༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༩. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་རེ ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ –
ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ནི་བྦ་ཙ་ན-ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ;
ཨ་ཏྠ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ ཙེ་ཝ, ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏོ ཏ་ཐཱ.
ཀ་མ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ, ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཏོ;
ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ པ་བྷེ་དོ, ཨུ་པ་མཱ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏོ.
སུ་ཉྙ་ཏེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དཱི་ཧི, ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏོ;
ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཝི་ཉྙུ་ནཱ སཱ་ས་ན་ཀྐ་མེ.
ཏ་ཏྠ ‘ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ’ཏི དུ་ཀྑཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཏྠཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ, ཡེ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ, ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ, ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ, ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ – ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དུ་ཀྑ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ. ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཊྛོ, ནི་དཱ་ན་ཊྛོ, སཾ་ཡོ་ག་ཊྛོ, པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛོ…པེ… ནི་རོ་དྷ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཊྛོ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛོ, ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ, ཨ་མ་ཏ་ཊྛོ…པེ… མ་གྒ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ, ཧེ་ཏྭ་ཊྛོ, ད་སྶ་ན་ཊྛོ, ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛོ – ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒ་སྶ མ་གྒ་ཊྛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༢.༨). ཏ་ཐཱ ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ, ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ, ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ, ཝི་པ་རི་ནཱ་མ་ཊྛོ, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༢.༡༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ནི་བྦ་ཙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘ནི་བྦ་ཙ་ན་ཏོ’ ཏཱ་ཝ ཨི་དྷ ‘དུ’ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཀུ་ཙྪི་ཏེ དི་སྶ་ཏི; ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཉྷི པུ་ཏྟཾ དུ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘ཁཾ’ས་དྡོ པ་ན ཏུ་ཙྪེ; ཏུ་ཙྪ་ཉྷི ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཁནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཋ་མ་ས་ཙྩཾ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཏུ་ཙྪཾ བཱ་ལ་ཛ་ན་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཏུ་ཙྪ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཀྑནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘སཾ’ཨི་ཏི ཙ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ‘‘ས་མཱ་ག་མོ ས་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༡༩༩; དཱི. ནི. ༢.༣༩༦) སཾ་ཡོ་གཾ དཱི་པེ་ཏི; ‘ཨུ’ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་དི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༧༢; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༤༡) ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ. ‘ཨ་ཡ’ས་དྡོ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ས་ཏི དུ་ཀྑ་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏི དུ་ཀྑ་སྶ སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ‘ནི’ས་དྡོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ‘རོ་དྷ’ས་དྡོ ཙ ཙཱ་ར་ཀཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏྠ སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་རོ་དྷ་སྶ ས་བྦ་ག་ཏི་སུ་ཉྙ་ཏྟཱ, ས་མ་དྷི་ག་ཏེ ཝཱ ཏ་སྨིཾ སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་རོ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, དུ་ཀྑ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཊི་པ་དཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༧). ཀ་ཏ་མཱ་ནི…པེ… ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་རི་ཡཱ ཨི་མཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ཨ་རི་ཡ་སྶ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ‘ཨ་རི་ཡོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི; ཨ་རི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཐཾ ‘ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ’? ཨེ་ཏྠ ཧི བཱ་དྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, ས་ནྟཱ་པ་ན་ར་སཾ, པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་བྷ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ར་སཾ, པ་ལི་བོ་དྷ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ནྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཙྩུ་ཏི་ར་སཾ, ཨ་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ནི་ཡྻཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ར་སཾ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་པི་ཙ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ནི་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ས་ངྑ་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ’ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ཨ་ཏྠ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ ཙེ་ཝཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཀོ ས་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཙེ? ཡོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ མཱ་ཡཱ་ཝ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཀོ, མ་རཱི་ཙཱི་ཝ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ན ཧོ་ཏི; ཨ་ཐ ཁོ བཱ་དྷ་ན་པ་བྷ་ཝ་ས་ནྟི་ནི་ཡྻཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ; ཨེ་ས ཨ་གྒི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཡ, ལོ་ཀ་པ་ཀ་ཏི ཝི་ཡ ཙ ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ཙྩ་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨ་པི་ཙ –
ནཱ་བཱ་དྷ་ཀཾ ཡ་ཏོ དུ་ཀྑཾ, དུ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙཾ ན བཱ་དྷ་ཀཾ;
བཱ་དྷ་ཀ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཏ་ཏོ ས་ཙྩ་མི་དཾ མ་ཏཾ.
ཏཾ ཝི་ནཱ ནཱ་ཉྙ་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ན ཧོ་ཏི ན ཙ ཏཾ ཏ་ཏོ;
དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཨི་ཏི ས་ཙྩཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ.
ནཱ་ཉྙཱ ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ས་ནྟི, ས་ནྟཾ ན ཙ ན ཏཾ ཡ་ཏོ;
ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཏ་ཏོ ས་ཙྩ་མི་དཾ མ་ཏཾ.
མ་གྒཱ ཨ་ཉྙཾ ན ནི་ཡྻཱ་ནཾ, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནོ ན ཙཱ་པི སོ;
ཏ་ཙྪ་ནི་ཡྻཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨི་ཏི སོ ས་ཙྩ་ས་མྨ་ཏོ.
ཨི་ཏི ཏ་ཙྪཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས-བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི;
དུ་ཀྑཱ་དཱི་སྭ་ཝི་སེ་སེ་ན, ས་ཙྩ་ཊྛཾ ཨཱ་ཧུ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ‘ཨ་ཏྠ་ཏོ’ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཐཾ ‘ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ’? ཨི་དྷཱ་ཡཾ ‘ས་ཙྩ’ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ, ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༢༤) ཝཱ་ཙཱ་ས་ཙྩེ. ‘‘ས་ཙྩེ ཋི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༣༣) ཝི་ར་ཏི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཀ་སྨཱ ནུ ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ད་ནྟི ནཱ་ནཱ, པ་ཝཱ་དི་ཡཱ་སེ ཀུ་ས་ལཱ་ཝ་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༡) དི་ཊྛི་ས་ཙྩེ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཉྷི ས་ཙྩཾ ན དུ་ཏི་ཡ་མ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༩༠) པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ ནི་བྦཱ་ནེ ཙེ་ཝ མ་གྒེ ཙ. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༢༡༦) ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ’པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏོ’ཏི ཀ་སྨཱ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ནཱུ་ནཱ་ནི ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཙེ? ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་ན་པ་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ; ན ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ས་མྦྷོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ – ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན དེ་སི་ཏཾ. ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༦).
