༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ

མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༠༨. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་རེ ཛྷཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ཡཱ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ས་ཀ་ལ་སྶཱ་པི སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མཾ མཱ་ཏི་ཀཱ ཋ་པི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ཝ་ཙ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་ས་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ, ཨ་ཉྙ་སཱ་ས་ན་སྶ ཙ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ…པེ… སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༡). བྷི་ཀྑཱུཏི ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཨི་ད་མ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒཱི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨི་ད་མ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨི་ད་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་དཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨི་ད་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི ཨི་ད་མ་སྶ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ.

ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སཱུཏི ཨི་ད་མ་སྶ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ; ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ་ཀཱ་ས་པ་རི་དཱི་པ་ན་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཝ. གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུཏི ཨི་ད་མ་སྶ ས་ནྟོ་སཱ་དི་གུ་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སཱ་ཏ་ཙྩཾ ནེ་པ་ཀྐནྟི ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ.

སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ…པེ… ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་ད་མ་སྶ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏཱིཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨ་ར་ཉྙཾ…པེ… པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤནྟི ཨི་ད་མ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་པྤ་བྷེ་ད་ནི་རཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ་ནི་སཾ་ས་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ་ན ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ནི་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཡོ་གཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཡོ་གཱ་ར་མྦྷ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི པ་ན་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ.

ཨ་པི ཙ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱི་ལཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏ་སྨཱ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏི. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ. ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་དཱ་ནཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ. པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ དྷ་མྨེ. སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ས་མཱ་ཡོ་གཾ. སོ ཝི་ཝི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་གྒ་ཧཾ. སོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཉྩེ་ཝ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཉྩ. སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷེ་ན ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ ས་བྦ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏཱི་ཏི.

མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༠༩. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷཱ་ཏི ཨི་མི་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཏ་ཉྷི བུ་དྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛ་ཏྟཱ དི་ཊྛཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝ ཁ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྟི, རུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན རུ་ཙི, ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡོ, ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན དྷ་མྨོ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, པ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་མི་སྶཱ བུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཨི་མི་སྶཱ བུ་དྡྷ་ཁ་ནྟི་ཡཱ, ཨི་མི་སྶཱ བུ་དྡྷ་རུ་ཙི་ཡཱ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ཨཱ་དཱ་ཡེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ཝི་ན་ཡེ.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ, སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ, ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ, ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ, མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཡ, ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ, དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཡཱ’ཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཧི, གོ་ཏ་མི, དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ནེ་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་སོ ཝི་ན་ཡོ, ནེ་ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’ནྟི. ཡེ ཙ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་རཱ་གཱ་ཡ…པེ… སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་ཡཱ’ཏི. ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཧི, གོ་ཏ་མི, དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨེ་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་སོ ཝི་ན་ཡོ, ཨེ་ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༨.༥༣; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༦).

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་པཱ་ཝ་ཙ་ནེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ, ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་པི་ཙེ་ཏཾ སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏྟཱ ཙ དི་ཊྛི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཁ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྟི, རུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན རུ་ཙི, ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ. སོ་ཝ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ཝི་ན་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨོ ཙ སོ ཝི་ན་ཡོ ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ས ཝི་ན་ཡོ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་རཱ་གཱ་ཡ…པེ… ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, གོ་ཏ་མི, དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་སི ‘ཨེ་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་སོ ཝི་ན་ཡོ, ཨེ་ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’ནྟི.

དྷ་མྨེ་ན ཝཱ ཝི་ན་ཡོ, ན ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ, ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ད་ཎྜེ་ནེ་ཀེ ད་མ་ཡ་ནྟི, ཨ་ངྐུ་སེ་ཧི ཀ་སཱ་ཧི ཙ;

ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན, ནཱ་གོ ད་ནྟོ མ་ཧེ་སི་ནཱ’’ཏི. (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༢; མ. ནི. ༢.༣༥༢);

ཏ་ཐཱ –

‘‘དྷ་མྨེ་ན ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཀཱ ཨུ་སཱུ་ཡཱ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི; (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༣);

དྷ་མྨཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ན་ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཉྷེ་ས ཝི་ན་ཡོ, ན བྷ་ཝ་བྷོ་གཱ་མི་ས་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ན་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ཛ་ན་ཀུ་ཧ་ན་ཏྠ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༤.༢༥) ཝི་ཏྠཱ་རོ. པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རོ་པི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༥༩). ཝི་སི་ཊྛཾ ཝཱ ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ. དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ན་ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. སཾ་སཱ་ར་དྷ་མྨ་ཏོ ཧི སོ་ཀཱ་དི་དྷ་མྨ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ས ཝི་སི་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ན་ཡ་ཏི. དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ཝི་ན་ཡོ, ན ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱ་ན་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ; དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ན་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཝཱ དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ས དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ན་ཡོ, ན ས་ཏྟེ་སུ, ན ཛཱི་ཝེ་སུ ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ. སཱ་ཏྠ་ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི པ་ཝ་ཙ་ནཾ; པ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟི ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ; ས་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ སཱ་ས་ན་ནྟི་པི ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ. ‘‘སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༦) ཧི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ་ཝ ས་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཡ་སྨཱ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ནེ ས་བྦ་པ་ཀཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ བྷི་ཀྑུ དི་སྶ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘ཨི་མི་སྶཱ’ཏི ཙ ‘ཨི་མ་སྨི’ནྟི ཙ ཨ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ‘ཨི་དྷཱ’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠོ.

༥༡༠. བྷི་ཀྑུ་ནི་དྡེ་སེ ས་མ་ཉྙཱ་ཡཱཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ, ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ནི་མ་ནྟ་ནཱ་དི་མྷི བྷི་ཀྑཱུ་སུ ག་ཎཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ སཱ་མ་ཎེ་རེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ས་ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ, ས་ཧ་སྶཾ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནེ་ན. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ་པི ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྶ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༡༠.༩༦) ས་མྦྷ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྷ་མྨི་ཀཱ པ་ཊི་ཉྙཱ. ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ པ་ན དུ་སྶཱི་ལཱ་པི པ་ཊི་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ‘‘མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

བྷི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཙ་ཏི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑ་ཏི, བྷི་ཀྑཾ ཨེ་ས་ཏི ག་ཝེ་ས་ཏི, སོ ཏཾ ལ་བྷ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ. བྷི་ཀྑ་ཀོཏི བྱ་ཉྫ་ནེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ; བྷི་ཀྑ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ ནཱ་མ. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི ཨ་པྤཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ནཾ ཧི་ཏྭཱ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑུ. པ་ར་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀཱ་ཛ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑུ. པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑུ.

ཨ་གྒྷ་ཕ་སྶ་ཝ་ཎྞ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣཾ པ་ཊཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྠ་ཀ་ཙྪེ་ད་ནེ་ན ཨ་གྒྷ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀོ་པི ཧི པ་ཊོ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྣོ བྷི་ནྣ་གྒྷོ ཧོ་ཏི, པུ་རི་མ་གྒྷ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་མྤི ན ཨ་གྒྷ་ཏི. སུ་ཏྟ་སཾ་སི་བྦ་ནེ་ན ཕ་སྶ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶོ་པི ཧི པ་ཊོ སུ་ཏྟེ་ཧི སཾ་སི་བྦི་ཏོ བྷི་ནྣ་ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཁ་ར་ས་མྥ་སྶ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སཱུ་ཙི་མ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎྞ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ་པི ཧི པ་ཊོ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱུ་ཙི་མ་ལེ་ན, ཧ་ཏྠ་སེ་ད་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀཱ་དཱི་ཧི, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ར་ཛ་ན་ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཙ བྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོ་ཏི བྷི་ཀྑུ. གི་ཧཱི་ཝ་ཏྠ་ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོ་ཏི བྷི་ཀྑུ.

བྷི་ནྡ་ཏི པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེཏི བྷི་ཀྑུ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཉྩ ཀི་ལེ་སེ བྷི་ནྡ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཊྛ ཀི་ལེ་སེ བྷི་ནྡ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏཱ. བྷི་ནྣ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཕ་ལ་ཊྛཱ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཉྩ ཀི་ལེ་སེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཊྛ ཀི་ལེ་སེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཕ་ལ་ཊྛོ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ.

ཨོ་དྷི་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ དྭེ ཨོ་དྷཱི – མ་གྒོ་དྷི ཙ ཀི་ལེ་སོ་དྷི ཙ. ཨོ་དྷི ནཱ་མ སཱི་མཱ, མ་རི་ཡཱ་དཱ. ཏ་ཏྠ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ མ་གྒོ་དྷི་ནཱ ཨོ་དྷི་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ. ཏ་སྶ ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨོ་དྷི་ནཱ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ན ས་ཀ་ལེ་ན མ་གྒ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཙ ཀི་ལེ་སོ་དྷི་ནཱ་པི ཨོ་དྷི་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ. ཏ་སྶ ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་སུ ཨོ་དྷི་ནཱ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ. ཨ་ར་ཧཱ པ་ན ཨ་ནོ་དྷི་སོ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ. ཏ་སྶ ཧི མ་གྒ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན ཨ་ནོ་དྷི་ནཱ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ན ཨེ་ཀཱ་ཡ མ་གྒ་སཱི་མཱ་ཡ. པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་སུ ཙ ཨ་ནོ་དྷི་སོ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ. ཨེ་ཀཱ་པི ཧི ཀི་ལེ་ས་སཱི་མཱ ཋི་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ སོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ.

སེ་ཀྑོཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡཱ. ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི སེ་ཀྑཱ. ཏེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི སེ་ཀྑོ བྷི་ཀྑུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་སེ་ཀྑོ. སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ ཋི་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་སེ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑུ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ནེ་ཝ སི་ཀྑ་ཏི, ན སི་ཀྑི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ནེ་ཝ་སེ་ཀྑ་ནཱ་སེ་ཀྑོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

སཱི་ལ་གྒཾ ས་མཱ་དྷི་གྒཾ པ་ཉྙ་གྒཾ ཝི་མུ་ཏྟ་གྒ་ནྟི ཨི་དཾ ཨ་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གྒོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ. བྷ་དྲོཏི ཨ་པཱ་པ་ཀོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ད་ཡོ ཧི ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ ཏཱ་ཝ བྷ་དྲེ་ན སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷ་དྲོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི. མ་ཎྜོ བྷི་ཀྑཱུཏི པ་ས་ནྣོ བྷི་ཀྑུ; ས་པྤི་མ་ཎྜོ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ ཝི་པྤ་ས་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་རོཏི ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ སཱི་ལ་སཱ་རཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ནཱི་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན ནཱི་ལོ པ་ཊོ ཝི་ཡ, སཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ག་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཕེ་གྒུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ སཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ ཙ ‘‘བྷི་ནྡ་ཏི པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ་ཏི བྷི་ཀྑུ, ཨོ་དྷི་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ, སེ་ཀྑོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ‘‘བྷི་ནྣ་ཏྟཱ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི བྷི་ཀྑུ, ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ, ཨ་སེ་ཀྑོ བྷི་ཀྑུ, ཨ་གྒོ བྷི་ཀྑུ, མ་ཎྜོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. ‘‘ནེ་ཝ་སེ་ཀྑ་ནཱ་སེ་ཀྑོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀོ, ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི ཨི་མེ ས་བྦེ་པི ཀ་ཐི་ཏཱ.

ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི བྷི་ཀྑུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ནཱཏི ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀ་མྨེ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་ས་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་མྨེ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན. ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ནཱཏི ཏཱི་ཧི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦེ་ན. ཀ་མྨེ་ནཱཏི དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན. ཨ་ཀུ་པྤེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཉ་ཏྟི་ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་སཱི་མཱ་པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཀོ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན. ཋཱ་ནཱ་ར་ཧེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱ་ར་ཧེ་ན.

ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་མ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ, པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཉྩེ་ས ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨེ་ན ས་མཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཡཱ ཨི་མཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ས་ར་ཎཱ་ག་མ་ནཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ཨོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ག་རུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, དཱུ་ཏེ་ནཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ཨ་ཊྛ་ཝཱ་ཙི་ཀཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཏི ཨ་ཊྛ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་སཾ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, དཱུ་ཏེ་ནཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ཨ་ཊྛ་ཝཱ་ཙི་ཀཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ་ཝ ཐཱ་ཝ་རཱ. སེ་སཱ བུ་དྡྷེ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ་སུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་སུ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཡཾ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.

༥༡༡. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ནི་དྡེ་སེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑནྟི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི, ཡོ ནཾ པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏི མོ་ཙ་ཡ་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལཾ པ་ཏི་ཊྛཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ནྟི ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏཾ ས་ཧ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི དྷ་མྨ་ཏོ ཨེ་ཏཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ‘‘ཀིཾ སཱི་ལ’’ནྟི? ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱི་ལཾ, སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༣༩).

ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ ནཱ་མ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝཱ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཝི་ར་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ ནཱ་མ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཝ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ. སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན སཾ་ཝ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༦) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སཱི་ལནྟི ས་མཱ་དི་ཎྞ་སཱི་ལ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སཱི་ལ་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ སཱི་ལཾ; ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སཱི་ལ་ནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ སཱི་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཡ་སྨཱ པ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ་ན བྷི་ཀྑུ སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘པ་ཏི་ཊྛཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ; པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ –

‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ, ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡཾ;

ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊ’’ནྟི ཙ. (སཾ. ནི. ༡.༢༣);

‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱི་ལཾ ས་བྦེ་སཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ཙ ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི (མི. པ. ༢.༡.༩) ཙ ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་དེ་ཏཾ པུ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨཱ་དི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ཨུ་ཏྟི་ཡ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ? སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༨༢).

ཡ་ཐཱ ཧི ན་ག་ར་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མཾ ན་ག་ར་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ སཱི་ལཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ར་ཛ་ཀོ པ་ཋ་མཾ ཏཱི་ཧི ཁཱ་རེ་ཧི ཝ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་སུ་དྡྷེ ཝ་ཏྠེ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི; ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཚེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རོ རཱུ་པཾ ལི་ཁི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ བྷི་ཏྟི་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ སཱི་ལཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱི་ལཾ ‘‘ཨཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་དེ་ཏཾ ཙ་ར་ཎ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙ་ར་ཎཾ. ཙ་ར་ཎཱ་ཏི ཧི པཱ་དཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཧི ཚི་ནྣ་ཙ་ར་ཎ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ དི་སཾ་ག་མ་ནཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ན ཛཱ་ཡ་ཏི, པ་རི་པུ་ཎྞ་པཱ་ད་སྶེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡ་སྶ སཱི་ལཾ བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཁ་ཎྜཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ, ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་ག་མ་ནཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཏཾ ཨ་བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཀྑ་ཎྜཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་ག་མ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱི་ལཾ ‘‘ཙ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་དེ་ཏཾ སཾ་ཡ་མ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ཡ་མོ, སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝ་རོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མོ ཙེ་ཝ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ཙ ཀ་ཐི་ཏོ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ སཾ་ཡ་མེ་ཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝི་པྥ་ནྡ་ནཾ, པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ སཾ་ཡ་མེ་ཏི, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཡ་མོ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ པ་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ སཾ་ཝ་ར་ཏི པི་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི་པི སཾ་ཝ་རོ. མོ་ཀྑནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨཱ་ཧཱ་རོ མུ་ཁེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནི ཕ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡོ་གི་ནོ་པི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཾ སཱི་ལ་མུ་ཁེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མོ་ཀྑ’’ནྟི. པ་མུ་ཁེ སཱ་དྷཱུ་ཏི པཱ་མོ་ཀྑཾ; པུ་བྦ་ངྒ་མཾ སེ་ཊྛཾ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ པཱ་མོ་ཀྑཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ སེ་ཊྛཾ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཝཱ་ཙ་སི་ཀོཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏི. སཾ་ཝུ་ཏོཏི པི་ཧི་ཏོ; སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ པི་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧི སཾ་ཝུ་ཏ་དྭཱ་རཾ གེ་ཧཾ ‘‘སཾ་ཝུ་ཏ་གེ་ཧཾ པི་ཧི་ཏ་གེ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ ‘‘སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ནཱཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ་ན ཙ སཾ་ཝ་རེ་ན ཙ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱ སཾ་ཝ་རེ་ན. ཨུ་པེ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.

༥༡༢. ཨི་རི་ཡ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ.

༥༡༣. ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ནི་དྡེ་སེ ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ཎཱ་ཙ་རཾ ས་མ་ཎ་གོ་ཙ་རཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཙཱ་རོ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི. ཡ་ཐཱ པ་ན མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ པུ་རི་སོ མ་གྒཾ ཨ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ‘ཝཱ་མཾ མུ་ཉྩ ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷཱ’ཏི པ་ཋ་མཾ མུ་ཉྩི་ཏ་བྦཾ ས་བྷ་ཡ་མ་གྒཾ ཨུ་པྤ་ཐ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, པ་ཙྪཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཁེ་མ་མ་གྒཾ ཨུ་ཛུ་མ་གྒཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལ་པུ་རི་ས་ས་དི་སོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ བུ་དྡྷ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་རི་སེ་ན ཧི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་མ་གྒོ ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་མ་གྒོ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ, ཨི་ནྡེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཝ་ཛི་རཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་རཾ་ཡེ་ཝ ས་མོ་ས་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པུ་རི་སོ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཁོ, ཏི་སྶ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༤).

ཡ་སྨཱ ཝཱ ས་སཱི་སཾ ན་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ན་སེ་ད་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཧཱི་ན་པཱ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཡོ་གོ ས་མྤ་ནྣ་རཱུ་པོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སེ་ད་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀྐཾ ཝི་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ, པ་ཧཱི་ན་སེ་ད་མ་ལ་ཛ་ལླི་ཀ་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ; ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ; ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་སི.

ཡ་སྨཱ པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ་པི ཨཱ་ཙ་ར་ཏི ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་མྤི དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ན. ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཉྷི ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ཝེ་ལུ༹ཾ ‘ཨེ་ཝཾ མེ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི. སོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ག་ར་ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ ཨ་པཱ་ཡ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝེ་ལུ༹ཾ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ད་ད་ནྟོ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི; པ་ར་པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ད་ད་མཱ་ནོ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ངྒྷི་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ དེ་ཏི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི.

ཀ་ཏ་རོ པ་ན ཝེ་ལུ༹ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏ་རོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཡོ ཏཱ་ཝ ཨ་རོ་པི་མོ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་ཀོ, སོ ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ; རོ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. སོ པ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་པྤ་མཱ་ཎོ་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ. ཡ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཝཱ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཏ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱུ་ན་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མྤི ཨུ་ད་ཀཱ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ཐཱ་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏོ ཝཱ པཾ་སུཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ སོ་པཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ས་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ; པ་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་ན ཡ་ཏྠ ག་ཏོ ས་ར་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨ་ནྟ་རཱ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ཧ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ.

མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝེ་ལུ༹ཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ‘ས་ངྒྷི་ཀོ’ཏི དཱ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི ཝཱ ཏ་ཛྫེ་ནྟི ཝཱ. ཏ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི; ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ད་ཌྜྷ་གེ་ཧཱ མ་ནུ་སྶཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ཙེ ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦེ ཝེ་ལུ༹་དཱུ་སི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ཝེ་ལུ༹ ན་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀོ་ཊྚེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི ‘ས་མ་བྷཱ་གཾ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ; ན ཨི་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝ ‘དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟེ་སུ ‘ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ཎེ ས་ཏི ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ; ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦེ ཨ་གྒི་མྷི ཨུ་ཊྛི་ཏེ་པི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཝེ་ལཱུ༹་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. རུ་ཀྑེ་སུ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ. རུ་ཀྑོ པ་ན སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ས་ངྒྷི་ཀེ རུ་ཀྑེ ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ས་ངྒྷི་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་པ་ཐ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ པ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ.

པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་སཱི་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ གེ་ཧེ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཱི་སུ གེ་ཧེ་སུ ཨེ་ཀཾ གེ་ཧཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ད་བྦྷ་ས་མྦྷཱ་རཱ པུ་གྒ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, བྷཱུ་མི ས་ངྒྷི་ཀཱ, ཨེ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་བྷཱ་གཾ ལ་བྷ་ཏི, དྭཱི་སུ གེ་ཧེ་སུ ཨེ་ཀཾ གེ་ཧཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ངྒྷི་ཀ་རུ་ཀྑེ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ བཱ་དྷེ་ནྟེ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཧཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་པ་ཐ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ པ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཧཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ རུ་ཀྑཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧ་ནྟོ ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏི, ན ཧཱ་རེ་ཏ་བྦོ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་རུ་ཀྑེ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ བཱ་དྷེ་ནྟེ རུ་ཀྑ་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཧ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཚེ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཧཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ‘རུ་ཀྑཾ མེ དེ་ཐཱ’ཏི ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ རུ་ཀྑཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ མཱུ་ལཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷི་ཀེ རུ་ཀྑེ པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ཝཱ་སཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཙ པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ཝཱ་སཾ བཱ་དྷེ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝ་ལླི་ཡ་མྤི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ. ཝ་ལླི པ་ན ཡ་ཏྠ ཝི་ཀྐཱ་ཡ་ཏི, དུ་ལླ་བྷཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. སཱ ཙ ཁོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ; ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ལླི་ཁ་ཎྜཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ན ཧོ་ཏི.

