ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ བུ་དྡྷོ
དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཡོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. པ་ཋ་མ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, དུ་ཏི་ཡེ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཾ, ཏ་ཏི་ཡེ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ཡོ. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི ནཱ་མ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཧུ་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. སོ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཙ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ན ར་མྨ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ, སུ་ན་ནྡོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡོ པི་ཏཱ, སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི མཱ་ཏཱ, བྷ་དྡོ ཙ སུ་བྷ་དྡོ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ནཱ་མུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཏི་སྶཱ ཙ ཨུ་པ་ཏི་སྶཱ ཙ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ, སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎི་རུ་ཀྑོ བོ་དྷི, ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ ས་རཱི་རཾ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི.
‘‘དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ ཨ་པ་རེ་ན, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཨ་ན་ནྟ་ཏེ་ཛོ ཨ་མི་ཏ་ཡ་སོ, ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ དུ་རཱ་ས་དོ’’.
ཏ་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་པྤེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ བུ་དྡྷཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ – མ་ངྒ་ལོ, སུ་མ་ནོ, རེ་ཝ་ཏོ, སོ་བྷི་ཏོཏི. མ་ངྒ་ལ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཱི་སུ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སུ པ་ཋ་མ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ, དུ་ཏི་ཡེ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, ཏ་ཏི་ཡེ ན་ཝུ་ཊི་ཀོ་ཊི་ཡོ. ཝེ་མཱ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཏཱ ཀི་ར་སྶ ཨཱ་ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦེ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶི་ཀ་ཐེ་རཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཡ་མ་སྶ ཏ་ཏི་ཡོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ཨ་ཧོ་སི, ན ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. རུ་ཀྑ་པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏ་ས་མུ་དྡཱ་ད་ཡོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་ན་སྶ ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྷཱ་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. དི་ཝཱ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ ནི་ཙྩཾ བུ་དྡྷཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. སཱ་ཡཾ པུ་པྥི་ཏ་ཀུ་སུ་མཱ་ནཾ པཱ་ཏོ ཙ ར་ཝ་ན་ཀ་ས་ཀུ་ཎཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ལོ་ཀོ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ས་ལླ་ཀྑེ་སི.
ཀིཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི? ནོ ན་ཏྠི. ཏེ་པི ཧི ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཡྻོ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕ་རེ་ཡྻུཾ. མ་ངྒ་ལ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ ཝི་ཡ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཙ་རི་ཡ་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ས་དི་སེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཋི་ཏོ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཝ་ངྐ་པ་བྦ་ཏ་ས་དི་སེ པ་བྦ་ཏེ ཝ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཁ་ར་དཱ་ཋི་ཀོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ དྭེ དཱ་ར་ཀེ ཡཱ་ཙི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ད་དཱ་མི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པུ་ཏྟ་ཀེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ནྟོ དྭེ་པི དཱ་ར་ཀེ ཨ་དཱ་སི. ཡ་ཀྑོ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ མུ་ལཱ་ལ་ཀ་ལཱ་པཾ ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀེ ཁཱ་དི. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཡ་ཀྑཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མུ་ཁེ ཝི་ཝ་ཊ་མ་ཏྟེ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཾ ཝི་ཡ ལོ་ཧི་ཏ་དྷཱ་རཾ ཨུ་གྒི་ར་མཱ་ནཾ ཏ་སྶ མུ་ཁཾ དི་སྭཱ་པི ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི དོ་མ་ན་སྶཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི. ‘‘སུ་དི་ནྣཾ ཝ་ཏ མེ དཱ་ན’’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ པ་ན་སྶ ས་རཱི་རེ མ་ཧ་ནྟཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ‘‘ཨི་མ་སྶ མེ དཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ས་རཱི་ར་ཏོ ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཏྠ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཕ་རིཾ་སུ.
ཨ་པ་ར་མྤི་སྶ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཏྠི. སོ ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ མ་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ད་ཎྜ་ཀ་དཱི་པི་ཀཱ་ཝེ་ཋ་ན་ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཝེ་ཋཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟ་མ་ཀུ་ལ༹ཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ས་པྤི་སྶ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ཧ་སྶ་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏཾ སཱི་སེ་ནཱ་དཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཛཱ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶཱ་པི་སྶ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་སུ་མཾ ན ག་ཎྷི. པ་དུ་མ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. དྷ་མྨོ ཧི ནཱ་མེ་ས ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ, དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི;
ཨེ་སཱ་ནི་སཾ་སོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ, ན དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༣; ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢) –
ཨི་མ་སྶ་པི ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སོ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཏ་དཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་རུ་ཙི ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སྭེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀི་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྠོ’’ཏི? ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ པ་ན ཝོ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ཝཱ་ར་བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་དཱ ས་ཏྠུ པ་ཋ་མ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་བྦེ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི, ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཐཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི?
