གོ་ཏ་མོ བུ་དྡྷོ

ཏ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དཱི་པ་ངྐ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ. ཀ་སྶ་པ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་ཏི དཱི་པ་ངྐ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎོ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡེ་ནེ་ན –

‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ;

པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ;

ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩) –

ཨི་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཧ་ནྡ བུ་དྡྷ་ཀ་རེ དྷ་མྨེ, ཝི་ཙི་ནཱ་མི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཏ་དཱ ད་ཀྑིཾ, པ་ཋ་མཾ དཱ་ན་པཱ་ར་མི’’ནྟི དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ད་ཡོ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨཱ དི་ཊྛཱ, པཱུ་རེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ག་མི. ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ཡེ ཏེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ –

‘‘ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཱ, བོ་དྷི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏཱ ན་རཱ;

སཾ་ས་རཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏེ་ཧི་པི.

‘‘ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རེ་སུ ཙ;

ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ, ན ཧོ་ནྟི ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀཱ.

‘‘ན ཧོ་ནྟི ཁུ་དྡ་ཀཱ པཱ་ཎཱ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ་པི དུ་གྒ་ཏིཾ;

ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏེ.

‘‘སོ་ཏ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏཱ ན་ཏྠི, ན བྷ་ཝ་ནྟི མཱུ་ག་པ་ཀྑི་ཀཱ;

ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ཎྜ་ཀཱ.

‘‘ན བྷ་ཝ་ནྟི པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, བོ་དྷི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏཱ ན་རཱ;

མུ་ཏྟཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀེ་ཧི, ས་བྦ་ཏྠ སུ་དྡྷ་གོ་ཙ་རཱ.

‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ན སེ་ཝ་ནྟི, ཀ་མྨ་ཀི་རི་ཡ་ད་སྶ་ནཱ;

ཝ་ས་མཱ་ནཱ་པི ས་གྒེ་སུ, ཨ་ས་ཉྙཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་རེ.

‘‘སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ དེ་ཝེ་སུ, ཧེ་ཏུ ནཱ་མ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;

ནེ་ཀྑ་མྨ་ནི་ནྣཱ ས་པྤུ་རི་སཱ, ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ;

ཙ་ར་ནྟི ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ, པཱུ་རེ་ནྟི ས་བྦ་པཱ་ར་མཱི’’ཏི.

ཏེ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཙ་སྶ ཨ་ཀི་ཏྟི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀཱ་ལེ, ས་ངྑ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀཱ་ལེ, དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་ཀཱ་ལེ, ནི་མི་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, ཙ་ནྡ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ, ཝི་ས་ཡ྄ཧ་སེ་ཊྛི་ཀཱ་ལེ, སི་ཝི་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་ཏི དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡ པཱུ་རི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ན་སྶ ས་ས་པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀེ –

‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ, ས་ཀ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛིཾ;

དཱ་ནེ་ན མེ ས་མོ ན་ཏྠི, ཨེ་སཱ མེ དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི’’ཏི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༡.ཏ་སྶུ་དྡཱ་ན) –

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་ཝ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, ཙ་མྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, ཚ་དྡ་ནྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, ཛ་ཡ་དྡི་ས་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ, ཨ་ལཱི་ན་ས་ཏྟུ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ་ཏི སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡ པཱུ་རི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ན་སྶ ས་ངྑ་པཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ –

‘‘སཱུ་ལེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ནྟོ་པི, ཀོ་ཊྚི་ཡ་ནྟོ་པི ས་ཏྟི་བྷི;

བྷོ་ཛ་པུ་ཏྟེ ན ཀུ་པྤཱ་མི, ཨེ་སཱ མེ སཱི་ལ་པཱ་ར་མཱི’’ཏི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༢.༩༡) –

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ, ཧ་ཏྠི་པཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ, ཨ་ཡོ་གྷ་ར་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡ པཱུ་རི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ན་སྶ ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཏ་སོ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེ –

‘‘མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ, ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ་ཝ ཚ་ཌྜ་ཡིཾ;

ཙ་ཛ་ཏོ ན ཧོ་ཏི ལ་གྒ་ནཾ, ཨེ་སཱ མེ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ངྒ་ཏཱ་ཡ ར་ཛྫཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཝི་དྷུ་ར་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ, ཀུ་དྡཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ, ཨ་ར་ཀ་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ, བོ་དྷི་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཀཱ་ལེ, མ་ཧོ་ས་དྷ་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡ པཱུ་རི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ན་སྶ ས་ཏྟུ་བྷ་སྟ་ཛཱ་ཏ་ཀེ སེ་ན་ཀ་པ་ཎྜི་ཏ་ཀཱ་ལེ –

‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ མོ་ཙ་ཡིཾ དུ་ཁཱ;

པ་ཉྙཱ་ཡ མེ ས་མོ ན་ཏྠི, ཨེ་སཱ མེ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མཱི’’ཏི. –

ཨ་ནྟོ་བྷ་སྟ་ག་ཏཾ ས་པྤཾ ད་སྶེ་ནྟ་སྶ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི པཱུ་རི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ –

‘‘ཨ་ཏཱི་ར་ད་སྶཱི ཛ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ, ཧ་ཏཱ ས་བྦེ་ཝ མཱ་ནུ་སཱ;

ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ན་ཏྠི, ཨེ་སཱ མེ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མཱི’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཏ་ར་ནྟ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཁ་ནྟི་ཝཱ་དི་ཛཱ་ཏ་ཀེ –

‘‘ཨ་ཙེ་ཏ་ནཾ་ཝ ཀོ་ཊྚེ་ནྟེ, ཏི་ཎྷེ་ན ཕ་ར་སུ་ནཱ མ་མཾ;

ཀཱ་སི་རཱ་ཛེ ན ཀུ་པྤཱ་མི, ཨེ་སཱ མེ ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མཱི’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙེ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. མ་ཧཱ་སུ་ཏ་སོ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེ –

‘‘ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟོ, ཙ་ཛི་ཏྭཱ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ;

མོ་ཙེ་སིཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡེ, ཨེ་སཱ མེ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མཱི’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཙ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཙྩ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. མཱུ་ག་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏ་ཀེ –

‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ ན མེ དེ་སྶཱ, ན་པི དེ་སྶཾ མ་ཧཱ་ཡ་སཾ;

ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པི་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏ་མ་དྷི་ཊྛ་ཧི’’ནྟི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༣.༦༥) –

ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཙ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. སུ་ཝ་ཎྞ་སཱ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེ –

‘‘ན མཾ ཀོ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི, ན་པི་ཧཾ བྷཱ་ཡཱ་མི ཀ་སྶ་ཙི;

མེ་ཏྟཱ་བ་ལེ་ནུ་པ་ཏྠ་དྡྷོ, ར་མཱ་མི པ་ཝ་ནེ ཏ་དཱ’’ཏི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༣.༡༡༣) –

ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟ་སྶ མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ལོ་མ་ཧཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀེ –

‘‘སུ་སཱ་ནེ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་མི, ཚ་ཝ་ཊྛི་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ་ཧཾ;

གཱ་མ་ཎྜ་ལཱ ཨུ་པཱ་ག་ནྟྭཱ, རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟི་ན་པྤ་ཀ’’ནྟི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༣.༡༡༩) –

ཨེ་ཝཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀེ་སུ ནི་ཊྛུ་བྷ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙེ་ཝ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱུ་པ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟེ་སུ་པི ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ས ཨ་ཏྠོ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ –

‘‘ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ སུ་ཁཾ དུ་ཁཾ;

སཱ་པི དཱ་ན་བ་ལཱ མ་ཡ྄ཧཾ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཀ་མྤ་ཐཱ’’ཏི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༡.༡༢༤) –

ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤ་ནཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་ཏི དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ

ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ཝ་ས་ནྟེ་ཡེ་ཝ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟེ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཨུ་ད་པཱ་དི. ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཏཱི་ཎི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ, བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལོ་ཀ་བྱཱུ་ཧཱ ནཱ་མ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ མུ་ཏྟ་སི་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཀེ་སཱ རུ་ད་མུ་ཁཱ ཨ་སྶཱུ་ནི ཧ་ཏྠེ་ཧི པུ་ཉྪ་མཱ་ནཱ ར་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རཱུ་པ་ཝེ་ས་དྷཱ་རི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི – ‘‘མཱ་རི་སཱ, ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ་པི སུ་སྶི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི སི་ནེ་རུ ཙ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ ཨུ་ཌྜ་ཡ྄ཧི་སྶ་ནྟི ཝི་ན་སྶི་སྶ་ནྟི, ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ལོ་ཀ་ཝི་ནཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མེ་ཏྟཾ མཱ་རི་སཱ, བྷཱ་ཝེ་ཐ, ཀ་རུ་ཎཾ, མུ་དི་ཏཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཾ མཱ་རི་སཱ, བྷཱ་ཝེ་ཐ, མཱ་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཐ, པི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཐ, ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ནོ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ན ས་བྦུ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལོ་ཀ་པཱ་ལ་དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་ཏོ, མཱ་རི་སཱ, ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟི་ཡོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི. ཨི་དཾ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ‘‘ཨི་ཏོ མཱ་རི་སཱ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟི་ཡོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི. ཨི་དཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི.

ཏེ་སུ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ས་ཏྟོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟི. ཨཱ་ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ ཙ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟི. ཏ་དཱ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཏཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏ་སུ་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘མཱ་རི་ས, ཏུ་མྷེ་ཧི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ཧི ན ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ན མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་ནྟེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ, ལོ་ཀ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྠེ་ནྟེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ, སོ ཝོ དཱ་ནི ཀཱ་ལོ, མཱ་རི་ས, བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡ, ས་མ་ཡོ, མཱ་རི་ས, བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ.

ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ལ་དཱི་པ་དེ་ས་ཀུ་ལ་ཛ་ནེ་ཏྟི་ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ལོ ནུ ཁོ, ཨ་ཀཱ་ལོ ནུ ཁོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ལཾ ཝི་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་སཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ནེ་ཝ སོ་ཏ་བྦཾ ན ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཀཱ་ལོ. ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ་པི ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ དི་ནྣོ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜ་རཱ་ཛི ཝི་ཡ ཁི་པྤཾ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ་པི ཨ་ཀཱ་ལོ. ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ. ཏ་དཱ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀཱ་ལཾ པ་སྶི.

ཏ་ཏོ དཱི་པཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་པ་རི་ཝཱ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དཱི་པེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ བུ་དྡྷཱ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི དཱི་པཾ པ་སྶི.

ཏ་ཏོ ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ནཱ་མ མ་ཧཱ, ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎོ, ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ནུ ཁོ པ་དེ་སེ བུ་དྡྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སཾ པ་སྶི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སོ ནཱ་མ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ག་ཛ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ, ཏ་སྶ པ་རེ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. པུ་ར་ཏྠི་མ་ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་ལླ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་དཱི, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ སེ་ཏ་ཀ་ཎྞི་ཀཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཐཱུ་ཎཾ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་སཱི་ར་དྡྷ་ཛོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༩) ཝུ་ཏྟོ པ་དེ་སོ. སོ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནི, པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ ན་ཝ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བུ་དྡྷཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ, ཨ་ཉྙེ ཙ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩེ་ཏྠ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ མ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ནི་ཊྛཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

ཏ་ཏོ ཀུ་ལཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཝེ་སྶ་ཀུ་ལེ ཝཱ སུ་དྡ་ཀུ་ལེ ཝཱ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏེ པ་ན ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཝཱ་ཏི དྭཱི་སུ་ཡེ་ཝ ཀུ་ལེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཙ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཾ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶཱ་མི. སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ མེ པི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ལཾ པ་སྶི.

ཏ་ཏོ མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ ལོ་ལཱ སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏི, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ན པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཁ་ཎྜ་པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི ཨེ་དི་སཱི, ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀི་ཏྟ་ཀཾ པ་ན་སྶཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཏི ད་ས་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནཱི’’ཏི པ་སྶི.

ཨི་ཏི ཨི་མཾ པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ལོ མེ, མཱ་རི་སཱ, བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏུ་མྷེ’’ཏི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ས་བྦ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཧི ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཙུ་ཏོ སུ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ, ཨི་ཏོ ཙུ་ཏོ སུ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨོ་ཀཱ་སཾ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི.

ཏ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཏ་དཱ ཀི་ར ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་རེ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་ཏི. མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་པི དེ་ཝཱི པུ་རེ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་སུ་རཱ་པཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་བྷཱུ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ ཝ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ཨི་མཾ སུ་པི་ནཾ ཨ་དྡ་ས – ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ར ནཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཡ་ནེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་སཱ་ལ་རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ དེ་ཝི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དེ་ཝིཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་མ་ལ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤཱ་པེ་ཏྭཱ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི པི་ལ༹་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ པཱ་ཙཱི་ན་སཱི་ས་ཀཾ དི་བྦ་ས་ཡ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ས་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ ར་ཛ་ཏ་དཱ་མ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ སོ་ཎྜཱ་ཡ སེ་ཏ་པ་དུ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ་ཉྩ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ས་ཡ་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་ཊྛ་ས་དི་སོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི.

པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་བུ་དྡྷཱ དེ་ཝཱི ཏཾ སུ་པི་ནཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་མ་ཏྟེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པཱ་མོ་ཀྑེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ གོ་མ་ཡ་ཧ་རི་ཏཱུ་པ་ལི་ཏྟཱ་ཡ ལཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མ་ངྒ་ལ་ས་ཀྐཱ་རཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ མ་ཧཱ་ར་ཧཱ་ནི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཝ་ར་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པཱ་ཏི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པཱ་ཏཱི་ཧི་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཀ་པི་ལ་གཱ་ཝི་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཏེ ས་ནྟ་པྤེ་སི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ས་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧི ས་ནྟ་པྤི་ཏཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སུ་པི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝི་ཡཱ ཏེ ཀུ་ཙྪི་མྷི ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, སོ ཙ ཁོ པུ་རི་ས་ག་བྦྷོ, ན ཨི་ཏྠི་ག་བྦྷོ, པུ་ཏྟོ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ’’ཏི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ས་ངྐ་མྤི ས་མྤ་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཝེ་དྷི. དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ – ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཕ་རི. ཏ་སྶ ཏཾ སི་རིཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ ཨ་ནྡྷཱ ཙ་ཀྑཱུ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, བ་དྷི་རཱ ས་དྡཾ སུ་ཎིཾ་སུ, མཱུ་གཱ ས་མཱ་ལ་པིཾ་སུ, ཁུ་ཛྫཱ ཨུ་ཛུ་ག་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་ངྒུ་ལཱ པ་ད་སཱ ག་མ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, བ་ནྡྷ་ན་ག་ཏཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི མུ་ཙྩིཾ་སུ, ས་བྦ་ནི་ར་ཡེ་སུ ཨ་གྒཱི ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ་སུ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ ཝཱུ་པ་ས་མིཾ་སུ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ནཱ་ཧོ་སི, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ རོ་གོ ཝཱུ་པ་ས་མི, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ པི་ཡཾ་ཝ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, མ་དྷུ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་སྶཱ ཧ་སིཾ་སུ, ཝཱ་ར་ཎཱ ག་ཛྫིཾ་སུ, ས་བྦ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི ས་ཀཾ ས་ཀཾ ནི་ནྣཱ་དཾ མུ་ཉྩིཾ་སུ, ཨ་གྷ་ཊྚི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཱུ་པ་གཱ་དཱི་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ར་ཝིཾ་སུ, ས་བྦཱ དི་སཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ མུ་དུ་སཱི་ཏ་ལོ ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡི, ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ ཝ་སྶི, པ་ཐ་ཝི་ཏོ་པི ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་བྦྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ནྡི, པ་ཀྑི་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧིཾ་སུ, ན་དི་ཡོ ཨ་ས་ནྡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ མ་དྷུ་རོ་ད་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣ་ཏ་ལོ ཨ་ཧོ་སི, ཐ་ལ་ཛ་ཛ་ལ་ཛཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི པུ་པྥིཾ་སུ, རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཁ་ནྡྷ་པ་དུ་མཱ་ནི, སཱ་ཁཱ་སུ སཱ་ཁཱ་པ་དུ་མཱ་ནི, ལ་ཏཱ་སུ ལ་ཏཱ་པ་དུ་མཱ་ནི པུ་པྥིཾ་སུ, གྷ་ན་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཏ་པ་ཏྟཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་པ་དུ་མཱ་ནི ནཱ་མ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་པ་དུ་མཱ་ནི ནཱ་མ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ, ས་མ་ནྟ་ཏོ པུ་པྥ་ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སྶིཾ་སུ. ཨཱ་ཀཱ་སེ དི་བྦ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི ཝ་ཛྫིཾ་སུ, ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་མཱ་ལཱ་གུ་ལོ༹ ཝི་ཡ, ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ བ་དྡྷ་མཱ་ལཱ་ཀ་ལཱ་པོ ཝི་ཡ, ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་མཱ་ལཱ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་མཱ་ལཱ་མཱ་ལི་ནཱི ཝི་པྥུ་ར་ནྟ་ཝཱ་ལ༹་བཱི་ཛ་ནཱི པུ་པྥ་དྷཱུ་པ་ག་ནྡྷ་པ་རི་ཝཱ་སི་ཏཱ པ་ར་མ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི.

ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་ཡཱ པུ་རི་སེ་སུ རཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫི, ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཧོ་སི སུ་ཁི་ནཱི ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡཱ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ ཨཱ་ཝུ་ཏ་པ་ཎྜུ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་ཀུ་ཙྪི ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡ་ག་བྦྷ་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙེ་ན ས་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཝ་སི་ཏུཾ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ, ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ད་ས་མཱ་སེ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་པི ནི་པ་ནྣཱ་པི ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ. སཱ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ད་ས་མཱ་སེ ཀུ་ཙྪི་ནཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཝ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་དྷ་མྨ་ཏཱ.

མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་པི དེ་ཝཱི པ་ཏྟེ་ན ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ད་ས་མཱ་སེ ཀུ་ཙྪི་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ག་བྦྷཱ ཉཱ་ཏི་གྷ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ དེ་ཝ་ད་ཧ་ན་ག་རཾ ག་ནྟུ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་ད་ཧ་ན་ག་རཱ མ་གྒཾ ས་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ད་ལི་པུ་ཎྞ་གྷ་ཊ་དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝིཾ སོ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པེ་སེ་སི. དྭི་ནྣཾ པ་ན ན་ག་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་བྷ་ཡ་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ན་མྤི ལུ་མྦི་ནཱི་ཝ་ནཾ ནཱ་མ མ་ངྒ་ལ་སཱ་ལ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་སཱ་ཁཱ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཨ་ཧོ་སི, སཱ་ཁ་ནྟ་རེ་ཧི ཙེ་ཝ པུ་པྥ་ནྟ་རེ་ཧི ཙ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ བྷ་མ་ར་ག་ཎཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཙ ས་ཀུ་ཎ་ས་ངྒྷཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ཝི་ཀཱུ་ཛ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ས་ཀ་ལཾ ལུ་མྦི་ནཱི་ཝ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ན་ས་དི་སཾ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ར་ཉྙོ སུ་ས་ཛྫི་ཏ་ཨཱ་པཱ་ན་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. དེ་ཝི་ཡཱ ཏཾ དི་སྭཱ སཱ་ལ་ཝ་ནེ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་མ་ཙྩཱ དེ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ལ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. སཱ མ་ངྒ་ལ་སཱ་ལ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ སཱ་ལ་སཱ་ཁཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧོ་སི, སཱ་ལ་སཱ་ཁཱ སུ་སེ་དི་ཏ་ཝེ་ཏྟ་གྒཾ ཝི་ཡ ཨོ་ཎ་མི་ཏྭཱ དེ་ཝི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི. སཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ སཱ་ཁཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ དེ་ཝི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ཙ་ལིཾ་སུ, ཨ་ཐ་སྶཱ སཱ་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མི, སཱ་ལ་སཱ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ་སྶཱ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟཱ. ཏེ ཏེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, དེ་ཝི, ཧོ་ཧི, མ་ཧེ་ས་ཀྑོ ཏེ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.

ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ པ་ཊི་ཀཱུ་ལེ་ན ཨ་སུ་ཙི་ནཱ མ་ཀྑི་ཏཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. སོ པ་ན དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝི་ཡ, ནི་སྶེ་ཎི་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཙ དྭེ ཧ་ཏྠེ དྭེ ཙ པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ སུ་དྡྷོ ཝི་ས་དོ ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཛོ་ཏེ་ནྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ས་ཀྐཱ་ར་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ དྭེ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ས་རཱི་རེ ཨུ་ཏུཾ གཱ་ཧཱ་པེ་སུཾ.

ཨ་ཐ ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་ཡ ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན ག་ཎྷིཾ་སུ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་ས, ཨི་དྷ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ, ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་དི་སཱ ཙ ཧེ་ཊྛཱ, ཨུ་པ་རཱི་ཏི ད་ས་པི དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཾ ཀ་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་དི་སཱ’’ཏི ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན, སུ་ཡཱ་མེ་ན ཝཱ་ལ༹་བཱི་ཛ་ནིཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཧི ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི སེ་ས་རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜ་ཧ་ཏྠཱ་ཧི ཨ་ནུ་ག་མྨ་མཱ་ནོ. ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་མ་པ་དེ ཋི་ཏོ ‘‘ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ས་བྷིཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི ཏཱི་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟོ་ཝ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི མ་ཧོ་ས་དྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཙཱ་ཏི. མ་ཧོ་ས་དྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀི་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཏོ. སོ ཏཾ མུ་ཊྛི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟོ. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨོ་ས་དྷཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ཨི་ཏི ཨོ་ས་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨོ་ས་དྷ་དཱ་ར་ཀོ’’ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཾ ཨོ་ས་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་རཱ་དཱི་ནཾ ཏ་དེ་ཝ ས་བྦ་རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་དཾ ཨོ་ས་དྷཾ, མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་དཾ ཨོ་ས་དྷ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘མ་ཧོ་ས་དྷོ’’ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, ཨ་མྨ, ཀི་ཉྩི གེ་ཧ་སྨིཾ, དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ‘‘ས་དྷ་ནེ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཋ་པཱ་པེ་སི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨི་མཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟོ་ཝ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ཐཱ ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཎེ་པི་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ས་མ་ཡེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ལུ་མྦི་ནཱི་ཝ་ནེ ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱདེ་ཝཱི, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ,ཚ་ནྣོ ཨ་མ་ཙྩོ, ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཨ་མ་ཙྩོ, ཀ་ཎྜ་ཀོ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ, ཙ་ཏ་སྶོ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡོ ཙ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷཱི གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ཨེ་ཀཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ, ཨེ་ཀཱ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ཨེ་ཀཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ. ག་མྦྷཱི་ར་ཏོ པ་ཐ་ཝཱི་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨི་མེ ས་ཏྟ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ.

ཨུ་བྷ་ཡ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་ར་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏཾ དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་རེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ དེ་ཝ་ས་ངྒྷཱ ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ཀཱ་ལ་དེ་ཝ་ལོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣོ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཀཱི་ལ༹་ཐ, མ་ཡ྄ཧ་མྤེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མཱ་རི་ས, སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ, སོ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, ‘ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟཾ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལ༹ཾ ད་ཊྛུཾ, དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུཾ ལ་ཙྪཱ་མཱ’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏུ་ཊྛཱ་མྷཱ’’ཏི. ཏཱ་པ་སོ ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཁི་པྤཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘པུ་ཏྟོ ཀི་ར ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛཱ་ཏོ, པ་སྶི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པཱ་དཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཛ་ཊཱ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཧི ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ནྡི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠི. ས་ཙེ ཧི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ སཱི་སཾ ཏཱ་པ་ས་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཡྻུཾ, ས་ཏྟ་དྷཱ ཏ་སྶ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལེ་ཡྻ. ཏཱ་པ་སོ ‘‘ན མེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་སེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ཝ་ནྡི.

ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཀ་པྤེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཏི ཨ་སཱི་ཏི ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ བུ་དྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་པུ་རི་སོ ཨ་ཡ’’ནྟི སི་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་པུ་རི་སཾ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ, ནོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ས་ཏེ་ན་པི བུ་དྡྷ་ས་ཧ་སྶེ་ན་པི ག་ནྟྭཱ བོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་པུ་རི་སཾ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ད་ཊྛུཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, མ་ཧ་ཏཱི ཝ་ཏ མེ ཛཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རོ་དི.

མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻོ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཧ་སི་ཏྭཱ པུ་ན པ་རོ་དི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་སྶ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ན་ཏྠེ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ནི་སྶཾ་ས་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, པ་རོ་དི་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་རི་སཾ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ད་ཊྛུཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ‘མ་ཧ་ཏཱི ཝ་ཏ མེ ཛཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟོ རོ་དཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ སོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ ཉཱ་ཏ་ཀེ་སུ ཀོ་ཙི ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ནཱ་ལ་ཀ་དཱ་ར་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. སོ བྷ་གི་ནི་ཡཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཏེ པུ་ཏྟོ ནཱ་ལ་ཀོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི གེ་ཧེ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཀྐོ་སཱ་ཧི ན’’ནྟི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཀུ་ལེ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ, བུ་དྡྷ་ངྐུ་རོ ཨེ་སོ, པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནེ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་དཱ་ར་ཀོ་པི ‘‘ན མཾ མཱ་ཏུ་ལོ ཨ་ན་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎ་ཏོ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཙེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཡོ ལོ་ཀེ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་གྒ་ལོ, ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ཨོ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ པ་ར་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་པྤ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནཱ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ཏྟེ་ཝ མཱ་སེ ཨཱ་ཡུཾ པཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མྤི ཁོ པ་ཉྩ་མ་དི་ཝ་སེ སཱི་སཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ཡ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤེ་ཏྭཱ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་པཱ་ཡཱ་སཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་ངྒ་ཏེ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧཱ་པེ་སུཾ. ཏེ་སུ –

‘‘རཱ་མོ དྷ་ཛོ ལ་ཀྑ་ཎོ ཙཱ་པི མ་ནྟཱི, ཡ་ཉྙོ སུ་བྷོ་ཛོ སུ་ཡཱ་མོ སུ་ད་ཏྟོ;

ཨེ་ཏེ ཏ་དཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ཧེ་སུཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ཚ་ལ༹་ངྒ་ཝཱ མ་ནྟཾ ཝི་ཡཱ་ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི. (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༨༤) –

ཨི་མེ ཨ་ཊྛེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ སུ་པི་ནོ་པི ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ. ཏེ་སུ ས་ཏྟ ཛ་ནཱ དྭེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭི་དྷཱ ནཾ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ – ‘‘ཨི་མེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ སི་རི་ཝི་བྷ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་ན ས་བྦ་ད་ཧ་རོ གོ་ཏྟ་ཏོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ས ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ཏྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་ཏ་རེ ས་ཏྟ ཛ་ནེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧིཾ ཨ་དྡ་ས, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཀ་ར་ཏྟཱ ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.

ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟེ ཨཱ་མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་མྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ, སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟཾ མ་ཡཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ནོ ཝཱ, ཏུ་མྷེ ཏ་སྨིཾ ཀུ་མཱ་རེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟེ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ས་ཏྟ་པི ཛ་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏཱ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་མཱ་ཎ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨ་རོ་གོ ཨ་ཧོ་སི. སོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཝ་ཏ ཨ་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ, ཨ་ལཾ ཝ་ཏི་དཾ པ་དྷཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་ཏྟེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ ཀི་ར པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སོ ནི་སྶཾ་ས་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏ་རོ ཨ་རོ་གཱ ཨ་སྶུ, ཨ་ཛྫ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻུཾ. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ་པི ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨེ་ཐ, མ་ཡཾ ཏཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, ཏེ་སུ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ན པ་བྦ་ཛིཾ་སུ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ པ་ཉྩ་པི ཛ་ནཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཏྠེ་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ.