པ་ཏྟ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཏྟ་དཱ་ནེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་དཱ་ནེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏཱ་ཡ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. པ་ཏྟ་མྤི ཧི ཡ་ཏྠ ཝི་ཀྐཱ་ཡ་ཏི, ག་ནྡྷི་ཀཱ་ད་ཡོ ག་ནྡྷ་པ་ལི་ཝེ་ཋ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ དུ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ ཀིཾ་སུ་ཀ་པ་ཏྟ་ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཏཱ་ལ་པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མྤི ཧི ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏེ ཏཱ་ལ་ཝ་ནེ ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. རོ་པི་མ་ཏཱ་ལེ་སུ ས་བྦ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི རི་ཏྟ་པོ་ཏྠ་ཀོ. ཏི་ཎ་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཏི་ཎཾ ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ མུ་ཉྫ་པ་ལཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི་པི ཚཱ་དེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི་པི ཏི་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨི་ཏི མུ་ཉྫ་པ་ལཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི མུ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏི་ཎཾ, ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཙ ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ བ་ཧི་ཨཱ་རཱ་མེ ས་ངྒྷ་སྶ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཛཱ་ཏ་ཏི་ཎཾ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཝེ་ལུ༹་མྷི་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

པུ་པྥ་དཱ་ནེ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ རུ་ཀྑེ་སུ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཝ་ཏྠེ ཨུ་པ་ནེ་ནྟུ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎེ ཨུ་པ་ནེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ པུ་པྥཱ་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཧོ་ནྟི. པ་ར་ཏཱི་རེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་པྥ་བྷཱ་ཛ་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་རོ་ཏི, སོ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི; ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ན པ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ པ་ན ཀ་སྶ པུ་པྥཱ་ནི དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཀ་སྶ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི? མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ གེ་ཧཾ ཧ་རི་ཏྭཱ་པི གེ་ཧ་ཏོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ‘ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’ཏི དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི; སེ་ས་ཉཱ་ཏཱི་ནཾ པ་ན ཧ་རི་ཏྭཱ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’ཏི དཱ་ཏ་བྦཾ; སེ་ས་ཛ་ན་སྶ པཱུ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ; པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧཱུ་ནི པུ་པྥཱ་ནི པུ་པྥ་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་ན མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ‘ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧཱུ་ནི པུ་པྥཱ་ནི, པཱུ་ཛེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ དོ་སོ ན་ཏྠི. ‘མ་ནུ་སྶཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ‘ཝི་ཧཱ་རེ པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ཏྠཱི’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏུཾ མཱ དེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ པ་མུ་ཊྛཱ. སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི. མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡི་མྷ – ‘སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏུཾ མཱ དེ་ཐཱ’ཏི. ཀ་སྨཱ ན ཝཱ་ར་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཏི མེ པ་མུ་ཊྛཱ, པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ, ཏཱ་ཝ ན པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ག་ཎྷ་ཐ པཱུ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་མི་སཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ པུ་པྥཱ་ནི མཱ ཨོ་ཙི་ནི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སཱུ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཨཱ་མི་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ནུ་སྶཱ ན བ་ཧུ་ཀཱ, སཱ་མ་ཎེ་རེ ཨ་མྷེ་ཧི ས་ཧ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི བྷི་ཀྑཱ ལ་དྡྷཱ; ཡེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ པུ་ཏྟེ ཝཱ བྷཱ་ཏི་ཀེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནཱ་པེ་ཏུཾ དོ་སོ ན་ཏྠི; པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.

ཕ་ལ་དཱ་ནེ ཕ་ལ་མྤི པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏ་མེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧུ་ཀ་མྷི ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ ས་ཏི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཙ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ‘ས་ངྒྷི་ཀ’ནྟི དཱ་ཏུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཕ་ལེ་ཧི ཝཱ རུ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ – ‘ཨ་སུ་ཀེ་སུ ཙ རུ་ཀྑེ་སུ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཝཱ རུ་ཀྑེ་སུ ཕ་ལཱ་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ’ཏི. ཙོ་རཱ པ་ན ཨི་སྶ་རཱ ཝཱ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཎྷ་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ; ཀུ་དྡྷཱ ཏེ ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་ར་མྤི ནཱ་སེ་ཡྻུཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ་ཏི.

སི་ནཱ་ན་དཱ་ནེ སི་ནཱ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཀོ་ཊྚི་ཏཱ་ནི ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི. ཨ་ཀོ་ཊྚི་ཏོ རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙོ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཙུ་ཎྞཾ པ་ན ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ར་ཛ་ན་ནི་པ་ཀྐཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ལཱ་ན་སྶ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙུ་ཎྞཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. མ་ཏྟི་ཀཱ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. མ་ཏྟི་ཀཱ་པི ཡ་ཏྠ དུ་ལླ་བྷཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. སཱ་པི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཏིཾ་ས་པ་ལ་གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཝ ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི.

ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནེ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀ་མེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཡེ་སཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཏོ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཝཱ་རོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཡེ་ཧི པ་ན ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ་རཾ ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོ བ་ཧཱུ་ནི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཝ་ས་ནྟེ་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཎ་ཡི་ཏྭཱ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ; ཨ་ནྟ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ དི་སཾ ཝཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དཱ་སཾ ཝི་ཡ ནཱི་ཙ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཁ་ལི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ པི་ཡ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ. མུ་གྒ་སཱུ་པྱ་ཏཱ་ཡཱཏི མུ་གྒ་སཱུ་པ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཙྩཱ་ལི་ཀེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ན་ཏཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི མུ་གྒ་སཱུ་པེ པ་ཙྩ་ནྟེ བ་ཧཱུ མུ་གྒཱ པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཐོ་ཀཱ ན ག་ཙྪ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ལི་ཀེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ཀེ པུ་གྒ་ལེ བ་ཧུ ཨ་ལི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཀཾ ས་ཙྩཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ མུ་གྒ་སཱུ་པ་སྶ ཨ་པྤ་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ལི་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཝི་ཊྛ་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི; སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་དྷཱ་རཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ སཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དི་ཏཱ མུ་གྒ་སཱུ་པྱ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པཱ་རི་བྷ་ཊ་ཡ་ཏཱཏི པ་རི་བྷ་ཊ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ. པ་རི་བྷ་ཊ་སྶ ཧི ཀ་མྨཾ པཱ་རི་བྷ་ཊ་ཡཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་རི་བྷ་ཊ་ཡ་ཏཱ; ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི དཱ་ར་ཀ་ཀཱི་ལཱ༹་པ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀནྟི གཱ་མ་ནྟ་ར་དེ་ས་ནྟ་རཱ་དཱི་སུ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ གི་ཧཱི་ནཾ སཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཱ་ས་ན་ཧ་ར་ཎཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ, ཡེ ཙ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་སཾ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ན་མྤི སཱ་ས་ནཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མ, པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི; ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ནཱ་མ དེ་ཐཱ’’ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ དེ་ནྟི; ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ དྷ་ཛ་པ་ཏཱ་ཀཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནཱི་ཡྻཱ་དེ་ནྟི, ས་བྦཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི; ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. སེ་སཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དོ་སོ.

ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ པི་ཎྜ་པ་ཊི་པི་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ས་ངྒྷུ་པྤཱ་ད་ཙེ་ཏི་ཡུ་པྤཱ་ད་ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ན་ཀ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝཱ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ན་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི. བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀུ་ཊྛེ་ནཱཏི བུ་དྡྷེ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏེ་ན པ་ཊི་སི་དྡྷེ་ན. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ས་བྦོ་པི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི. ཨཱ་ཙཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༥༡༤. གོ་ཙ་ར་ནི་དྡེ་སེ་པི པ་ཋ་མཾ ཨ་གོ་ཙ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙ གོ་ཙ་རོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ གོ་ཙ་རོ, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་གོ་ཙ་རོ. ཝེ་སི་ཡཱ གོ་ཙ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝེ་སི་ཡ་གོ་ཙ་རོ; མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཝེ་སི་ཡཱ ནཱ་མ རཱུ་པཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནི་ཡོ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ སུ་ལ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་མི་ཏྟ་ས་ཏྠ་ཝ་སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨཱ་ར་ཀྑ་ཝི་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཧི ཙི་རཾ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏོ་པི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ན་སྶ་ཏི; ས་ཙེ་པི ན ན་སྶ་ཏི ག་ར་ཧཾ ལ་བྷ་ཏི. ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ་ན ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཝི་དྷ་ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི མ་ཏ་པ་ཏི་ཀཱ ཝཱ པ་ཝུ་ཏྠ་པ་ཏི་ཀཱ ཝཱ. ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོཏི མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨ་ནི་ཝི་ཊྛ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོ. པ་ཎྜ་ཀཱཏི ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ་བ་ཧུ་ལཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན་པུཾ་ས་ཀཱ. ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པི་ཙ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་མ ཨུ་སྶ་ནྣ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏ་ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ནཱ་སེ་ནྟི. གི་ལཱ་ན་པུ་ཙྪ་ཀེ་ན པ་ན ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནཱ པུ་པྥཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.

