དུ་ཀ་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ
༡༠༦༢. དུ་ཀེ་སུ ཨ་དོ་ས་ནི་དྡེ་སེ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟི. མེ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱ. མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཡི་ཏ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝོ མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་དྡཱ, ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་དྡཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ནུ་དྡཱ་ཡ་ནཱ. ཨ་ནུ་དྡཱ་ཡི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནུ་དྡཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ཧི་ཏ་སྶ ཨེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ. ས་བྦེ་ཧི་པི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ མེ་ཏྟཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. སེ་ས་པ་དེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ཨ་དོ་སོ ཀ་ཐི་ཏོ.
༡༠༦༣. ཨ་མོ་ཧ་ནི་དྡེ་སེ དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ པ་ཉྙཱ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ ས་ཝ་ན་ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཐཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ. ནི་རོ་དྷེ པ་ན ས་ཝ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་སུ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. པུ་བྦ་ནྟེཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ཨ་པ་ར་ནྟེཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟེཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡེ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ, ཨི་དཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨི་དཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཙ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཉཱ་ཎཾ.
༡༠༦༥. ལོ་བྷ་ནི་དྡེ་སེ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ར་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་གོ. བ་ལ་ཝ་ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན སཱ་རཱ་གོ. ཝི་ས་ཡེ་སུ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ན་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ན་ཡོ. ཨ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་རོ་དྷོ, ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི བྷ་ཝེ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ན་ནྡ་ནྟི, ས་ཡཾ ཝཱ ན་ནྡ་ཏཱི་ཏི ན་ནྡཱི. ན་ནྡཱི ཙ སཱ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ ཙཱ་ཏི ན་ནྡཱི་རཱ་གོ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཀིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཏ་ཎྷཱ ‘ན་ནྡཱི’. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ‘ན་ནྡཱི་རཱ་གོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶ སཱ་རཱ་གོཏི ཡོ ཧེ་ཊྛཱ བ་ལ་ཝ་ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན སཱ་རཱ་གོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ན ས་ཏྟ་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ སཱ་རཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨི་ཙྪཱ. བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན མུ་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཎི་ནོ་ཏི མུ་ཙྪཱ. གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི གེ་དྷོ; བ་ཧ་ལ་ཊྛེ་ན ཝཱ གེ་དྷོ. ‘‘གེ་དྷཾ ཝཱ པ་ཝ་ན་ས་ཎྜ’’ནྟི ཧི བ་ཧ་ལ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་དཾ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ས་བྦ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན ཝཱ གེ་དྷོ་ཏི པ་ལི་གེ་དྷོ. ས་ཉྫ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ངྒོ; ལ་གྒ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ས་ངྒོ. ཨོ་སཱི་ད་ན་ཊྛེ་ན པ་ངྐོ. ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཛཱ. ‘‘ཨེ་ཛཱ ཨི་མཾ པུ་རི་སཾ པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཉྩ་ན་ཊྛེ་ན མཱ་ཡཱ. ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཛ་ནི་ཀཱ. ‘‘ཏ་ཎྷཱ ཛ་ནེ་ཏི པུ་རི་སཾ ཙི་ཏྟ་མ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༥༥-༥༧) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ས་ཏྟེ དུ་ཀྑེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྫ་ན་ནཱི. གྷ་ཊ་ན་ཊྛེ་ན སི་བྦི་ནཱི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ས་ཏྟེ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན སི་བྦ་ཏི གྷ་ཊེ་ཏི, ཏུ་ནྣ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ; ཏ་སྨཱ གྷ་ཊ་ན་ཊྛེ་ན སི་བྦི་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་ས་ཡ་ཛཱ་ལཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་ནི་ཝེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ ཛཱ་ལ་མ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ལི་ནཱི.
ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཊྛེ་ན སཱི་གྷ་སོ་ཏཱ ས་རི་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ས་རི་ཏཱ. ཨ་ལླ་ཊྛེ་ན ཝཱ ས་རི་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་རི་ཏཱ་ནི སི་ནེ་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ སོ་མ་ན་སྶཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི ཛ་ནྟུ་ནོ’’ཏི (དྷ. པ. ༣༤༡). ཨ་ལླཱ་ནི ཙེ་ཝ སི་ནི་དྡྷཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་ཏཱ་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་ས་ཊཱ་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་སཱ་ལཱ་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་ས་ཀྐ་ཏཱི་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་ཀཱ་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་ས་མཱུ་ལཱ་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་ས་ཕ་ལཱ་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་ས་པ་རི་བྷོ་གཱ་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་ས་ཏཱ ཝཱ པ་ན སཱ ཏ་ཎྷཱ རཱུ་པེ ས་དྡེ ག་ནྡྷེ ར་སེ ཕོ་ཊྛ་བྦེ དྷ་མྨེ ཀུ་ལེ ག་ཎེ ཝི་ཏྠ་ཏཱ་ཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༣). ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ན་པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཀུ་མྨཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཡཱ་ཏི སུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡཱི་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༩). རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝི་ཏྠ་ཏ་ཊྛེ་ན ཝི་ས་ཊཱ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ནཱི. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ་ཊྛེ་ན དུ་ཏི་ཡཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ར་མཱ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ, དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ན སཾ་ས་རཾ;
ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ, སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. (ཨ. ནི. ༤.༩; ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༥; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པཱ་རཱ་ཡ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་གཱ་ཐཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༠༧);
པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཎི་དྷི. བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟཱིཏི བྷ་ཝ་ར་ཛྫུ. ཨེ་ཏཱ་ཡ ཧི ས་ཏྟཱ, ར་ཛྫུ་ཡཱ གཱི་ཝཱ་ཡ བ་དྡྷཱ གོ་ཎཱ ཝི་ཡ, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཡྻ་ནྟི. ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝ་ན་ཏི བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ནཾ. ཝ་ན་ཏི ཡཱ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝ་ནཾ. ཝ་ན་ཐོཏི བྱ་ཉྫ་ནེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨ་ན་ཏྠ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཙ ཝ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ‘ཝ་ནཾ’; བ་ལ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ག་ཧ་ན་ཏ་ར་ཊྛེ་ན པ་ན ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ‘ཝ་ན་ཐོ’ ནཱ་མ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཝ་ནཾ ཚི་ནྡ་ཐ མཱ རུ་ཀྑཾ, ཝ་ན་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏེ བྷ་ཡཾ;
ཚེ་ཏྭཱ ཝ་ན་ཉྩ ཝ་ན་ཐ་ཉྩ, ནི་བྦ་ནཱ ཧོ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༨༣);