ཨ་པི་ཙ པ་ཝ་ཏྟི་མཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ནི་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ས་ཨུ་པཱ་ཡཾ. ཨི་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་པྤ་ར་མ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཐཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ, ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠུ་ཏ་ཎྷཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་ནཾ, ཨཱ་ལ་ཡཱ་ལ་ཡ་རཱ་མ་ཏཱ་ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱུ་པཱ་ཡཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ནཱ་པི ཙ་ཏྟཱ་རེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཏོ’ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ཀ་མ་ཏོ’ཏི ཨ་ཡ་མྤི དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦ་ས་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་ལ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ཏ་ད་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནྟེ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. བྷ་ཝ་སུ་ཁ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ དུ་ཀྑ་མཱ་ཧ. ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ནཱ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་མུ་ད་ཡཾ. ཏ་ཏོ ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ག་ཝེ་སཱི་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ནི་རོ་དྷཾ. ཏ་ཏོ ནི་རོ་དྷཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ མ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘ཀ་མ་ཏོ’ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཏོ’ཏི ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཝི་དྷ་ཉྷི ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཾ – ཨ་ནུ་བོ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་རོ་དྷེ མ་གྒེ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ནི་རོ་དྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་མྤི པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་ད་མྤི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༠) ས་བྦཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ལོ་ཀི་ཡཾ, ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ས་མུ་ད་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ, ནི་རོ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛིཾ; དུ་ཀྑ་ཉཱ་ཎཾ ཝཱ དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕ་ལེ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ, ས་མུ་ད་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨི་སྶ་ར་པྤ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ལ་ས་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི ལོ་ཀོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷི་མཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཧེ་ཏུ་མྷི ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ, ནི་རོ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་རཱུ་པ་ལོ་ཀ་ལོ་ཀ་ཐཱུ་པི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་ཝ་གྒ་གྒཱ་ཧ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་རོ་དྷེ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀ་ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་པྤ་བྷེ་དེ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་ཡེ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
ལོ་ཀེ ལོ་ཀ་པྤ་བྷ་ཝེ, ལོ་ཀ་ཏྠ་ག་མེ སི་ཝེ ཙ ཏ་དུ་པཱ་ཡེ;
ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ཏི ཏཱ་ཝ ན་རོ, ན ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡཱ་ཝ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ’པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ པ་བྷེ་དཱ’ཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྨི་ཉྷི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནཱ་ས་ཝ་དྷ་མྨེ ཙ, སེ་སཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ; ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩེ ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི; ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ ཨ་ས་མྨི་སྶཾ; མ་གྒ་ས་ཙྩེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་མུ་ཁེ་ན ཝཱི་མཾ་སི་དྡྷི་པཱ་ད་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཉྙཱ་བ་ལ་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་པ་དེ་སེ་ན ཏ་ཡོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་པ་དེ་སེ་ན ཏཱི་ཎི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་མུ་ཁེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཙ, ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟ་སཱི་ལ་ཏྟཱ སཱི་ལ་སྶ ཙ ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ས་དྡྷཱ་བ་ལ་ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དཱ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ་པ་དེ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི, ས་མྨཱ་ས་ཏི་ཨ་པ་དེ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཏི་བ་ལ་ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཨ་པ་དེ་སེ་ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ས་མཱ་དྷཱི, ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་བ་ལ་པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ པ་བྷེ་དཱ’པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ཨུ་པ་མཱ་ཏོ’ཏི བྷཱ་རོ ཝི་ཡ ཧི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, བྷཱ་རཱ་དཱ་ན་མི་ཝ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ན་མི་ཝ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, བྷཱ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ནཱུ་པཱ་ཡོ ཝི་ཡ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ; རོ་གོ ཝི་ཡ ཙ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, རོ་ག་ནི་དཱ་ན་མི་ཝ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཝི་ཡ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, བྷེ་ས་ཛྫ་མི་ཝ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ; དུ་བྦྷི་ཀྑ་མི་ཝ ཝཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, དུ་བྦུ་ཊྛི ཝི་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, སུ་བྷི་ཀྑ་མི་ཝ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, སུ་ཝུ་ཊྛི ཝི་ཡ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨ་པི་ཙ ཝེ་རཱི་ཝེ་ར་མཱུ་ལ་ཝེ་ར་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཝེ་ར་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏུ་པཱ་ཡེ་ཧི, ཝི་ས་རུ་ཀྑ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་མཱུ་ལུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏ་དུ་པ་ཙྪེ་དུ་པཱ་ཡེ་ཧི, བྷ་ཡ་བྷ་ཡ་མཱུ་ལ་ནི་བྦྷ་ཡ་ཏ་ད་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡེ་ཧི, ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་མ་ཧོ་གྷ་པཱ་རི་མ་ཏཱི་ར་ཏཾ་ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཝཱ་ཡཱ་མེ་ཧི ཙ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་པེ་ཏཱ་ནི ཨུ་པ་མཱ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘ཨུ་པ་མཱ་ཏོ’ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏོ’ཏི ཨ་ཏྠི ཙེ་ཏྠ དུ་ཀྑཾ ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ན དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཏྠི དུ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉྩ, ཨ་ཏྠི ནེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཏྠ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༡༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཾ ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ནི་རོ་དྷོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ན དུ་ཀྑཾ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ སི་ཡཱ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ, ན པ་ན ཡ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ཏ་ཐ་ཏྠེ་ན. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཎྷཱ་ཡ. མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ ཡ་སྶ པ་རི་ཉྙ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ཏ་ཐ་ཏྠེ་ན ནེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏོ’པེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘སུ་ཉྙ་ཏེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དཱི་ཧཱི’ཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཉྙ་ཏོ ཏཱ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ཧི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ནི ཝེ་ད་ཀ་ཀཱ་ར་ཀ་ནི་བྦུ་ཏ་ག་མ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཉྙཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཧི ན ཀོ་ཙི དུ་ཀྑི་ཏོ, ཀཱ་ར་ཀོ ན ཀི་རི་ཡཱ་ཝ ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨ་ཏྠི ནི་བྦུ་ཏི ན ནི་བྦུ་ཏོ པུ་མཱ, མ་གྒ་མ་ཏྠི ག་མ་ཀོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ –
དྷུ་ཝ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ཏྟ་སུ་ཉྙཾ, པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་མ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་མ་མ་ཏ་པ་དཾ;
དྷུ་ཝ་སུ་ཁ་ཨ་ཏྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ, མ་གྒོ ཨི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏོ ཏེ་སུ.