པཱ་ནཱ་གཱ་རནྟི སུ་རཱ་པཱ་ན་གྷ་རཾ. ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རེ་ཧི སུ་རཱ་སོ་ཎྜེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ སོ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི; བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི རཱ་ཛཱུ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱ་ཛཱ་ནོཏི ཨ་བྷི་སི་ཏྟཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟཱ ཝཱ ཡེ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱཏི རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་དི་སཱ་ཡ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ. ཨེ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ནཱཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ་སཾ་ས་གྒོ ནཱ་མ ཏི་སྶ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཾ་ས་གྒོ, ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ས་ལླེ་ཁ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་སོ་ཀི་ཏཱ, ས་ཧ་ན་ནྡི་ཏཱ, ས་མ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏཱ, ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ཏི་ཏྠི་ཡ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡ་རུ་ཙི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡ་རུ་ཙི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧོ ཝཱ སི་ནེ་ཧ་བ་ཧུ་མཱ་ན་ས་ནྠ་ཝོ. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི་ག་ཧ་ཎཾ. ཏེ་སཾ པ་ན ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རེ་ན་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་གོ་ཙ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ནཱིཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི; བུ་དྡྷོ ས་བྦ་ཉྙཱུ, དྷ་མྨོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ, ས་ངྒྷོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ན ས་དྡ་ཧ་ནྟི. ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱིཏི ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ཀཱ་ནི ཙེ་ཝ པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱ་ནི ཙ; ‘ཙོ་རོ་སི, བཱ་ལོ་སི, མཱུ་ལ༹ྷོ་སི, ཨོ་ཊྛོ་སི, གོ་ཎོ་སི, ག་དྲ་བྷོ་སི, ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ་སི, ནེ་ར་ཡི་ཀོ་སི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་སི, ན་ཏྠི ཏུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ག་ཏི, དུ་གྒ་ཏི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི; ‘ཧོ་ཏུ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མ, བ་ནྡྷི་སྶཱ་མ, ཝ་དྷི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཧི་ཏ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ཨ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཧི་ཏཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ཕཱ་སུ་ཀཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ས་བྷ་ཡ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་པི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡོ་པི. ས་བྦེ་ས་མྤི ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི པ་རི་སཱ་ནཾ ཏཱ་ནི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དཱི་ནི ཀུ་ལཱ་ནི. སེ་ཝ་ཏཱིཏི ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ཏི. བྷ་ཛ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི. པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཝེ་སི་ཡཱ་དི་གོ་ཙ་ར་སྶ ཝེ་སི་ཡཱ་དི་ཀོ, རཱ་ཛཱ་དི་སཾ་ས་ཊྛ་སྶ རཱ་ཛཱ་དི་ཀོ, ཨ་སྶ་དྡྷ་ཀུ་ལཱ་དི་སེ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶ་དྡྷ་ཀུ་ལཱ་དི་ཀོ ཙཱ་ཏི ཏི་པྤ་ཀཱ་རོ་པི ཨ་ཡུ་ཏྟ་གོ་ཙ་རོ ཨ་གོ་ཙ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝེ་སི་ཡཱ་དི་ཀོ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཨ་གོ་ཙ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་གོ་ཙ་རོ པ་ར་ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༢) རཱ་ཛཱ་དི་ཀོ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ་ས་ནི་ཙ་ཀྐ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ, ཨ་སྶ་དྡྷ་ཀུ་ལཱ་དི་ཀོ ས་དྡྷཱ་ཧཱ་ནི་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་སཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཨ་གོ་ཙ་རོ་ཏི.

གོ་ཙ་ར་ནི་དྡེ་སེ ན ཝེ་སི་ཡ་གོ་ཙ་རོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་ད་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནི; བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཁ་ཏ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ན་ཀྑ་མཱ་ནི ཙི་ཏྟ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ གེ་ཧ་ས་དི་སཱ་ནི. ཏ་སྶ ཀི་ར གེ་ཧེ ཀཱ་ལ་ཏྠ་མྦྷོ ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ཊྛི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཛྫོ་ཏཱ་ནཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་བྷཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཱ་ནི བྷཱུ་ཏ་པཱ་ལ་སེ་ཊྛི་ཀུ་ལ་ས་དི་སཱ་ནི. ཨི་སི་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏཱ་ནཱིཏི གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ་ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨི་སཱི་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཱ་ཏེ་ན ཙེ་ཝ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ཛ་ནི་ཏ་ས་རཱི་ར་ཝཱ་ཏེ་ན ཙ པ་ཊི་ཝཱ་ཏཱ་ནི པ་ཝཱ་ཡི་ཏཱ་ནི ཝི་ནི་དྡྷུ་ཏ་ཀི་བྦི་སཱ་ནི ཝཱ.

༥༡༥. ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱནི་དྡེ་སེ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨ་ཎུ་པྤ་མཱ་ཎཱ. ཝ་ཛྫཱཏི དོ་སཱ. ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཝ་ཛྫཱ་ནཱིཏི ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཝ་ཛྫཱ་ནི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཁུ་དྡ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི. ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཏྟ་ཏོ་པི ཨོ་རི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི. ལ་ཧུ་སཱ་ནཱིཏི ལ་ཧུ་ཀཱ་ནི. ལ་ཧུ་ས་མྨ་ཏཱ་ནཱིཏི ལ་ཧཱུ་ཏི ས་མྨ་ཏཱ་ནི. སཾ་ཡ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཱིཏི སཾ་ཡ་མེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་པ་ཊི་ཀ་མྨཱ་ནི. སཾ་ཝ་ར་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཱིཏི སཾ་ཝ་རེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི སཾ་ཝ་རེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་པ་ཊི་ཀ་མྨཱ་ནི. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཱིཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་པ་ཊི་ཀ་མྨཱ་ནི. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནཱིཏི མ་ན་སཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་པ་ཊི་ཀ་མྨཱ་ནི. ཀཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནཱི་ཏི? དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ག་མ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཡཱ་ནི ‘ན པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི མ་ན་སཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ན་སྶ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ལ་ཧུ་ཀཾ དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨི་དྷ ཝ་ཛྫ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ཨི་ཏི་ཨི་མེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རེ་སུ ཨི་མེ་སུ. ཝ་ཛྫ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཝ་ཛྫ་ཏོ དོ་ས་ཏོ ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ. བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ བྷ་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ བྷ་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨི་དྷ ནི་ནྡཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པ་རི་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཛ་ན་ན་ཏོ ཙ ཨེ་ཏེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ.

ནི་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཡཾ ཏ་ཏྠ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི? ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཀ་ཐི་ཏཾ.

ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཛྫཱ་ནི ཝ་ཛྫ་ཏོ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ཏི ནཱ་མ. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཀ་ཐི་ཏོ – པ་ར་མཱ་ཎུ ནཱ་མ, ཨ་ཎུ ནཱ་མ, ཏ་ཛྫཱ་རཱི ནཱ་མ, ར་ཐ་རེ་ཎུ ནཱ་མ, ལི་ཀྑཱ ནཱ་མ, ཨཱུ་ཀཱ ནཱ་མ, དྷ་ཉྙ་མཱ་སོ ནཱ་མ, ཨ་ངྒུ་ལཾ ནཱ་མ, ཝི་ད་ཏྠི ནཱ་མ, ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ, ཡ་ཊྛི ནཱ་མ, ཨུ་ས་བྷཾ ནཱ་མ, གཱ་ཝུ་ཏཾ ནཱ་མ, ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ‘པ་ར་མཱ་ཎུ’ ནཱ་མ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀོ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ‘ཨ་ཎུ’ ནཱ་མ བྷི་ཏྟི་ཙྪི་དྡ་ཏཱ་ལ་ཙྪི་དྡེ་ཧི པ་ཝི་ཊྛ་སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨཱི་སུ ཝ་ཊྚི ཝ་ཊྚི ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘ཏ་ཛྫཱ་རཱི’ ནཱ་མ གོ་པ་ཐ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐ་པ་ཐེ་སུ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ‘ར་ཐ་རེ་ཎུ’ ནཱ་མ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. ལི་ཀྑཱད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན ཚ་ཏྟིཾ་ས པ་ར་མཱ་ཎ་ཝོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཎུ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ. ཚ་ཏྟིཾ་ས ཨ་ཎཱུ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཏ་ཛྫཱ་རི་ཡཱ པ་མཱ་ཎཾ. ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཛྫཱ་རི་ཡོ ཨེ་ཀོ ར་ཐ་རེ་ཎུ. ཚ་ཏྟིཾ་ས ར་ཐ་རེ་ཎཱུ ཨེ་ཀཱ ལི་ཀྑཱ. ས་ཏྟ ལི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ ཨཱུ་ཀཱ. ས་ཏྟ ཨཱུ་ཀཱ ཨེ་ཀོ དྷ་ཉྙ་མཱ་སོ. ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་མཱ་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལཾ. ཏེ་ན་ངྒུ་ལེ་ན དྭཱ་ད་ས་ངྒུ་ལཱ་ནི ཝི་ད་ཏྠི. དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ ར་ཏ་ནཾ. ས་ཏྟ ར་ཏ་ནཱ་ནི ཡ་ཊྛི. ཏཱ་ཡ ཡ་ཊྛི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི ཡ་ཊྛི་ཡོ ཨུ་ས་བྷཾ. ཨ་སཱི་ཏི ཨུ་ས་བྷཱ་ནི གཱ་ཝུ་ཏཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི གཱ་ཝུ་ཏཱ་ནི ཡོ་ཛ་ནཾ. ཏེ་ན ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷོ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ. ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཛྫཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷ་སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཊྛུཾ ས་ཀྐོ་ཏི – ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཛྫཱ་ནི བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ་པི བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་ལ་ཧུ་ཀཾ དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཊྛུཾ ས་ཀྐོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཛྫཱ་ནི ཝ་ཛྫ་ཏོ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༥༡༦. ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུཏི་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ བྷི་ཀྑུ་སི་ཀྑཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་ཀྑཱ. སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པི བྷི་ཀྑུ་སི་ཀྑཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སི་ཀྑཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་ཀྑཱ. སཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སི་ཀྑཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ. སཱ་མ་ཎེ་ར་སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ནཾ སི་ཀྑཱ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛཱ. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སི་ཀྑཱཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་ཀྑཱ. སཱ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་སི་ཀྑཱཏི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་ཀྑཱ. སཱ་པི པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ སི་ཀྑཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨེ་ཝ སི་ཀྑ་ཏི. སེ་ས་སི་ཀྑཱ པ་ན ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སུ སི་ཀྑཱ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ་སུ ཨེ་ཏཱ་སུ སི་ཀྑཱ་སུ. ས་བྦེ་ན ས་བྦནྟི ས་བྦེ་ན སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན ས་བྦཾ སི་ཀྑཾ. ས་བྦ་ཐཱ ས་བྦནྟི ས་བྦེ་ན སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦཾ སི་ཀྑཾ. ཨ་སེ་སཾ ནི་སྶེ་སནྟི སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སེ་སཾ; ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན བྷི་ནྣ་སྶཱ་པི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པུ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ནི་སྶེ་སཾ. ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་བྦེ་ན སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སི་ཀྑ་ཏི པཱུ་རེ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུ’’ཏི.

༥༡༧-༨. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུཏི་པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་སྶ པ་ཋ་མ་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.