ས་ནྠ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ནྠ་ཝོ; སཾ་ས་གྒོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ – ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྠ་ཝོ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝོ ཙ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྠ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན སི་ནེ་ཧོ. ཨཱ་ལ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་པེ་ཀྑཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཏེ དེ་ཝ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ན་ག་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་སཱ་ཝ་ཏཱི་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་པ་མུ་ཁཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ དེ་ཝ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཧི, ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨ་པེ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༦༦). ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐེ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་བ་ནྡྷུ. ཉཱ་ཏ་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ བ་ནྡྷཱུ་ཏི་པི པ་ཊི་བ་ནྡྷུ. ནི་ཙྩ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་མོ བ་ནྡྷུ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ས་ན་ཏོ ཨཱ་སཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏོ ཙེ་ཝ ཏི་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་སི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་སི་ས་ནཱ. ཨཱ་སི་སི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨཱ་སི་སི་ཏ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ རཱུ་པཱ་སཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་སི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་སཱ་ཏི ཨཱ་སཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱུ་པེ ཨཱ་སཱ རཱུ་པཱ་སཱཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་པི པ་དཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཱ་ནི པ་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཚ་ཊྛཾ. ཏཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ. ཏ་ཏོ པ་རཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཏི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ. ན ཧི ཏེ་སཾ དྷ་ན་པུ་ཏྟ་ཛཱི་ཝི་ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙཾ པི་ཡ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྠི. ‘ཨེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧ’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་སུ་ཀེ་ན མེ ཨི་དཾ དི་ནྣཾ ཨི་དཾ དི་ནྣ’ནྟི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟེ ཛ་པྤཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཛ་པྤཱ. པ་ར་ཏོ དྭེ པ་དཱ་ནི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ པུ་ན ཛ་པྤཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཛ་པྤ་ནཱ. ཛ་པྤི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཛ་པྤི་ཏ་ཏྟཾ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་ས་ཡེ ལུ་མྤ་ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ལོ་ལུ་པོ. ལོ་ལུ་པ་སྶ བྷཱ་ཝོ ལོ་ལུ་པྤཾ. ལོ་ལུ་པྤཱ་ཀཱ་རོ ལོ་ལུ་པྤཱ་ཡ་ནཱ. ལོ་ལུ་པྤ་ས་མ་ངྒི་ནོ བྷཱ་ཝོ ལོ་ལུ་པྤཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ.
པུ་ཙྪ་ཉྫི་ཀ་ཏཱཏི ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ལཱ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, པུ་ཙྪཾ ཙཱ་ལ་ཡ་མཱ་ནཱ སུ་ན་ཁཱ ཝི་ཡ, ཀ་མྤ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏཾ ཏ་སྶཱ ཀ་མྤ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནཱ་མཾ. སཱ་དྷུ མ་ནཱ་པ་མ་ནཱ་པེ ཝི་ས་ཡེ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་མོ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་དྷུ་ཀ་མྱ་ཏཱ. མཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ རཱ་གོ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་གོ. ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་པི བ་ལ་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལོ་བྷོ ཝི་ས་མ་ལོ་བྷོ. ‘‘རཱ་གོ ཝི་ས་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཝི་བྷ. ༩༢༤) ཝཱ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨ་དྷ་མྨ་ཊྛེ་ན ‘ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་གོ’, ཝི་ས་མ་ཊྛེ་ན ‘ཝི་ས་མ་ལོ་བྷོ’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཀ་ནྟི. ནི་ཀཱ་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ ནི་ཀཱ་མ་ནཱ. པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་ནཱ. པི་ཧཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན པི་ཧ་ནཱ. སུ་ཊྛུ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མྤ་ཏྠ་ནཱ. པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝི་བྷ་ཝེ ཏ་ཎྷཱ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. སུ་དྡྷེ རཱུ་པ་བྷ་ཝ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ. ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཏ་ཎྷཱ ཨ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ དི་ཊྛི་རཱ་གོ. ནི་རོ་དྷེ ཏ་ཎྷཱ ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱ. རཱུ་པེ ཏ་ཎྷཱ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ. ས་དྡེ ཏ་ཎྷཱ ས་དྡ་ཏ་ཎྷཱ. ག་ནྡྷ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨོ་གྷཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཝ.
ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ཝ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ. ཚཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཚཱ་ད་ནཾ. ས་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི བ་ནྡྷ་ནཾ. ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཀི་ལི་སྶ་ཏི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ. ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡོ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ; ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཙཱ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཙོ་རཱ མ་གྒེ པ་རི་ཡུ་ཊྛིཾ་སུ དྷུ་ཏྟཱ མ་གྒེ པ་རི་ཡུ་ཊྛིཾ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༠) ཧི མ་གྒཾ ག་ཎྷིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ག་ཧ་ཎ་ཊྛེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ལི་ཝེ་ཋ་ན་ཊྛེ་ན ལ་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ལ་ཏཱ. ‘‘ལ་ཏཱ ཨུ་བྦྷི་ཛྫ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༣༤༠) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ ལ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ཝི་ཙྪཾ. ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལ་ནྟི དུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ. ཏ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་དཱ་ན་ནྟི དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ནཾ. ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨི་ཏོ པ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་པྤ་བྷ་ཝོ. བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན པཱ་སོ ཝི་ཡཱ་ཏི པཱ་སོ. མཱ་ར་སྶ པཱ་སོ མཱ་ར་པཱ་སོ. དུ་རུ་གྒི་ལ་ན་ཊྛེ་ན བ་ལི༹་སཾ ཝི་ཡཱ་ཏི བ་ལི༹་སཾ. མཱ་ར་སྶ བ་ལི༹་སཾ མཱ་ར་བ་ལི༹་སཾ. ཏ་ཎྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ མཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི མཱ་རོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ་ཏི མཱ་ར་ཝི་ས་ཡོ. ས་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝ ན་དཱི ཏ་ཎྷཱ་ན་དཱི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝ ཛཱ་ལཾ ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལཾ. ཡ་ཐཱ སུ་ན་ཁཱ ག་དྡུ་ལ་བ་དྡྷཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ནཱི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་བ་དྡྷཱ ས་ཏྟཱ་པཱི་ཏི ད་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ག་དྡུ་ལཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ག་དྡུ་ལཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཝ ག་དྡུ་ལཾ ཏ་ཎྷཱ་ག་དྡུ་ལཾ. དུ་པྤཱུ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཝ ས་མུ་དྡོ ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་དྡོ.
