༣. ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡཾ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་ར་བ་ཧུ་ལཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི.
སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ ན་དི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟོ ཀ་ཙྪ་པོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ན་དིཾ ཏ་རི་ཏུཾ ཏཱི་རེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ ས་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. སོ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཝེ་གེ་ན སོ་ཏཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ པ་ར་ཏཱི་རཾ པཱ་པེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཝ་ད་ནྟོ བྷཱ་ཝི་ནིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན སུ་ག་ཏཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་གོ་ཏ་མི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷཾ ན་ནྡ་ཡ་ནྟོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ‘‘ན་ནྡོ’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ལོ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མེ པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༢.༢༢.༡༦༥༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ ‘‘ཨུ་ཏྟི་ཊྛེ ན་པྤ་མ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡༦༨) གཱ་ཐཱ་ཡ པི་ཏ་རཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཉྩ་རེ སུ་ཙ་རི་ཏ’’ནྟི (དྷ. པ. ༡༦༩) གཱ་ཐཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་གེ་ཧ་པ་ཝེ་ས་ན་ཨཱ་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ས་ཏྠཱ ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ, ཏཾ པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་པ་བྦཱ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་སི. སོ ཡོ་ནི་སོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཐེ་རོ པུ་ན དི་ཝ་སེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཡཾ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཊི་བྷོ་གོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཀ་ཀུ་ཊ་པཱ་དཱ་ནཾ, མུ་ཉྩཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ པ་ཊི་སྶ་ཝཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏེ, ན་ནྡ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཏ་དཱ་ཧཾ མུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྨཱ པ་ཊི་སྶ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཝི་སེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ གུ་ཎཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ན་ནྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༩, ༢༣༠) ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཐེ་རོ ཧི ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་སཾ་ཝ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཏྟོ, ཏ་མ་ཧཾ སུ་ཊྛུ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤོ ཏ་ཏྠ ཙ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མིཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
༢༧. ཨེ་ཝཾ སོ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ས་རི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝ་ཏྠཾ ཁོ་མཾ མ་ཡཱ དི་ནྣནྟི ཁོ་མ་ར་ཊྛེ ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ་ན གཱ་ར་ཝ་བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན མ་ཡཱ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མཾ ཁོ་མ་ཝ་ཏྠཾ དི་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཡ་མྦྷུ་སྶཱཏི ས་ཡ་མེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ. མ་ཧེ་སི་ནོཏི མ་ཧ་ནྟེ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨེ་སི ག་ཝེ་སཱི་ཏི མ་ཧེ་སི, ཏ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ ས་ཡ་མྦྷུ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཁོ་མ་ཝ་ཏྠཾ མ་ཡཱ དི་ནྣ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༨. ཏཾ མེ བུ་དྡྷོ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི སཱ་མྱ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶ ཝ་ཏྠ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ མེ དཱ་ན་ཕ་ལཾ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཀཱ་སི ཀ་ཐེ་སི བུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ལ་ཛུ་ཏྟ་མ་ནཱ་མ་ཀོཏི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ནཱ་མ་ཀོ. ‘‘ཛ་ལ་རུ་ཏྟ་མ་ནཱ་ཡ་ཀོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ཛ་ལ་མཱ་ནཱ་ནཾ དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ནཱ་ཡ་ཀོ པ་དྷཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠ་དཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏྭཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཧེ་མ་ཝ་ཎྞོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ བྷ་ཝི་སྶ་སི.
༢༩. དྭེ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏྭཱཏི དི་བྦ་མ་ནུ་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དྭེ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཙོ་དི་ཏོཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཙོ་དི་ཏོ པེ་སི་ཏོ, ‘‘ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ པུ་ཉྙེ་ན ས་ཏྠུ ཀུ་ལཾ པ་ས་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི པེ་སི་ཏོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘གོ་ཏ་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ནི་ཊྛོ ཏྭཾ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༣༠. རཱ་ག་ར་ཏྟོ སུ་ཁ་སཱི་ལོཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ར་ཏྟོ ཨ་ལླཱི་ནོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཁ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཁཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ཀཱ་མེ་སུ གེ་དྷ་མཱ་ཡུ་ཏོཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ གེ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ཏོ ཡོ་ཛི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བུ་དྡྷེ་ན ཙོ་དི་ཏོ ས་ནྟོ, ཏ་དཱ ཏྭནྟི ཡ་སྨཱ ཀཱ་མེ་སུ གེ་དྷི་ཏོ, ཏ་དཱ ཏ་སྨཱ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཏུ་ཀེ་ན གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷེ་ན ཙོ་དི་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༣༡. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན ཏྭཾ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ གོ་ཏ་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཏྭཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རེ་ན ཙོ་དི་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛི་ཏོ ས་བྦཱ་ས་ཝེ ས་ཀ་ལཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་མ་ཡོ ནི་དྡུ་ཀྑོ ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་སི ཨ་ད་སྶ་ནཾ པཱ་པེ་སྶ་སི, ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་མི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༢. ས་ཏ་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷཱིཏི ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ཏོ པུ་བྦེ ས་ཏ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀེ ས་ཧ་སྶ་མེ ཀ་པྤ་མྷི ཙེ་ལ༹་ནཱ་མ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཊྛི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཊྛི ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཨུ་པ་ཙེ་ལཱ༹ ནཱ་མ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༣. པ་ཉྩ་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷཱིཏི པ་ཉྩ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀེ ས་ཧ་སྶ་མེ ཀ་པྤ་མྷི ཙེ་ལཱ༹ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ན་ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་དཱི་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ་ཏུ་དཱི་པ་མྷི ཨི་སྶ་རཱ པ་དྷཱ་ནཱ ཝི་སུཾ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.