ཏ་དཱ པ་ན སུ་དྡྷོ་ད་ན་རཱ་ཛཱ – ‘‘ཀིཾ དི་སྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཉྩ ཀ་ཏ་ར་ཉྩཱ’’ཏི? ‘‘ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཾ, བྱཱ་དྷི་ཏཾ, མ་ཏཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ མཱ ཨ་ད་ཏྠ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ མ་མ པུ་ཏྟཾ དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ, ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟཾ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏཾ ག་ག་ན་ཏ་ལེ ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཨཱ་ག་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ གཱ་ཝུ་ཏེ གཱ་ཝུ་ཏེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ མ་ངྒ་ལ་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི – ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ ཝཱ ཧོ་ཏུ རཱ་ཛཱ ཝཱ, མ་ཡཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཏཾ པུ་ཏྟཾ ད་སྶཱ་མ. ས་ཙེ་པི བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཁ་ཏྟི་ཡ་ས་མ་ཎ་ག་ཎེ་ཧེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ་པི རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ་ཧེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་ག་ཏ་ས་བྦ་དོ་སཱ དྷཱ་ཏི་ཡོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན མ་ཧ་ནྟེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཉྙོ ཝ་པྤ་མ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི, ས་བྦེ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ར་ཉྙོ ཀ་མྨ་ནྟེ ན་ངྒ་ལ་ས་ཧ་སྶཾ ཡོ་ཛ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ན་ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ན་ངྒ་ལཱ་ནི ས་དྡྷིཾ བ་ལི་བ་དྡ་ར་སྨི་ཡོ་ཏྟེ་ཧི ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ར་ཉྙོ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ན་ངྒ་ལཾ པ་ན ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི. བ་ལི་བ་དྡཱ་ནཾ སི་ངྒ་ར་སྨི་པ་ཏོ་དཱ་པི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་རི་ཀྑ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀ་མྨ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀོ ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑོ བ་ཧ་ལ་པ་ལཱ་སོ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ས་ཡ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཁ་ཙི་ཏ་ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ན་ངྒ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ན་ངྒ་ལཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་མ་ཙྩཱ ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ན་ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ར་ཛ་ཏ་ན་ངྒ་ལཱ་ནི, ཀ་སྶ་ཀཱ སེ་ས་ན་ངྒ་ལཱ་ནི. ཏེ ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཀ་ས་ནྟི. རཱ་ཛཱ པ་ན ཨོ་ར་ཏོ ཝཱ པཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, པཱ་ར་ཏོ ཝཱ ཨོ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི.

ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ དྷཱ་ཏི་ཡོ ‘‘ར་ཉྙོ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟཱ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀ་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཝེ་གེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. དྷཱ་ཏི་ཡོ ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫ་ནྟ་རེ ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཐོ་ཀཾ ཙི་རཱ་ཡིཾ་སུ. སེ་ས་རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ པ་ན ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑ་སྶ ཚཱ་ཡཱ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. དྷཱ་ཏི་ཡོ ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཀོ’’ཏི ཝེ་གེ་ན སཱ་ཎིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་མཱ་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་ཡ་ནེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣཾ ཏ་ཉྩ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘དེ་ཝ, ཀུ་མཱ་རོ ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣོ, ཨ་ཉྙེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ, ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཚཱ་ཡཱ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ ཋི་ཏཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ’’ཏི པུ་ཏྟཾ ཝ་ནྡི.

ཨ་ཐ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཛཱ་ཏོ. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དེ ཀཱ་རེ་སི – ཨེ་ཀཾ ན་ཝ་བྷཱུ་མི་ཀཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀཾ, ཨེ་ཀཾ པ་ཉྩ་བྷཱུ་མི་ཀཾ, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཙ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དེ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་པྤུ་རི་སེ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཨུ་ཏུ་ཝཱ་རེ་ན ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཝི་ཧཱ་སི. རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ པ་ན་སྶ དེ་ཝཱི ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཨ་ཧོ་སི.

ཏ་སྶེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠོ ཀཱི་ལཱ༹་པ་སུ་ཏོ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ན ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ སི་ཀྑ་ཏི, ས་ངྒཱ་མེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ‘སི་དྡྷ་ཏྠོ ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ ཨ་སི་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱི་ལཱ༹་པ་སུ་ཏོ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ས་ཏྟུ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི? ‘‘དེ་ཝ, མ་མ སི་པྤཾ སི་ཀྑ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ན་ག་རེ མ་མ སི་པྤ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཐ ‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ སི་པྤཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷི་ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་དྷ་ནུ་གྒ་ཧེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཉྙེ་ཧི དྷ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ སི་པྤཾ ད་སྶེ་སི. ཏཾ ས་ར་བྷ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་དཱ ཏ་སྶ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒྷོ ནི་ཀྐ་ངྑོ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ སཱ་ར་ཐིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ར་ཧཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ར་ཐཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཀུ་མུ་ད་པ་ཏྟ་ཝ་ཎྞེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ངྒ་ལ་སི་ནྡྷ་ཝེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་ས་དི་སཾ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ལོ ཨཱ་ས་ནྣོ, པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཾ ཁ་ཎྜ་ད་ནྟཾ པ་ལི་ཏ་ཀེ་སཾ ཝ་ངྐཾ ཨོ་བྷ་གྒ་ས་རཱི་རཾ ད་ཎྜ་ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་དྷ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སུཾ. ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙེ་ཝ སཱ་ར་ཐི ཙ པ་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, ‘‘ས་མྨ, ཀོ ནཱ་མེ་ས པུ་རི་སོ, ཀེ་སཱ་པི་སྶ ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་ས’’ནྟི མ་ཧཱ་པ་དཱ་ནེ (དཱི. ནི. ༢.༤༥) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན སཱ་ར་ཐིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘དྷི་ར་ཏྠུ ཝ་ཏ, བྷོ, ཛཱ་ཏི, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་སྶ ཛ་རཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ད་མེ་ཝ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ མ་མ པུ་ཏྟོ ཁི་པྤཾ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཛི་ཎྞ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཛི་ཎྞ་ཀཾ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ, ཀ་སྨཱ མཾ ནཱ་སེ་ཐ, སཱི་གྷཾ པུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཐ, ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏིཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི.

པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ དེ་ཝ་ཏཱ་བྷི་ནི་མྨི་ཏཾ བྱཱ་དྷི་ཏཾ པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. རཱ་ཛཱ་པི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. ཨ་པ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ དེ་ཝ་ཏཱ་བྷི་ནི་མྨི་ཏཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ དི་སྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. རཱ་ཛཱ་པི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. ཨ་པ་རཾ པ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ་བྷི་ནི་མྨི་ཏཾ སུ་ནི་ཝ་ཏྠཾ སུ་པཱ་རུ་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ནཱ་མེ་སོ ས་མྨཱ’’ཧི སཱ་ར་ཐིཾ པུ་ཙྪི. སཱ་ར་ཐི ཀི་ཉྩཱ་པི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་གུ་ཎེ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མཱ་ཡཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ གུ་ཎེ ཝ་ཎྞེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དི་སྭཱ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི.

སོ ཏ་ཏྠ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ནི་སཱི་དི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཐ་སྶ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀ་པུ་རི་སཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི དུ་སྶཱ་ནི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་ནི ཙ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀྐ་སྶ ནི་སི་ནྣཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མཾ ཨི་མ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མྨ ཝི་སྶ་ཀ་མྨ, སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཛྫ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཙྪི་མོ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ, ཏྭཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ དི་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་པྤ་ཀ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ དི་བྦ་དུ་སྶེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ སཱི་སཾ ཝེ་ཋེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧ་ཏྠ་ས་མྥ་སྶེ་ནེ་ཝ ‘‘ནཱ་མཾ མ་ནུ་སྶོ, དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཝེ་ཋ་ནེ་ན ཝེ་ཋི་ཏ་མ་ཏྟེ སཱི་སེ མོ་ལི༹་ཡཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དུ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཉྪི, པུ་ན ཝེ་ཋེ་ནྟ་སྶ དུ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ནྟི ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝེ་ཋེ་ནྟ་སྶ ད་ས དུ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘སཱི་སཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ, དུ་སྶཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི, ཀ་ཐཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ ཧི ས་བྦ་མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་པུ་པྥ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཀ་ད་མྦ་ཀ་པུ་པྥ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ སཱི་སཾ ཀི་ཉྫ་ཀྑ་ག་ཝ་ཙྪི་ཏཾ ཝི་ཡ ཀུ་ཡྻ་ཀ་པུ་པྥཾ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐ་སྶ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་སྶ ས་བྦ་ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ ས་ཀཱ་ནི ས་ཀཱ་ནི པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶ་ཡ་ནྟེ་སུ, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ‘‘ཛ་ཡ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི, སུ་ཏ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི མ་ངྒ་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠུ་ཏི་གྷོ་སེ་ཧི ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟེ་སུ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཏཾ ར་ཐ་ཝ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ‘‘རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ ཏུ་ཊྛིཾ ནི་ཝེ་དེ་ཐཱ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཧུ ཛཱ་ཏོ, བ་ནྡྷ་ནཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ མེ པུ་ཏྟོ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མེ ན་ཏྟཱ ‘རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རོ’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ ར་ཐ་ཝ་རཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟེ་ན ཡ་སེ་ན ཨ་ཏི་མ་ནོ་ར་མེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ཏ་ལ་ག་ཏཱ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀུ་རུ་མཱ་ན་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་སི་རིཾ དི་སྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ནི་བྦུ་ཏཱ ནཱུ་ན སཱ མཱ་ཏཱ, ནི་བྦུ་ཏོ ནཱུ་ན སོ པི་ཏཱ;

ནི་བྦུ་ཏཱ ནཱུ་ན སཱ ནཱ་རཱི, ཡ་སྶཱ་ཡཾ ཨཱི་དི་སོ པ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ); –