ནི་རོ་དྷ་སུ་ཉྙཱ་ནི ཝཱ ཏཱི་ཎི, ནི་རོ་དྷོ ཙ སེ་ས་ཏྟ་ཡ་སུ་ཉྙོ. ཕ་ལ་སུ་ཉྙོ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ ས་མུ་ད་ཡེ དུ་ཀྑ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་གྒེ ཙ ནི་རོ་དྷ་སྶ, ན ཕ་ལེ་ན ས་ག་བྦྷོ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི ཝི་ཡ. ཧེ་ཏུ་སུ་ཉྙ་ཉྩ ཕ་ལཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་མ་གྒཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་མ་ཝཱ་ཡཱ, ན ཧེ་ཏུ་ས་མ་ཝེ་ཏཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཝཱ་དཱི་ནཾ དྭི་ཨ་ཎུ་ཀཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
ཏ་ཡ་མི་དྷ ནི་རོ་དྷ་སུ་ཉྙཾ, ཏ་ཡེ་ན ཏེ་ནཱ་པི ནི་བྦུ་ཏི སུ་ཉྙཱ;
སུ་ཉྙོ ཕ་ལེ་ན ཧེ་ཏུ, ཕ་ལ་མྤི ཏཾ ཧེ་ཏུ་ནཱ སུ་ཉྙ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ‘སུ་ཉྙ་ཏོ’ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དཱི་ཧཱི’ཏི ས་བྦ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ དུ་ཀྑཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, དུ་ཝི་དྷཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཏོ, ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏི་བྷ་ཝ་བྷེ་ད་ཏོ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཙ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་བྷེ་ད་ཏོ. ས་མུ་ད་ཡོ་པི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, དུ་ཝི་དྷོ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ, ཏི་ཝི་དྷོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་བྷེ་ད་ཏོ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་པྤ་ཧེ་ཡྻ་ཏོ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ རཱུ་པཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ, ཚ་བྦི་དྷོ ཚ་ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ. ནི་རོ་དྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷོ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན དུ་ཝི་དྷོ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཏོ, ཏི་ཝི་དྷོ བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏོ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཙ་ཏུ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏོ, ཚ་བྦི་དྷོ ཚ་ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡ་ཀྑ་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ. མ་གྒོ་པི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏོ, དུ་ཝི་དྷོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཝཱ, ཏི་ཝི་དྷོ ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫེ་ན ནི་པྤ་དེ་སེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཨ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏཱི་ཧི ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཡཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ; ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཡཱ ཙ ས་མྨཱ་ས་ཏི, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ; ཡཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༢).
ཨེ་ཏྠ ཧི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ སཱི་ལ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཏེ ས་ཛཱ་ཏི་ཏོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཏི བྷུ་མྨེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ་དཱི་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ས་མཱ་དྷི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡེ པ་ན པ་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟི་ཡཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ – ཡ་ཐཱ ཧི ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛེ་སུ ཏཱི་སུ ས་ཧཱ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀོ སུ་པུ་པྥི་ཏཾ ཙ་མྤ་ཀ་རུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཧ་ཏྠཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཨ་ཐ་སྶ དུ་ཏི་ཡོ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ ད་དེ་ཡྻ. སོ ཏ་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ་པི ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ཨ་ཐ་སྶ ཨི་ཏ་རོ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཡྻ. སོ ཨེ་ཀ་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ཨོ་ལུ་བྦྷ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལེ༹་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛཱ ཏ་ཡོ ས་ཧཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ, སུ་པུ་པྥི་ཏ་ཙ་མྤ་ཀ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཧ་ཏྠཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་མཱ་དྷི, པི་ཊྛིཾ ད་ཏྭཱ ཨོ་ན་ཏ་ས་ཧཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ད་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ས་ཧཱ་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ཨོ་ལུ་བྦྷ ཨི་ཏ་རོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡེ པ་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟེ ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟི་ཡཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ཀཱ་རོ ས་མཱ་དྷི ས་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤེ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ས་ཛཱ་ཏི་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ཡོ པ་ན ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤེ་སུ་པི པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐེ པ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ དེ་ནྟེ ས་ཀྐོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ ཧི ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་སུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་མཱ་ནོ་པི ན ཙ་ཀྑུ་ཏ་ལེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦེ་ཧི པ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ན ཨཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ར་སེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་དཱ་ཡ དི་ནྣ་མེ་ཝ ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ས་ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ན ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི མ་གྒོ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏི་ཝི་དྷོ ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན.
ཨ་པི་ཙ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝཱ, དུ་ཝི་དྷཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཏོ ཙ, ཏི་ཝི་དྷཱ་ནི ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ནེ་ཝ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ནི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དཱི་ཧི’ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏོ’ཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙ ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་བྷཱ་གཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཏོ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏོ དུ་ཀྐ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ ཙ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ དུ་ཀྐ་ར་ཏ་རཾ ཝཱ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏ་རཾ ཝཱ – ཡོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ སུ་ཁུ་མེ་ན ཏཱ་ལ་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཨ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཡྻ པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏཾ, ཡོ ཝཱ ས་ཏྟ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, དུ་ཀྐ་ར་ཏ་ར་ཉྩེ་ཝ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏ་ར་ཉྩ – ཡོ ས་ཏྟ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཏོ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཡེ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི…པེ… ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༡༥).
ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ. པུ་རི་མཱ་ནི ཙ དྭེ ས་བྷཱ་གཱ་ནི དུ་ར་ཝ་གཱ་ཧ་ཏྠེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཏྟཱ སཱ་ས་ཝ་ཏྟཱ ཙ, ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནི ཕ་ལ་ཧེ་ཏུ་བྷེ་ད་ཏོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ. པ་ཙྪི་མཱ་ནི་པི དྭེ ས་བྷཱ་གཱ་ནི ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠེ་ན དུ་ར་ཝ་གཱ་ཧ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝ་ཏྟཱ ཙ, ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནི ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་བྷེ་ད་ཏོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ. པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནི ཙཱ་པི ས་བྷཱ་གཱ་ནི ཕ་ལཱ་པ་དེ་ས་ཏོ, ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནི ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཏོ. དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི ཙཱ་པི ས་བྷཱ་གཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་དེ་ས་ཏོ, ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ. པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི ཙཱ་པི ས་བྷཱ་གཱ་ནི ས་ངྑ་ཏ་ཏོ, ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏོ. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནི ཙཱ་པི ས་བྷཱ་གཱ་ནི ནེ་ཝ་སེ་ཀྑཱ་ནཱ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནི སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ.
ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི, ན་ཡེ་ཧི ཙ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ཝི་ཛ་ཉྙཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ, ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏ་ནྟི.
སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་སོ
༡༩༠. ཨི་དཱ་ནི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱཏི ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ; ཛ་རཱ, མ་ར་ཎཾ, སོ་ཀོ, པ་རི་དེ་ཝོ, དུ་ཀྑཾ, དོ་མ་ན་སྶཾ, ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ, ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གོ, པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ; ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་སྶ པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ; ཨི་ཙྪཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཙྪཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ; ཁ་ནྡྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ – ཨི་ད་ཉྷི དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ཨ་ནེ་ཀཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཾ, ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ནཱ་མ་ཏོ ཙ དུ་ཀྑ་ཏྟཱ ‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ’ ནཱ་མ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ‘ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཾ’ ནཱ་མ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ ‘ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཾ’ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ པཱི་ལ༹་ནཾ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟེ་ན ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཎྞ་སཱུ་ལ་ད་ནྟ་སཱུ་ལ་རཱ་ག་ཛ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་དོ་ས་ཛ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཙ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ’ ནཱ་མ, ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་དུ་ཀྑ་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ’ ནཱ་མ, པཱ་ཀ་ཊ་དུ་ཀྑ་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ སེ་སཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦ་མྤི ཏ་སྶ ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘པ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ’ ནཱ་མ. དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ ‘ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ’ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑེ་པེ་ན་པི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་ངྑེ་པེ་ན. ཏཾ ཨི་དཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཛཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱ་ཝ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཛཱ་ཏི? ཡཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་མྷི ཏ་མྷི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཛཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༡༩༡. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ཡཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏི, ཡཱ སོ་མ་ད་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི དི་ཝ་ས་མྤི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ན ས་བྦཾ ཨ་པ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ན ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ཨ་པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ན ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཾ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི. ཏ་མྷི ཏ་མྷཱིཏི ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་ཡེ, ས་ཏྟ་གྷ་ཊཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཛཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ, དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༢; མ. ནི. ༢.༢༥༧) ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཝི་སཱ་ཁེ, ནི་ག་ཎྛཱ ནཱ་མ ས་མ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༧༡) ཨེ་ཏྠ ནི་ཀཱ་ཡེ. ‘‘ཏི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི ནཱ་བྷི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༩༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཛཱ་ཏི དྭཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (དྷཱ་ཏུ. ༧༡) ཨེ་ཏྠ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, པ་ཋ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༤) ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ. ‘‘ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༠༧) ཨེ་ཏྠ པ་སཱུ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༣༣༡) ཨེ་ཏྠ ཀུ་ལེ. ‘‘ཡ་ཏོ་ཧཾ, བྷ་གི་ནི, ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༥༡) ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་སཱི་ལེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ཝི་ཀཱ་རེ་སུ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ས་ཉྫཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟི. ཛཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏི, སཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ས་ཉྫཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏི, སཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟི, སཱ ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ ཧི ཨ་ཎྜ་ཀོ་ས་ཉྩ ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་པི པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. སཱ སཾ་སེ་ད་ཛ་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ ཧི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ.
ཨི་དཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི. ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ན ས་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཨེ་ཀ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ; པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནེ་ཝ ཧི ཏཱ་ནི པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཡ་ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ནཱི་ཡྻཱ་ཏ་ན་ར་སཱ, ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ.
ཨི་དཱ་ནི ‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཛཱ་ཏི ས་ཡཾ ན དུ་ཀྑཱ, དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་ཏ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ པ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི? ཡཾ ཏཾ བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཾ་དུ་ཀྑཾ, ཡ་ཉྩ སུ་ག་ཏི་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ས་བྦ་སྶཱ་པི ཨེ་སཱ ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཏྲི་དཾ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ དུ་ཀྑཾ – ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནོ ན ཨུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཀྐཱ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལ་པི་ཊྛི་ཀ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ར་མ་ས་མྦཱ་དྷེ ཏི་བྦ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ཎ་པ་ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏེ ཨ་སུ་ཙི་པ་ར་མ་དུ་གྒ་ནྡྷ་པ་ཝ་ན་ཝི་ཙ་རི་ཏེ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཛེ་གུ་ཙྪེ ཀུ་ཙྪི་པྤ་དེ་སེ པཱུ་ཏི་མ་ཙྪ་པཱུ་ཏི་ཀུ་མྨཱ་ས་ཙ་ནྡ་ནི་ཀཱ་དཱི་སུ ཀི་མི ཝི་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟོ ད་ས མཱ་སེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཨུ་སྨ་ནཱ པུ་ཊ་པཱ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་མཱ་ནོ པི་ཊྛ་པི་ཎྜི ཝི་ཡ སེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ‘ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ’ དུ་ཀྑཾ.