༥༡༩. ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གནི་དྡེ་སེ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦེ པུ་བྦ་ར་ཏྟཾ; ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མ་ཉྩེ་ཝ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི. ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪཱ ཨ་པ་ར་ར་ཏྟཾ; ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཉྩེ་ཝ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མོ པ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་དྡཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ཝི་ནོ་ད་ནོ་ཀཱ་སོ་ཏི ན ག་ཧི་ཏོ. ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གནྟི ཛཱ་ག་རི་ཡ་སྶ ཨ་སུ་པ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ. ནི་དྡེ་སེ པ་ན་སྶ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དི་ཝ་ས་ནྟི པུ་བྦ་ཎྷོ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷོ, སཱ་ཡ་ནྷོ་ཏི ཏ་ཡོ་པི དི་ཝ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཱཏི ས་ཀ་ལ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨི་མི་ནཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དྭ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་སོ་དྷེ་ཏི པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི. ཋཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ག་ཧི་ཏཾ, ཙ་ངྐ་མ་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. པ་ཋ་མ་ཡཱ་མནྟི ས་ཀ་ལ་སྨི་མྤི པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མནྟི ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་སྶ ཚ་ཊྛ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ.

སཱི་ཧ་སེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་སེ་ཡྻཱ, པེ་ཏ་སེ་ཡྻཱ, སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ སེ་ཡྻཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ཝཱ་མེ་ན པ་སྶེ་ན སེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི་སེ་ཡྻཱ. ཏེ་སུ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན ས་ཡཱ་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་ཏཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ སེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པེ་ཏ་སེ་ཡྻཱ; ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཛ་ཊི་ཏཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ་ཝ སེ་ནྟི. སཱི་ཧོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ག་རཱ་ཛཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི…པེ… ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༦) ཨ་ཡཾ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ; ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ཧི སཱི་ཧོ མི་ག་རཱ་ཛཱ དྭེ པུ་རི་མ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ དྭེ པ་ཙྪི་མ་པཱ་དེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཨ་ནྟ་ར་ས་ཏྠི་མྷི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པཱ་ད་པ་ཙྪི་མ་པཱ་ད་ན་ངྒུ་ཊྛཱ་ནཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ པུ་རི་མ་པཱ་དཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏི; དི་ཝ་ས་མྤི ས་ཡི་ཏྭཱ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ན ཨུ་ཏྟ་ས་ནྟོ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སཱི་སཾ པ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི; ས་ཙེ ཀི་ཉྩི ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི ‘ན་ཡི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ’ནྟི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཡ་ཏི, ན གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏི; ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ པ་ན ‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མི་ད’ནྟི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ཧ་ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཾ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏྭཱ ཀེ་ས་ར་བྷཱ་རཾ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སེ་ཡྻཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་སུ ཨི་དྷ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་མ་སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ.

པཱ་དེ པཱ་དནྟི ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ ཝཱ་མ་པཱ་དཾ. ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏི་ཨཱ་དྷཱ་ཡ ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཋ་པེ་ཏྭཱ གོ་པྥ་ཀེ་ན ཧི གོ་པྥ་ཀེ ཛཱ་ཎུ་ནཱ ཝཱ ཛཱ་ཎུ་མྷི ས་ངྒྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ན ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻཱ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཱ ཧོ་ཏི; ཡ་ཐཱ པ་ན ན ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཋ་པི་ཏེ ཝེ་ད་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻཱ ཕཱ་སུ་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཛཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨི་མི་ནཱ སུ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་སུ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ནཱ་མ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ལཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཧི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ.

༥༢༠-༥༢༡. སཱ་ཏ་ཙྩཾ ནེ་པ་ཀྐནྟི ས་ཏ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ སཱ་ཏ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་ཏྟཱ ནེ་པ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཉྙ་ཉྩ ཡུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝཱི་རི་ཡཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, པ་ཉྙཱ་པི ཝཱི་རི་ཡ་ག་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ; ཝཱི་རི་ཡེ ལོ་ཀི་ཡ་མྷི ལོ་ཀི་ཡཱ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༥༢༢. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བོ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཀྑེ བྷ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྦེ་པི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཡ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠེ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.

༥༢༣. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་ར་ཏོ ག་མ་ནཾ. པ་ཊི་ཀྐ་ནྟནྟི ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. ག་མ་ནེ ཏཱ་ཝ པུ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ, པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. ཋཱ་ནེ་པི ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པུ་ར་ཏོ ཨོ་ནཱ་མེ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ, པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ་པི ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ས་ནྣ་སྶ པུ་རི་མ་ཨ་ངྒཱ་བྷི་མུ་ཁོ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ, པ་ཙྪི་མ་ཨ་ངྒ་པྤ་དེ་སཾ པ་ཙྩཱ་སཾ་ས་ར་ནྟོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ. ནི་པ་ཛྫཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི, ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཀཱ་རཱི. སོ ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏེ་ཝ, ན ཀ་ཏྠ་ཙི ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཡ་སྨཱ ས་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི, ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝཱ ན མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི; ས་ཏི་ཡཱ པ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི ཙ; ས་བྦེ་སུ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཉྷི ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ – སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ན་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ག་ནྟྭཱ ‘ཀི་ནྣུ མེ ཨེ་ཏྠ ག་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ན་ཏྠཱི’ཏི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ‘སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’. ཏ་ཏྠ ཙ ‘ཨ་ཏྠོ’ཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ན་བོ་དྷི་ད་སྶ་ན་ས་ངྒྷ་ད་སྶ་ན་ཐེ་ར་ད་སྶ་ན་ཨ་སུ་བྷ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཏོ ཝ་ཌྜྷི. ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བོ་དྷིཾ ཝཱ དི་སྭཱ་པི ཧི བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ, ས་ངྒྷ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ངྒྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཐེ་རེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ, ཨ་སུ་བྷཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ད་སྶ་ནཾ སཱ་ཏྠཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱ་མི་ས་ཏོ་པི ཝ་ཌྜྷི ཨ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ; ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཏ་སྨིཾ པ་ན ག་མ་ནེ ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ‘ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཏཱ་ཝ སཱ་ཏྠཾ. ས་ཙེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པཱུ་ཛཱ་ཡ ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རེ པ་རི་སཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་བྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨི་ཏྠི་ཡོ་པི པུ་རི་སཱ་པི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ས་ཉྩ་ར་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཙ་སྶ ཨི་ཊྛེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ལོ་བྷོ, ཨ་ནི་ཊྛེ པ་ཊི་གྷོ, ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནེ མོ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ ས་པྤཱ་ཡཾ. བོ་དྷི་ད་སྶ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ངྒྷ་ད་སྶ་ན་མྤི སཱ་ཏྠཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཛ་ན་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་རི་ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཨ་སུ་བྷ་ད་སྶ་ན་མྤི སཱ་ཏྠཾ. ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏོ. སཱ་མ་ཎེ་རོ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་སུ་བྷཾ དི་སྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ད་ཧ་རོ ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི པ་ཀྐོ་སི. སོ ‘མ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ དྭེ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན ཀ་ཐི་ཏ་པུ་བྦཱ, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ‘‘ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ མ་གྒེ་ན ག་ནྟྭཱ མ་ཡཱ ཋི་ཏོ་ཀཱ་སེ མུ་ཧུ་ཏྟཾ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་སུ་བྷཾ དྭི་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ སཱ་ཏྠ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་སུ་བྷཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཙ པུ་རི་སཱ་སུ་བྷཾ, ས་བྷཱ་ག་མེ་ཝ ས་པྤཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་པྤཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མ.

ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སཱ་ཏྠ་ས་པྤཱ་ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ གོ་ཙ་རཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་མ་ནཾ ‘གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ནཱ་མ. ཏ་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ –

ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ཧ་ར་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ན ཧ་ར་ཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན ནེ་ཝ ཧ་ར་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧ་ར་ཏི ཙ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ཙ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ, ཏ་ཐཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་པི ནི་ས་ཛྫཱ་ཙ་ངྐ་མེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་གེ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, སོ ས་རཱི་ར་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭེ ཏ་ཡོ པ་ལླ་ངྐེ ཨུ་སུ་མཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ, ས་ཙེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཙེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི སོ་པཱ་ན་མཱུ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཙེ, ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཾ, ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙེ, ཏ་ཐེ་ཝ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཾ པ་ཏྟེ་ནཱ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ ཝི་ཡ ནི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བོ་དྷི ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཱ.

སོ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཉྩ བོ་དྷི་ཉྩ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་སཱ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, པ་ཊི་སཱ་མི་ཏཾ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ས་མཱི་པེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ ‘ཨ་ཡྻོ ནོ ཨཱ་ག་ཏོ’ཏི པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ གེ་ཧེ ཝཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ན ནི་ཊྛཱ་ཏི ཏཱ་ཝ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ ཝཱ པུ་ཙྪ་ནྟི དྷ་མྨཾ ཝཱ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི. ས་ཙེ་པི ན ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟི ‘‘ཛ་ན་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི་པི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ནུ་ག་ཏོ་ཝ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི.

ཨ་ཐ ནཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་གཱ་མེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་སྶ ག་ཎྷ་ནྟི. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ར ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’ཏི ན མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ ཏཾ པུ་ཙྪ་ནྟི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཧོ་ནྟི? མཱ་ཏི་པ་ཀྑ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷཱ པི་ཏི་པ་ཀྑ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཀིཾ དི་སྭཱ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷེ་སུ ཨེ་ཏེ་སཾ པེ་མཾ བ་ཧུ་མཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི་པི དུ་ཀྐ་རཾ ཏཾ ཨེ་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ནོ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནེ་ཝ བྷ་ཡེ བྷ་ཡཾ, ན ཚཱ་ཏ་ཀེ ཚཱ་ཏ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་མ. ཨེ་དི་སཱ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ནོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏེ་སཾ གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ཧ་ར་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི.

ཡ་སྶ པ་ན པ་གེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ པ་ཛྫ་ལ་ཏི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱི་ཐིཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི, སོ པ་གེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ག་སཱ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ གོ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ གཱ་མཾ ཡཱ་གུ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པི་ཝ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, གྷ་ཊ་ས་ཏེ་ན ནྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ཡཱ་གུཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཉྩ མུ་ཁ་ཉྩ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ན ཧ་ར་ཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ཨེ་དི་སཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ ནཱ་མ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ. སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཏེ་སུ ཏེ་སུ གཱ་མེ་སུ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ན ཏཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཡ་ཏྠ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཏྠཱི་ཏི.