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ མཱ་ཏུ ཧ་ད་ཡཾ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, པི་ཏུ ཧ་ད་ཡཾ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཧ་ད་ཡཾ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི. ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ ནི་བྦུ་ཏེ ཧ་ད་ཡཾ ནི་བྦུ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཀི་ལེ་སེ་སུ ཝི་ར་ཏྟ་མ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘རཱ་ག་གྒི་མྷི ནི་བྦུ་ཏེ ནི་བྦུ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, དོ་ས་གྒི་མྷི ནི་བྦུ་ཏེ ནི་བྦུ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མོ་ཧ་གྒི་མྷི ནི་བྦུ་ཏེ ནི་བྦུ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐེ་སུ ནི་བྦུ་ཏེ་སུ ནི་བྦུ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ མེ སུ་སྶ་ཝ་ནཾ སཱ་ཝེ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྷི ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཝི་ཙ་རཱ་མི, ཨ་ཛྫེ་ཝ མ་ཡཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཝེ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་མི་སྶཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཀ་ཎྛ་ཏོ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མི་ཡཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ པེ་སེ་སི. སཱ ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ མ་ཡི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ཏཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི མ་ཧ་ནྟེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ཛྫི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ ནཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དཱི་སུ སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ ཝི་ཡ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་ནཱ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་མཱ་པེ་ནྟི་ཡོ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ནི པ་ཡོ་ཛ་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ལེ་སེ་སུ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. ཏཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ ‘‘ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཾ ན་ཙྩཱ་དཱི་ནི པ་ཡོ་ཛེ་མ, སོ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཀི་མ་ཏྠཾ ཀི་ལ་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ, ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པཱ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཨ་དྡ་ས ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡོ – ཨེ་ཀ་ཙྩཱ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ཁེ་ལཱ༹, ཀི་ལི་ནྣ་ག་ཏྟཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ད་ནྟེ ཁཱ་ད་ནྟི་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་ནྟི་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟི་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཝི་ཝ་ཊ་མུ་ཁཱི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཨ་པ་ག་ཏ་ཝ་ཏྠཱ པཱ་ཀ་ཊ་བཱི་བྷ་ཙྪ་ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནཱ. སོ ཏཱ་སཾ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཀཱ་མེ་སུ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ས་ཀྐ་བྷ་ཝ་ན་ས་དི་ས་མྤི ཏཾ མ་ཧཱ་ཏ་ལཾ ཝི་ཝི་དྷ་ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་བྷ་རི་ཏཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི, ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་གེ་ཧ་ས་དི་སཱ ཁཱ་དིཾ་སུ – ‘‘ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨུ་པ་སྶ་ཊྛཾ ཝ་ཏ, བྷོ’’ཏི ཨུ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མི.

སོ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ མ་ཡཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་ར་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་མྨཱ་རེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཚ་ནྣོ – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཚ་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཀཾ མེ ཨ་སྶཾ ཀ་པྤེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་སྶ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པེ་སུ ཛ་ལ་ནྟེ་སུ སུ་མ་ན་པ་ཊྚ་ཝི་ཏཱ་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཋི་ཏཾ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཀ་པྤི་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཀ་པྤ་ནཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ གཱ་ལ༹ྷཱ, ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་དི་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ནཱ ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཛྫ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི, སོ ས་དྡོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ. དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ནཾ ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ན ཀ་སྶ་ཙི སོ་ཏུཾ ཨ་དཾ་སུ.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ ཚ་ནྣཾ པེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘པུ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་པ་ལླ་ངྐ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པོ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ སུ་མ་ན་མ་ལླི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པུ་པྥཱ་ནཾ ཨ་མྦ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་པྤ་ཀི་ཎྞེ ས་ཡ་ནེ པུ་ཏྟ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཧ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་མྨཱ་རེ པཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ དེ་ཝི་ཡཱ ཧ་ཏྠཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མ་མ པུ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, དེ་ཝཱི པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མེ ག་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི. ཡཾ པ་ན ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་དཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སེ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ ཀ་ཎྜ་ཀ, ཏྭཾ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ མཾ ཏཱ་ར་ཡ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཏཱ་ར་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཀ་ཎྜ་ཀ་སྶ པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཀ་ཎྜ་ཀོ གཱི་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་ན ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐཱ་མ་ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ ས་བྦ་སེ་ཏོ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་སོ. སོ ས་ཙེ ཧ་སེ་ཡྻ ཝཱ པ་ད་ས་དྡཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻ, ས་དྡོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ ན ཀོ་ཙི སུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧ་སི་ཏ་ས་དྡཾ ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཨ་ཀྐ་མ་ན་པ་ད་ཝཱ་རེ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སྶ་ཝ་ར་སྶ པི་ཊྛི་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཚ་ནྣཾ ཨ་སྶ་སྶ ཝཱ་ལ་དྷིཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པཾ པ་ཏྟོ. ཏ་དཱ པ་ན རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་མ པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཝེ་ལཱ་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དྭཱི་སུ དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶེ་ན ཝི་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ ཀཱ་རེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ཐཱ་མ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧ་ཏྠི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ བ་ལཾ དྷཱ་རེ་སི, པུ་རི་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་པུ་རི་སཱ་ནཾ བ་ལཾ དྷཱ་རེ་སི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ དྭཱ་རཾ ན ཝི་ཝ་རི་ཡྻ་ཏི, ཨ་ཛྫ ཀ་ཎྜ་ཀ་སྶ པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཝཱ་ལ་དྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ཚ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱུ་རུ་ཧི ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ པཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཚ་ནྣོ་པི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ དྭཱ་རཾ ན ཝི་ཝ་རི་ཡྻ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཀ་ཎྜ་ཀོ་པི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ དྭཱ་རཾ ན ཝི་ཝ་རི་ཡྻ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀཾ པི་ཊྛེ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣ་མེ་ཝ ཚ་ནྣེ་ན ཝཱ་ལ་དྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཙེ དྭཱ་རཾ ན ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་ཙི་ནྟི་ཏ་མེ་ཝ ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ. དྭཱ་རེ པ་ན ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི.

ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ་རི་ས, མཱ ནི་ཀྑ་མི, ཨི་ཏོ ཏེ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དྭི་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སྶ་སི, ནི་ཝ་ཏྟ, མཱ་རི་སཱ’’ཏི. ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘མཱ་ར, ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ་ཧཾ ར་ཛྫེ་ན, ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མཱ་རོ ‘‘ཨི་ཏོ དཱ་ནི ཏེ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨོ་ཏཱ་རཱ་པེ་ཀྑོ ཚཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི. ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ, ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ པུ་ན ན་ག་རཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན་སྶ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ – ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་ས, ན ཏ་ཡཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀུ་ལཱ་ལ་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཋ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཐ་ཝི་པྤ་དེ་སེ ཀ་ཎྜ་ཀ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཨུ་ལཱ༹་རེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན. ཏ་དཱ ཀི་ར་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ར་ཏོ ས་ཊྛི ཨུ་ཀྐཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དྷཱ་ར་ཡིཾ་སུ, པ་ཙྪ་ཏོ ས་ཊྛི, ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶ་ཏོ ས་ཊྛི, ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཏོ ས་ཊྛཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཨུ་ཀྐཱ དྷཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཨ་པ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཙ ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཙ དི་བྦེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི མཱ་ལཱ་ཧི ཙུ་ཎྞེ་ཧི དྷཱུ་པེ་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི, པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་པུ་པྥེ་ཧི ཙེ་ཝ མ་ནྡཱ་ར་ཝ་པུ་པྥེ་ཧི ཙ གྷ་ན་མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛི་ཀཱ་ལེ དྷཱ་རཱ་ཧི ཝི་ཡ ན་བྷཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ཧོ་སི, དི་བྦཱ་ནི སཾ་གཱི་ཏཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི, ས་ཊྛི ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ས་དྡོ ས་མུ་དྡ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ མེ་གྷ་དྷ་ནི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ, ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ སཱ་ག་ར་ནི་གྒྷོ་ས་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏི.

ཨི་མི་ནཱ སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཀིཾ པ་ན ཨ་སྶོ ཏ་ཏོ པ་རཾ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ས་ཀྐོ་ཏི. སོ ཧི ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ ནཱ་བྷི་ཡཱ ཋི་ཏ་ཙ་ཀྐ་སྶ ནེ་མི་ཝ་ཊྚིཾ མ་དྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་རེ་པཱ་ཏ་རཱ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤཱ་དི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ. ཏ་དཱ པ་ན དེ་ཝ་ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་སྶ་ཊྛེ་ཧི ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཡཱ་ཝ ཨཱུ་རུ་པྤ་དེ་སཱ ས་ཉྪ་ནྣ་ས་རཱི་རཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་ཛ་ཊཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏི་པ་པ་ཉྩོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ཚ་ནྣཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀཱ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ ན་དཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ནོ་མཱ ནཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ནོ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཎྷི་ཡཱ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཨ་སྶ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་སྶོ ཙ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛུ་ས་བྷ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སྶ་པི་ཊྛི་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་སེ ཝཱ་ལུ༹་ཀཱ་པུ་ལི་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མྨ ཚ་ནྣ, ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ ཀ་ཎྜ་ཀ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་མྤི, དེ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ན ལ་བྦྷཱ ཏ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ, ག་ཙྪེ་ཝ ཏྭ’’ནྟི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ ཀ་ཎྜ་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ མ་ཡ྄ཧཾ ཀེ་སཱ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀེ་སེ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ས་ཡ་མེ་ཝ ཁ་གྒེ་ན ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན མོ་ལི༹་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཙཱུ་ལ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡི. ཀེ་སཱ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ སཱི་སཾ ཨ་ལླཱི་ཡིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཏ་དེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི, མ་སྶུ ཙ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ, པུ་ན ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཨོ་ཧཱ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཧ མོ་ལི༹་ཡཱ ཙཱུ་ལ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཏི་ཊྛ་ཏུ. ནོ ཙེ, བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཁི་པི. སཱ ཙཱུ་ལཱ༹ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནི་ཡ་ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎི་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.