ཡཾ པ་ན སོ མཱ་ཏུ ས་ཧ་སཱ ཨུ་པ་ཀྑ་ལ་ན་ག་མ་ན་ནི་སཱི་ད་ན་ཨུ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དཱི་སུ སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ ཨེ་ལ༹་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཧི་གུ་ཎྛི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ ས་པྤ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཨོ་དྷུ་ན་ན་ནི་དྡྷུ་ན་ནཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཡ་ཉྩ མཱ་ཏུ སཱི་ཏུ་ད་ཀ་པཱ་ན་ཀཱ་ལེ སཱི་ཏ་ན་ར་ཀཱུ་པ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ, ཨུ་ཎྷ་ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ངྒཱ་ར་ཝུ་ཊྛི་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཡ, ལོ་ཎ་མྦི་ལཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཁཱ་རཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཏི་བྦཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷོ་ཏི – ཨི་དཾ ‘ག་བྦྷ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཾ’ དུ་ཀྑཾ.
ཡཾ པ་ན་སྶ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་སུ་ཧ་ཛྫཱ་དཱི་ཧི་པི ཨ་ད་སྶ་ནཱ་ར་ཧེ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཚེ་ད་ན་ཕཱ་ལ་ནཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ཨི་དཾ ‘ག་བྦྷ་ཝི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ’ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་མྨ་ཛེ་ཧི ཝཱ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ན་ར་ཀ་པ་པཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཡོ་ནི་མ་གྒཾ པ་ཊི་པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པ་ར་མ་ས་མྦཱ་དྷེ་ན ཡོ་ནི་མུ་ཁེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཝི་ཡ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ནཱ་ག་སྶ ན་ར་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ས་ངྒྷཱ་ཊ་པ་བྦ་ཏེ་ཧི ཝི་ཙུ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ན་སྶ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ཨི་དཾ ‘ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ’ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ པ་ན ཛཱ་ཏ་སྶ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཎ་ས་དི་ས་སྶ སུ་ཀུ་མཱ་ར་ས་རཱི་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྷཱ་པ་ན་དྷོ་ཝ་ན་ཙོ་ལ༹་པ་རི་མ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ སཱུ་ཙི་མུ་ཁ་ཁུ་ར་དྷཱ་ར་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཕཱ་ལ་ན་ས་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ཨི་དཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ‘བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ན་མཱུ་ལ་ཀཾ’ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་དྷ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨུ་བྦ་ནྡྷ་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏི – ཨི་དཾ ‘ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མ་མཱུ་ལ་ཀཾ’ དུ་ཀྑཾ.
ཡཾ པ་ན པ་ར་ཏོ ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ཨི་དཾ ‘པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མ་མཱུ་ལ་ཀཾ’ དུ་ཀྑ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྶ ས་བྦ་སྶཱ་པི དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
ཛཱ་ཡེ་ཐ ནོ ཙེ ན་ར་ཀེ་སུ ས་ཏྟོ,
ཏ་ཏྠ་གྒི་དཱ་ཧཱ་དི་ཀ་མ་པྤ་ས་ཡ྄ཧཾ;
ལ་བྷེ་ཐ དུ་ཀྑཾ ནུ ཀུ་ཧིཾ པ་ཏི་ཊྛཾ,
ཨི་ཙྩཱ་ཧ དུ་ཀྑཱ་ཏི མུ་ནཱི་དྷ ཛཱ་ཏི.
དུ་ཀྑཾ ཏི་ར་ཙྪེ་སུ ཀ་སཱ་པ་ཏོ་ད-
ད་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་དི་བྷ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀཾ;
ཡཾ ཏཾ ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཛཱ་ཏིཾ,
ཝི་ནཱ ཏ་ཧིཾ ཛཱ་ཏི ཏ་ཏོ་པི དུ་ཀྑཱ.
པེ་ཏེ་སུ དུ་ཀྑཾ པ་ན ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ-
ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་དི་པྤ་བྷ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ;
ཡ་སྨཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་སྶ ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི,
ཏ་སྨཱ་པི དུ་ཀྑཾ མུ་ནི ཛཱ་ཏི་མཱ་ཧ.
ཏི་བྦ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཙ ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱི་ཏེ,
ལོ་ཀ་ནྟ་རེ ཡཾ ཨ་སུ་རེ་སུ དུ་ཀྑཾ;
ན ཏཾ བྷ་ཝེ ཏ་ཏྠ ན ཙ་སྶ ཛཱ་ཏི,
ཡ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི ཏ་ཏོ་པི དུ་ཀྑཱ.
ཡ་ཉྩཱ་པི གཱུ་ཐ་ན་ར་ཀེ ཝི་ཡ མཱ་ཏུ་ག་བྦྷེ,
ས་ཏྟོ ཝ་སཾ ཙི་ར་མ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ན་ཉྩ;
པ་པྤོ་ཏི དུ་ཀྑ་མ་ཏི་གྷོ་ར་མི་ད་མྤི ན་ཏྠི,
ཛཱ་ཏིཾ ཝི་ནཱ ཨི་ཏི་པི ཛཱ་ཏི་ར་ཡ་ཉྷི དུ་ཀྑཱ.
ཀིཾ བྷཱ་སི་ཏེ་ན བ་ཧུ་ནཱ ན་ནུ ཡཾ ཀུ་ཧི་ཉྩི,
ཨ་ཏྠཱི་དྷ ཀི་ཉྩི་ད་པི དུ་ཀྑ་མི་དཾ ཀ་དཱ་ཙི;
ནེ་ཝ་ཏྠི ཛཱ་ཏི་ཝི་ར་ཧེ ཡ་ད་ཏོ མ་ཧེ་སཱི,
དུ་ཀྑཱ་ཏི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨི་མ་མཱ་ཧ ཛཱ་ཏི་ནྟི.
