ཏི. པུ་ཉྙཾ མེཏི ཨི་དྷ ན་ནྡ་ནྟོ པ་ན ‘‘པུ་ཉྙཾ མེ ཀ་ཏ’’ནྟི སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ན་ནྡ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ན་ནྡ་ཏི. བྷི་ཡྻོཏི ཝི་པཱ་ཀ་ན་ནྡ་ནེ་ན པ་ན སུ་ག་ཏིཾ ག་ཏོ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས་ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ན་ནྡ་ཏཱི་ཏི.

གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.

སུ་མ་ནཱ་དེ་ཝཱི་ཝ་ཏྠུ ཏེ་ར་ས་མཾ.