‘‘ཚེ་ཏྭཱ་ན མོ་ལི༹ཾ ཝ་ར་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏཾ, ཝེ་ཧཱ་ཡ་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝོ;

ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོ སི་ར་སཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི, ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཝ་རེ་ན ཝཱ་ས་ཝོ’’ཏི. (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༢༢);

པུ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ན ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པུ་རཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཛ་རཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ་ན མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་སྶ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ཝཱ་སཱི སཱུ་ཙི ཙ བ་ནྡྷ་ནཾ;

པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ཨ་ཊྛེ་ཏེ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་སྶ བྷི་ཀྑཱུ་ནོ’’ཏི. –

ཨི་མེ ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏོ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝེ་སཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ཚ་ནྣ, ཏྭཾ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཚ་ནྣོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཀ་ཎྜ་ཀོ པ་ན ཚ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ན་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཝ ‘‘ན་ཏྠི དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ན སཱ་མི་ནོ ད་སྶ་ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ སོ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཧ་ད་ཡེ་ན ཕ་ལི་ཏེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཀ་ཎྜ་ཀོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཚ་ནྣ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀོ་ཝ སོ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་ཎྜ་ཀ་སྶ པ་ན ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡེ་ན སོ་ཀེ་ན པཱི་ལི༹་ཏོ རོ་ད་ནྟོ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ ཨ་ནུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ པ་ད་སཱ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ དྷ་ན་པཱ་ལ་ཀེ པ་ཝི་ཊྛེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཝི་ཡ ཙ, ཨ་སུ་རི་ནྡེ པ་ཝི་ཊྛེ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ཙ ས་ངྑོ་བྷཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཝ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ས་ཏྟོ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, ‘དེ་ཝོ ཝཱ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ནཱ་གོ ཝཱ སུ་པ་ཎྞོ ཝཱ ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཨེ་སོ’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟོ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ཎེ, ཝཱི་མཾ་ས་ཐ, ས་ཙེ ཨ་མ་ནུ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ ནཱ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ མ་ནུ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི ཁོ མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལཾ མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝཔ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ནྟཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ སོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ན པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཊྚཱི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི – ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ, ཏྭཾ སུ་ལ་བྷ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནེ ཀུ་ལེ ཏི་ཝ་སྶི་ཀ་ག་ནྡྷ་སཱ་ལི་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ་ཧི བྷུ་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཀཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཾ དི་སྭཱ ‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ མེ སོ ཀཱ་ལོ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཨི་དཱ་ནི ཀི་ནྣཱ་མེ་ཏཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ནི་བྦི་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི.

རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་བྦཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པ་ར་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོ ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ་པི ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཏྭཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་སི, བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ན ཏ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ མ་མ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ‘‘པ་བྦ་ཛྫཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཛི ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི ཨི་མཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཾ (སུ. ནི. ༤༠༧) ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ ར་ཉྙོ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨཱ་ལཱ༹་ར་ཉྩ ཀཱ་ལཱ་མཾ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ རཱ་མ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་གྒོ བོ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཏ་མྤི ས་མཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི. ཏེ་པི ཁོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་པྤ་མུ་ཁཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ ཏ་ཏྠ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ནྟཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཱ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ ‘‘ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ཧི་པི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ས་བྦ་སོ་པི ཨཱ་ཧཱ་རུ་པ་ཙྪེ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ་པི ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་ཧི ཨོ་ཛཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་མཱ་ནཱ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ.

ཨ་ཐ་སྶ ཏཱ་ཡ ནི་རཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ཀ་སི་ར་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་པི ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི, དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ནཱ་བྷི་ཏུ་ནྣོ ཝི་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏོ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ པ་ཏ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རོ་ཏྭེ་ཝེ་སོ ཨ་ར་ཧ་ཏ’’ནྟི ཙ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་སཾ ‘‘ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’’ཏི ས་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ ག་ནྟྭཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’’ཏི. ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, ཨ་ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི? ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’’ཏི. ཨི་དཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ – ‘‘ནཱ་ཧཾ ས་དྡ་ཧཱ་མི, མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ བོ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན རཱ་ཛཱ ན ས་དྡ་ཧ་ཏཱི’’ཏི? ཀཱ་ལ་དེ་ཝ་ལ་ཏཱ་པ་ས་ཝ་ནྡཱ་པ་ན་དི་ཝ་སེ ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཙ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནཾ དི་ཊྛ་ཏྟཱ.

པུ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་རོ་གོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ཎྛི་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ བོ་དྷཱ་ཡ མ་གྒོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏུཾ གཱ་མ་ནི་ག་མེ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི. ཨ་ཐ་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཀཱ་ཡོ་པི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི. པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཨི་དཱ་ནི གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་མཱ་ནོ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, བཱ་ཧུ་ལི་ཀོ ཨེ་ས པ་དྷཱ་ན་ཝི་བྦྷ་ནྟོ, སཱི་སཾ ནྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཝི་སེ་ས་ཏ་ཀྐ་ནཾ, ཀིཾ ནོ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ནི་ག་མེ སེ་ནཱ་ནི་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ དཱ་རི་ཀཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑེ པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་ག་བྦྷེ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཏེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ སཱ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷི. སཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཚ་ཊྛེ ཝ་སྶེ པ་རི་པུ་ཎྞེ ཝི་སཱ་ཁཱ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ དྷེ་ནུ་ས་ཧ་སྶཾ ལ་ཊྛི་མ་དྷུ་ཀ་ཝ་ནེ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏཱ་སཾ ཁཱི་རཾ པ་ཉྩ དྷེ་ནུ་ས་ཏཱ་ནི པཱ་ཡེ་ཏྭཱ, ཏཱ་སཾ ཁཱི་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡཱ་ནི ཙ ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ དྷེ་ནཱུ་ནཾ ཁཱི་རཾ ཨ་ཊྛ དྷེ་ནུ་ཡོ པི་ཝ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཁཱི་ར་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏ་ཉྩ མ་དྷུ་ར་ཏ་ཉྩ ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟ་ཏ་ཉྩ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ཁཱི་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ‘‘པཱ་ཏོ་ཝ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ ཨ་ཊྛ དྷེ་ནུ་ཡོ དུ་ཧཱ་པེ་སི. ཝ་ཙྪ་ཀཱ དྷེ་ནཱུ་ནཾ ཐ་ན་མཱུ་ལཾ ན ཨཱ་ག་མཾ་སུ, ཐ་ན་མཱུ་ལེ པ་ན ན་ཝ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཁཱི་ར་དྷཱ་རཱ པ་གྒྷ་རིཾ་སུ. ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ཁཱི་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཝ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི.

ཏ་སྨིཾ པཱ་ཡཱ་སེ པ་ཙྩ་མཱ་ནེ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ པུ་བྦུ་ལཱ༹ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཕུ་སི་ཏ་མྤི བ་ཧི ན ཨུ་པྤ་ཏ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི དྷཱུ་མོ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་སི, ས་ཀྐོ ཨ་ལཱ་ཏཱ་ནི ས་མཱ་ནེ་ནྟོ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་ཨོ་ཛཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ཎྜ་ཀ་བ་དྡྷཾ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མ་དྷུཾ ག་ཎྷ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཧི ཀཱ་ལེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ ཀ་བ་ལེ༹ ཀ་བ་ལེ༹ ཨོ་ཛཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ, ས་མྦོ་དྷི་པྤ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ཙ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཙ ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. སུ་ཛཱ་ཏཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི དི་སྭཱ པུ་ཎྞཾ ནཱ་མ དཱ་སིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་མྨ པུ་ཎྞེ, ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ས་ནྣཱ, མ་ཡཱ ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ ཏ་སྨིཾ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ (ཨ. ནི. ༥.༡༩༦) དི་སྭཱ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནོ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་ཏ་ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྷཱ་ཡ ས་ཀ་ལཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ སཱ པུ་ཎྞཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་དྡ་ས བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣཾ, ས་རཱི་ར་ཏོ ཙ་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཧི པ་བྷཱ་ཧི ས་ཀ་ལ་རུ་ཀྑཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ. དི་སྭཱ་ན་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ནི་སི་ནྣཱ མ་ཉྙེ’’ཏི ཨུ་བྦེ་ག་པྤ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.

སུ་ཛཱ་ཏཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ མ་མ ཛེ་ཊྛ་དྷཱི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི དྷཱི་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཡ་སྨཱ པ་ན བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ ཨེ་ཀཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཀྑི་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་ཀྐ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི. ས་བྦོ པཱ་ཡཱ་སོ པ་དུ་མ་པ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཨེ་ཀ་པཱ་ཏི་པཱུ་ར་མ་ཏྟོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཏཾ པཱ་ཏིཾ ཨ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་ཏིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ བ་ལ་ཝ་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ‘‘རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ན་ཏོ་ན་ཏཱ ག་ནྟྭཱ སཱི་ས་ཏོ པཱ་ཏིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རེ་ན ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་ཝཱ་སི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ དི་ནྣོ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཏོ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཏྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སུ་ཛཱ་ཏཱ ས་ཧེ་ཝ པཱ་ཏི་ཡཱ པཱ་ཡཱ་སཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ སུ་ཛཱ་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སཱ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ, མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ, ཏཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནོ་ར་ཐོ ནི་པྥ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀ་མྤི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྞཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ་ཝ པ་ཀྐཱ་མི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ རུ་ཀྑཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཏིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་དི་ཝ་སེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ སུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶཱ ཏཱི་རེ པཱ་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏི་ཏྠེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་དྡྷ་ཛཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཊྛི་ཏཱ་ལ་པ་ཀྐ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཎྞཱ་ས་པི་ཎྜེ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཨ་པྤོ་ད་ཀ་མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. སོ་ཡེ་ཝ་སྶ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་ས ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཎྞཱ་ས་དི་ཝ་སཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, ན ནྷཱ་ནཾ, ན མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཾ, ན ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫོ, ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཏཾ པ་ན པཱ་ཡཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨ་ཛྫ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཨ་ཡཾ པཱ་ཏི པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏུ, ནོ ཙེ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཨ་ནུ་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་དཱི་སོ་ཏེ པ་ཀྑི་པི. སཱ སོ་ཏཾ ཚི་ནྡ་མཱ་ནཱ ན་དཱི་མ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་སྶོ ཝི་ཡ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ༹་ནཱ་ག་རཱ་ཛབྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཎྞཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་པཱ་ཏི་ཡོ ‘‘ཀི་ལི ཀི་ལཱི’’ཏི ར་ཝཾ ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ས་བྦ་ཧེ་ཊྛི་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཀཱ་ལོ༹ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཏ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཧི་ཡྻོ ཨེ་ཀོ བུ་དྡྷོ ནི་བྦ་ཏྟི, པུ་ན ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་ད་ས་ཏེ་ཧི ཐུ་ཏི་ཡོ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ན་བྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཀཱ་ལོ ཨ་ཛྫ ཝཱ ཧི་ཡྻོ ཝཱ ས་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ན་དཱི་ཏཱི་ར་མྷི སུ་པུ་པྥི་ཏ་སཱ་ལ་ཝ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པུ་པྥཱ་ནཾ ཝ་ཎྚ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་ཀཱ་ལེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏེ་ན ཨ་ཊྛཱུ་ས་བྷ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན མ་གྒེ་ན སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཝི་ཛ་མྦྷ་མཱ་ནོ བོ་དྷི་རུ་ཀྑཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. ནཱ་ག་ཡ་ཀྑ་སུ་པ་ཎྞཱ་ད་ཡོ དི་བྦེ་ཧི ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡིཾ་སུ, དི་བྦ་སཾ་གཱི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ, ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷཱ ཨེ་ཀ་མཱ་ལཱ ཨེ་ཀ་སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སོ་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཧཱ་ར་ཀོ ཏི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཐེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ཨ་དཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ད་ཀྑི་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ས་མྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་དཾ ས་མྦོ་དྷི་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ས་མྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, པུ་ར་ཏྠི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཋི་ཏ་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀི་ར་སྶ ནེ་མི་ཝ་ཊྚི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨ་ཀྐ་ནྟཾ ནཱ་བྷི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་མ་ཧཱ་ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨོ་ན་ཏུ་ནྣ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་ད་མྤི ས་མྦོ་དྷི་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨོ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ས་མྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ད་ཀྑི་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་ད་མྤི ས་མྦོ་དྷི་པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྪི་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཊྛཱ་སི. པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ པ་ན ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ལླ་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ནེ་ཝ ཚ་མྦྷ་ཏི, ན ཀ་མྤ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་དཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་པ་ཉྫ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཨ་གྒེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་སི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙུ་དྡ་ས་ཧ་ཏྠོ པ་ལླ་ངྐོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ་ནི་པི ཁོ ཏི་ཎཱ་ནི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ས་ཎྛ་ཧིཾ་སུ, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ སུ་ཀུ་ས་ལོ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རོ ཝཱ པོ་ཏྠ་ཀཱ་རོ ཝཱ ཨཱ་ལི་ཁི་ཏུ་མྤི ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བོ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ད་ལ༹ྷ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ –

‘‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙ, ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏུ;

ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ ནི་སྶེ་སཾ, ས་རཱི་རེ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ. (ཨ. ནི. ༢.༥; མ. ནི. ༢.༡༨༤) –

‘ན ཏྭེ་ཝཱ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨི་མཾ པ་ལླ་ངྐཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན་པི ཨ་བྷེ་ཛྫ་རཱུ་པཾ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.

ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ – ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ན དཱ་ནི་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ར་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ མཱ་ར་གྷོ་ས་ནཾ ནཱ་མ གྷོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ར་བ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི. སཱ མཱ་ར་སེ་ནཱ མཱ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ཏི, ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཙ ཝཱ་མ་ཏོ ཙ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ, པ་ཙྪ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཨུ་དྡྷཾ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷཱ ཧོ་ཏི, ཡ་སྶཱ ཨུ་ནྣ་ད་ནྟི་ཡཱ ཨུ་ནྣཱ་ད་ས་དྡོ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཨུ་ནྡྲི་ཡ་ན་ས་དྡོ་ཝི་ཡ སཱུ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ མཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ གི་རི་མེ་ཁ་ལཾ ནཱ་མ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཡ་པི མཱ་ར་པ་རི་སཱ་ཡ དྭེ ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ནཱ་ཧེ་སུཾ. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་མཾ་སུ.

ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཐུ་ཏི་ཡོ ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཛ་ཡུ་ཏྟ་ར་ས་ངྑཾ དྷ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཀི་ར ས་ངྑོ ཝཱི་ས་ཧ་ཏྠ་ས་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ས་ཀིཾ ཝཱ་ཏཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མི་ཡ་མཱ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ས་དྡཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ནི་སྶ་དྡོ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ༹་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ད་ས་ཏེ་ན ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི. མཱ་ར་བ་ལེ པ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀོ་པི ཋཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ཀཱ་ལོ༹ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ མ་ཉྫེ་རི་ཀ་ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི མུ་ཁཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་པི ཝི་ཛ་ཡུ་ཏྟ་ར་ས་ངྑཾ པི་ཊྛི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨ་ཊྛཱ་སི, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཋཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་ན ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་སཱི་དི.

མཱ་རོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, སུ་དྡྷོ་ད་ན་པུ་ཏྟེ་ན སི་དྡྷ་ཏྠེ་ན ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ པུ་རི་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ཡཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཡུ་དྡྷཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མ, པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི ཏཱི་ཎི པ་སྶཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་བྦ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ལཱ་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་དྡ་ས. པུ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་པ་སྶེ་ན མཱ་ར་བ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཛ་ནོ མཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ ཝཱ པི་ཏཱ ཝཱ བྷཱ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཉཱ་ཏ་ཀོ ན་ཏྠི, ཨི་མཱ པ་ན ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པུ་ཊྛ་པ་རི་ཛ་ན་ས་དི་སཱ. ཏ་སྨཱ མ་ཡཱ པཱ་ར་མི་ཡོ་ཝ བ་ལ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ར་མི་ས་ཏྠེ་ནེ་ཝ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི.

ཨ་ཐ ཁོ མཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ – ‘‘ཝཱ་ཏེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷ་ཏྠཾ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཏ་མ་ཎྜ་ལཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཝཱ་ཏཱ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཡོ་ཛ་ན་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ག་ཙྪ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨུ་དྡྷཾ་མཱུ་ལཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ གཱ་མ་ནི་ག་མེ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞེ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་པི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན ཝི་ཧ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞ་མ་ཏྟ་མྤི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཏོ – ‘‘ཨུ་ད་ཀེ་ན ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་སྶིཾ་སུ. ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཱ་ཝེ་གེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡཱ ཨ་ཧོ་སི. ཝ་ན་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ་ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཏེ་མེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. མ་ཧ་ནྟཱ་ནི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ་ནི པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ་ནི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ དི་བྦ་མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཀ་ཏོ་དྷཱ་རཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་དྷཱ་རཱ ཨ་སི་ས་ཏྟི་ཁུ་ར་པྤཱ་ད་ཡོ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཀིཾ་སུ་ཀ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ངྒཱ་རཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀི་རིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཙྩུ་ཎྷོ ཨ་གྒི་ཝ་ཎྞོ ཀུ་ཀྐུ་ལོ༹ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཙ་ནྡ་ན་ཙུ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏ་ཏི. ཏ་ཏོ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མཱ ཝཱ་ལུ་ཀཱ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཱ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀ་ལ་ལ་ཝ་སྶཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི, ཏཾ ཀ་ལ་ལཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ དི་བྦ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཏ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ བྷིཾ་སེ་ཏྭཱ སི་དྡྷ་ཏྠཾ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཏ་མཾ ཧུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཧ་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.