༡༠༦༦. དོ་ས་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱིཏི ཨ་ཝུ་ཌྜྷིཾ མེ ཨ་ཀཱ་སི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏོཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ ཀོ་པོ – ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ‘དེ་ཝོ ཨ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཀུ་པྤ་ཏི, ‘ན ཝ་སྶ་ཏཱི’ཏི ཀུ་པྤ་ཏི, ‘སཱུ་རི་ཡོ ཏ་པྤ་ཏཱི’ཏི ཀུ་པྤ་ཏི, ‘ན ཏ་པྤ་ཏཱི’ཏི ཀུ་པྤ་ཏི, ཝཱ་ཏེ ཝཱ་ཡ་ནྟེ་པི ཀུ་པྤ་ཏི, ཨ་ཝཱ་ཡ་ནྟེ་པི ཀུ་པྤ་ཏི, ས་མྨ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བོ་དྷི་པ་ཎྞཱ་ནཾ ཀུ་པྤ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཝཱ་ཏ་སྶ ཀུ་པྤ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་ཀ་སྶ ཀུ་པྤ་ཏི ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛཱ་ནཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་གྷཱ་ཏེ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ. པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྷཾ. པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོ. ཀུ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཀོ་པོ. པ་ཀོ་པོ ས་མྤ་ཀོ་པོཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. དུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དོ་སོ. པ་དོ་སོ ས་མྤ་དོ་སོཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ བྱཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་པ་ནྣ་ཏཱ, ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ. མ་ནཾ པ་དཱུ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ་པ་དོ་སོ. ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཀོ་དྷོ. ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ. ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ དོ་སོ དུ་སྶ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ…པེ… ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ, ‘‘དོ་སོ དུ་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. མོ་ཧ་ནི་དྡེ་སོ ཨ་མོ་ཧ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ནེ་ས ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༡༠༧༩. ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཡེ དྷ་མྨཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱཏི ཏེ་ཧི ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཡེ ཨ་ཉྙེ ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨཱ ཝཱ ན་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨཱ ཝཱ ཏེ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཧེ་ཏུ ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཙ ཧོ་ཏི, ཏི་ཎྞཾ ཝཱ དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཙ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ པ་ན མོ་ཧོ ཧེ་ཏུ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀོ. ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀ་ནི་དྡེ་སེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༠༩༡. ས་ངྑ་ཏ་དུ་ཀ་ནི་དྡེ་སེ པུ་རི་མ་དུ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཡོ ཨེ་ཝ སོ དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. པུ་རི་མ་དུ་ཀེ པ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ན་ཡེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་ནི་ད་སྶ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༡༠༡. ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་དུ་ཀ་ནི་དྡེ་སེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀེ་ན་ཙི ཨེ་ཀེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ན་ཙི ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ ན ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ དྭི་ནྣ་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ དུ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ན ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. རཱུ་པཾ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ས་དྡོ ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ན ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ཡེ ཝཱ པ་ན ཏེ དྷ་མྨཱ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ན ཏེ དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ དུ་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་མཱུ་ལ་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི དུ་ཀཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀིཾ པ་ན ‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ན་ཙི ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’ ན་ཏྠི? ཏེ་ནེ་ཏྠ དུ་ཀཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ནོ ན་ཏྠི, ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ན ཝུ་ཏྟཱ. ན ཧི, ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏྠ དུ་ཀཱ ན ཝུ་ཏྟཱ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཧི ས་ངྑྱཾ ག་ཏེ་ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་དྷ་མྨཱ་པི ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་ཧི་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཏེ་ཧེ་ཝ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ད་ཡོ་པི ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་ཧི པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཙ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ པ་ན ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཏེ་པི ཙ ཀེ་ཙི་དེ་ཝ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ད་ཡོ ནེ་ཝ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. ཏེ་པི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི་དེ་ཝ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀེ་ཙི ཨ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི.
༡༡༠༢. ཨཱ་ས་ཝ་ནི་དྡེ་སེ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ རཱ་གོ བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་ནཱ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ. དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ པ་ན ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧེ་ཏེ ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཝི་ན་ཡེ པ་ན ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩) དུ་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. སུ་ཏྟ་ནྟེ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ཏཱ་ཝ ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ས་ཝཱ – ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༢༡) ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ནི་ར་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༦༣) པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟེ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་ནོ་ད་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༥༨) ཚ་བྦི་དྷེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ (མ. ནི. ༡.༡༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ‘ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ཧི’ ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་དྷ པ་ནེ་ཏེ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་མེ ཨཱ་ས་ཝོ ‘ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ’. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀ་མྨ་ཏོ ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙ དུ་ཝི་དྷེ་པི བྷ་ཝེ ཨཱ་ས་ཝོ ‘བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ’. དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝོ ‘དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ’. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ ཨཱ་ས་ཝོ ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’.
༡༡༠༣. ཀཱ་མེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོཏི ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཚ་ནྡོ, ན ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ, ན དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡོ. ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་མོ་ཡེ་ཝ རཱ་གོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ. ཀཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་མོ་ཝ ན་ནྡཱི་ཏི ཀཱ་མ་ན་ནྡཱི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ, སི་ནེ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མ་སི་ནེ་ཧོ, པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, མུ་ཙྪ་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མ་མུ་ཙྪཱ, གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཀཱ་མ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༡༠༤. བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཚ་ནྡོཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ‘བྷ་ཝ་ཚ་ནྡོ’. སེ་ས་པ་དཱ་ནི་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
༡༡༠༥. ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དི་ཊྛི་པྤ་བྷེ་དོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ལོ་ཀོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀོ’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘ས་སྶ་ཏ’ནྟི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ཏ་མེ་ཝ ལོ་ཀཾ ‘ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཙྪེ་ད་ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཨ་ནྟ་ཝཱཏི པ་རི་ཏྟ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷི་ནོ ‘སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ཝཱ’ ཀ་སི་ཎེ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནྟེ་ན ཙ ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. སཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་པི ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་པི. ཝི་པུ་ལ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷི་ནོ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཀ་སི་ཎེ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནྟེ་ན ཙ ‘ཨ་ན་ནྟོ’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’ཏི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. སཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་པི ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་པི.
ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི བྷེ་ད་ན་དྷ་མྨ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶེ་ཝ ‘ཛཱི་ཝ’ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་རཱི་རེ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ ‘ཛཱི་ཝ་མྤི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཛཱི་ཝ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་རཱི་རེ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ‘ཛཱི་ཝཾ ན ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ས་སྶ་ཏ་ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ. སོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྷ་ཏོ པ་ཋ་མཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྷ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན་ཧོ་ཏཱིཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་དི་ཊྛི. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཨི་མེ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཉྩ བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་ཉྩ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ, ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏ་ཡོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ.
ཡོ པ་ན བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཧོ་ཏི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་སྶ རཱ་ག་སྶ ཨི་དྷེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཧེ་ཏུ་གོ་ཙྪ་ཀཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ལོ་བྷོ ཧེ་ཏུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ག་ནྠ་གོ་ཙྪ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ ནཱ་མ. ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ལོ་བྷོ ཀི་ལེ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ པ་ན རཱ་གོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཧོ་ཏི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི; དི་ཊྛི་རཱ་གོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘དི་ཊྛི་རཱ་ག་ར་ཏྟེ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལེ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི, ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༩).
ཨི་མེ པ་ན ཨཱ་ས་ཝེ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན, དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ ཙཱ་ཏི.
༡༡༢༡. སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་སུ མཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ‘ཨ་ཧཾ སེ་ཡྻོ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ. ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོཏི ས་མ་ས་མ་ཊྛེ་ན ‘ཨ་ཧཾ ས་དི་སོ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ. ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོཏི ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན ‘ཨ་ཧཾ ཧཱི་ནོ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ སེ་ཡྻ་མཱ་ནོ ས་དི་ས་མཱ་ནོ ཧཱི་ན་མཱ་ནོ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. སེ་ཡྻ་སྶཱ་པི ཧི ‘ཨ་ཧཾ སེ་ཡྻོ ས་དི་སོ ཧཱི་ནོ’ཏི ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ས་དི་ས་སྶཱ་པི, ཧཱི་ན་སྶཱ་པི. ཏ་ཏྠ སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻ་མཱ་ནོ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ, ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ. ས་དི་ས་སྶ ས་དི་ས་མཱ་ནོ་ཝ…པེ… ཧཱི་ན་སྶ ཧཱི་ན་མཱ་ནོ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནོ, ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ? ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ པ་ན པ་ཋ་མ་ཀ་མཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཨེ་ཀོ མཱ་ནོ ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐི་ཏོ.
མཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མཱ་ནོ. མ་ཉྙ་ནཱ མ་ཉྙི་ཏ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སཱ. ཨུ་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་ནྣཱ་མེ་ཏི, ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ནྣ་མོ. ས་མུ་སྶི་ཏ་ཊྛེ་ན དྷ་ཛོ. ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་གྒཱ་ཧོ. ཀེ་ཏུ ཝུ་ཙྩ་ཏི བ་ཧཱུ་སུ དྷ་ཛེ་སུ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་དྷ་ཛོ. མཱ་ནོ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རཱ་པ་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན ཀེ་ཏུ ཝི་ཡཱ་ཏི ‘ཀེ་ཏུ’. ཀེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ. སཱ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ, ན ཨ་ཏྟ་ནོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶཱ’ཏི. མཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཀེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ ཙ བྷཱ་ཝོ ཀེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ; ཀེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏོ མཱ་ནོ་ཏི.
༡༡༢༦. ཨི་སྶཱ་ནི་དྡེ་སེ ཡཱ པ་ར་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཀཱ་ར་མཱ་ན་ན་ཝ་ནྡ་ན་པཱུ་ཛ་ནཱ་སུ ཨི་སྶཱཏི ཡཱ ཨེ་ཏེ་སུ པ་རེ་སཾ ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨི་མེ་ས’ནྟི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཁི་ཡྻ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨི་སྶཱ. ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷོཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ཨི་སྶུ་ཀཱི ཧི པུ་གྒ་ལོ པ་ར་སྶ ཏཾ ལཱ་བྷཾ ཁི་ཡྻ་ཏི, ‘ཀིཾ ཨི་མ་སྶ ཨི་མི་ནཱ’ཏི ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ས་ཀྐཱ་རོཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ སུ་ཀ་ཏཱ་ནཾ སུ་ནྡ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ག་རུ་ཀཱ་རོཏི ག་རུ་ཀི་རི་ཡཱ, བྷཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ. མཱ་ན་ནནྟི མ་ནེ་ན པི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ. ཝ་ནྡ་ནནྟི པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡ་ནཾ. པཱུ་ཛ་ནཱཏི ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ནཱ. ཨི་སྶཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་སྶཱ. ཨི་སྶཱ་ཀཱ་རོ ཨི་སྶཱ་ཡ་ནཱ. ཨི་སྶཱ་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨི་སྶཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ཨུ་སཱུ་ཡཱདཱི་ནི ཨི་སྶཱ་དི་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི.
ཨི་མི་སྶཱ པ་ན ཨི་སྶཱ་ཡ ཁི་ཡྻ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་གཱ་རི་ཀེ་ནཱ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་རི་ཀེ་ནཱ་པི དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་གཱ་རི་ཀོ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀ་སི་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་ས་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་དྡ་ཀཾ ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཝཱ་ཧ་ནཾ ཝཱ ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏྠི་ཀོ ཏེ་ན ལཱ་བྷེ་ན ན ཏུ་སྶ་ཏི. ‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨེ་ས ཨི་མཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་པ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་སྨིཾ ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཧཱི་ནེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་གཱ་རི་ཀོ་པི ཨེ་ཀོ ཨི་སྶཱ་མ་ན་ཀོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨེ་སོ ཨི་མེ་ཧི ལཱ་བྷཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ཡ་དཱ ཏཾ ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཧཱི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཁི་ཡྻ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ‘ཨི་སྶཱ’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༡༢༧. མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཝ་ཏྠུ་ཏོ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘པ་ཉྩ མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡ’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝཱ་སེ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ས་ཀ་ལཱ་རཱ་མོ་པི པ་རི་ཝེ་ཎ་མྤི ཨེ་ཀོ་ཝ་ར་ཀོ་པི ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི. ཏེ་སུ ཝ་ས་ནྟཱ སུ་ཁཾ ཝ་ས་ནྟི པ་ཙྩ་ཡེ ལ་བྷ་ནྟི. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ པེ་ས་ལ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏོ་པི ‘ཁི་པྤཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. ཨི་དཾ ‘ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ’ ནཱ་མ. བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.
