༡༡. དྷ་མྨི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ཨི་དྷ མོ་ད་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྷ་མྨི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དྷ་མྨི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་རཱ. ཡོ ཏེ་སཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ, ཏ་སྶ ས་ཏྟ པུ་ཏྟཱ ས་ཏྟ དྷཱི་ཏ་རོ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀཱ ས་ལཱ་ཀ་ཡཱ་གུ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་པི ས་བྦེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏ་པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨི་ཏི ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ པུ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶཱ་ཏི སོ་ལ༹་ས ས་ལཱ་ཀ་ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་ཏི སོ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡི. སོ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་ཊྛ ཝཱ མེ སོ་ལ༹་ས ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎི. ས་ཏྠཱ པེ་སེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ མ་ཉྩཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣཱ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ མེ ད་སྶ་ནཾ དུ་ལླ་བྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དུ་བྦ་ལོ་མྷི, ཨེ་ཀཾ མེ སུ་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཏ་རཾ སུ་ཏྟཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི? ‘‘ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༣; མ. ནི. ༡.༡༠༦) སུ་ཏྟ་ནྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སུཾ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཚ་ཧི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་ཧི ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ས་ཧ་སྶ་སི་ནྡྷ་ཝ་ཡུ་ཏྟཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ ཚ ར་ཐཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཋི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ནེ་སྶཱ་མ, ཨ་མྦྷོ མ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏུཾ ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཧི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏུཾ ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཐ ཨཱ་ག་མེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་མྷེ ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏཱ པུ་བྦེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ་རེ་ཏི, མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཡ་ན་ཀ་ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཐོ་ཀཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ཏྟེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་སྨཱ ཀ་ནྡ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏུ་མྷེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ་ར་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཐ མ་ཡཾ ‘མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཡ་ན་ཀ་ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’ཏི ཀ་ནྡི་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡྻཱ པ་ན ཀུ་ཧི’’ནྟི? ‘‘‘ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཐ ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཚ་ཧི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཚ ར་ཐེ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘ཨ་མྷཱ་ཧི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ར་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ར་མཱ’ཏི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ, ཏཱ་ཏ, ར་ཐཱ, ན མ་ཡཾ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ག་ནྠི་ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་རོ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ར་མ་ཎཱི་ཡོ’’ཏི? ‘‘ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ‘ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ར་ཐེ ལ་གྒ་ཏཱུ’ཏི པུ་པྥ་དཱ་མཾ ཁི་པ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཁི་པིཾ་སུ. ཏཾ ར་ཐ་དྷུ་རེ ལ་གྒི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨོ་ལ་མྦི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏ་དེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ར་ཐཾ ན པ་སྶ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘པ་སྶ་ཐེ་ཏཾ པུ་པྥ་དཱ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་མ, པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཨེ་ཏཾ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ར་ཐེ ཨོ་ལ་མྦ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཏུ་མྷེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཐེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ ས་ཊྛི་ས་ཀ་ཊ་བྷཱ་རཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི, པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ ས་ཏྠཱ པུ་ཙྪི – ‘‘སུ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ‘ཨཱ་ག་མེ་ཐཱ’ཏི ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཀ་ནྡིཾ་སུ. མ་ཡཾ ‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ’’ཏི. ‘‘ན སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་སི, ཚ་ཧི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཚ ར་ཐེ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ པ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. སོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཱ་ནི ཨི་དྷ ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷེ མོ་ད་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པུ་ན མོ་ད་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧི ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ ས་བྦ་ཏྠ མོ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༦. ‘‘ཨི་དྷ མོ་ད་ཏི པེ་ཙྩ མོ་ད་ཏི,
ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ མོ་ད་ཏི;
སོ མོ་ད་ཏི སོ པ་མོ་ད་ཏི,
དི་སྭཱ ཀ་མྨ་ཝི་སུ་དྡྷི་མ་ཏྟ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ པཱ་པཾ, ཀ་ཏཾ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི ཨི་དྷ ཀ་མྨ་མོ་ད་ནེ་ན, པེ་ཙྩ ཝི་པཱ་ཀ་མོ་ད་ནེ་ན མོ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ མོ་ད་ཏི ནཱ་མ. ཀ་མྨ་ཝི་སུ་དྡྷིནྟི དྷ་མྨི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ པུ་བྦེ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ་པི མོ་ད་ཏི, ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ར་ལོ་ཀེ་པི ཨ་ཏི་མོ་ད་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
དྷ་མྨི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.