ཨེ་ཝཾ སོ མཱ་རོ ཨི་མཱ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཝཱ་ཏ་ཝ་སྶ་པཱ་སཱ་ཎ་པ་ཧ་ར་ཎ་ཨ་ངྒཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཀ་ལ་ལ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝུ་ཊྛཱི་ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་ལཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ – ‘‘ཀིཾ, བྷ་ཎེ, ཏི་ཊྛ་ཐ, ཨི་མཾ སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རཾ ག་ཎྷ་ཐ ཧ་ན་ཐ པ་ལཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི གི་རི་མེ་ཁ་ལ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ ཁ་ནྡྷེ ནི་སི་ནྣོ ཙ་ཀྐཱ་ཝུ་དྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ, ཨུ་ཊྛེ་ཧི ཨེ་ཏ་སྨཱ པ་ལླ་ངྐཱ, ནཱ་ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ས པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ་ར, ནེ་ཝ ཏ་ཡཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, ན ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ, ན པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ, ནཱ་པི པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ, ན ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ, ན ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ, ན བུ་དྡྷ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ པཱུ་རི་ཏཱ, ས་བྦཱ ཏཱ མ་ཡཱ་ཡེ་ཝ པཱུ་རི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡཾ པ་ལླ་ངྐོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་སོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.

མཱ་རོ ཀུ་དྡྷོ ཀོ་དྷ་ཝེ་གཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཙ་ཀྐཱ་ཝུ་དྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏཾ ཏ་སྶ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ མཱ་ལཱ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ཀི་ར ཁུ་ར་དྷཱ་རཾ ཙ་ཀྐཱ་ཝུ་དྷཾ ཨ་ཉྙ་དཱ ཀུ་དྡྷེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ ཝཾ་ས་ཀ་ལཱི༹་རེ ཝི་ཡ ཚི་ནྡ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏ་སྨིཾ མཱ་ལཱ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ མཱ་ར་པ་རི་སཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི སི་དྡྷ་ཏྠོ པ་ལླ་ངྐ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནི སེ་ལ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ, ཏཱ་ནི་པི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏིཾ་སུ. དེ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཋི་ཏཱ གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ན་ཊྛོ ཝ་ཏ, བྷོ, སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ རཱུ་པ་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཀིཾ ནུ ཁོ སོ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི.

ཏ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཏྟ་པ་ལླ་ངྐོ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ མཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ་ར, ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཀོ ས་ཀྑཱི’’ཏི. མཱ་རོ ‘‘ཨི་མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཝ ཛ་ནཱ ས་ཀྑི་ནོ’’ཏི མཱ་ར་བ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མཱ་ར་པ་རི་སཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཀྑི, ཨ་ཧཾ ས་ཀྑཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ས་དྡོ པ་ཐ་ཝི་ཨུ་ནྡྲི་ཡ་ན་ས་དྡ་ས་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ མཱ་རོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སི་དྡྷ་ཏྠ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཀོ ས་ཀྑཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཏཱ་ཝ དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ས་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ཀྑི་ནོ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཙེ་ཏ་ནོ ཀོ་ཙི ས་ཀྑི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ མེ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཋ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྟ་ས་ཏ་ཀ་མ་ཧཱ་དཱ་ན་སྶ ཏཱ་ཝ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨ་ཡཾ གྷ་ན་མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ས་ཀྑཱི’’ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ག་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྟ་ས་ཏ་ཀ་མ་ཧཱ་དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཏྭཾ ས་ཀྑི, ན ས་ཀྑཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ ཏ་དཱ ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝི་ར་ཝ་ས་ཏེ་ན ཝི་ར་ཝ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཝི་ར་ཝ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན མཱ་ར་བ་ལཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཨུ་ནྣ་དི.

ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སེ ‘‘དི་ནྣཾ ཏེ, སི་དྡྷ་ཏྠ, མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་དཱ་ན’’ནྟི ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་དཱ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནྟེ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ གི་རི་མེ་ཁ་ལ་ཧ་ཏྠཱི ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, མཱ་ར་པ་རི་སཱ དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ, དྭེ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན ག་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སཱི་སཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཙེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཱ་ནི ཙ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་དི་སཱ་ཧི་ཡེ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ དེ་ཝ་ས་ངྒྷཱ པ་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཾ མཱ་ར་བ་ལཾ དི་སྭཱ ‘‘མཱ་ར་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡོ ཛཱ་ཏོ, སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཛ་ཡོ ཛཱ་ཏོ, ཛ་ཡ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ, ནཱ་གཱ ནཱ་གཱ་ནཾ, སུ་པ་ཎྞཱ སུ་པ་ཎྞཱ་ནཾ, བྲ་ཧྨཱ་ནོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ.

ཨེ་ཝཾ ག་ཏེ་སུ པ་ན ཏེ་སུ –

‘‘ཛ་ཡོ ཧི བུ་དྡྷ་སྶ སི་རཱི་མ་ཏོ ཨ་ཡཾ, མཱ་ར་སྶ ཙ པཱ་པི་མ་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡོ;

ཨུ་གྒྷོ་ས་ཡུཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་མོ་དི་ཏཱ, ཛ་ཡཾ ཏ་དཱ དེ་ཝ་ག་ཎཱ མ་ཧེ་སི་ནོ.

‘‘ཛ་ཡོ ཧི བུ་དྡྷ་སྶ སི་རཱི་མ་ཏོ ཨ་ཡཾ, མཱ་ར་སྶ ཙ པཱ་པི་མ་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡོ;

ཨུ་གྒྷོ་ས་ཡུཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་མོ་དི་ཏཱ, ཛ་ཡཾ ཏ་དཱ ནཱ་ག་ག་ཎཱ མ་ཧེ་སི་ནོ.

‘‘ཛ་ཡོ ཧི བུ་དྡྷ་སྶ སི་རཱི་མ་ཏོ ཨ་ཡཾ, མཱ་ར་སྶ ཙ པཱ་པི་མ་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡོ;

ཨུ་གྒྷོ་ས་ཡུཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་མོ་དི་ཏཱ, ཛ་ཡཾ ཏ་དཱ སུ་པ་ཎྞ་ས་ངྒྷཱ་པི མ་ཧེ་སི་ནོ.

‘‘ཛ་ཡོ ཧི བུ་དྡྷ་སྶ སི་རཱི་མ་ཏོ ཨ་ཡཾ, མཱ་ར་སྶ ཙ པཱ་པི་མ་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡོ;

ཨུ་གྒྷོ་ས་ཡུཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་མོ་དི་ཏཱ, ཛ་ཡཾ ཏ་དཱ བྲ་ཧྨ་ག་ཎཱ མ་ཧེ་སི་ནོ’’ཏི. –

ཨ་ཝ་སེ་སཱ ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནེ་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཙ ཐུ་ཏི་ཡོ ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ སཱུ་རི་ཡེ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཱུ་པ་རི པ་ཏ་མཱ་ནེ་ཧི བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ངྐུ་རེ་ཧི ར་ཏྟ་པ་ཝཱ་ལ༹་ད་ལེ་ཧི ཝི་ཡ པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ངྐ་མྤི.

མ་ཧཱ་པུ་རི་སེ པ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ ས་ཀ་ལཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནཾ དྷ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊཱ་ཀཱ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནཾ དྷ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊཱ་ཀཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, ད་ཀྑི་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནཾ དྷ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊཱ་ཀཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, ཨུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནཾ དྷ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊཱ་ཀཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལེ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནཾ དྷ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊཱ་ཀཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨ་ཊྛཾ་སུ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ བ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊཱ་ཀཱ པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ད་ས་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ པུ་པྥཱུ་པ་གཱ རུ་ཀྑཱ པུ་པྥཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཕ་ལཱུ་པ་གཱ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་པི་ཎྜི་བྷཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཁ་ནྡྷེ་སུ ཁ་ནྡྷ་པ་དུ་མཱ་ནི པུ་པྥིཾ་སུ, སཱ་ཁཱ་སུ སཱ་ཁཱ་པ་དུ་མཱ་ནི, ལ་ཏཱ་སུ ལ་ཏཱ་པ་དུ་མཱ་ནི, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་པ་དུ་མཱ་ནི, གྷ་ན་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཏ་པ་ཏྟཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀ་པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་མཱ་ལཱ་གུ་ལཱ༹ ཝི་ཡ སུ་ས་ནྠ་ཏ་པུ་པྥ་ས་ནྠཱ་རོ ཝི་ཡ ཙ པུ་པྥཱ་བྷི་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ནྟ་རེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡཱ ས་ཏྟ་སཱུ་རི་ཡ་པྤ་བྷཱ་ཧི་པི་ཨ་ནོ་བྷཱ་སི་ཏ་པུ་བྦཱ ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ག་མྦྷཱི་རོ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ མ་དྷུ་རོ་ད་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ན་དི་ཡོ ན པ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶིཾ་སུ, ཛཱ་ཏི་བ་དྷི་རཱ ས་དྡཾ སུ་ཎིཾ་སུ, ཛཱ་ཏི་པཱི་ཋ་ས་པྤི་ནོ པ་ད་སཱ ག་ཙྪིཾ་སུ, ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏིཾ་སུ.

ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ་ན སི་རི་ཝི་བྷ་ཝེ་ན པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶཾ ཨ་ནི་བྦི་སཾ;

ག་ཧ་ཀཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ, དུ་ཀྑཱ ཛཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ.

‘‘ག་ཧ་ཀཱ་ར་ཀ དི་ཊྛོ་སི, པུ་ན གེ་ཧཾ ན ཀཱ་ཧ་སི;

ས་བྦཱ ཏེ ཕཱ་སུ་ཀཱ བྷ་གྒཱ, ག་ཧ་ཀཱུ་ཊཾ ཝི་ས་ངྑ་ཏཾ;

ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༥༣-༡༥༤);

ཨི་ཏི ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ཡཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་པྤ་ཏྟི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.