ཀུ་ལནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལ་མྤི ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལ་མྤི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ཏོ ཀུ་ལ་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. པཱ་པ་པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ་པི མ་ཙྪ་རཱི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. སོ ཧི ཏེ་སཾ པ་སཱ་ད་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. པ་སཱ་དཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶེ་ཝ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ མ་ཙྪ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ལཱ་བྷོཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ་ཝ. ཏཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟེ ‘མཱ ལ་བྷ་ཏཱུ’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ལཱ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི, ཨ་པ་རི་བྷོ་ག་དུ་པྤ་རི་བྷོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི ཨ་ཉྙ་སྶ ན དེ་ཏི, ཏཾ དི་སྭཱ ‘ས་ཙེ ཨི་མཾ ཨེ་ས ན ལ་བྷེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙོ སཱི་ལ་ཝཱ ལ་བྷེ་ཡྻ, པ་རི་བྷོ་གཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ་པི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞོ་པི. ཏ་ཏྠ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ མ་ཙྪ་རི་པུ་གྒ་ལོ ‘པ་རོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ རཱུ་པ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་མ་ཙྪ་རཱི སཱི་ལེ་ན དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཙཱ་རེ་ན ཝ་ཎྞཾ ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི.
དྷ་མྨོཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཙ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨཾ ན མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དྷ་མྨེ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ‘པ་རེ ཛཱ་ན་ནྟཱུ’ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ནྟི་དྷ་མྨེ་ཡེ་ཝ པ་ན དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཡཾ གུ་ལ༹ྷཾ ག་ནྠཾ ཝཱ ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ན ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན, དྷ་མྨཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ན དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རཱི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ལོ་ལོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཀཱ་ལེ་ན ནི་ག་ཎྛོ. ཡོ ཧི བྷི་ཀྑུ ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཾ ཏ་ནྟིཾ ས་ཎྷཾ སུ་ཁུ་མཾ དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ལུ་ལི༹་སྶ་ཏཱི’ཏི ན དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ན དེ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ས་ཎྷོ སུ་ཁུ་མོ, ས་ཙཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ན་སྶི་སྶ་ཏཱི’ཏི ན དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ན དེ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ‘ས་ཙཱ་ཡཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ན དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ མ་ཙྪ་རི་ཡེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ ཡ་ཀྑོ ཝཱ པེ་ཏོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཝཱ་ས་སྶ ས་ངྐཱ་རཾ སཱི་སེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཀུ་ལ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་ན་མཱ་ན་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘བྷི་ནྣཾ ཝ་ཏི་དཾ ཀུ་ལཾ མ་མཱ’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏ་མྤི མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཀུ་ཙྪི་ཝི་རེ་ཙ་ན་མྤི ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟཱ་ནི་པི ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ལཱ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀེ ལཱ་བྷེ མ་ཙྪ་རཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཝི་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཡ་ཀྑོ ཝཱ པེ་ཏོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཛ་ག་རོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་མ་ཙྪ་རེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི, པ་རེ་སཾ ཝ་ཎྞེ ‘ཀིཾ ཝ་ཎྞོ ཨེ་སོ’ཏི ཏཾ ཏཾ དོ་སཾ ཝ་ད་ནྟོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཉྩ ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི ཨ་དེ་ནྟོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཙེ་ཝ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོ ཙ ཧོ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ལོ་ཧ་གེ་ཧེ པ་ཙྩ་ཏི. ཀུ་ལ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏི. ལཱ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན གཱུ་ཐ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཝ་ཎྞ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན བྷ་ཝེ བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཙྪེ་རཾ. མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ནཱ. མ་ཙྪ་རེ་ན ཨ་ཡི་ཏ་སྶ མ་ཙྪེ་ར་ས་མ་ངྒི་ནོ བྷཱ་ཝོ མ་ཙྪ་རཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ‘མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཧོ་ནྟུ མཱ ཨ་ཉྙ་སྶཱ’ཏི ས་བྦཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ བྱཱ་པེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཝི་ཙྪོ. ཝི་ཝི་ཙྪ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཝི་ཙྪཾ, མུ་དུ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཀ་ད་རི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ད་རོ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་ད་རི་ཡཾ. ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏེ་ན ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་མྤི པ་རེ་སཾ ད་ད་མཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
ཀ་ད་རི་ཡོ པཱ་པ་ས་ངྐ་པྤོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨ་ནཱ་ད་རོ;
ད་ད་མཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ་ན བྷོ་ཛ་ན་ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༡༣༢);
ཡཱ་ཙ་ཀེ དི་སྭཱ ཀ་ཊུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཉྩ་ཏི ས་ངྐོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཊུ་ཀ་ཉྩུ་ཀོ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་ཊུ་ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཏཱ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཀ་ཊུ་ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་ཊ་ཙྪུ་གྒཱ་ཧོ. ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞཱ་ཡ ཧི ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ས་བྦ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན ས་ངྐུ་ཊི་ཏེ་ན ཨ་གྒ་ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི; ཨེ་ཝཾ མ་ཙྪ་རི་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ས་ངྐུ་ཙ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་ངྐུ་ཙི་ཏེ ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ས་ངྐུ་ཙ་ཏི, པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏི, པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་ཙྪེ་རཾ ‘ཀ་ཊུ་ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཏཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི པ་རེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎེ དཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡ་ཐཱ ན ས་མྤ་སཱ་རི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙི་ཏྟ་སྶ. ཡ་སྨཱ པ་ན མ་ཙྪ་རི་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རེ་སཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྨཱ ‘ཨི་དཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, མཱ ཨ་ཉྙ་སྶཱ’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན་སྶ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་གཱུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ཨི་མ་སྨིཾ གོ་ཙྪ་ཀེ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨི་མཱ་ནི པ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, མཱ་ན་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན, དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན, བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན, ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན, ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན, མཱ་ན་བྷ་ཝ་རཱ་ག་ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནཱ་ཏི.
༡༡༤༠. ག་ནྠ་གོ་ཙྪ་ཀེ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཾ ག་ནྠེ་ཏི, ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་སྨིཾ གྷ་ཊེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ. ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཡོ རཱ་གོ སཱ་རཱ་གོ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཡཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཝི་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ན ཧོ་ཏི, ག་ནྠ་གོ་ཙྪ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཏཾ སུ་ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ར་ཏོ ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སནྟི ཨི་དཾ ཡ་སྨཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩ’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ནཱ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི, ‘སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝ པ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་བྷཱུ་ཏ་མྤི ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘ཋ་པེ་ཏྭཱ’ཏི ཨཱ་ཧ.