ཡོ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏི ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ས་བྦ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཙེ་ཏོ་ཁཱི་ལ་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’ཏི་པི ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན གི་ཧཱི་སཾ་ས་གྒེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ ཙ་རི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙ ཏུ་ཙྪོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ནེ་ཝ ཧ་ར་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི.

ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཧ་ར་ཏི ཙ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ད་ས་མྤི ཝཱི་ས་མྤི ཏིཾ་ས་མྤི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་མྤི པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ས་ཏ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ས་ནྟཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷེ ན ཨི་ཎ་ཊྚཱ, ན བྷ་ཡ་ཊྚཱ, ན ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་པ་ཀ་ཏཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ; དུ་ཀྑཱ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ག་མ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཾ ག་མ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷ་ཐ. ཋཱ་ནེ, ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ, ས་ཡ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཾ ས་ཡ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི.

ཏེ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ, ཨ་ཌྜྷ་ཨུ་ས་བྷ་ཨུ་ས་བྷ་ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་སུ པཱ་སཱ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཙི ག་མ་ནེ ཀི་ལེ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི. སོ ‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཏེ ཨེ་ཏ’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི སོ ཨེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་པི ཏཾ ཀི་ལེ་སཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི ཙེ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་པ་དེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཨེ་ཏི, ཨཱ་ལི་ནྡ་ཀ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. སོ ཀི་ར ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཝི་ཧཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀ་ས་ནྟཱ ཙ ཝ་པ་ནྟཱ ཙ མ་དྡ་ནྟཱ ཙ ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟཱ ཐེ་རཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཨུ་དཱ་ཧུ ཀི་ཉྩི པ་མུ་ཊྛོ’’ཏི ས་མུ་ལླ་པ་ནྟི. སོ ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི དཱི་པཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཀྐོ ཙ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ བྲ་ཧྨཱ ཙ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཏ་ཉྩ ཨོ་བྷཱ་སཾ དི་སྭཱ ཝ་ན་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པུ་ཙྪི – ‘‘ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཀིཾ སོ ཨོ་བྷཱ་སོ’’ཏི? ཐེ་རོ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ དཱི་པོ་བྷཱ་སོ་པི ཧོ་ཏི, མ་ཎི་ཨོ་བྷཱ་སོ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ནི་བ་དྡྷོ ‘‘ཨཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.

ཀཱ་ལ༹་ཝ་ལླི་མ་ཎྜ་པ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ཙ. སོ་པི ཀི་ར ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ‘པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི; པུ་ན སོ་ལ༹་ས ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཏེ པཱ་དེ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ གཱ་མ་སཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ‘གཱ་ཝཱི ནུ ཁོ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནུ ཁོ’ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་པྤ་དེ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཀ་ཙྪ་ཀ་ནྟ་ར་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྜཱུ་སཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ‘མཱ མེ བྷི་ཀྑཾ དཱ་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ནྡི་ཏུཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏེ མ་ནུ་སྶེ ‘དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཧོ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི. ‘ཨ་ཛྫ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏི་མཱི’ཏི དི་ཝ་སཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཾ ཝཱ པ་ཉྷཾ ཝཱ པུ་ཙྪི་ཏོ པ་ན ཨུ་ད་ཀཾ གི་ལི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི; ས་ཙེ དི་ཝ་སཱ་དི་པུ་ཙྪ་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི, ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཡཱ་ཏི.

ཀ་ལ་མྦ་ཏི་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ས བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ ཙ. ཏེ ཀི་ར ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞི་མཱ་ཡཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་ལ་པི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. གཱ་མ་ཉྩ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྜཱུ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝི་སིཾ་སུ, དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ པུ་ཙྪི་ཏེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ནི་ཊྛུ་བྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཛཱ་ནིཾ་སུ – ‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཛྫ དྭེ’ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘ཀི་ནྣུ ཁོ ཨེ་ཏེ ཨ་མྷེ་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ན ས་ལླ་པ་ནྟི ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི? ཡ་དི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི ན ས་ལླ་པ་ནྟི, ཨ་དྡྷཱ ཝི་ཝཱ་ད་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི; ཨེ་ཐ ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’ཏི ས་བྦེ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་སུ དྭེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀོ་ཀཱ་སེ ནཱ་དྡ་སཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཡོ ཏེ་སུ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན, བྷོ, ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སོ ཨཱི་དི་སོ ཧོ་ཏི. སུ་ས་མྨ་ཊྛཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཾ, སུ་ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ས་མྨ་ཛྫ་ནི་ཡོ, སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ’’ནྟི. ཏེ ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ་ཏེ་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སུཾ.

ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ལླི་མ་ཎྜ་པ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ, ཀ་ལ་མྦུ་ཏི་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ ཙ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ གཱ་མ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྜཱུ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ཐི་ཡོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ སུ་རཱ་སོ་ཎྜ་དྷུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཙ་ཎྜ་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏཾ ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ ན ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཛ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ན ཧི ཛ་ཝ་ན་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠི, ཝི་ས་མ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་པྤ་ཏྟཾ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ས་ཀ་ཊཾ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནུ་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཙ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཝཱ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཝཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟོ བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝཱ བ་ཧི་གཱ་མེ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀེ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཀྑ་བྦྷ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎཱ་ལེ་པ་ན་པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ, ན མ་དཱ་ཡ, ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ, ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ…པེ… ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ་ཏི. བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པུ་རི་མ་ཡཱ་མཾ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ཧ་ར་ཏི ཙ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ཙཱ’ཏི.

ཨི་མཾ པ་ན ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ནྟོ, ཡ་དི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཨེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཐ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ, ནོ ཙེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཐ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ, ནོ ཙེ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཐ མ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ, ནོ ཙེ མ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཐ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ, ནོ ཙེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ནི་བྦ་ཏྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ནོ ཙེ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཐ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝེ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙོ ཝཱ ཧོ་ཏི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ, མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རོ ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ, ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ཨུ་པཱ་ལི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ པུ་ཎྞོ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ རེ་ཝ་ཏོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ཨཱ་ན་ནྡོ, སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ རཱ་ཧུ་ལོ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཡྭཱ་ཡཾ ཧ་ར་ཏི ཙ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ཙ, ཏ་སྶ གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ‘ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ’ཏི ཝཱ ‘ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་མི, མ་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ’ཏི ཝཱ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟོ ‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་མཱི’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་མྨ་ཏོ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཏོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀ་པཱ་དུ་དྡྷ་ར་ཎེ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨོ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི མ་ནྡཱ, ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ; ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ་སུ. ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨོ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི མ་ནྡཱ, ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ; ཏ་ཐཱ ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ན་ས་ནྣི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་སུ ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི; ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ, ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ནཾ, ས་ནྣི་ཀྑེ་པ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ནྣི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི; ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་བྦཾ པ་བྦཾ ས་ནྡྷི ས་ནྡྷི ཨོ་དྷི ཨོ་དྷི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏི་ལཾ ཝི་ཡ པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཡ་ནྟཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི? ཀ་སྶ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཾ? པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་མ་ནཾ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཋཱ་ནཾ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནི་ས་ཛྫཱ, དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་ཡ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨི་ཉྷི ཀོ་ཊྛཱ་སེ ས་དྡྷིཾ རཱུ་པེ་ཧི –

ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;

ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ནུ་ས་མྦ་ནྡྷོ, ན་དཱི་སོ་ཏོ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ནཱ་མཱ་ཏི.

ནི་ཊྛི་ཏོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ.

ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ནཱ་མ པུ་ར་ཏོ པེ་ཀྑ་ནཾ, ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་དི་སཱ་པེ་ཀྑ་ནཾ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྪ་ཏོ པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཨུ་ལློ་ཀི་ཏཱ་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི. སཱ་རུ་པྤ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨི་མཱ་ནེ་ཝ དྭེ ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨི་མི་ནཱ ཝཱ མུ་ཁེ་ན ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ‘ཨཱ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ‘སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’. ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ན་ནྡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ནྡོ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ མེ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྪི་མཱ དི་སཱ, ཨུ་ཏྟ་རཱ དི་སཱ, ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ, ཨུ་དྡྷཾ, ཨ་དྷོ, ཨ་ནུ་དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ནྡོ ཨ་ནུ་དི་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི – ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ནུ་དི་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ…པེ… ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༩).

ཨ་པི་ཙ ཨི་དྷཱ་པི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཱ ཙ ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་མེ་ཝ ‘གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’. ཏ་སྨཱ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ཧི ཝཱ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏཱ ཝཱ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏཱ ཝཱ ན་ཏྠི. ‘ཨཱ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ན ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛི་མཾ ཨ་ཀྑི་ད་ལཾ ཨ་དྷོ སཱི་ད་ཏི, ཨུ་པ་རི་མཾ ཨུ་དྡྷཾ ལ་ངྒྷེ་ཏི. ཀོ་ཙི ཡ་ནྟ་ཀེ་ན ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ནཱ་མ.

ཨ་པི་ཙ མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ –

བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཉྩེ་ཝ, ད་སྶ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ;

ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཾ, ཛ་ཝ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཏྟ་མཾ.

ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ངྒ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ; ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ; ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ; ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ; ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ; ཏ་ནྣི་རོ་དྷཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནེ་པི ‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི, ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ’ཏི ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ན་མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི; དུ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ནེ་པི…པེ… ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ནེ་པི. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན, ཡུ་དྡྷ་མ་ཎྜ་ལེ ཡོ་དྷེ་སུ ཝི་ཡ, ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏེ་སུ ‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི, ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ’ཏི ར་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ‘མཱུ་ལ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན’ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ པ་ན རཱུ་པེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷེ་སུ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཛ་ཝ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཾ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ གེ་ཧ་བྷཱུ་ཏེ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ པ་ར་གེ་ཧེ ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀེ་སུ་པི ཏུ་ཎྷཱི་མཱ་སི་ནེ་སུ ཨཱ་ཎཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ གེ་ཧ་བྷཱུ་ཏེ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ར་ཛྫ་ནྟེ་སུ ཨ་དུ་སྶ་ནྟེ་སུ ཨ་མུ་ཡ྄ཧ་ནྟེ་སུ ཙ ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ན་མུ་ཡ྄ཧ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན’ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཡཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ནི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་ཧི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨི་ཏྟ་རཱ་ནི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གྷ་རེ ས་བྦེ་སུ མཱ་ནུ་ས་ཀེ་སུ མ་ཏེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ན ཡུ་ཏྟཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རེ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཏེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཉྙེ་ཝ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶཱ་པི ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ན་མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ར་ཏི ནཱ་མ ན ཡུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན’ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན་པེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཙ་ཀྑུ ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནི ཙ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཕ་སྶཱ་དི་ཀཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི? ཀོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི?