ཛ་རཱ་ནི་དྡེ་སོ
༡༩༢. ཛ་རཱནི་དྡེ་སེ ཛ་རཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཁ་ཎྜི་ཙྩནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སཱ. པ་ཙྪི་མཱ དྭེ པ་ཀ་ཏི་ནི་དྡེ་སཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཛ་རཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱི་པི་ཏཱ, ཏེ་ན་སྶཱ ཨི་དཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྟཾ. ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ, ཏེ་ན་སྶཱ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཁ་ཎྜི་ཙྩ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ད་ནྟ་ན་ཁཱ་ནཾ ཁ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. པཱ་ལི་ཙྩནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀེ་ས་ལོ་མཱ་ནཾ པ་ལི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ མཾ་སཾ མི་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཙེ ཝ་ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏོ དཱི་པི་ཏཱ. ཏེ་ན་སྶཱ ཨི་མེ ཁ་ཎྜི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སཱ. ཏེ་ཧི ཨི་མེ་སཾ ཝི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཝཱ ཝཱ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་གྒི་ནོ ཝཱ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ས་གྒ་པ་ལི་བྷ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཛྷཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ག་ཏ་མ་གྒོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ན ཙ སོ ག་ཏ་མ་གྒོ ཏཱ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛ་རཱ་ཡ ད་ནྟཱ་དཱི་སུ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཏ་མ་གྒོ པཱ་ཀ་ཊོ, ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ་པི ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ན ཙ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ནེ་ཝ ཛ་རཱ; ན ཧི ཛ་རཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ཡུ་ནོ སཾ་ཧཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀོཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ན པ་དེ་ཧི ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དཱི་པི་ཏཱ. ཏེ་ན་སྶི་མེ པ་ཙྪི་མཱ དྭེ པ་ཀ་ཏི་ནི་དྡེ་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཛ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཡུ ཧཱ་ཡ་ཏི ཏ་སྨཱ ཛ་རཱ ‘‘ཨཱ་ཡུ་ནོ སཾ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ སུ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཛ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ནི ཨཱ་ལུ་ལི༹་ཏཱ་ནི ཨ་ཝི་ས་དཱ་ནི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ.
སཱ པ་ནེ་སཱ ཨེ་ཝཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ ས་བྦཱ་པི ཛ་རཱ པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ནྟཱ་དཱི་སུ ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཛ་རཱ ‘པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ’ ནཱ་མ. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ན ཛ་རཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཛ་རཱ’ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝོ དི་སྶ་ཏི, སོ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ད་ནྟཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝ་ཎྞོ་ཡེ་ཝ. ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ད་ནྟཱ ཛ་རཱ་ཡ པ་ཧ་ཊཱ’’ཏི ཛ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནེ བ་དྡྷཱ་ནི གོ་སི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཡ. པུ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི ས་ཝཱི་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཡཾ ཛ་རཱ དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཎི་ཀ་ན་ཀ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཝཱ་ལ༹་ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ མ་ནྡ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་པཱ་ཎཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཛ་རཱ ‘ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ’ ནཱ་མ, ནི་ར་ནྟ་ར་ཛ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཛ་རཱ ‘ས་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ’ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ས་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ – ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ན་ཉྷི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཁཱི་ར་ད་ནྟཱ ནཱ་མ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ན ཏེ ཐི་རཱ. ཏེ་སུ པ་ན པ་ཏི་ཏེ་སུ པུ་ན ད་ནྟཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སེ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཛ་རཱ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ན པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཀེ་སཱ པ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཏ་མྦཱ་པི ཧོ་ནྟི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་པི སེ་ཏཱ་པི. ཚ་ཝི པ་ན ས་ལོ་ཧི་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཛ་རཱ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ན པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ ཝ་ལི༹ཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྦ་མྤི ས་སྶཾ ཝ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ སེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪཱ ནཱི་ལཾ, ཛ་རཱ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ན པ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ པ་ཎྜུ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨ་མྦ་ངྐུ་རེ་ནཱ་པི དཱི་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཛ་རཱཏི ཨ་ཡཾ ཛ་རཱ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཡ་ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, མ་ར་ཎཱུ་པ་ན་ཡ་ན་ར་སཱ, ཡོ་བྦ་ན་ཝི་ནཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.
‘ཛ་རཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡ་མྤི ས་ཡཾ ན དུ་ཀྑཱ, དུ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་ཏ་ར་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ? ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙེ་ཝ དོ་མ་ན་སྶ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ. ཛི་ཎྞ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཛ་ར་ས་ཀ་ཊཾ ཝི་ཡ དུ་བྦ་ལོ ཧོ་ཏི, ཋཱ་ཏུཾ ཝཱ ག་ནྟུཾ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ བ་ལ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; པུ་ཏྟ་དཱ་རེ ཡ་ཐཱ་པུ་རེ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པི་ཙ –
ཨ་ངྒཱ་ནཾ སི་ཐི་ལ་བྷཱ་ཝཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ;
ཡོ་བྦ་ན་སྶ ཝི་ནཱ་སེ་ན, བ་ལ་སྶ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཏོ.
ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ ས་ཏཱ་དཱི་ནཾ, པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ;
ཨ་པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ, བྷཱི་ཡྻོ བཱ་ལ་ཏྟ་པ་ཏྟི་ཡཱ.
པ་པྤོ་ཏི དུ་ཀྑཾ ཡཾ མ་ཙྩོ, ཀཱ་ཡི་ཀཾ མཱ་ན་སཾ ཏ་ཐཱ;
ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཛ་རཱ་ཧེ་ཏུ, ཡ་སྨཱ ཏ་སྨཱ ཛ་རཱ དུ་ཁཱ་ཏི.
མ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ
༡༩༣. མ་ར་ཎནི་དྡེ་སེ ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙུ་ཏི; ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཡཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཙ་ཝ་ན་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. བྷེ་དོཏི ཙུ་ཏི་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནནྟི གྷ་ཊ་སྶ ཝི་ཡ བྷི་ནྣ་སྶ བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. མ་ཙྩུ མ་ར་ཎནྟི མ་ཙྩུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ར་ཎཾ. ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་ཀོ, ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ མ་ར་ཎཾ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠེ་ན དཱི་པེ་ཏུཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ར་མ་ཏྠེ་ན ཧི ཁ་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ན ས་ཏྟོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི མ་ར་ཏི. ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ན བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟོ མ་ར་ཏི བྷི་ནྣེ་སུ མ་ཏོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ, ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ; ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ, སེ་ས་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? བྷ་ཝ་དྭ་ཡེ་པི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ ཁ་ནྡྷཱ བྷི་ཛྫ་ནྟེ་ཝ, ན ཀི་ཉྩི ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ. མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་སུ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ མ་ར་ཎཾ ‘‘ཀ་ལེ༹་ཝ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶེ་ཝ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་སྶ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘ས་སྶཾ མ་ཏཾ, རུ་ཀྑོ མ་ཏོ’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ནྟི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཡ་ཏི.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎཾ, ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་མ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཡ་མྤི བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ‘ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎཾ’ ནཱ་མ པ་ཝ་ཏྟེ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷེ་དོ. ‘ཏི་སྶོ མ་ཏོ, ཕུ་སྶོ མ་ཏོ’ཏི ཨི་དཾ ‘ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎཾ’ ནཱ་མ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ‘ས་མུ་ཙྪེ་ད་མ་ར་ཎཾ’ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ, ཨུ་པ་ཀྐ་མ་མ་ར་ཎཾ, ས་ར་ས་མ་ར་ཎཾ, ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ, པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎ་ནྟི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཙུ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝི་ཡོ་ག་ར་སཾ, ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.
‘མ་ར་ཎ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨི་ད་མྤི ས་ཡཾ ན དུ་ཀྑཾ, དུ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ་པི ཧི སཱ་རཱི་རི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ, པ་ཊི་ཝཱ་ཏེ ག་ཧི་ཏཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་ཏི་ཎུ་ཀྐཱ ཝི་ཡ, ས་རཱི་རཾ ནི་ད་ཧ་ནྟི. ན་ར་ཀ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ བ་ལ་ཝ་དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི ཙ –
པཱ་པ་སྶ པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་དི, ནི་མི་ཏྟ་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ;
བྷ་དྡ་སྶཱ་པ་ས་ཧ་ནྟ་སྶ, ཝི་ཡོ་གཾ པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ.
མཱི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཡཾ དུ་ཀྑཾ, མཱ་ན་སཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ;
ས་བྦེ་ས་ཉྩཱ་པི ཡཾ ས་ནྡྷི-བ་ནྡྷ་ན་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་ཀཾ.
ཝི་ཏུ་ཛྫ་མཱ་ན་མ་མྨཱ་ནཾ, ཧོ་ཏི དུ་ཀྑཾ ས་རཱི་ར་ཛཾ;
ཨ་ས་ཡ྄ཧ་མ་པྤ་ཊི་ཀཱ་རཾ, དུ་ཀྑ་སྶེ་ཏ་སྶི་དཾ ཡ་ཏོ;
མ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྠུ ཏེ་ནེ་ཏཾ, དུ་ཀྑ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ཨི་མཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི ནཱ་མ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་དྷ་ཀ་པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཨོ་ཏཱ་རཾ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ་ནི ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་ས་སྶ ཏཱི་སུ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་སུ ཨོ་ཏཱ་རཱ་པེ་ཀྑེ་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་ཨ་ར་ཉྙ་སྶ ནཱ་མ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧཾ དུ་ཀྐ་རཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ ཨེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པོ་ཐེ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧཾ དུ་ཀྐ་རཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཏ་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལེ ཀ་ཏེ ཏི་ཎྷེ་ན ཨ་སི་ནཱ སཱི་ས་ཙྪེ་ད་ནཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻུཾ.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ སུ་ཧ་ཛྫ་ཉཱ་ཏི་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཀི་ཙྩཾ. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པོ་ཐེ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ པ་རཱ་དྷཱི་ན་མ་ཉྩ་པ་རཱ་ཡ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ཛ་རཱ་ཡ ཀི་ཙྩཾ. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཏི་ཎྷེ་ན ཨ་སི་ནཱ སཱི་ས་ཙྪེ་ད་ནཾ ཝི་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡ་པཱ་པ་ནཾ མ་ར་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑཾ སཱ་དཱི་ན་ཝ་མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་ར་པྤ་ཝེ་སོ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཛ་རཱ་དུ་ཀྑཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ར་ཧི་ཏ་སྶ དུ་བྦ་ལྱཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑཾ དུ་བྦ་ལ་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ ཝི་ཧ་ཏ་པ་ར་ཀྐ་མ་སྶ ཝཱ་ལཱ༹་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་པཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི.
སོ་ཀ་ནི་དྡེ་སོ
༡༩༤. སོ་ཀནི་དྡེ་སེ བྱ་ས་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ནཾ; ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཁི་པ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཏཱི་ནཾ བྱ་ས་ནཾ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཾ; ཙོ་ར་རོ་ག་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཉཱ་ཏི་ཀྑ་ཡོ ཉཱ་ཏི་ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་སྶ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – བྷོ་གཱ་ནཾ བྱ་ས་ནཾ བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཾ; རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷོ་ག་ཀྑ་ཡོ བྷོ་ག་ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རོ་གོ་ཡེ་ཝ བྱ་ས་ནཾ རོ་ག་བྱ་ས་ནཾ; རོ་གོ ཧི ཨཱ་རོ་གྱཾ བྱ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ནཾ. སཱི་ལ་སྶ བྱ་ས་ནཾ སཱི་ལ་བྱ་ས་ནཾ; དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཝི་ནཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ བྱ་ས་ནཾ དི་ཊྛི་བྱ་ས་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཱ་ནི. པུ་རི་མཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི ནེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི. སཱི་ལ་དི་ཊྛི་བྱ་ས་ན་དྭ་ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ག་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ས་མ་ནུ་བ་ནྡྷ་སྶ ཨ་པ་རི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སོ་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ནཱ. སོ་ཀོཏི སོ་ཙ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན སོ་ཀོ; ཨི་དཾ ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨུ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་སོ་ཀ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྟཾ. སོ་ཙ་ནཱཏི སོ་ཙ་ནཱ་ཀ་རོ. སོ་ཙི་ཏ་ཏྟནྟི སོ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ནྟོ་སོ་ཀོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སོ་ཀོ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. སོ ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་རི་སུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ནྟོ་སོ་ཀོ ཨ་ནྟོ་པ་རི་སོ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཛྷཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ. སོ་ཀོ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཛྷཱ་པེ་ཏི པ་རི་ད་ཧ་ཏི, ‘‘ཙི་ཏྟཾ མེ ཛྷཱ་མཾ, ན མེ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དཱ་པེ་ཏི. དུ་ཀྑི་ཏོ མ་ནོ དུ་མྨ་ནོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛེ་ན སོ་ཀོ་ཝ ས་ལླ་ནྟི སོ་ཀ་ས་ལླཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ་ཀོཏི ཨ་ཡཾ སོ་ཀོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཡ་ཏི. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ར་སོ, ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
‘སོ་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་དུ་ཀྑ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཏ་ར་དུ་ཀྑ་སྶཱ་ཏི? ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙེ་ཝ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཙ དོ་མ་ན་སྶ་དུ་ཀྑ་སྶ. སོ་ཀ་ཝེ་གེ་ན ཧི ཧ་ད་ཡེ མ་ཧཱ་ག་ཎྜོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཙྩི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, མུ་ཁ་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, བ་ལ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ མེ ཉཱ་ཏ་ཡོ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ མེ བྷོ་གཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཙ བ་ལ་ཝཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན་པེ་ས དུ་ཀྑོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ –
ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ སོ་ཀོ, ས་ལླཾ ཝི་ཡ ཝི་ཏུ་ཛྫ་ཏི;
ཨ་གྒི་ཏ་ཏྟོ་ཝ ནཱ་རཱ་ཙོ, བྷུ་ས་ཉྩ ཌ་ཧ་ཏེ པུ་ན.
ས་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི ཙ བྱཱ་དྷི-ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་བྷེ་ད་ནཾ;
དུ་ཀྑ་མྤི ཝི་ཝི་དྷཾ ཡ་སྨཱ, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
པ་རི་དེ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ
༡༩༥. པ་རི་དེ་ཝནི་དྡེ་སེ ‘མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དི་སྶ ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཝ་ནྟི རོ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་དེ་ཝོ. ཏཾ ཏཾ ཝ་ཎྞཾ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་རི་དེ་ཝོ. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི དྭེ དྭེ པ་དཱ་ནི པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཝཱ་ཙཱཏི ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ལཱ་པོཏི ཏུ་ཙྪཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷ་ཎི་ཏ་ཨ་ཉྙ་བྷ་ཎི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་རཱུ་པོ པ་ལཱ་པོ ཝི་པྤ་ལཱ་པོ. ལཱ་ལ་པྤོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལ་པ་ནཾ. ལཱ་ལ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རོ ལཱ་ལ་པྤ་ནཱ. ལཱ་ལ་པྤི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ལཱ་ལ་པྤི་ཏ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་དེ་ཝོཏི ཨ་ཡཾ པ་རི་དེ་ཝོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཡ་ཏི. སོ ལཱ་ལ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, གུ་ཎ་དོ་ས་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ན་ར་སོ, ས་མྦྷ་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
‘པ་རི་དེ་ཝ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡ་མྤི ས་ཡཾ ན དུ་ཀྑོ, ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷཾ མུ་ཊྛཱི་ཧི པོ་ཐེ་ཏི, ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨུ་རཾ པ་ཧ་ར་ཏི པིཾ་ས་ཏི, སཱི་སེ་ན བྷི་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ བ་ལ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ མེ ཉཱ་ཏ་ཡོ ཁ་ཡཾ ཝ་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཏཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ བ་ལ་ཝཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ –
ཡཾ སོ་ཀ་ས་ལླ་ཝི་ཧ་ཏོ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ,
ཀ་ཎྛོ་ཊྛ་ཏཱ་ལུ་ཏ་ལ་སོ་ས་ཛ་མ་པྤ་ས་ཡ྄ཧཾ;
བྷི་ཡྻོ་དྷི་མ་ཏྟ་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑཾ,
དུ་ཀྑོ་ཏི ཏེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི.
དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་ནི་དྡེ་སོ
༡༩༦-༧. དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶནི་དྡེ་སཱ ཧེ་ཊྛཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཎྞི་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི པ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ.
‘དུ་ཀྑ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དོ་མ་ན་སྶ་སྶ དུ་ཀྑ་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ས་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ན་ཉྷི ཀ་ཎྞ་ནཱ་སི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཚེ་ད་ན་དུ་ཀྑེ་ན དུ་ཀྑི་ཏ་སྶ, ཨ་ནཱ་ཐ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀ་པཱ་ལཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་སྶ, ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི པུ་ལུ༹་ཝ་ཀེ་སུ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ་སུ བ་ལ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ནཱ་ནཱ་ར་ངྒ་ར་ཏྟ་ཝ་ཏྠ་མ་ནུ་ཉྙཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ དི་སྭཱ བ་ལ་ཝ་དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ དྭི་ནྣ་མྤི དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ –
པཱི་ལེ༹་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་མི་དཾ, དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ མཱ་ན་སཾ བྷི་ཡྻོ;
ཛ་ན་ཡ་ཏི ཡ་སྨཱ ཏ་སྨཱ, དུ་ཀྑ་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑ་ས་མ་པྤི་ཏཱ པ་ན ཀེ་སེ པ་ཀི་རི་ཡ ཨུ་རཱ་ནི པ་ཏི་པི་སེ་ནྟི, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཚི་ནྣ་པ་པཱ་ཏཾ པ་པ་ཏ་ནྟི, ས་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཝི་སཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ར་ཛྫུ་ཡཱ ཨུ་བྦ་ནྡྷ་ནྟི, ཨ་གྒིཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. ཏཾ ཏཾ ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ –
པཱི་ལེ༹་ཏི ཡ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ པཱི་ལ༹་ནཾ ས་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི;
དུ་ཀྑ་ནྟི དོ་མ་ན་སྶ་མྤི, དོ་མ་ན་སྶཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཧཱུ་ཏི.
ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནི་དྡེ་སོ
༡༩༨. ཨུ་པཱ་ཡཱ་སནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ཡཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡཱ་སོ; སཾ་སཱི་ད་ན་ཝི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. བ་ལ་ཝཾ ཨཱ་ཡཱ་སོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ. ཨཱ་ཡཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཡཱ་སི་ཏ་ཏྟཾ. ཨུ་པཱ་ཡཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སི་ཏ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོཏི ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཡ་ཏི. སོ པ་ནེ་ས བྱཱ་ས་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎོ, ནི་ཏྠུ་ན་ན་ར་སོ, ཝི་སཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.