༡༡༦༢. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་གོ་ཙྪ་ཀ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ལླ་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. གི་ལཱ་ནོ ཧི ཨ་ཀ་ལླ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ན་ཡེ་པི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀ་ལླ་ཀོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༥༡). ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་གེ་ལ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏོ་ཝ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཀཱ་རོ. ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱཏི ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐི་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཉྷི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ, རུ་ཀྑེ ཝ་གྒུ་ལི ཝི་ཡ, ཁཱི་ལེ ལ་གྒི་ཏ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཝཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡ ཙ, ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ལཱི་ནནྟི ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀུ་ཊི་ཏཾ. ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སཱ. ཐི་ནནྟི ས་པྤི་པི་ཎྜོ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ གྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏཾ. ཐི་ཡ་ནཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཐི་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཐི་ཡི་ཏ་ཏྟཾ, ཨ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཐ་དྡྷ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༡༦༣. ཀཱ་ཡ་སྶཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ. ཨ་ཀ་ལླ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. མེ་གྷོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ན་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ནཱ་ཧོ. ས་བྦ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན ཨོ་ནཱ་ཧོ པ་རི་ཡོ་ནཱ་ཧོ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་མོ་རུ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟོ་ས་མོ་རོ་དྷོ. ཡ་ཐཱ ཧི ན་ག་རེ རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི མི་དྡྷེ་ན ས་མོ་རུ་དྡྷཱ དྷ་མྨཱ ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟོ་ས་མོ་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མེ་དྷ་ཏཱི་ཏི མི་དྡྷཾ; ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་པ་ནྟི ཏེ་ནཱ་ཏི སོ་པྤཾ. ཨ་ཀྑི་ད་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་ཙ་ལཱ་ཡི་ཀཱ. སུ་པ་ནཱ སུ་པི་ཏ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སཱ. ཡཾ པ་ན ཏེ་སཾ པུ་ར་ཏོ སོ་པྤ་པ་དཾ ཏ་སྶ པུ་ན་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ ཐི་ན་ཉྩ མི་དྡྷ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་ངྒོ་ཏ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་མྨི་སྶེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཏེ སུ་པ་ནྟི, སཱ ནེ་སཾ ནི་དྡཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧). ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ནཱ་ཡཾ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝོ ན མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ, ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་པི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཡ་དཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ དཱི་གྷ་མ་གྒཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ པ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ལ་ནྟོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ པ་ཎྞ་པུ་པྥེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཉྷི རུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཎྞཱ་ནི སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པེ་ན པ་སཱ་རི་ཡ་ནྟི ར་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ནྟི, པ་དུ་མ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པེ་ན པུ་པྥ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ པུ་ན པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ན མི་དྡྷཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ‘‘ན མི་དྡྷཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ. ཀ་སྨཱ? རཱུ་པ་ཏྟཱ. རཱུ་པ་ཉྷི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཨི་ད་ཉྩ རཱུ་པཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ལླ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ’ཏི ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཡ་དི ‘ཀཱ་ཡ་སྶཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ རཱུ་པཾ, ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷཱ་ད་ཡོ་པི དྷ་མྨཱ རཱུ་པ་མེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ‘སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི’ (དྷ. ས. ༡༦༣; དཱི. ནི. ༡.༢༣༠) ‘ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ པ་ར་མ་ས་ཙྩཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི (མ. ནི. ༢.༡༨༣; ཨ. ནི. ༤.༡༡༣) སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི་པི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ སི་ཡུཾ. ཏ་སྨཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘རཱུ་པཾ མི་དྡྷ’ནྟི. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ ཧེ་ཏྠ ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཡ་དི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘སོ་པྤཾ པ་ཙ་ལཱ་ཡི་ཀཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ? ན ཧི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ སུ་པ་ཏི, ན ཙ པ་ཙ་ལཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ‘ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ, ཏ་སྶ ཕ་ལ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟཾ ཨི་ཏྠཱ་ཀ་པྤོ’ཏི ཨི་མཱ་ནི ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཕ་ལ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶཱ་པི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་གེ་ལ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མི་དྡྷ་སྶ ཕ་ལ་ཏྟཱ སོ་པྤཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. མི་དྡྷེ ཧི ས་ཏི ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན, མི་དྡྷཾ ཨ་རཱུ་པ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ‘སོ་པྤཾ པ་ཙ་ལཱ་ཡི་ཀཱ སུ་པ་ནཱ སུ་པི་ཏ་ཏྟ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
‘ཨ་ཀྑི་ད་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་ཙ་ལཱ་ཡི་ཀཱ’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ནཱ་པི ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་དྷི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ན རཱུ་པཾ མི་དྡྷཾ. ཨོ་ནཱ་ཧཱ་དཱི་ཧི་པི ཙ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ན ཧི རཱུ་པཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ‘ཨོ་ནཱ་ཧོ པ་རི་ཡོ་ནཱ་ཧོ ཨ་ནྟོ་ས་མོ་རོ་དྷོ’ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘ན་ནུ ཙ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཏཾ རཱུ་པཾ? ན ཧི ཨ་རཱུ་པཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨོ་ནཱ་ཧོ, ན པ་རི་ཡོ་ནཱ་ཧོ, ན ཨ་ནྟོ་ས་མོ་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་མྤི ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ. ཡ་ཐཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶཱ་པི ཨོ་ནཱ་ཧ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨོ་ནཱ་ཧཱ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པི་ཙ ‘‘པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༤༦; སཾ. ནི. ༥.༢༣༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པེ་ཏཾ ཨ་རཱུ་པཾ. ན ཧི རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ, ན པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཀ་སྨཱ ན ཧོ་ཏི? ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟི མེ་ར་ཡཾ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༥༠).
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ ཁོ་མེ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ – ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ དྷ་ན་ཛཱ་ནི, ཀ་ལ་ཧ་པྤ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱི, རོ་གཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨ་ཀི་ཏྟི་ས་ཉྫ་ན་ནཱི, ཀོ་པཱི་ན་ནི་དཾ་ས་ནཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱི་ཏྭེ་ཝ ཚ་ཊྛཾ པ་དཾ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༤༨). པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ་པི ཙེ་ཏཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ མ་ཛྫེ ཨུ་ད་ར་ག་ཏེ, ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏི, པ་ཉྙཱ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ཛྫཾ ཝི་ཡ མི་དྡྷ་མྤི ཙི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ སི་ཡཱ་ཏི. ན, པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ. ཡ་དི ཧི མ་ཛྫཾ སཾ་ཀི་ལེ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སོ ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༩༧) ཝཱ, ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩི་མེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཙེ་ཝ མུ་དུ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ, ན ཙ པ་བྷ་སྶ་རཾ, པ་བྷ་ངྒུ ཙ, ན ཙ ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༡༤) ཝཱ, ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ? ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཝི་ས་མ་ལོ་བྷོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༧༡) ཝཱ – ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ནི་དྡེ་སེ་སུ ནི་དྡེ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ པཱི་ཏེ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཡེ ཙི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ ཙེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. མི་དྡྷཾ པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཙེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷཾ.
ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ? ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ‘‘ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡༧༦) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ཡི་དཾ རཱུ་པཾ. ན ཧི རཱུ་པཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྑྱཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ – ‘ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘སི་པྤི་ས་མྦུ་ཀ་མྤི ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལ་མྤི མ་ཙྪ་གུ་མྦ་མྤི ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཏི་ཊྛ་ནྟ་མྤཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༤༩; མ. ནི. ༡.༤༣༣) ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལ་ཉྷི ཏི་ཊྛ་ཏི ཡེ་ཝ ན ཙ་ར་ཏི, ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏི་པི ཙ་ར་ཏི་པི. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི མི་དྡྷཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མེ་ཝ, ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, ཐི་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མྤི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མྤཱི་ཏི ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མི་དྡྷཾ པ་ན ཡ་ཐཱ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ ན ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མེ་ཝ, ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷ་ནྟི. ན, རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཱ་སི་དྡྷི་ཏོ. ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལ་ཉྷི ན ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝི་ནཱ་པི སུ་ཏྟེ་ན སི་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏུ. མི་དྡྷཾ པ་ན རཱུ་པ་ནྟི ཨ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ. ན ས་ཀྐཱ ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ སཱ་དྷེ་ཏུ་ནྟི མི་དྡྷ་སྶ རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཱ་སི་དྡྷི་ཏོ ན ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷཾ.
ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ? ‘ཙ་ཏྟ་ཏྟཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཝི་བྷ་ངྒ་སྨི་ཉྷི ‘‘ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ་ཏི ཏ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ནྟ་ཏྟཱ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༤༧) ཙ, ‘‘ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མ་མྷཱ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ སོ་དྷེ་ཏི ཝི་སོ་དྷེ་ཏི པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི མོ་ཙེ་ཏི ཝི་མོ་ཙེ་ཏི པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐི་ན་མི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི’’ ཙཱ་ཏི (ཝི་བྷ. ༥༥༡) – ཨེ་ཝཾ ‘ཙ་ཏྟ་ཏྟཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཙ ‘རཱུ་པཾ’ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷ་ནྟི. ན, ཙི་ཏྟ་ཛ་སྶཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏི་ཝི་དྷ་ཉྷི མི་དྡྷཾ – ཙི་ཏྟ་ཛཾ ཨུ་ཏུ་ཛཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་ཉྩ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཛཾ ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ སཱ་དྷི་ཏོ་ཏི རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷ་ནྟི. ན, རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཱ་སི་དྡྷི་ཏོ་ཝ. མི་དྡྷ་སྶ ཧི རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷེ ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏཾ ལ་དྡྷུཾ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཛ་སྶཱ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. སོ ཨེ་ཝ ཙ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷཾ.
ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ? པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘ཚ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡ བྷ་བྦོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ; ཀ་ཏ་མེ ཚ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ, བྱཱ་པཱ་དཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, ཀ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ; ཀཱ་མེ་སུ ཁོ པ་ན་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ས་མྨ་པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༧༣) ཙ, ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༥༡) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ མི་དྡྷ་སྶཱ་པི པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཙ རཱུ་པཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻོ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ, ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ, ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༠༣༡) ཨི་མ་སྶཱ་པི པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷ་ནྟི. ན, རཱུ་པ་སྶཱ་པི པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤༧; སཾ. ནི. ༣.༣༣). ཨེ་ཏྠ ཧི རཱུ་པ་སྶཱ་པི པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏ་ནྟི. ན, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཏཾ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༢༥) ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཡ་ཐཱ ‘‘ཚ དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ན རཱུ་པཾ མི་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ ཡཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ‘‘སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ སུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧཱ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎོ ནཱི་ཝ་ར་ཎོ…པེ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧཾ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༢༢༠) ཙ, ‘‘ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷི་ཀཾ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཀཾ ཨ་ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༢༢༡) ཙ, ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཐི་ན་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༦) ཙ, ‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༡༦) ཙ, ‘‘ཀེ་ཝ་ལོ་ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༡) ཙ –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཙ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ཀཱ་ནེ་ཝ སུ་ཏྟཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏཾ ཨ་རཱུ་པཾ ཏ་སྨཱ ཨཱ་རུ་པྤེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཊྛཱ་ནེ – ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨཱ་རུ་པྤེ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ… ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༣.༨.༨) ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མི་དྡྷ་ནྟི.
༡༡༦༦. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མཱུ་ལ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཧི ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀ་མྨེ, ནི་ཊྛི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ, པུ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་ས་ཏི་ནོ་པི ‘དུ་ཊྛུ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཏ་པྤ་མཱ་ན་སྶ པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ མཱུ་ལ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ, ཨ་ཙྪ་མཾ་སཾ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས་ནྟི, དཱི་པི་མཾ་སཾ ཝཱ མི་ག་མཾ་ས་ནྟི ཁཱ་ད་ཏི; ཀཱ་ལེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ, པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ, པ་ཏྟ་སྨིཾ ར་ཛེ པ་ཏི་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ཏི – ཨེ་ཝཾ ‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ’ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ པ་ན ཨ་ཙྪ་མཾ་ས་ས་ཉྙཱ་ཡ ཁཱ་ད་མཱ་ནོ, ཀཱ་ལེ ཙ ཝི་ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ‘ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ’ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ པ་ན ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ, ཝ་ཛྫ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ ‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཛྫེ ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙཱ་ཡ’ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཨ་ཀ་ཏཾ བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎཾ, ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ, ཀ་ཏཾ ལུ་དྡཾ, ཀ་ཏཾ ཀི་བྦི་ས’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ་པི ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནཱ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན ཨ་ཡི་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ. ཙེ་ཏ་སོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ག་མ་ནཾ ‘ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’ ནཱ་མ. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ ཀ་ཏཾ ཝཱ པཱ་པཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཀ་ཏཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་རཱུ་པོ ཀུ་ཙྪི་ཏོ ཝཱ པ་ཊི་སཱ་རོ་ཏི ‘ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ’. སོ པ་ན ཙེ་ཏ་སོ, ན ས་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ‘ཙེ་ཏ་སོ’ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨཱ་ར་གྒ་མི་ཝ ཀཾ་ས་པ་ཏྟཾ མ་ནཾ ཝི་ལི་ཁ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ནོ་ཝི་ལེ་ཁོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. ཡཾ པ་ན ཝི་ན་ཡེ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟོ ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི (པཱ་ཙི. ༢༠༤) ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ན ཏཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ན ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ‘དུ་ཊྛུ མ་ཡཱ ཨི་དཾ ཀ་ཏ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཏཱ་པོ ཨ་ཏྠི. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ པ་ནེ་ཏཾ ‘ཀ་པྤ་ཏི ན ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ནཱ་མ.
