༡. ས་མྦོ་དྷི་ཝ་གྒོ
༡. ས་མྦོ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་མྦོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མྦོ་དྷི་སྶ པ་ཀྑེ བྷ་ཝཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ ན་ཝ དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཀཱ ཨུ་པ་ནི་སཱཏི ཀོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁ་ནྟཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎེ ས་པྤཱ་ཡཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་སུ་བྷཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་ལི་ལཱ་ཡ་ཀོ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ – ཨེ་ཀོ ཧི པུ་རི་སོ ཨ་སི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ལི་ཀྑེ་ཏྟེ སཱ་ལི་ཡོ ལཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཏིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ གཱ་ཝོ པ་ཝི་སིཾ་སུ. སོ ཨ་སི་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན གཱ་ཝོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏིཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཨ་སི་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ལི་ཡོ ལཱ་ཡི. ཨེ་ཏྠ སཱ་ལི་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, སཱ་ལི་ལཱ་ཡ་ཀོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཨ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ, ལཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ, ཡ་ཊྛི ཝི་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝ་ཏི ཝི་ཡ སཾ་ཝ་རོ, ཝ་ཏིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ གཱ་ཝཱི་ནཾ པ་ཝི་ས་ནཾ ཝི་ཡ ས་ཧ་སཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་ག་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ, ཨ་སི་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ གཱ་ཝོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏིཾ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ལི་ལཱ་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན རཱ་གཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷ་ན་ཀཱ་ལོ. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་སུ་བྷཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ རཱ་ག་སྶཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་སྶ. མེ་ཏྟཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ. བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཀོ་པ་སྶ པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱིཏི སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་སྨཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ མཱ་ན་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎེ དི་ཊྛེ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཏཱི་སུ ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཊྛེ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ས་ཎྛཱ་ཏཱི’’ཏི. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ནནྟི དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༢. ནི་སྶ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. དུ་ཏི་ཡེ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ས་མྤ་ནྣོ. ས་དྡྷནྟི ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཾ. ཝཱི་རི་ཡནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཡཾ་སཱཏི ཡཾ ཨ་སྶ. ཨ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ས་ངྑཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱིཏི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ སེ་ཝ་ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི. པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི. ཝི་ནོ་དེ་ཏཱིཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཁོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་དཱི་ནི སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནི སུ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཝི་ནོ་དེ་ནྟོ ཙ བྷི་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༣. མེ་གྷི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཙཱ་ལི་ཀཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏཾ ཀི་ར ཙ་ལ་མ་གྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ལ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙཱ་ལི་ཀཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ཙཱ་ལི་ཡ་པ་བྦ་ཏེཏི སོ་པི པ་བྦ་ཏོ ས་བྦ་སེ་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑུ་པོ་ས་ཐེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ལ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙཱ་ལི་ཡ་པ་བྦ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ན་ག་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙཱ་ལི་ཀཱ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཛ་ནྟུ་གཱ་མནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཨ་པ་ར་མྤི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ. ཛ་ཏྟུ་གཱ་མ་ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. པ་དྷཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶཱཏི པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ. པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝཱཏི ས་ཏྠཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པ་ཀྐ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་ཀ་མྷི ཏཱ་ཝཱཏི ཨི་དཾ པ་ན་སྶ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཀ་མྨེ ཨ་ནི་པྥ་ཛྫ་མཱ་ནེ ནི་རཱ་ས་ངྐོ ཧུ་ཏྭཱ པེ་མ་ཝ་སེ་ན པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་མ་དྡ་ཝ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ. ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀ་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཙ་ཡོཏི ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཝཱ པུ་ན པ་ཊི་ཙ་ཡོ་པི ན་ཏྠི. ན ཧི བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒོ པུ་ན བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི, ན པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པུ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི. པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཁོ, མེ་གྷི་ཡ, ཝ་ད་མཱ་ནཾ ཀི་ནྟི ཝ་དེ་ཡྻཱ་མཱཏི ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཝ་ད་མཱ་ནཾ མ་ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ནཱ་མ ཝ་དེ་ཡྻཱ་མ.
དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དཱིཏི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ནི་སཱི་དི. ནི་སཱི་ད་ནྟོ ཙ ཡ་སྨིཾ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཏི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ནི་སཱི་དི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཛ་ཧི་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛ་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ཊ་ཀ་ཝ་ར་པ་རི་ཝུ་ཏོ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ མ་ཧཱ་ར་ཧེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷེ་ཧི ག་ཧི་ཏེ དྭེ ཙོ་རེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པི་ཏེ ཝི་ཡ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་དྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨེ་ཀ་སྶ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཨེ་ཝཾ སོ ལ་ཏཱ་ཛཱ་ལེ་ན རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི མ་དྷུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མེ་གྷི་ཡ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྭཱ་ས་ཏྟཱཏི ཨ་ནུ་བ་དྡྷཱ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏ དི་སྭཱ དཱི་གྷ་ད་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་སེ་དྷེ་སཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སི་ནྣཱ་ས་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
༤. ན་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡནྟི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱཏི ས་ཏྠཱ ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ན མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཀོ ཨེ་སོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ཛྫ, བྷ་ནྟེ, ཝཱ་རོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་སོ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, མ་ཡ་མྤི ག་ནྟྭཱ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ཙཱི་ཝ་ར་ག་བྦྷེ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སི. ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཨུ་དི་ཀྑ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཋ་མེ ཡཱ་མེ ས་ཏྠུ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘པ་ཋ་མ་ཡཱ་མོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, བྷ་ནྟེ, ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ་པི ནི་ཀྑ་ནྟེ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ, པུ་ན བུ་དྡྷ་སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ་ཏི པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མོ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་མ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་ཀ་སྶེ་ཝ་སྶ ཨ་རུ་ཎ་གྒཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཉྩ ཐེ་ར་སྶ ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཚ་བྦ་ཎྞ་ས་རཱི་ར་སྨི་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སཱིཏི ཨ་གྒ་ན་ཁེ་ན དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སི.
སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པོཏི ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨོ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ནོ. དོ་མ་ན་སྶ་སཱ་ར་ཛྫཾ པ་ན་སྶ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ནོ ན་པྤ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཀ་ཐེ་ཡྻ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུཏི ཐེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ‘‘སུ་ག་ཧི་ཏཱ ཙ ཏེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ སུ་ཀ་ཐི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ. ཨ་རི་ཡོ ཙ ཏུ་ཎྷི་བྷཱ་ཝོཏི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ. ཙ་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོཏི ཨ་སྶ་གོ་ཎ་ག་དྲ་བྷཱ་དི་ཀོ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱཏི ཨི་མཾ ཙ་ཏཱུ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐ་ཡི་ཏྭཱ. ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སཱིཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛོ.
ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེཏི ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྨིཾ. དྷ་མྨ་སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱཏི པ་ཉྷ་ཀ་ཐཱ་ཡ. ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ཏྠ་པ་དནྟི ག་མྦྷཱི་རཾ གུ་ལ༹ྷཾ ར་ཧ་སྶཾ ཨ་ཏྠཾ. པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་པི ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་པ་ཉྙཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་ཏྟོ ཝཱ པ་ཛྫ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟཾ མཱ་ན་སཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི་པི ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ལོ་ཀི་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ་པི.
༥. བ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཀོ་ས་ཛྫ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཏོ པ་ཉྙཱ་བ་ལཱདཱི་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཉཱ་ཏཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ནཱ་ལ་མ་རི་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ. ཝོ་དི་ཊྛཱཏི སུ་ཊྛུ དི་ཊྛཱ. ཝོ་ཙ་རི་ཏཱཏི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶཱཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ. ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་བྷ་ཡནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་བྷ་ཡཾ. ཨ་སི་ལོ་ཀ་བྷ་ཡནྟི ག་ར་ཧཱ་བྷ་ཡཾ. པ་རི་སཱ་སཱ་ར་ཛྫ་བྷ་ཡནྟི པ་རི་སཾ པ་ཏྭཱ སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ན་བྷ་ཡཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༦. སེ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ཚ་ཊྛེ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མྦྷཱ་རཱ. ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱཏི ས་མཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ཀ་སི་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི དུ་ཀྑེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ར་ཏྟི་བྷཱ་གཾ ཝཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཉ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ར་ཏྟིཾ ཙ་ཎྜ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་པ་རི་པ་ནྠེ ས་ཏི ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ. དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཉ་ཏྭཱ དི་ཝཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, དི་ཝཱ པ་རི་པ་ནྠེ ས་ཏི སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྑཱ་པཱིཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. སོ པུ་གྒ་ལོཏི པ་ད་སྶ པ་ན ‘‘ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱཏི ཨི་དྷ པ་ན ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི པ་ནུ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་པི ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནེ་ན. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ས་ཙེ་པི དཱ་རུ་ཀ་ལཱ་པ་ས་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊ་ས་ཏཾ ཝཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ་གྷ་ཊ་ས་ཏཾ ཝཱ ད་ཎྜཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, མཱ ཨི་དྷ ཝ་སཱི་ཏི ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ་ཝ, ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦོ.
༧. སུ་ཏ་ཝཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ས་ཏྟ་མེ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཏུནྟི པ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ. པཱ་ཎནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ. ཨ་དི་ནྣནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ཎ་ས་ལཱ་ཀ་མྤི པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ. ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུནྟི ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦོ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏུནྟི ‘‘ན བུ་དྡྷོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ. དྷ་མྨཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི.
༨-༡༠. ས་ཛ྄ཛྷ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨-༡༠. ཨ་ཊྛ་མེ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ན་ཝ་མེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་མེ གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་མྦོ་དྷ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཝ་གྒོ
༡. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ས་ཙེ ས་ཏྠཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཾ, བྷ་ནྟེཏི སོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཐེ་རཾ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ག་མ་ན་ཝི་ཙྪེ་ད་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཀོ་པཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཛྫཱཏི གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ. ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱཏི ཨ་ཀྑ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་དེ་སེ་ཏྭཱ. ཀི་སྨིཾ པ་ན སོ ཀཱ་ར་ཎེ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷཱི་ཏི? ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞོ ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཕུ་སི, ཝཱ་ཏོ པ་ཧ་རཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨུ་སཱུ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ག་མ་ན་ཝི་ཙྪེ་ད་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཧི ཏྭཾ བྷི་ཀྑཱུཏི ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏཾ བྷི་ཀྑུ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་ཧ་རཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཀྑཾ ཝ་ཧ་ཐ, ན མ་ཡ྄ཧ’ནྟི མ་ཡི མ་ནོ་པ་དོ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱཏི ཀུ་ཉྩི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. སཱི་ཧ་ནཱ་དནྟི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ པ་མུ་ཁ་ནཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་ནཱ་དཾ. ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཁཱི་ཡ་ན་དྷ་མྨནྟི ཀ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ.
གཱུ་ཐ་ག་ཏནྟི གཱུ་ཐ་མེ་ཝ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཐ་ཝཱི་ས་མེ་ནཱཏི ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ས་མཱ་ནེ་ན. ན ཧི པ་ཐ་ཝཱི ‘‘མ་ཡི སུ་ཙིཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ‘‘ཨ་སུ་ཙིཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟཱི’’ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ. མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི ཨ་པ་རི་ཏྟེ་ན. མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ནཱཏི མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏེ་ན. ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན. ཨ་ཝེ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ར་པུ་གྒ་ལ་ཝེ་ར་ར་ཧི་ཏེ་ན. ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷེ་ནཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑེ་ན ཝི་ག་ཏ་དོ་མ་ན་སྶེ་ན. སོ ཨི་དྷཱཏི སོ ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཀ་རེ་ཡྻ, མཱ་དི་སོ ཀ་ཐཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, བྷ་ནྟེ་ཏི པ་ཋ་མཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎནྟི ར་ཛ་ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀཾ, པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཀ་ལོ༹་པི་ཧ་ཏྠོཏི པ་ཙྪི་ཧ་ཏྠོ ཨུ་ཀྑ་ལི་ཧ་ཏྠོ ཝཱ. ན་ནྟ་ཀ་ཝཱ་སཱིཏི ཨ་ནྟ་ཙྪི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཝ་ས་ནོ. སཱུ་ར་ཏོཏི སུ་ཙི་སཱི་ལོ སོ་ར་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སུ་ད་ནྟོཏི སུ་ཊྛུ ད་མ་ཐཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. སུ་ཝི་ནཱི་ཏོཏི སུ་ཊྛུ སི་ཀྑི་ཏོ. ན ཀ་ཉྩི ཧིཾ་ས་ཏཱིཏི ཝི་སཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟ་མྤི པི་ཊྛིཾ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟ་མྤི ན ཀ་ཉྩི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི. ཨུ་ས་བྷ་ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎ་ས་མེ་ནཱཏི ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཚི་ནྣ་ཝི་སཱ་ཎ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་དི་སེ་ན.
ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཊྚོ པཱི་ལི༹་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻཱཏི ལ་ཛྫེ་ཡྻ. ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཛི་གུ་ཙྪཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ.
མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀནྟི མེ་ད་ཀ་ཐཱ་ལི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱུ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཡཱུ་ས་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་ཚི་དྡཱ ཐཱ་ལི་ཀཱ. པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི མཾ་ས་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡནྟི པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཚི་དྡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཨུ་གྒྷ་ར་ནྟནྟི ཨུ་པ་རི་མུ་ཁེ་ཧི ཚི་དྡེ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་མཱ་ན་ཡཱུ་སཾ. པ་གྒྷ་ར་ནྟནྟི ཨ་དྷོ་མུ་ཁེ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་མཱ་ན་ཡཱུ་སཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཡཱུ་ས་མ་ཀྑི་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡནྟི ན་ཝ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི པ་རི་ཏྟ་མ་ཧ་ནྟ ཚི་དྡཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རེ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་ཏཾ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི སཱི་ཧ་ནཱ་དེ ན་དི་ཏེ ཨ་ཐ སོ བྷི་ཀྑུ. ཨ་ཙྩ་ཡོཏི ཨ་པ་རཱ་དྷོ. མཾ ཨ་ཙྩ་ག་མཱཏི མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ. པ་ཏི་གྒ་ཎྷ་ཏཱུཏི ཁ་མ་ཏུ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་གྒྷཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཋི་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་སི, ཁ་མཱ་པེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱཏི ཏཾ ཏ་ཝ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ མ་ཡཾ ཁ་མཱ་མ. ཝུ་དྡྷི་ཧེ་སཱ བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེཏི ཨེ་སཱ བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཝུ་ཌྜྷི ནཱ་མ. ཀ་ཏ་མཱ? ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་པ་ཛྫ་ནཱ. དེ་ས་ནཾ པ་ན པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཕ་ལ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཧི ཐེ་རོ ན ཁ་མེ་ཡྻ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ས་ཙེ མཾ སོཏི ས་ཙེ མཾ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཁ་མཱ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. ཁ་མ་ཏུ ཙ མེ སོཏི ཨ་ཡ་མྤི ཙཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཁ་མ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏཾ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁེ ཁ་མཱ་པེ་སཱི་ཏི.
༢. ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སནྟི ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སེ་སཾ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སནྟི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སེ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧ་ཎཾ. མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱིཏི པ་མཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི. ན ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ཊི་བྷཱ་སཱིཏི ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་སི་ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཡི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ སུ་ཏྭཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སཱུཏི ‘‘མ་ཡཾ ཀི་ར ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་པཱ་ཡེ་ཧི མུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨུ་པ་རི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ མཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ. པ་ཉྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷཱ་སི་ཏོཏི ཏ་ཡཱ པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷ་སྶ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ན་ཝ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ བྷ་ཝེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི གཱུ་ཐོ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི བྷ་ཝཾ ན ཝ་ཎྞེ་མི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ (ཨ. ནི. ༡.༣༢༡) ཨ་བྷཱ་སི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ན་ཝ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ག་ཏི ནི་བ་དྡྷཱ, ཡེ་སཾ པ་ན ཀུ་ལཱ་ནཾ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཾ པ་ཀྑི་ཡ་བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ནི་བ་དྡྷ་པུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཏྠི. ཏེ་ས་མྤི ག་ཏི ནི་བ་དྡྷཱ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི.
༣. ཀོ་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཡེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཀ་ཀ་མྨཾ. ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཀ་ཀ་མྨཾ. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨཾ. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨཾ. པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ལ་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝཱ་རཾ. ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨ་ལ་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝཱ་རཾ. བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཾ. ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ན བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཾ. ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དཱ་ཡ་ཀཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༤. ས་མི་དྡྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་མི་དྡྷཱིཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་མི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཐེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྠེ་རོ. ཀི་མཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ས་ངྐ་པྤ་ཝི་ཏ་ཀྐཱཏི ས་ངྐ་པྤ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ. ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀྭ ནཱ་ན་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ཝེ་མ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟི. དྷཱ་ཏུ་སཱུཏི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ཧི རཱུ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ཉྙེ ས་དྡ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ་ཏི. ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱཏི ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་མོ་ས་ར་ཎཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ས་མཱ་དྷི་པྤ་མུ་ཁཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨ་པ་ཙ་ཡ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ས་མཱ་དྷི པ་མུ་ཁཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མཱ་དྷི་པྤ་མུ་ཁཱ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ས་ཏི ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་ཏཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ. མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཉྙུ་ཏྟ་རཱ. ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ སཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སཱ་རཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ. ཏེ་ན ཙ མཱ མ་ཉྙཱིཏི ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི’’ནྟི མཱ མཱ་ནཾ ཝཱ ད་པྤཾ ཝཱ ཨ་ཀཱ་སི.
༥-༦. ག་ཎྜ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥-༡༦. པ་ཉྩ་མེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སྶ་ག་ཎཱ, ཨ་ནེ་ཀེ ཝ་སྶ་ག་ཎཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ག་ཎི་ཀོ. ཏ་སྶ་སྶཱུཏི ཏ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨ་བྷེ་ད་ན་མུ་ཁཱ་ནཱིཏི ན ཀེ་ན་ཙི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནི. ཛེ་གུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མེ་ཝ. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡ་སྶ. ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་སྶཱཏི ཨོ་ད་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཀུ་མྨཱ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སྶ. ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་དྷ་མྨ་སྶ, དུ་གྒ་ནྡྷ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ནུ་ཝི་ལེ་པ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་དྷ་མྨ་སྶ, ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་བཱ་དྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་མྦཱ་ཧ་ནེ་ན པ་རི་མ་དྡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ, ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨཱུ་རཱུ་སུ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ཝཱ་སེ་ན དུ་སྶ་ཎྛི་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྪ་ན་པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་མ་དྡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་སྶཱ་པི ཙ བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶ, བྷི་ཛྫ་ན་ཝི་ཀི་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་པ་དེ་ན ཙེ་ཝ བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་པ་དེ་ཧི ཙ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཀ་ཐི་ཏོ, སེ་སེ་ཧི ས་མུ་ད་ཡོ. ནི་བྦི་ནྡ་ཐཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཐ པ་ཛ་ཧ་ཐ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཚ་ཊྛཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༧-༨. ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧-༡༨. ས་ཏྟ་མེ ན མ་ནཱ་པེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ནྟཱིཏི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན མ་ནཾ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ན མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ནྟཱིཏི ན པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡ་ནྟི. ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ་ན དེ་ནྟི. ནོ ས་ཀྐ་ཙྩནྟི ས་ཧ་ཏྠཱ ན དེ་ནྟི. ན ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ནྟི དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ‘‘དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན ས་མཱི་པེ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟཱིཏི གྷ་ཊ་པི་ཊྛེ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མེ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན་ཝ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༩. དེ་ཝ་ཏཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནི་ཡོཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ཏཾ མ་ངྐུ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་མྷ. ཧཱི་ནཾ ཀཱ་ཡནྟི ཨུ་པ་རི་དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མོ ཧཱི་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནོ ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་མྷཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྟི་ཡཱ ཙ བ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ན བྷུ་ཉྫི་མྷཱ.