ཏ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, རཱུ་པཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ད་སྶ་ནཾ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི? ཀོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི?

ཏ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པཾ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ད་སྶ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི? ཀོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི?

ཏ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི? ཀོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏཱི་ཏི? ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེཏི པ་བྦཱ་ནཾ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎེ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ‘སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཋི་ཏ་སྶ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཝི་སེ་སཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི; ཀཱ་ལེ ས་མི་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལེ པ་སཱ་རེ་ནྟ་སྶ པ་ན ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཕཱ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཏྠེ པ་ན ས་ཏི་པི ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ‘ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཀི་ར ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ་སཾ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏྲེ་ཀོ ད་ཧ་རོ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ནྟོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན གི་ཧཱི ཛཱ་ཏོ. ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་ནྟོ ཨ་གྒི་མྷི པ་སཱ་རེ་སི. ཨ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ པཱ་དོ ཛྷཱ་ཡི. ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ ཝ་མྨི་ཀེ པ་སཱ་རེ་སི. སོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སེ་ན ད་ཊྛོ. ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ད་ཎྜ་ཀེ པ་སཱ་རེ་སི. ཏཾ མ་ཎི་ས་པྤོ ཌཾ་སི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ ཨ་པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡེ པ་སཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ.

‘གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ པ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ – མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཀི་ར དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཧ་སཱ ཧ་ཏྠཾ ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ས་མི་ཉྫེ་སི. ཏཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ས་ཧ་སཱ ཧ་ཏྠཾ ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ས་མི་ཉྫི་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ན མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠོ ས་མི་ཉྫི་ཏ་པུ་བྦོ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན མེ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་མི་ཉྫི་ཏོ. ཏ་སྨཱ པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མི་ཉྫེ་སི’’ནྟི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠཱ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་མེ་ཝ ‘གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ས་མི་ཉྫེ་ནྟོ ཝཱ པ་སཱ་རེ་ནྟོ ཝཱ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ན པ་ན, སུ་ཏྟཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན དཱ་རུ་ཡ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙ་ལ་ནཾ ཝི་ཡ, ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི པ་རི་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ ‘དྷཱ་ར་ཎཾ’ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ཏཱ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏོ ‘‘ཨཱ་མི་ས་ལཱ་བྷོ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠོ ‘ཨ་ཏྠོ’ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨུ་ཎྷ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་སྶ པ་ན དུ་བྦ་ལ་སྶ ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ སུ་ཁུ་མཾ ས་པྤཱ་ཡཾ, སཱི་ཏཱ་ལུ་ཀ་སྶ གྷ་ནཾ དུ་པ་ཊྚཾ; ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཛི་ཎྞཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་གྒ་ལཱ༹་དི་དཱ་ནེ་ན ཧི་སྶ ཏཾ པ་ལི་བོ་དྷ་ཀ་རཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊྚུ་ཎྞ་དུ་ཀཱུ་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ཙོ་རཱ་ནཾ ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཉྩཱ་པི ཧོ་ཏི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ཡཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཡ་ཉྩ་སྶ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ; ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ས་པྤཱ་ཡཾ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ‘ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ‘གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟོ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨ་ཙེ་ཏ་ནཾ, ཀཱ་ཡོ་པི ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ. ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘མ་ཡཱ ཀཱ་ཡོ པཱ་རུ་པི་ཏོ’ཏི, ཀཱ་ཡོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན པཱ་རུ་པི་ཏོ’ཏི. དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟི, པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནེ ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ སུ་ནྡ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་སུ་ནྡ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དོ་མ་ན་སྶཾ. ནཱ་ག་ཝ་མྨི་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཧི ཀེ་ཙི མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་དྷཱུ་པ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀེ་ཙི གཱུ་ཐ་མུ་ཏྟ་ཀ་དྡ་མ་ད་ཎྜ་ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ. ན ཏེ་ཧི ནཱ་ག་ཝ་མྨི་ཀ་རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ སོ་མ་ན་སྶཾ ཝཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནེ་ཝ སུ་ནྡ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་སུ་ནྡ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ‘ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

པ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎེ་པི པ་ཏྟཾ ས་ཧ་སཱ་ཝ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ‘སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ས་དུ་བྦ་ལ་ས་རཱི་ར་སྶ པ་ན ག་རུ་པ་ཏྟོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ; ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ག་ཎྛི་ཀཱ་ཧ་ཏོ དུ་བྦི་སོ་དྷ་ནཱི་ཡོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ་ཝ. དུ་དྡྷོ་ཏ་པ་ཏྟོ ཧི ན ཝ་ཊྚ་ཏི; ཏཾ དྷོ་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ ཧོ་ཏི. མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་པ་ཏྟོ པ་ན ལོ་བྷ་ནཱི་ཡོ་ཝ ཙཱི་ཝ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ན ལ་དྡྷོ, ཡ་ཉྩ་སྶ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ས་པྤཱ་ཡོ་ཝ ཝི་པ་རཱི་ཏོ ས་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ‘ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ‘གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི པ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཏྟོ་པི ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ, ཧ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ. པ་ཏྟོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧི་ཏོ’ཏི. ཧ་ཏྠཱ་པི ན ཛཱ་ན་ནྟི – ‘པ་ཏྟོ ཨ་མྷེ་ཧི ག་ཧི་ཏོ’ཏི. དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཨ་གྒི་ཝ་ཎྞ་པ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎེ ཝི་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ‘ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ཡ་ཐཱ ཚི་ནྣ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི པ་གྒྷ་རི་ཏ་པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀི་མི་ཀུ་ལེ ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀ་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞེ ཨ་ནཱ་ཐ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ཐ་མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ད་ཡཱ་ལུ་ཀཱ པུ་རི་སཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཎ་བ་ནྡྷ་པ་ཊྚ་ཙོ་ལ༹་ཀཱ་ནི ཙེ་ཝ ཀ་པཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཙ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཙོ་ལ༹་ཀཱ་ནི་པི ཀེ་ས་ཉྩི ས་ཎྷཱ་ནི ཀེ་ས་ཉྩི ཐཱུ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་པཱ་ལ་ཀཱ་ནི་པི ཀེ་ས་ཉྩི སུ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི ཀེ་ས་ཉྩི དུ་སྶ་ཎྛཱ་ནཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ན ཏེ ཏ་ཏྠ སུ་མ་ནཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི དུ་མྨ་ནཱ ཝཱ. ཝ་ཎ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧི ཙོ་ལ༹་ཀེ་ན, བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཀ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཎ་ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ, བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་པཱ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཙ པ་ཏྟཾ, ཀ་པཱ་ལེ བྷེ་ས་ཛྫ་མི་ཝ ཙ པ་ཏྟེ ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི – ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་སི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་སི་ཏེཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དི་བྷོ་ཛ་ནེ. པཱི་ཏེཏི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དི་པཱ་ནེ. ཁཱ་ཡི་ཏེཏི པི་ཊྛ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དི་ཁཱ་ད་ནེ. སཱ་ཡི་ཏེཏི མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་སཱ་ཡ་ནེ. ཏ་ཏྠ ‘‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ཏྠོ ‘ཨ་ཏྠོ’ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏི་ཏྟ་མ་དྷུ་རཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཡ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ. ཡཾ པ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ, ཡ་ཉྩ་སྶ བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝ; ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ས་པྤཱ་ཡཾ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ‘ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ‘གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི བྷུ་ཉྫ་ཀོ ན་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ན པ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠ་སྶ པ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨཱ་ལོ་པ་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ, མུ་ཁ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ན ཀོ་ཙི ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ, ན ཡ་ནྟ་ཀེ་ན ཧ་ནུ་ཀ་ཊྛིཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ མུ་ཁེ ཋ་པ་ནཾ, ཨུ་པ་རི་ད་ནྟཱ་ནཾ མུ་ས་ལ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ, ཧེ་ཊྛཱ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཏ་ནུ་ཀ་ཁེ་ལོ༹ མཱུ་ལ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ བ་ཧ་ལ་ཁེ་ལོ༹ མ་ཀྑེ་ཏི. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ་ད་ནྟ་ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཁེ་ལ༹་ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་མི་ཏཾ ཨུ་པ་རི་ད་ནྟ་མུ་ས་ལ་ས་ཉྩུ་ཎྞི་ཏཾ ཀོ་ཙི ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ཝཱ ད་བྦི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི; ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི. པ་ཝི་ཊྛཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཀོ་ཙི པ་ལཱ་ལ་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི; ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཋི་ཏཾ ཋི་ཏཾ ཀོ་ཙི ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཙ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི; ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཏི. པ་ཀྐཾ པ་ཀྐཾ ཀོ་ཙི ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཡ་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ བ་ཧི ནཱི་ཧཱ་ར་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི; ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་ཏི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཏི་ཧ་ར་ཏི ཙ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཏི ཙ དྷཱ་རེ་ཏི ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ ས་ཉྩུ་ཎྞེ་ཏི ཙ ཝི་སོ་སེ་ཏི ཙ ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཙ. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ དྷཱ་རེ་ཏི ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ ས་ཉྩུ་ཎྞེ་ཏི ཙ ཝི་སོ་སེ་ཏི ཙ ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཙ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ སི་ནེ་ཧེ་ཏི ཙ ཨ་ལླ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏི. ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཉྫ་སོ ཧོ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྭཱ་ཡ ཨཱ་བྷུ་ཛ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ‘ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ག་མ་ན་ཏོ, པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོ, པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ, ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ, ནི་དྷཱ་ན་ཏོ, ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོ, པ་རི་པ་ཀྐ་ཏོ, ཕ་ལ་ཏོ, ནི་སྶ་ནྡ་ན་ཏོ, ས་མྨ་ཀྑ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཝི་དྷ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏོ་པེ་ཏྠ ‘ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.

ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེཏི ཨུ་ཙྩཱ་ར་སྶ ཙ པ་སྶཱ་ཝ་སྶ ཙ ཀ་ར་ཎེ. ཏ་ཏྠ པ་ཀྐ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་ཀྑཱི་ནི བྷ་མ་ནྟི, ཙི་ཏྟཾ ན ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ ཙ རོ་གཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི; ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ན ས་བྦཾ ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་སོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི; པ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་བྦཾ ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡཾ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ‘གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཏྠི. ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཀྐེ ག་ཎྜེ ག་ཎྜ་བྷེ་དེ་ན པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཏི་བྷ་རི་ཏཱ ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཀྐཱ་ས་ཡ་མུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱི་སུ ས་ནྣི་ཙི་ཏཱ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཱ ཝཱ་ཡུ་ཝེ་ག་ས་མུ་པྤཱི་ལི༹་ཏཱ ཨ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ་པི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝོ ནེ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧོ་ཏི ན པ་ར་སྶ; ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ས་རཱི་ར་ནི་སྶ་ནྡོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦྷ་ཏོ པུ་རཱ་ཎ་ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧོ་ཏི ན པ་རེ་སཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ‘ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ’ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ག་ཏཱདཱི་སུ ག་ཏེཏི ག་མ་ནེ. ཋི་ཏེཏི ཋཱ་ནེ. ནི་སི་ནྣེཏི ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ. སུ་ཏྟེཏི ས་ཡ་ནེ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་པ་རོ་པི ན་ཡོ – ཨེ་ཀོ ཧི བྷི་ཀྑུ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏི་ཊྛ་ནྟོ, ནི་སཱི་ད་ནྟོ, ས་ཡ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ས་ཡ་ཏི. ཨེ་ཀོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཡ་ཏི.

ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ན ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ངྐ་མེ་ན དཱི་པ་ཡིཾ་སུ. ཡོ ཧི བྷི་ཀྑུ ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋི་ཏོ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི; ‘པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ, པ་ཙྪི་མ་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་པི པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ, ཙ་ངྐ་མ་ན་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ, ཙ་ངྐ་མ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཋཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ, ཋཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ ནི་ས་ཛྫཾ, ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཡ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི; ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཏི – ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ག་ཏཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཝཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི ཏཱ་ཝ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཋ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏི – ‘ཀཱ་ཡོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ, མ་ཉྩོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ. ཀཱ་ཡོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨ་ཧཾ མ་ཉྩེ ས་ཡི་ཏོ་ཏི. མ་ཉྩོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི – མ་ཡི ཀཱ་ཡོ ས་ཡི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ མ་ཉྩེ ས་ཡི་ཏོ’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི, པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཛཱ་ག་རི་ཏེཏི ཛཱ་ག་ར་ཎེ. ཏ་ཏྠ ‘ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཛཱ་ག་རི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི; ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ལ༹་ཉྫེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ ཛཱ་ག་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’ཏི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ག་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཛ་གྒ་ནྟོ་པི ཛཱ་ག་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

བྷཱ་སི་ཏེཏི ཀ་ཐ་ནེ. ཏ་ཏྠ ‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ ས་ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི; ཏ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ ཧོ་ཏཱི’ཏི པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀོ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་སི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ་པི བཱ་ཏྟིཾ་ས ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ པ་ཧཱ་ཡ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི བྷཱ་སི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་ཀ་ཐ་ནེ. ཏ་ཏྠ ‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཏི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠི; ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ་པི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ. སོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ. ག་ཏེ ཋི་ཏེ ནི་སི་ནྣེཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རེ ཙུ་ཎྞི་ཀ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༥༢༤. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.

༥༢༦. སོ ཝི་ཝི་ཏྟནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཨེ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཡོ་ག་པ་ཐཾ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ གུ་ཎཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ. ཡ་སྶ པ་ནེ་ཏེ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཧི ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ཀཱ་ལ༹་མ་ཀྐ་ཊ་ཨ་ཙྪ་ཏ་ར་ཙྪ་དཱི་པི་མི་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊ་ཝཱི་ཝཱ་ས་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ ཧི ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི; ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ ཙ དཱུ་སེ་ཏི; སཱ་ས་ནེ ཨ་པྤ་སཱ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ གུ་ཎཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶེ་ཝ སོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. སོ ཧི ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་སོ་བྷེ་ཏི, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ་ནཾ སཱི་སཾ དྷོ་ཝ་ཏི, ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ནཾ པ་སཱ་རེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཡོ་ག་པ་ཐཾ ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཏྟནྟི སུ་ཉྙཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ. ཨེ་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞནྟི ཨ་ས་ངྐི་ཎྞཾ ཨ་ས་མྦཱ་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏ་མྤི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཾ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ན་དཱི་ག་ཧ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཀོ་ཙི ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི – ཨི་དཾ ས་ནྟི་ཀེ་པི ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི – ཨི་དཾ དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

༥༢༧. སེ་ཏི ཙེ་ཝ ཨཱ་ས་ཏི ཙ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཏ་སྶ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ མ་ཉྩོ པཱི་ཋནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཉྩོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཉྩཱ – མ་སཱ་ར་ཀོ, བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོ, ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ, ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ་ཏི. ཏ་ཐཱ པཱི་ཋཾ. བྷི་སཱིཏི པ་ཉྩ བྷི་སི་ཡོ – ཨུ་ཎྞཱ་བྷི་སི, ཙོ་ལ༹་བྷི་སི, ཝཱ་ཀ་བྷི་སི, ཏི་ཎ་བྷི་སི, པ་ཎྞ་བྷི་སཱི་ཏི. བི་མྦོ་ཧ་ནནྟི སཱི་སུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དཱི་གྷ་ཏོ མ་ཉྩ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཝི་ཧཱ་རོཏི ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཧཱ་ར་པ་ཐཾ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོཏི སུ་པ་ཎྞ་ཝ་ངྐ་གེ་ཧཾ. པཱ་སཱ་དོཏི དྭེ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ. ཨ་ཊྚོཏི པ་ཊི་རཱ་ཛཱ་དི་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏོ བ་ཧ་ལ་བྷི་ཏྟི་ཀོ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་བྷཱུ་མི་ཀོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ. མཱ་ལོ༹ཏི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ས་དི་སོ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹; ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ལེ་ཎནྟི པ་བྦ་ཏཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱ པ་བྦྷཱ་ར་སྶ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ཊྚཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. གུ་ཧཱཏི བྷཱུ་མི་ད་རི ཝཱ ཡ་ཏྠ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ དཱི་པཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ ཝཱ བྷཱུ་མི་གུ་ཧཱ ཝཱ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ. ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོཏི ཝེ་ལུ༹་ག་ཙྪོ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ནི མ་ཉྩཱ་དཱི་ནི ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཡཾ ཏེ་སཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ, ས་བྦ་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ.

༥༢༨. བྷ་ཛ་ཏཱིཏི ཨུ་པེ་ཏི. ས་མྦྷ་ཛ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ སུ་ཊྛུ ཨུ་པེ་ཏི. སེ་ཝ་ཏཱིཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན སེ་ཝ་ཏི ནི་སེ་ཝ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་མཱ་ནོ ས་ནྣི་སི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཝ་ཏི. སཾ་སེ་ཝ་ཏཱིཏི སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ ས་མྨཱ སེ་ཝ་ཏི.

༥༢༩. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏཾ ཝི་ཝི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙནྟི ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༡༢) ཨཱ་ག་ཏཾ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀ་པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༥༧༣) ཨཱ་ག་ཏཾ. ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ པ་ན ཨུ་བྷོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱཏི ཝུ་ཏྟཾ; ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༥༣༠. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ་ཡེ་ཝ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱི་ཏ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ. པ་བྦ་ཏནྟི སེ་ལཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨུ་ད་ཀ་སོ་ཎྜཱི་སུ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཏཱ་ཡ རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་སུ ཁཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན བཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ནྡ་རནྟི ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏེ་ན ད་རི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན བྷི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ; ཡཾ ནི་ཏུ་མྦ་ནྟི་པི ན་དཱི་ཀུ་ཉྫ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་སཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཎི་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ, མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ནྡ་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏྟཱ་ནི སཱི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. གི་རི་གུ་ཧནྟི དྭི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨུ་མ་ངྒ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཝ་རཾ. སུ་སཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༤) ཝུ་ཏྟཾ.

༥༣༡. ཝ་ན་པ་ཏྠནྟི གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ན ཀ་ས་ནྟི ན ཝ་པ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི དཱུ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཨི་ད་མེ་ཝེ་ཀཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་དྡེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སནྟི ཨ་ཙྪ་ནྣཾ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ པ་ནེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫནྟི པ་ལཱ་ལ་རཱ་སི. མ་ཧཱ་པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫ་ཏོ ཧི པ་ལཱ་ལཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་བྦྷཱ་ར་ལེ་ཎ་ས་དི་སེ ཨཱ་ལ་ཡེ ཀ་རོ་ནྟི, ག་ཙྪ་གུ་མྦཱ་དཱི་ན་མྤི ཨུ་པ་རི པ་ལཱ་ལཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ནི་སི་ནྣཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི; ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སེ ས་ལོ་མ་ཧཾ་སཱ་ནནྟི ཡ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ བྷཱི་ས་ན་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ. པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནནྟི དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏཱ་ནཾ. ན མ་ནུ་སྶཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནནྟི ཀ་ས་ན་ཝ་པ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཝ་ན་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ. དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནནྟི ཨ་ལ་དྡྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་སྶཱ་དེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝ་སི་ཏུཾ ན་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ.

༥༣༢. ཨ་པྤ་ས་དྡཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ ཨ་པྤ་ས་དྡནྟི ཝ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ས་དྡཾ.

༥༣༣. ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སནྟི ན་ག་ར་ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ས་དྡ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཏ་དེ་ཝ ཏཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏནྟི ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཛ་ན་སྶ ས་རཱི་ར་ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་དནྟི་པི པཱ་ཋོ; ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་ཝཱ་དེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ, ཏ་དེ་ཝ ཛ་ན་ས་ཉྩ་ར་ཎེ་ན ཙ ཛ་ན་ཝཱ་དེ་ན ཙ ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ ཏ་དེ་ཝ ཏཾ ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སེ་ཡྻ་ཀནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ར་ཧ་སྶ་ཀི་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཛ་ན་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏཾ ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཏཾ མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤནྟི ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སེ་ཡྻ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏཾ མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སེ་ཡྻ་ཀཾ ཏ་དེ་ཝ ཏཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

༥༣༤. ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ པ་ན ས་བྦ་མྤི སེ་ནཱ་ས་ནཾ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.

༥༣༥. པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་མཾ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཛུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི ན པ་ཎ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཎ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏཱ་སུ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཝུ་ཌྜྷིཾ ཕཱ་ཏིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.