༡༡༧༦. ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ནི་དྡེ་སེ ཡ་སྨཱ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ ས་ཏི་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྩ ཡེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ན ཡོ་ཛི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མེ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་བྱཱ་པཱ་དཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཐི་ན་མི་དྡྷུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན, ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་བྱཱ་པཱ་དཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི.
༡༡༨༢. པ་རཱ་མཱ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ ཏེ དྷ་མྨེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
༡༢༡༩. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་མཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཀཱ་མོ ཙ སོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ད་ལ༹ྷ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་དྡོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི ཙ སཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ. དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༣༡) ཧི པུ་རི་མ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཧི. ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ. སཱི་ལ་བྦ་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ. གོ་སཱི་ལ་གོ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནི ཧི ‘ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷཱི’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི. ཏ་ཐཱ, ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ‘ཝཱ་དོ’; ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ‘ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ’. ཀིཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཝཱ? ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ; ‘ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ.
༡༢༢༠. ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཨི་དྷ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཏཾ སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ པ་ན་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གོ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི.
༡༢༢༡. དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ ན་ཏྠི དི་ནྣནྟི. དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་ཀྐཱ ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི དཱ་ཏུ་ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི; དི་ནྣ་སྶ པ་ན ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི ཡི་ཊྛནྟི. ཡི་ཊྛཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ཧཱ་ཡཱ་གོ. ཏཾ ཡ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཡི་ཊྛ་སྶ པ་ན ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི ཧུ་ཏནྟི ཨཱ་ཧུ་ན་པཱ་ཧུ་ན་མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཏ་སྶ པ་ན ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི, སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནི ནཱ་མ. ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨཱ་ནི ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོཏི པ་ར་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི པ་ར་ལོ་ཀོཏི ཨི་དྷ ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ ན་ཏྠི པི་ཏཱཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་སུ ཀ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀོ་ཙི ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ ས་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱིཏི ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ པ་ཝེ་ད་ན་ས་མ་ཏྠོ ས་བྦ་ཉྙཱུ བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, སེ་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི.
༡༢༣༥. ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཝ་ས་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ས་ཏྟཱ ལོ་བྷཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ‘ཝ་ཏྠཱུ་ནི’. ཀི་ལེ་སཱ ཙ ཏེ ཏ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙཱ་ཏི ‘ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི’. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀི་ལེ་སཱ་པི ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཝ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི་པི ‘ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི’.
༡༢༣༦. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལོ་བྷོ? ཡོ རཱ་གོ སཱ་རཱ་གོཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ལོ་བྷོ ཧེ་ཏུ་གོ་ཙྪ་ཀེ ག་ནྠ་གོ་ཙྪ་ཀེ ཨི་མ་སྨིཾ ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ་ཏི ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ད་ས་ཏེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨཱ་ས་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཨོ་གྷ་ཡོ་ག་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་གོ་ཙྪ་ཀེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི པ་དེ་ཧི ནི་དྡི་ཊྛོ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ད་ས་ཏེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི པ་དེ་ཧི ནི་དྡི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ་པི ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་སུ ཧེ་ཏུ་ག་ནྠ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀི་ལེ་ས་གོ་ཙྪ་ཀེ་སུ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཋི་ཏཱ. ཨཱ་ས་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཨོ་གྷ་ཡོ་གེ་སུ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་པི དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ. ཀ་ཐཾ? ཨཱ་ས་ཝེ་སུ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ་ཏི, སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་སུ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ བྷ་ཝ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི, ཨོ་གྷེ་སུ ཀཱ་མོ་གྷོ བྷ་ཝོ་གྷོ་ཏི, ཡོ་གེ་སུ ཀཱ་མ་ཡོ་གོ བྷ་ཝ་ཡོ་གོ་ཏི.
ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་པི. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ལོ་བྷོ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, དོ་སོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན, མོ་ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན, དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན, ཐི་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན དོ་སོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན སེ་སཱ ས་ཏྟཱ་ཏི.
༡༢༨༧. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ནི་དྡེ་སེ ཧེ་ཊྛ་ཏོཏི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ན. ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡནྟི ཝཱ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱི་ཙི, ཨ་ནྟ་རཾ, ཚི་དྡཾ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཝཱི་ཙི. སུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཡོ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་ར་ཡོ. ནི་ར་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན་པི ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏྠེ་ན་པི ནི་ར་ཡོ. པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཏཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་རི་ཏོཏི ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན. པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་དེ་ཝེཏི པ་ར་ནི་མྨི་ཏེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ དེ་ཝེ. ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེཏི ཡེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ. ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙེ་པི ཙ་ར་ནྟི ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘ཨ་ཝ་ཙ་རཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨོ་གཱ་ལ༹ྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟི ས་བྦ་ཏྠ ས་དཱ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ ཙ་ར་ནྟི ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏེ ཧི ཨ་ཝ་གཱ་ལ༹ྷཱ་ཝ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ་ཝ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཙ་རཱ. ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི, ན པ་ན ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་དྷ་མྨེ རཱ་སི་སུ་ཉྙ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ནྟོ ཁ་ནྡྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༢༨༩. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ནི་དྡེ་སེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཊྛཱ་ནཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཀི་རི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༢༩༡. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གེཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༣༠༡. ས་ར་ཎ་དུ་ཀ་ནི་དྡེ་སེ ཡྭཱ་ཡཾ ཏཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ མོ་ཧོ, སོ ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཙ ལོ་བྷེ་ན ས་ར་ཎོ, དོ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཙ དོ་སེ་ན ས་ར་ཎོ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ པ་ན མོ་ཧོ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙེ་ཝ རཱུ་པ་རཱ་ག་ཨ་རཱུ་པ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙ རཱ་ག་ར་ཎེ་ན པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ར་ཎོ ས་ར་ཛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.