༡༠. ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ ཨ་པི ནུ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀུ་ལེ དཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏཱིཏི ན་ཡི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི. སེ་ཊྛི་སྶ ཧི གྷ་རེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ཙྩཾ པ་ཎཱི་ཏ་དཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི, ན ཏཾ ས་ཏྠཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན དི་ཡྻ་མཱ་ན་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ལཱུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཊྛི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན པཱི་ཎེ་ཏི. ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀནྟི ས་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, ས་ཀུ་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཀ་ཎི་ཀ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧེ་ཝ པ་ཀྐཾ. བི་ལ༹་ངྒ་དུ་ཏི་ཡནྟི ཀ་ཉྫི་ཡ་དུ་ཏི་ཡཾ. ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ཏཱིཏི ཨ་ས་ཀྐ་རི་ཏྭཱ དེ་ཏི. ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ་ན ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ ཨ་གཱ་ར་ཝེ་ན དེ་ཏི. ཨ་ས་ཧ་ཏྠཱ དེ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ད་ཏྭཱ པ་ར་ཧ་ཏྠེ་ན དེ་ཏི, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ དེ་ཏཱིཏི ན ནི་ར་ནྟ་རཾ དེ་ཏི, སཾ་ཝ་ཙྪ་རི་ཀཾ སོ་ཎྜ་བ་ལི ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ དེ་ཏཱིཏི ན ཀ་མྨ་ཉྩ ཕ་ལ་ཉྩ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ དེ་ཏི.
ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཏཱི་སུ ཀུ་ལ་ས་མྤ་དཱ་སུ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ. ན ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་སུ་ག་ནྡྷ་སཱ་ལི་བྷོ་ཛ་ནེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ཙི་ཏྟཾ ན ན་མ་ཏི, ‘‘ཧ་ར་ཐེ་ཏཾ རོ་ག་ཝ་ཌྜྷ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཌཱ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་མ་ཏཾ ཝི་ཡ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནོ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཀཱ་སི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝ་ར་ཝ་ཏྠེ་སུ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ‘‘ཧ་ར་ཐེ་ཏཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ག་ཏྟེ་སུ་པི ན ས་ཎྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་སཱ་ཊ་ཀ་མཱུ་ལ་ཏ་ཙ་ས་དི་སཱ་ནི པ་ན ཐཱུ་ལ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ‘‘ཨི་མཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ནི་ཝ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་མྤི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི. ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ན་ཨ་སྶ་ཡཱ་ན་ར་ཐ་ཡཱ་ན་སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ‘‘ཧ་ར་ཐེ་ཏཱ་ནི ཙ་ལཱ་ཙ་ལཱ་ནི, ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཛ་ཛྫ་ར་ར་ཐ་ཀེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ‘‘ཨ་ཡཾ ནི་ཙྩ་ལོ, ཨེ་ཏྠ སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི ཏཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི. ན ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སཱུཏི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ཝ་ཏི་ཡོ ཨི་ཏྠི་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ མ་ཉྙེ, ཨེ་ཏཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཀིཾ ཨེ་ཏཱ་ཧཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟཱིཏི སོ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ན ས་དྡ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟཱིཏི ཀ་ཐི་ཏ་སྶ ས་ཝ་ན་ཏྠཾ ན སོ་ཏ་པ་སཱ་དཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི. ས་ཀྐ་ཙྩནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཝེ་ལཱ་མོཏི ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་རཱུ་པ་བྷོ་ག་ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི མ་རི་ཡཱ་ད་ཝེ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཧི ཨུ་ལཱ༹་རེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ. སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི་ཀ་ཐཱ – སོ ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ པུ་རོ་ཧི་ཏ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཝེ་ལཱ་མ་ཀུ་མཱ་རོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ པ་ཊྛ་པ་ཡིཾ་སུ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་པི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པི་ཊྛི་ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་མྤི སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶེ་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སི་པྤཾ ཏཱི་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི ཨུ་གྒ་ཎྷི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཝེ་ལཱ་མ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ སི་པྤཾ པ་གུ་ཎ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཝེ་ལཱ་མོ མ་ཡཱ ཉཱ་ཏཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏུ་མྷེ ས་བྦེ་པི ས་མ་གྒཱ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཀུ་མཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཀུ་མཱ་ར་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ ན་ག་ར་སཱ་མི་ཀཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སི་པྤེ པ་གུ་ཎེ ཛཱ་ཏེ ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ན་ག་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ སི་པྤཾ པ་གུ་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཏཾ ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪི. མ་ནུ་སྶཱ ཀུ་མཱ་རཾ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་པྤཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ, ཝེ་ལཱ་མ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ་པི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ ས་ཀེ་སུ ས་ཀེ་སུ ར་ཛྫེ་སུ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཝེ་ལཱ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་མྷེ ར་ཛྫེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ ཡེ་ན་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཀ་ཊ་ས་ནྡ་མཱ་ནི་ཀ་གཱ་ཝི་གོ་ཎ་ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་དོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཀ་ནྡ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཝེ་ལཱ་མཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ ཛ་ན་པ་དོ, རཱ་ཛཱ་ནོ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་པཾ ཀ་རོ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཛ་ན་པ་ད་པཱི་ལཱ༹་ཡ ཨུ་པ་ས་མཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. སཱ་དྷུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཛ་ན་པ་དེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཝེ་ལཱ་མོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་དེ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ནཱ་བྷི་ཡཾ ཨ་རེ ཝི་ཡ ར་ཉྙོ ཛ་ན་པ་ད་སྨིཾ ཨོ་རོ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ན་པ་དེ་ནེ་ཝ ས་ཉྩ་ར་ནྟི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛ་ན་པ་དོ་ཏི ཝི་ལོ་པཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. རཱ་ཛ་གཱ་ར་ཝེ་ན ར་ཉྙོ ཛ་ན་པ་ད་མྤི ན པཱི་ལེ༹་ནྟི. ཛ་ན་པ་དཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ནི་སྶ་དྡཱ ནི་ར་ཝཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་བྦེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ‘‘ཡེ་ན ཝོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི པ་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ.
ཝེ་ལཱ་མོ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་པ་རི་པཱུ་རཱ་ནཾ ག་བྦྷཱ་ནཾ དྭཱ་རཱ་ནི ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཋ་པི་ཏཾ དྷ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཝ་ཡཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཁོ་བྷེ་ནྟེ་ན དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ ཨུ་དྡྷ་ན་པ་ནྟི་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཏེ་ལ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཐ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ལ་དྡྷ་བྦཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་མ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དཱ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དཱ་ན་གྒཾ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི དཱ་ན་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་སི་ཏོ དཱ་ན་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཕ་ལི་ཀ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ས་ཙེ ཨི་མཾ དཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ཏྠི, ཨི་དཾ ཨུ་ད་ཀཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ག་ཎྷཱ་ཏུ. ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱུ’’ཏི ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ངྒཱ་རཾ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨུ་ད་ཀཾ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘སུ་ཉྙོ ཝ་ཏ, བྷོ, ཛ་མྦུ་དཱི་པོ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ་པི ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ད་ཀྑི་ཎཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཕ་ལི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ག་ཎྷི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི དཱ་ན་གྒཾ པ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཡཱ་གུཾ, ཁ་ཛྫ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཁ་ཛྫ་ཀཾ, བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ བྷོ་ཛ་ནཾ དཱ་པེ་སི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན དཱ་ན་གྒེ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨི་དཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ དཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན ནི་ཊྛཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་རཱ་ཛ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ས་བྦཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ པེ་སེ་སུཾ. དཱ་ནེ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཧི་ར་ཉྙཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ ཨོ་ཀཱ་སེ དཱ་ནཾ ས་ཛྫཱ་པེ་སི. ས་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི.
ཏ་ཏྠ རཱུ་པི་ཡ་པཱུ་རཱ་ནཱིཏི ར་ཛ་ཏ་ཏ་ཊྚི་ར་ཛ་ཏ་ཕཱ་ལ་ར་ཛ་ཏ་མཱ་ས་ཀེ་ཧི པཱུ་རཱ་ནི. པཱ་ཏི་ཡོ པ་ན ཁུ་དྡི་ཀཱ་ཏི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀ་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཙ་ཏ་སྶོ་ཝ པཱ་ཏི་ཡོ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. པཱ་ཏི་མ་ཀུ་ལ༹ཾ ན་ཝ་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ར་ཏ་ནཾ, པཱ་ཏི་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཚ་ཡུ་ཏྟོ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི, ད་ད་མཱ་ནོ པཱ་ཏི་ཡཱ བཱ་ཧི་ར་ནྟེ་ན ཝ་གྒ་ཝ་གྒེ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ པཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ནྡྷི་ས་ནྡྷི་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. རཱུ་པི་ཡ་པཱ་ཏིཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ་པི ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱུ་རཱ་ནཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ཊྚི་སུ་ཝ་ཎྞ་ཕཱ་ལ་སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ས་ཀེ་ཧི པཱུ་རཱ་ནི. ཧི་ར་ཉྙ་པཱུ་རཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ར་ཏ་ན་པཱུ་རཱ་ནི. སོ་ཝ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་ནི. ཀཾ་སཱུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཱིཏི ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ཁཱི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ཀཱ་ནི. ཏཱ་སཾ པ་ན དྷེ་ནཱུ་ནཾ སི་ངྒཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀོ་ས་ཀ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, གཱི་ཝཱ་ཡ སུ་མ་ན་དཱ་མཾ པི་ལ༹་ནྡྷིཾ་སུ, ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་དེ་སུ ནུ་པཱུ་རཱ་ནི, པི་ཊྛི་ཡཾ ཝ་ར་དུ་ཀཱུ་ལཾ པཱ་རུ་ཏཾ, ཀ་ཎྛེ སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཎྚཾ བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠ་ཡུ་གཱ་ནི ཨེ་ཀཱ ཀོ་ཊི, ཨི་དྷ པ་ན ད་ས སཱ་ཊ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཁོ་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མྷི ཁོ་མཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཡཾ སུ་ཁུ་མཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. ཡཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨི་ཏྠི་དཱ་ནཾ ཨུ་ས་བྷ་དཱ་ནཾ མ་ཛྫ་དཱ་ནཾ ས་མ་ཛྫཱ་དཱ་ན་ནྟི ཨ་དཱ་ན་ས་མྨ་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི་པི ཨེ་ས ‘‘ཝེ་ལཱ་མ་སྶ དཱ་ན་མུ་ཁེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི. ན་ཛྫོ མ་ཉྙེ ཝི་སྶ་ནྡ་ནྟཱིཏི ན་དི་ཡོ ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ནྡ་ནྟི.
ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལཱ་མ་སྶ དཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཏཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་ཉྙོ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཨ་དཱ་སིཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟོ་པི ཨ་ཧཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ པུ་གྒ་ལཾ ནཱ་ལ་ཏྠཾ, ཏྭཾ མཱ་དི་སེ བུ་དྡྷེ ལོ་ཀ་སྨིཾ དི་ཊྛ་མཱ་ནེ དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཀ་སྨཱ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི སེ་ཊྛི་སྶ དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ནུ ཙ ཡཱ་ནི ཏ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, ཏཱ་ནི ནི་རུ་དྡྷཱ་ནི? ཀ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི? པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏཱ་ནི ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ་ནི ཨི་མེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡེ ད་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཝེ་ཎིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ན ཏཾ ཀོ་ཙི ད་ཀྑི་ཎཾ སོ་དྷེ་ཏཱིཏི ཀོ་ཙི ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ སོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་ཉྷི ད་ཀྑི་ཎཾ སོ་དྷེ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ བུ་དྡྷོ, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སོ སཱ་ཝ་ཀོ སོ་དྷེ་ཡྻ.
དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣནྟི ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཾ. ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རནྟི ཨི་དཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟེ་ན དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལཾ.
ཡོ ཙ ས་ཏཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣེ ཀ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཧེ་ཊྛཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏེ ཨ་ན་ནྟ་རེ་ན ས་ཏ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལ་ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ས་ངྒྷོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཧི ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ཏ་ནི་ཡཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་པི ཧོ་ཏུ, ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ར་ཎཱ་ག་མ་ནཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱཏི པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ག་ཎྷེ་ཡྻ. སཱི་ལ་མྤི མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་སཱི་ལ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ སཱི་ལཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ནྡྷོ་ཧ་ན་མ་ཏྟནྟི ག་ནྡྷ་ཨཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟཾ, དྭཱི་ཧ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ག་ཎྜ་པི་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ག་དྡོ་ཧ་ན་མ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྭཱ གཱ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཐ་ན་ཨ་ཉྪ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟནྟི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཕ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙནྟི མ་གྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ.
ཨུ་པ་མཱ་ཏོ པ་ན ཨི་མཱ་ནི དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི – ས་ཙེ་པི ཧི ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ བྷེ་རི་ཏ་ལ་ས་དི་སཾ ས་མ་ཏ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་ཏྠ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ད་ས པ་ནྟི་ཡོ ཨ་སྶུ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ པ་ཉྩ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ, ཁི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ དི་ཡ་ཌྜྷཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ པ་ནྟི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཛ་ན་སྶ དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ དི་ནྣ་མེ་ཝ མ་ཧ་པྥ་ལཾ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན –
‘‘ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ པ་ཎི་པཱ་ཏོ, སི་ཀྑཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ;
ཁ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ཏི སོ་ལ༹་སིཾ’’.
ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ པཱུ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཝ་གྒོ
༡. ཏི་ཋཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཝཱ་སི་ནོ. ཨ་དྷི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷི་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ ཝི་སི་ཊྛཱ ཛེ་ཊྛ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་མ་མཱཏི ནི་ཏྟ་ཎྷཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནི་དྡུ་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རི་གྒ་ཧཱཏི ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི པ་རི་གྒ་ཧ་ར་ཧི་ཏཱ. ནི་ཡ་ཏཱ་ཡུ་ཀཱཏི ཏེ་ས་ཉྷི ནི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་ཡུ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ, ག་ཏི་པི ནི་བ་དྡྷཱ, ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ས་གྒེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ས་ཏི་མ་ནྟོཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཐི་རཱ ན ཧོ་ཏི, ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑི་ཏཱ་ཡ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏྟཱ ས་ཏི ཐི་རཱ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ་པི ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༢. ཨ་སྶ་ཁ་ལུ༹་ངྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོཏི པ་ད་ཛ་ཝེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. ན ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣོཏི ན ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. པུ་རི་ས་ཁ་ལུ༹་ངྐེ་སུ ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཉཱ་ཎ་ཛ་ཝེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. ན ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣོཏི ན གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. སེ་སཾ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༣. ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི དྭེ ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ཙ. ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ཛ་པ་ཐ་ས་ངྐུ་པ་ཐཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཨེ་ས་ཏི ག་ཝེ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. ཡཱ ཏེ་སུ ཨེ་སི་ཏེ་སུ ག་ཝེ་སི་ཏེ་སུ པ་ཊི་ལ་དྡྷེ་སུ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་ཡཾ ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. པ་རི་ཡེ་ས་ནཱཏི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ. སཱ ཧི ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏི. ལཱ་བྷོཏི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. སོ ཧི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏི.
ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ན ཉཱ་ཎ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཛ་ཉྙཱ, སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁ་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༢༣) ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ཏི དྭེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙ དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠༢) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ‘‘ཚ་ནྡོ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་དཱ་ནོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥༨) ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཨི་དྷ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཾ སུ་ནྡ་རཱ་སུ་ནྡ་རཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ས་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ར་སྶ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནི་ད་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི.
ཚ་ནྡ་རཱ་གོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ དུ་བྦ་ལ་རཱ་གོ ཙ བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི ཨི་དྷ ཚ་ནྡོ་ཏི དུ་བྦ་ལ་རཱ་ག་སྶཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟི བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. པ་རི་གྒ་ཧོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ. མ་ཙྪ་རི་ཡནྟི པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པོ་རཱ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, མཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་ར་ཀྑོཏི དྭཱ་ར་པི་ད་ཧ་ན་མ་ཉྫཱུ་སཱ་གོ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ནཾ. ཨ་དྷི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ, ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱདཱི་སུ པ་ར་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ད་ཎྜ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ དྷཱ་རཱ་དི་ནོ ས་ཏྠ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ་དཱ་ནཾ. ཀ་ལ་ཧོཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ་པི. པུ་རི་མོ ཝི་གྒ་ཧོ, པ་ཙྪི་མོ ཝི་ཝཱ་དོ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༠༣). ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝ་ནྟི ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝཾ་ཝ་ཙ་ནཾ.
༤. ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སཱ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་པི ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སོ་ཝ, ཨ་ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ན ག་ཧི་ཏཱ. སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཱ, ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻ་ཀ་པྤེ བུ་དྡྷེ་སུ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་སུ ཏཾ ཋཱ་ནཾ སུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ན ག་ཧི་ཏཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༥. པ་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པ་ཉྩ་མེ ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. སུ་པ་རི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ལླཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟུཾ. ཝཱི་ཏ་རཱ་གནྟི ཝི་ག་ཏ་རཱ་གཾ. ཨ་ས་རཱ་ག་དྷ་མྨནྟི ན ས་ར་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨནྟི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ར་ཧཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ.
༦. སི་ལཱ་ཡཱུ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཚ་ཊྛེ ཙ་ནྡི་ཀཱ་པུ་ཏྟོཏི མཱ་ཏུ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཏོ ཙ་ནྡི་ཀཱ་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ. ཙེ་ཏ་སཱ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙི་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏ་སཱ ཙི་ཏྟཾ སུ་པ་རི་ཙི་ཏནྟི ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི སུ་ཙི་ཏོ སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. ནེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏནྟི ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨ་ན་ལླཱི་ན་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏཾ. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟནྟི ཨ་ནི་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཾ.
སི་ལཱ་ཡཱུ་པོཏི སི་ལཱ་ཐ་མྦྷོ. སོ་ལ༹་ས་ཀུ་ཀྐུ་ཀོཏི དཱི་གྷ་ཏོ སོ་ལ༹་ས་ཧ་ཏྠོ. ཧེ་ཊྛཱ་ནེ་མ་ངྒ་མཱཏི ཨཱ་ཝཱ་ཊ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་ག་ཏཱ. ཨུ་པ་རི ནེ་མ་སྶཱཏི ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཝཱ་ཊ་སྶ. སུ་ནི་ཁཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་ཡ་མུ་ས་ལེ་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ནི་ཁཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ སི་ལཱ་ཡཱུ་པོ ཝི་ཡ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ ཀི་ལེ་སཱ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ཏཱ་ནཾ སི་ལཱ་ཡཱུ་པཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨི་མྤི སུ་ཏྟེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ.
༧-༨. ཝེ་ར་སུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧-༢༨. ས་ཏྟ་མེ བྷ་ཡཾ ཝེ་རཾ པ་ས་ཝ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལ་ཝེ་ར་ཉྩ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཙེ་ཏ་སི་ཀནྟི ཙི་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏཾ. དུ་ཀྑནྟི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ. དོ་མ་ན་སྶནྟི པ་ཊི་གྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དུ་ཀྑཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་ཊྛ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༩. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི ཀོ་པཾ བ་ནྡྷ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
༡༠-༡༡. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠-༣༡. ད་ས་མེ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱཏི ‘‘ཏཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་ར་ཎཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷཱ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ‘‘པ་རོ ནཱ་མ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཙཱ་ཧཾ ཀོ་པཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཏཾ ཀོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལེ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷཱ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཏོ ལཱ་བྷཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ ཀོ་པཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཏ་སྨིཾ མེ ཀོ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཀུ་ཏོ ལཱ་བྷཱ ལཱ་བྷཱ, ནཱ་མ ཀེ སི་ཡུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠེ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ནི་རོ་དྷཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢-༣༣. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ. དུ་ཏི་ཡེ ཡ་ཏྠ ཀཱ་མཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀཱ་མཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི. ནི་རོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟེ ཀ་ཏྭཱ. ནི་ཙྪཱ་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཙྪཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཙྪཱ་ཏཱ. ནི་བྦུ་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦུ་ཏཱ. ཏི་ཎྞཱཏི ཀཱ་མ་ཏོ ཏི་ཎྞཱ. པཱ་རཾ་ག་ཏཱཏི ཀཱ་མེ པཱ་རཾ ག་ཏཱ. ཏ་ད་ངྒེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཛྷཱ་ན་ངྒེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཀཱ་མཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ ཙཱཏི ཡེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ ཀཱ་མེ ནི་རོ་དྷེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ནཱ་མ. པ་ཉྫ་ལི་ཀོཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ. པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣. ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཁྭེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཁོ ཨེ་ཏྠ. ཀཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ཀཱ་མ་ནི་སྶི་ཏཱ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡཱཏི ཨཱ་བཱ་དྷ་ནཱ་ཡ པཱི་ལ༹་ནཱ་ཡ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༤. གཱ་ཝཱི་ཨུ་པ་མཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱཏི པ་བྦ་ཏ་ཙཱ་རི་ནཱི. ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏཾ ནི་མི་ཏྟནྟི ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ. ན སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ སུ་ཊྛུ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ན་བྷི་ཧིཾ་ས་མཱ་ནོཏི ཨ་པོ་ཐེ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟོ. མུ་དུ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ཉྙནྟི ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ མུ་དུ ཀ་མྨ་ཀྑ་མཾ ཀ་མྨ་ཡོ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ཉྙཾ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ཙ་ཏུ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་པི མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་པྤ་གུ་ཎ་ས་མཱ་དྷི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. སོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏེ་ནཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨི་དཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༥. ཛྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦. པ་ཉྩ་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏནྟི ཏ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཱདཱི་ནི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ དྷ་མྨེཏི ཏེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨེ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ, པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྑ་ཏོ, རུ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན རོ་ག་ཏོ, ཨ་ནྟོ་དུ་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཎྜ་ཏོ, ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་ནྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ ས་ལླ་ཏོ, དུ་ཀྑ་ཊྛེ་ན ཨ་གྷ་ཏོ, ཨཱ་བཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷ་ཏོ, ཨ་ས་ཀ་ཊྛེ་ན པ་ར་ཏོ, པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན པ་ལོ་ཀ་ཏོ, ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཊྛེ་ན སུ་ཉྙ་ཏོ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ. ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི.
ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨེ་ཧི. པ་ཊི་ཝཱ་པེ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་མ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏི. ས་ནྟནྟི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟཾ. པ་ཎཱི་ཏནྟི ཨ་ཏ་པྤ་ཀཾ. སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི སོ ཏ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཏཾ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – སོ ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་ལོ་ཀ་ཏོ་ཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, དུ་ཀྑ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་ར་ཏོ, སུ་ཉྙ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ་ཏི ཏཱི་ཧི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ སོ ཏེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ དི་ཊྛེ་ཧི ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝཱ་པེ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཏི མོ་ཙེ་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏི. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཐུ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་མ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ’’ནྟི ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོཏི ཏ་སྶཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཋི་ཏོ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་རཱ་གེ་ནཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ་ན. དྷ་མྨ་ན་ནྡི་ཡཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཧི ས་བྦ་སོ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི.
ཏི་ཎ་པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ཀེ ཝཱཏི ཏི་ཎ་པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པེ ཝཱ. དཱུ་རེ ཀ་ཎྜེ པཱ་ཏེ་ཏཱི་ཏི དཱུ་རེ་པཱ་ཏཱི. ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷཱི. ཡ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏནྟི ཨི་དྷ རཱུ་པཾ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཧེ་ཊྛཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ རཱུ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ནེ་ན རཱུ་པཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ཧེ་ཊྛཱ རཱུ་པཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨི་དཱ་ནི ཨ་རཱུ་པཾ ས་མྨ་ས་ཏཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ནེ་ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ཨཱ་རུ་པྤེ པ་ན ས་བྦ་སོ་པི རཱུ་པཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ་པི རཱུ་པཾ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཐ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀ་སྨཱ ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི? སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ སུ་ཁུ་མཱ ན ས་མྨ་ས་ནཱུ་པ་གཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ དྷ་མྨེ ས་མྨ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ན སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཛྷཱ་ཡཱི་ཧེ་ཏེཏི ཛྷཱ་ཡཱི་ཧི ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏེ་ཧི ཨེ་ཏཱ་ནི. ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཏ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ. ས་མ་ཀྑཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ས་མྨཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ‘‘ས་ནྟཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི ཐོ་མེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.
༦. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. ཚ་ཊྛེ ས་མྦཱ་དྷེཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མྦཱ་དྷེ. ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོཏི ཨོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཡཱཏི ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྠཾ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་དེ་ཝ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་ཉྙེ་ཝ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏེ རཱུ་པཱཏི ཏ་དེ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཏ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ. ས་ཉྙཱི་མེ་ཝ ནུ ཁོཏི ས་ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཡེ་ཝ ནུ ཁོ. མ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་མ་ཏྟཾ. ཀིཾ་ས་ཉྙཱིཏི ཀ་ཏ་ར་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ. ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ག་ཎྷི, ཀིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མ་ངྒི་ནོ རཱུ་པཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ པ་ན ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ རཱུ་པཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ན ཏཾ ན་ཏྠི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ག་ཎྷི.
ཛ་ཊི་ལ་ཝཱ་སི་ཀཱཏི ཛ་ཊི་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནཱི. ན ཙཱ་བྷི་ན་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ན ཨ་བྷི་ན་ཏོ, དོ་ས་ཝ་སེ་ན ན ཨ་པ་ན་ཏོ. ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལེ་སེ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཚི་ནྣ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཋི་ཏོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏོ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟུ་སི་ཏོཏི ཋི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ས་ནྟུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ནོ པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ནྟུ་ཊྛ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཏཱ་སཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མཱ་དྷི ཀིཾ ཕ་ལོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡཾ ཐེ་རཱི ཏཱ་ལ་ཕ་ལ་ཉྙེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཕ་ལཾ ཀིཾ ཕ་ལཾ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མཱ་དྷི ཀིཾ ཕ་ལོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཕ་ལོ ཝུ་ཏྟོཏི ཨ་ཉྙཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི ནཱ་མེ་སོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི་པཱིཏི ཨི་མཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྙཱི་པི ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི.
༧. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨. ས་ཏྟ་མེ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀཱཏི ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ཝཱ་ད་ཀཱ. ས་ཏ་ཏནྟི ས་དཱ. ས་མི་ཏནྟི ནི་ར་ནྟ་རཾ. ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏནྟི ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨེ་ཏཾ, མཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཊྛ་པེ་ཐ, ཀོ ཝོ ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨཾ ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དེ་སེ་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ཝོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི.
ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོཏི ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. དྷ་ནུ་གྒ་ཧོཏི ཨི་སྶཱ་སོ. ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ ནཱ་མ དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་སྶ ཛི་ཡཱ་བ་དྡྷོ ལོ་ཧ་སཱི་སཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་རོ ད་ཎྜེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཀ་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. སི་ཀྑི་ཏོཏི ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོཏི ཨེ་ཀོ སི་པྤ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ན ཧོ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝོ. ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤོ. ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཨ་ས་ནེ་ནཱཏི ཨ་ནྟོ སུ་སི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ལ་ཀྑ་པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཀ་ཎྜེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ཉྷི ཨེ་ཀ་ཨུ་ས་བྷ་གཱ་མཱི དྭེ ཨུ་ས་བྷཱ་ནི་པི ག་ཙྪ་ཏི…པེ… ཨ་ཊྛུ་ས་བྷ་གཱ་མཱི སོ་ལ༹་ས ཨུ་ས་བྷཱ་ནི་པི ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑེ་ན. ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ སོ དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ ཏཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཚཱ་ཡཾ སཱི་གྷ་མེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ཛ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཱཏི པ་ད་སཱ དྷཱ་ཝ་ནེ་ན. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི.
༨. དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩. ཨ་ཊྛ་མེ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ངྒཱ་མེ་ཡྻཱ་མཱཏི ས་ངྒཱ་མཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ ཡུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་མ. ཨ་པ་ཡིཾ་སུ་ཡེ་ཝཱཏི པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ཨུ་ཏྟ་རེ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཡ་ནྟེ ཝཱཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ. བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ན་ག་ཏེ་ནཱཏི བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏེ་ན. ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ཡུ་དྡྷེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ པ་ན ནེ་སཾ ས་ངྒཱ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨ་སུ་རཱ ཧི པུ་བྦེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཝཱ་སི་ནོ, ཏེ ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལི་ཡཱ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ལེ དི་བྦ་པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་པུ་པྥཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་དྷཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ དེ་ཝེ’’ཏི ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ སི་ནེ་རུཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟི, དེ་ཝཱ་པི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ཏེ་སཾ གོ་པཱ་ལ་ཀ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི པ་ཧ་ར་ཎ་ས་དི་སཾ ཡུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི དེ་ཝ་པུ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ས་དི་སཱ ཝ་ཛི་ར་ཧ་ཏྠཱ པ་ཊི་མཱ ཋ་པཱ་པེ་སི. ཨ་སུ་རཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷཱ ཨི་ནྡ་པ་ཊི་མཱ་ཡོ དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་པུ་ར་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི.
ད་ཀྑི་ཎེ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་པ་དཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱཏི ནི་པྤ་དཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ. ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཏོཏི མཱ་རོ་པི ཝ་ཊྚ་པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཝ་ཊྚ་པཱ་དཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་དཱ ཝཱ, ཏཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ མཱ་རོ ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཏོ པཱ་པི་མ་ཏོ’’ཏི.
༩. ནཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠. ན་ཝ་མེ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ནོ. གོ་ཙ་ར་པ་སུ་ཏ་སྶཱཏི གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ. ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷཱཏི མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ ནཱ་གཱ. ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པཱཏི ཏ་རུ་ཎ་པོ་ཏ་ཀཱ. ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒནྟི ནཱ་མེ་ཏྭཱ ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ. ཨོ་གཱ་ཧཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་སྶཱཏི ཨོ་གཱ་ཧི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་སྶ. ཨོ་གཱ་ཧཱ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ. ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོཏི ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, སཱ་ས་ནེ པ་ན ཏཾ་ས་རི་ཀྑ་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ཧ་ཊཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༠. ཏ་པུ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡. ད་ས་མེ མ་ལླེ་སཱུཏི མ་ལླ་ར་ཊྛེ. ཨི་དྷེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏ་པུ་སྶ་ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨི་དྷ ཋི་ཏེ་ན ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཨ་ཧཾ མ་ཧ་ནྟཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི སོ ཀི་ར བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. པ་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ནེ་ཀྑ་མྨནྟི ཡ་མི་དཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ, ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་པ་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སཱི་ད་ཏི, ཏ་དེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟ’ནྟི པ་སྶ་ཏོཏི ཨེ་ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ས་ནྟཾ ཝི་ག་ཏ་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. བ་ཧུ་ནཱ ཛ་ནེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་གོཏི ཏ་ཡི་དཾ བ་ཧུ་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ས་བྷཱ་གཾ, ཨ་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏནྟི ཀ་ཐཱ་མཱུ་ལཾ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟ་སྶཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟ’’ནྟི པ་སྶ་ཏོཏི ‘‘སཱ་དྷུ ནེ་ཀྑ་མྨ’’ནྟི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ས་ནྟ’’ནྟི པ་སྶ་ནྟ་སྶ་པི. ཨ་ནཱ་སེ་ཝི་ཏོཏི ན ཨཱ་སེ་ཝི་ཏོ ན ཕ་སྶི་ཏོ ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ. ཨ་དྷི་ག་མྨཱཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ པ་ཏྭཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ. ཏ་མཱ་སེ་ཝེ་ཡྻནྟི ཏཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ སེ་ཝེ་ཡྻཾ བྷ་ཛེ་ཡྻཾ. ཡཾ མེཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ. ཨ་དྷི་ག་མྨཱཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ. སྭཱ་སྶ མེ ཧོ་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷོཏི སོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་བཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐེ་སཱུཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ་སུ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥. སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་གྒོ
༡. ས་མྦཱ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ. ཨ་ཝི་དྭཱཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. བྷཱུ་རི་མེ་དྷ་སོཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ. ཡོ ཛྷཱ་ན་མ་བུ་ཛ྄ཛྷཱིཏི ཡོ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷི. པ་ཊི་ལཱི་ན་ནི་ས་བྷོཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལཱི་ནོ ཙེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ཙ ནི་ས་བྷོ. མུ་ནཱིཏི བུ་དྡྷ་མུ་ནི. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཀཱ་མ་ས་མྦཱ་དྷ་སྶ ཧི ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོ ནཱ་མ, ན ས་བྦ་ཐཱ ས་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་པ་ཏྠི ས་མྦཱ་དྷོཏི ཏ་སྨི་མྤི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ས་མྦཱ་དྷོ པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྲཱ་པི་ཏྠཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཀི་ཉྩ ཏ་ཏྠ ས་མྦཱ་དྷོཏི ཏ་སྨིཾ པ་ན ཛྷཱ་ནེ ཀིཾ ས་མྦཱ་དྷོ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་མྦཱ་དྷོཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ས་མྦཱ་དྷོ སཾ་པཱི་ལཱ༹ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ན ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ ནཱ་མ ས་བྦ་ས་མྦཱ་དྷཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨོ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ག་མོ ནཱ་མཱ་ཏི.
༢. ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. དུ་ཏི་ཡེ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཡེ་ན ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡེ་ན ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡ་སྨཱ ཏེ་ན ནཱ་མཱ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི ཝུ་ཏྟོ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ས་བྦ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི ནཱ་མ.
༣. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤. ཏ་ཏི་ཡེ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དྷ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི.
༤. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ཧི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ. པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥-༡༠. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦-༥༡. པ་ཉྩ་མཱ་དཱི་སུ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོཏི ས་ཡཾ པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཀོ. ནི་བྦཱ་ནནྟི ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ནནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ད་ངྒ་ནི་བྦཱ་ནནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་ངྒེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནནྟི ཨི་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་བྦཱ་ནཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཁེ་མནྟི ནི་རུ་པ་དྡ་ཝཾ. ཁེ་མ་པྤ་ཏྟོཏི ཁེ་མ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ. སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཱ་ནཱིཏི སི་ཀྑཱ་ཡ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ནོ་ར་ཐ་པཱུ་ར་ཎི་ཡཱ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.