ཏ་སྶ སཱ ཙི་ནྟཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ནེ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མཾ ཨི་མ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ‘‘སུ་རུ་ཙི ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ནྟེ་སི, མ་ཡཱ་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པུ་ཉྙ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཝ་ཎྞཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཧ་ཏྠོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཀ་སྶ་ཙི བྷ་ཏི་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་མ ཨ་ཛཱ་ན་ན་སི་པྤཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, གེ་ཧཾ ཝཱ མ་ཎྜ་པཾ ཝཱ ཡོ ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ མེ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ. ཏེ་སཾ ནི་སཱི་ད་ན་མ་ཎྜ་པཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ནཱ་མ ཀ་རེ་ཡྻཾ ས་ཙེ མེ བྷ་ཏིཾ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་དེ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. དྭཱ་ད་ས་ཏེ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ པ་དེ་སོ ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ ས་མ་ཏ་ལོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡོ མ་ཎྜ་པོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. ཏ་སྶ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ་སུ ཐ་མྦྷེ་སུ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ གྷ་ཊ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ར་ཛ་ཏ་མ་ཡེ་སུ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ, མ་ཎི་མ་ཡེ་སུ ཐ་མྦྷེ་སུ པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡཱ, པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡེ་སུ མ་ཎི་མ་ཡཱ, ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ་སུ ཐ་མྦྷེ་སུ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ གྷ་ཊ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ‘‘མ་ཎྜ་པ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཀི་ངྐ་ཎི་ཀ་ཛཱ་ལཾ ཨོ་ལ་མྦ་ཏཱུ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ས་ཧ ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ལཾ ཨོ་ལ་མྦི. ཡ་སྶ མ་ནྡ་ཝཱ་ཏེ་རི་ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་སྶེ་ཝ ཏཱུ་རི་ཡ་སྶ མ་དྷུ་ར་ས་དྡོ ནི་ཙྪ་ར་ཏི. དི་བྦ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ག་ནྡྷ་དཱ་མ་མཱ་ལཱ་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ མཱ་ལཱ་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་ལ་མྦིཾ་སུ. ‘‘ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཱ་ནི ཙ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ‘‘ཀོ་ཎེ ཀོ་ཎེ ཨེ་ཀེ་ཀཱ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི, ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
སོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཨ་ཡྻ, ཏ་ཝ མ་ཎྜ་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏིཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ག་ནྟྭཱ མ་ཎྜ་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཎྜ་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་ཎྜ་པོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀ་ཏོ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་དྡྷཱ ས་ཀྐ་བྷ་ཝ་ནཾ ཨུ་ཎྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝ་ར་ཉྙཱ ཨ་ཡཾ མ་ཎྜ་པོ ཀཱ་རི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ན ཁོ པ་ན མེ ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ མ་ཎྜ་པེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ, ས་ཏྟཱ་ཧཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. བཱ་ཧི་ར་ཀ་དཱ་ན་ཉྷི ཏ་ཏྟ་ཀ་མྤི ས་མཱ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏུ་ཊྛིཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་སཱི་སཾ པ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫི་ཏ་ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཝཱ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙཱ་གཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏུ་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ སི་ཝི་རཱ་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀེ དེ་ཝ་སི་ཀཾ པ་ཉྩ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ དཱ་ནཾ དེ་ནྟ་སྶ ཏཾ དཱ་ནཾ ཙཱ་ག་ཏུ་ཊྛིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཡཱ་ཙི, ཏ་དཱ ཏཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ད་ད་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཧཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ནཱ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ སོ་པི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཡཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ མ་ཎྜ་པེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ག་ཝ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་དཱ་སི. ག་ཝ་པཱ་ནནྟི མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ ཀོ་ལ་མྦེ ཁཱི་ར་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནེ་སུ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ གྷ་ན་པཱ་ཀ་པ་ཀྐེ ཁཱི་རེ ཐོ་ཀེ ཏ་ཎྜུ་ལེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་དྷུ་ས་ཀྐ་ར་ཙུ་ཎྞ་ས་པྤཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. དེ་ཝཱ་པི ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་སིཾ་སུ. དྭཱ་ད་ས་ཏེ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ན་མྤི བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ, ཏེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སཱི་དིཾ་སུ. པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ན ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་དཱ་སི, ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ལ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཀོ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་ར བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཀོ མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི.