༢. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༢༡) ཝི་ཡ ནི་སྶ་ཏྟ་ཊྛེ་ན དྷ་མྨོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤཱི་ཏི ནི་སྶ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ (མ. ནི. ༡.༤༠༢; སཾ. ནི. ༢.༡༡) ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་པ་དཱ ཝཱ དྭི་པ་དཱ ཝཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཝཱ་ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ, ན ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཡ་ཐཱ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ན པ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོཏི ཨ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏོ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོཏི ‘‘ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཀཱ་མ་ན་ནྡཱི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༡༥༦) ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. སོ པ་ནེ་ས ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སོ ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ག་ནྠ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དྷི- ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་པཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ལ༹་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷི་ནྣ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཉྩེ་ཝ ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒ་ཉྩ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ ག་ནྠ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་མྤི ནི་ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི དྭེ་པི ཏ་ཡོ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཉྩ་པི. ཏ་སྶ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ དེ་སེ་ནྟ་སྶ པ་ཀཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ག་ནྠ་ཀ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ ཙ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎེ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝཱ བྷ་སྶཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟ་སུ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷཱི་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ན་ཝ་ཀ་མྨེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཝཱ ཝི་སྶ་ཊྛེ ཝཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏོ སུ་དྡྷ་ས་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་ཐཾ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ མ་ནཱ་པི་ཡཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒེ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
ཨུ་པྤ་ནྣོཏི ཛཱ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟོ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ. བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡཱཏི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ རཱ་སི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ ས་ཀིཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ས་ཀིཾ ནི་རུ་དྡྷོ ཝཱ སྭེ་ཝ པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན ནི་རུ་དྡྷེ ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ.
སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི རཱ་ག་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ‘‘ས་ནི་མི་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ནོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ནཱ་མཾ. ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཉྩ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༡༦) ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ. ‘‘སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༣༥) ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་སྶ. ‘‘ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མྨ ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༢༧) ཨེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན རཱ་ག་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨོ ‘‘སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ? ཨ་ནི་ཙྩེ ནི་ཙྩ་ནྟི, དུ་ཀྑེ སུ་ཁ་ནྟི, ཨ་ན་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟཱ་ཏི, ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ས་ཙྩ་ཝི་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལེ་ན ཝཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ ཨཱ་བྷོ་གོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༣༦) ཨི་མ་སྶ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་ཏི.
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ བྱཱ་པཱ་དོཏི བྷ་ཏྟ་བྱཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ བྱཱ་པ་ཛྫ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝི་ཛ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝོ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ? ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡༦༠) ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཨ་ནི་ཊྛཾ ནི་མི་ཏྟཾ. པ་ཊི་གྷ་སྶ་པི པ་ཊི་གྷཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ་པི ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ – ‘‘པ་ཊི་གྷ་མྤི པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཊི་གྷཱ་ར་མྨ་ཎོ་པི དྷ་མྨོ པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཧི ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མཱ་ཏི.
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཐི་ན་མི་དྡྷནྟི ཐི་ན་ཉྩེ་ཝ མི་དྡྷ་ཉྩ. ཏེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཐི་ནཾ, ཨཱ་ལ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏི་ཎྞཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ མི་དྡྷཾ, ཀ་པི་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཙ་ལཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཐི་ནཾ? ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ལྱ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ ས་ལླཱི་ཡ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ མི་དྡྷཾ? ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ལྱ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཨོ་ནཱ་ཧོ པ་རི་ཡོ་ནཱ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༡༦༢-༡༡༦༣) ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ར་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་བྷ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ར་ཏི? པ་ནྟེ་སུ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ར་ཏི ཨ་ར་ཏི་ཏཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨ་ན་བྷི་ར་མ་ནཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ པ་རི་ཏ་སྶི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ར་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཏ་ནྡཱི? ཡཱ ཏ་ནྡཱི ཏ་ནྡི་ཡ་ནཱ ཏ་ནྡི་མ་ན་ཏཱ ཨཱ་ལ་སྶཾ ཨཱ་ལ་སྶཱ་ཡ་ནཱ ཨཱ་ལ་སྶཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ནྡཱི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཱ? ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཛ་མྦྷ་ནཱ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཱ ཨཱ་ན་མ་ནཱ ཝི་ན་མ་ནཱ ས་ནྣ་མ་ནཱ པ་ཎ་མ་ནཱ བྱཱ་དྷི་ཡ་ཀཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དོ? ཡཱ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་སྶ བྷ་ཏྟ་མུ་ཙྪཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོ བྷ་ཏྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཙེ་ཏ་སོ ཙ ལཱི་ན་ཏྟཾ? ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ལྱ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ ས་ལླཱི་ཡ་ནཱ ལཱི་ནཾ ལཱི་ཡ་ནཱ ལཱི་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཐི་ནཾ ཐི་ཡ་ནཱ ཐི་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཙ ལཱི་ན་ཏྟ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༨༥༦, ༨༥༧, ༨༥༩, ༨༦༠).
ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཙེ་ཏ་སོ ཙ ལཱི་ན་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ན ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཉྩེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཏཱ་ཀཱ་རོ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ནཱ་མ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ ཀ་ཏ་པཱ་པ་སྶ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ. ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཛྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱཏི ‘‘ས་ཏྠ་རི ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༡༦༧) ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཏི དྭཱི་ཧེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, པུ་ན ཧེ་ཏུཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟེ ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི མི་ལ་ཀྑ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ.
སོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ རོ་ཧ་ཎ་ཛ་ན་པ་དེ གཱ་མེ་ཎྜ་ཝཱ་ལ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ ནེ་སཱ་ད་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཝ་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ཀ་ཏ་གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ‘‘པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པོ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དཱུ་ཧ་ལ་ས་ཏཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ས་ས་ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སཱུ་ལ་ས་ཏཾ རོ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ པཱ་པཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གེ་ཧ་ཏོ ཨ་གྒི་ཉྩ ལོ་ཎ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཏོ. པཱ་སེ བ་དྡྷ་མི་གཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་པ་ཀྐ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པི་པཱ་སི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ གཱ་མེ་ཎྜ་ཝཱ་ལ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ པཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ལ༹་ཀེ ད་ས་མ་ཏྟེ་སུ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ་སུ པི་པཱ་སཱ་ཝི་ནོ་ད་ན་མ་ཏྟ་མྤི པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ པི་པཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པི་པཱ་སཱ་ཝི་ནོ་ད་ན་མ་ཏྟཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཙཱུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ལ༹་ཀེ ད་ས་མ་ཏྟེ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ པཱུ་རེ དི་སྭཱ ‘‘ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་པེ་ཏ་ཀ་ས་ཏྟོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ས་ཙེ པི་པཱ་སི་ཏོ་སི, པི་ཝ པཱ་ནཱི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཀུ་ཊཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ་སུ ཨཱ་སི་ཉྩི. ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ པཱི་ཏ་པཱི་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟ་མི་ཝ ན་སྶ་ཏི, ས་ཀ་ལེ་པི གྷ་ཊེ པི་ཝ་ཏོ པི་པཱ་སཱ ན པ་ཙྪི་ཛྫི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ་ཝ དཱ་རུ་ཎ་ཉྩ ཏེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ པེ་ཏོ ཛཱ་ཏོ, ཝི་པཱ་ཀོ ཀཱི་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི?
སོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་སཾ་ཝེ་གོ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཨ་དཱུ་ཧ་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དཱི་པ་ཀ་མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་ཙྩུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. དུ་ཀྐ་རཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་བྦ་ཛྫཱ, ཀ་ཐཾ ཏྭཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་སཱི་ཏི? བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ ཀ་ཐཾ ན པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི? ཐེ་རོ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ ཝ་ཏྟཱ་ར་བྷི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དེ་ཝ་དཱུ་ཏ་སུ་ཏྟེ ‘‘ཏ་མེ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ པུ་ན མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ པ་ཀྑི་པ་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༧༠; ཨ. ནི. ༣.༣༦) ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑ་རཱ་སིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་ས་ཏྟཾ པུ་ན མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨ་ཧོ བྷཱ་རི་ཡོ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ, བྷཱ་རི་ཡོ་ཏི. ས་ཀྐཱ, བྷ་ནྟེ, པ་སྶི་ཏུ་ནྟི? ‘‘ན ས་ཀྐཱ པ་སྶི་ཏུཾ, དི་ཊྛ་ས་དི་སཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་མ་ཎེ་རེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཨ་ལླ་དཱ་རུ་རཱ་སིཾ ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. ཐེ་རོ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡ་ཏོ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀ་མ་ཏྟཾ ཨ་གྒི་པ་པ་ཊི་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ དཱ་རུ་རཱ་སི་མྷི པ་ཀྑི་པི. ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་པཱ་ཏོ ཙ དཱ་རུ་རཱ་སི་ནོ ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཚཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་པུ་རི་མཾ ཨ་ཧོ་སི.
སོ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་ཏི དྷུ་རཱ་ནི ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རཾ, ག་ནྠ་དྷུ་ར་ནྟི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ག་ནྠོ ནཱ་མ པ་ཊི་བ་ལ་སྶ བྷཱ་རོ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན དུ་ཀྑཱུ་པ་ནི་སཱ ས་དྡྷཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཐེ་རོ ‘‘ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཝ་ཏྟ་ཉྩ པཱུ་རེ་ཏི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གཱ་མེ་ཎྜ་ཝཱ་ལ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཐི་ན་མི་དྡྷེ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་པ་རི་ཧཱ་ནི་བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ལ་ཝ་ར་ཎ་ཀཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ དྭེ ཡཱ་མེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ནི་དྡཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ལླ་པ་ལཱ་ལཾ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ པཱ་ཙཱི་ན་པ་བྦ་ཏ་པ་སྶེ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ –
‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཐ ནི་ཀྐ་མ་ཐ, ཡུ་ཉྫ་ཐ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
དྷུ་ནཱ་ཐ མ་ཙྩུ་ནོ སེ་ནཾ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཾ་ཝ ཀུ་ཉྫ་རོ.
‘‘ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་སྶ་ཏི;
པ་ཧཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༨༥) –
ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་དེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཏ་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ལླཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཱ་ཧཾ, སཱི་སེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མིཾ;
པ་ཏྟོ་སྨི ཏ་ཏི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ, ཨེ་ཏྠ མེ ན་ཏྠི སཾ་ས་ཡོ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ནྠེ ཡུ་ཏྟ་སྶ ག་ནྠཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ དེ་སེ་ནྟ་སྶ པ་ཀཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཙ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ག་ནྠ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི མ་ལི་ཡ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. སོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་ཝ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལེ ཀ་ལླ་གཱ་མ་ཀེ མ་ཎྜ་ལཱ་རཱ་མ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་དྡེ་ས་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀ་ལླ་གཱ་མེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཡཱ་གུ་ཨུ་ལུ༹་ངྐཾ ད་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀོ་སི ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. མ་ཎྜ་ལཱ་རཱ་མ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ག་ནྠ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཏཱ་ཏ ཡཱ་ཝ ག་ནྠ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་སི, ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷཱ་སཱི་ཏི. སོ ཏཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁཾ ཧོ་ཏུ, དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩ་ཏཱུ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཏེ་མཱ་སཾ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ པི་ཎྜཱ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ནེ་ཝཱ་སི་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་དེ་ཝ, ཨ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་ཉྙཾ ཨ་དཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཏེ པུ་ཏྟོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ སུ་ཎེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཏཱ་ཏཱ, ན ས་བྦེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཛཱ་ན་ནྟི, མ་མ པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁཾ ཧོ་ཏུ, དུ་ཀྑཱ མུ་ཙྩ་ཏཱུ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, མཱ ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི. མཱ, ཏྭཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཛཱ་ན་ནཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་སྶུ, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་མེ་ཝ སུ་ཎཱ་ཧཱི་ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་ས་ནྟེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དི. དི་ཝཱ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཙ ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏ་ཏོ མ་ལི་ཡ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཡཱ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཡོ མཱ་སེ དྭཱི་ཧེ་ཝ པ་དེ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཛྫ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཏཱི་ཧི པི་ཊ་ཀེ་ཧི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ཨ་པ་རོ་པི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཏི་སྶ་བྷཱུ་ཏི་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཝི་ན་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་སྶ ལོ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, སོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་དཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟེ ཡཱ་གུཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ད་ཧ་ར་སྶ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ མཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ སཾ་སཱི་དཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀོ མེ བྱཱ་དྷི ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ནཱ་ག་མི་སྶཱ་མི. ཏུ་མྷེ དི་ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་ཉྩ སཱ་ཡཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཉྩ མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཐ, པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཨུ་དྡེ་སཾ པ་ན མཱ ཋ་པ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ མ་ལ་ཡ་ཝཱ་སི་མ་ཧཱ་ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ པ་རི་བྷ་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘པ་ཊི་སཱ་མེ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ. བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀོ མེ བྱཱ་དྷི ཨ་ཏྠི, ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཏཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཐ, པ་ཊི་སཱ་མེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ རོ་གཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སི, པ་ཊི་སཱ་མེ་ཧཱི་ཏི. སུ་བྦ་ཙོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ན ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཐེ་རོ ‘‘རཱ་ག་ཙ་རི་ཏོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཾ་སེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ནྡི. ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སཱི་ཏི? བྷ་ནྟེ, ས་ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ, ཨི་དཾ མེ པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ན་ནྟི! ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ན ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ མ་གྒོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ དུ་ལླ་བྷ་ནྟི. སོ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ ཚ་ནྣཾ སེ་པ་ཎྞི་ག་ཙྪ་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཨུ་དྡེ་སཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ག་ནྠ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི པ་རི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི, དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི གཱ་མ་ནྟ་པ་བྦྷཱ་ར་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཐེ་རོ ཀི་ར མ་ཧཱ་གཱ་མེ ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ག་ཎེ ཝཱ་ཙེ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣ་སོ་མ་ན་སྶོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་དཾ སུ་ཁཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ’’ཏི. སོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཐེ་ར་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཐེ་ར་སྶ སཾ་ཝེ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་ཙེ མེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨ་པ་དཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ་སྨི, བྷ་ནྟེ་ཏི. བ་ཧཱུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ག་ཎྷ་ནྟི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སོ ས་བྦེ་སུ ར་ཏྟི་དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ་སུ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་ས་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ ཀ་ཐཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་དཱ ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ནེ་ས སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. སོ་པི ཐེ་རོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, མཱ་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཎི་ཝ་ཎྞེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཐེ་རོ ཏ་སྶ ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ དི་ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་ཉྩ སཱ་ཡཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཉྩ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་གུ་ཎེ པ་རི་པུ་ཎྞེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟ་པ་བྦྷཱ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦྷཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པ་ཏྭཱ མ་ཉྩེ པི་ཊྛིཾ ན པ་སཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ན་སཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མཾ ཨོ་ཏ་རི. ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི ཨ་ཛྫ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གྷ་ཊེ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ས་མྤ་ཏྟཱ. སོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལ་མ་ཏི. སོ ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ མ་གྒཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘མཱ་དི་སོ་པི ནཱ་མ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ན ལ་བྷ་ཏི, ཡཱ་ཝ དུ་ལླ་བྷ་ཉྩ ཝ་ཏི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་བ་ཧུ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏཾ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ མ་ཡ྄ཧཾ སཱི་ལ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལེ ས་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་དི་ཝ་སཱ སཱི་ལ་སྨིཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ཏི་ལ་ཀོ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶོ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎ་ཏྟཱ པཱི་ཏིཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ ཀི་ལེ་སོ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཐེ་རོ ཀི་ར ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི. སོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ན ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སཱ་མ་ནྟཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་གཱ་མེ ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཏ་ལ་ངྒ་ར་ཝཱ་སི་དྷ་མྨ་དི་ནྣ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི ‘‘ཐེ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱུ’’ཏི. ཐེ་རོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ ས་ནྟི་ཀེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཁོ པ་ན མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཏཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཐེ་ར་སྶ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, དྷ་མྨ་དི་ནྣ, ཙི་ར་སྶཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ མེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀོ ན ག་མི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཝ པ་པ་ཉྩེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་དཱ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ དྷ་མྨ་དི་ནྣ, ཝ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཐཱ་ཏི. ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. ཨེ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ མཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཐ, བྷ་ནྟེ་ཏི? ‘‘ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏཾ བྷཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ མཱ་པེ་སི. ‘‘ཨེ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ པ་དུ་མ་ག་ཙྪཾ མཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ ཏ་མྤི མཱ་པེ་སི. ཨི་དཱ་ནེ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟཾ པུ་པྥཾ ད་སྶེ་ཐཱ་ཏི. ཐེ་རོ ཏ་མྤི ད་སྶེ་སི. ཨེ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཐཱ་ཏི. ཐེ་རོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་སི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ སུ་བྷ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ མཱ་པི་ཏཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ མེ ས་པྤུ་རི་ས ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི. ‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་སུ་བྷ་ཝ་སེ་ན ས་ལླ་ཧུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་ཏུཾ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟོ. སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དི་ནྣ་ཏྠེ་རོ ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ ཀི་ལེ་སོ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ. ཏེ ཀི་ར ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ མ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དྷ་མྨཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ་ཝ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཛྫ མཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་མ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ལླ་ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཀ་རོ་ཐཱ’ཏི པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ཐི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ལླ་ཨ་སུ་བྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ལོ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱུ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན དི་ཊྛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གཱ ལ་དྡྷ་མ་གྒཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨི་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི ཨ་པ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ལཱ་བཱུ་ནེ་ཝ སཱ་ར་དེ;
ཀཱ་པོ་ཏ་ཀཱ་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི, ཏཱ་ནི དི་སྭཱ་ན ཀཱ ར་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༤༩);
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏེ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨ་ཊྛ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི, སོ ཏཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀེ་སེ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ཏི་སྶ, ཨ་ཏུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཡ ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི? ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི མེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཏི་སྶ, མ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ, ཨེ་ཀཾ ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་པུ་བྦོ བྷི་ཀྑུ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་དྡེ་ས་མ་གྒ་ཉྩ མཱ ཝི་སྶ་ཛྫི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི, ཀཱ་ལེ་ན ཙ ཀཱ་ལཾ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ས་པྤཱ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ’’ཏི དཱ་རཱུ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ཙ་ངྐ་མ་ན་བྷཱུ་མི་བྷི་ཏྟི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ལེ་ཎཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ ལེ་ཎེ པ་རི་ཀ་མྨཾ, ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཀྑེ་ན ཏ་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏྭ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ ཝ་སཱ་ཧཱི་ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ལེ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི. ཏ་སྶ ‘‘མ་ནཱ་པཾ མ་ཡཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ. སོ ཏཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ ཀི་ལེ་སོ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ སུ་དྡྷ་ས་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་སོ ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི, བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཝི་ཡ. སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ཀཱ་མེ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ཨོ་ཝཱ་དེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་རུ་ཎེ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ ཀི་ལེ་སོ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཡོ པ་ན ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོཏི ཛཱ་ཏོ བྷཱུ་ཏོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ. པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ, པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་ཧཱ་ནེ་ཧི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ན པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀི་ལེ་སཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་མཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏཱི་ཏི སཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཕ་ལཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཡ་མཱ་ནཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་སྶ་ཊ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་མེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་ཧཱ་ནེ་ཧི པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི ད་ས་སུ ཨ་སུ་བྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ སཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ – ‘‘ཨ་སུ་བྷ་མྤི ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ དྷ་མྨཱ་པི ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ? ཨ་ནི་ཙྩེ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ ན ས་མུ་དཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ ཙ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན པ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧོ, ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི. ད་ས་ཝི་དྷ་ཉྷི ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་སྶཱ་པི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨཱ་ལོ་པཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ས་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ་པི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ ཨཱ་ལོ་པེ, ཨ་བྷུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝེ;
ཨ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ, པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༩༨༣);
ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ད་ས་ཨ་སུ་བྷ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི.
༡༧. ས་ཏྟ་མེ མེ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎ་ཀཱ མེ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ‘‘ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝཱ ས་བྦ་བྱཱ་པཱ་ད་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘མེ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ཨི་དྷ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི ཏཾ མེ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ.
ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – མེ་ཏྟཱ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧོ, མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི. ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི བྱཱ་པཱ་དོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨོ་དྷི་སོ ཨ་ནོ་དྷི་སོ དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶཱ་པི. ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཀུ་དྡྷོ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཀི་མ་སྶ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ནཱ་སེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ན་ནུ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ག་མི་སྶ་སི? པ་ར་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནཱ་མ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཏ་ངྒཱ་ར་ཏ་ཏྟ་ཨ་ཡ་ས་ལཱ་ཀ་གཱུ་ཐཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་སོ་པི ཏ་ཝ ཀུ་དྡྷོ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཏེ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ནཱ་སེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི? ཨེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་པ་ཧེ་ཎ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ ཁི་ཏྟ་ར་ཛོ་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝེ་ས ཀོ་དྷོ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་པི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ཋི་ཏ་སྶཱ་པི, ཨ་སྶ་གུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི བྱཱ་པཱ་དོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ མེ་ཏྟཱ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. སེ་ས་མི་དྷ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ཝ་ཀྑཱ་མཱ་ཏི.
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏཱུཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ ཀོ་ས་ཛྫ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷོ ཙེ་ཏ་སོ ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་ནཱུ་ད་ནཱ་ཡ, ནི་ཀྐ་མོ ཙེ་ཏ་སོ པ་ལི་གྷུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཱ་ཡ, པ་ར་ཀྐ་མོ ཙེ་ཏ་སོ བ་ནྡྷ་ན་ཙྪེ་ད་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱི་ཧི པེ་ཏེ་ཧི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཙེ་ཝ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཙ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་དོ་སཱ་པ་ག་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཏཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི – ཀཱ་ཡི་ཀཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༩) ཨེ་ཝཾ ར་ཏྟི་དི་ཝ་ས་སྶ པ་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀཱ་ཡེ་ན གྷ་ཊེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་ཏོ ལེ་ཎཱ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཝ མེ ན ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ, ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པ་ལླ་ངྐཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ས་ཛྫཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ མཱ་ན་སཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨི་དྷ ཝ་ཊྚ་ཏི. དུ་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི མི་ལ་ཀྑ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ, གཱ་མ་ནྟ་པ་བྦྷཱ་ར་ཝཱ་སི་མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ, པཱི་ཏི་མ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ, ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཙ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི པུ་རི་མཱ ཏ་ཡོ ཨ་ཉྙེ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ, ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཉྙེ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ, ཨུ་ཙྩཱ་ཝཱ་ལུ་ཀ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ པ་ན དྭཱི་ཧི་པི ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ་ཝ. ཐེ་རོ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨེ་ཀཾ ནི་པ་ཛྫ་ཏི. མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ་པི ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ཝཱ་སོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི. ཨཱ་ཧ་ར་ཧ་ཏྠ་ཀ-བྷུ་ཏྟ་ཝ་མི་ཏ་ཀ-ཏ་ཏྲ་ཝ་ཊྚ་ཀ-ཨ་ལཾ་སཱ་ཊ་ཀ-ཀཱ་ཀ་མཱ་ས་ཀ-བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཧི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏོ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ ཨོ་ཏྠ་ར་ནྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཨཱ་ལོ་པ་ཨོ་ཀཱ་སཾ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་སཱི་ལ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶཱ་པི, ར་ཏྟིཾ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀ་དཱི་པཱ་ལོ་ཀ་ཨུ་ཀྐཱ་ལོ་ཀེ དི་ཝཱ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝ་ས་ནྟ་སྶཱ་པི, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ པ་ཧཱི་ན་ཐི་ན་མི་དྡྷེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི.
༡༩. ན་ཝ་མེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཛྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ.
ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ, ཝི་ན་ཡེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ, ཝུ་དྡྷ་སེ་ཝི་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི. བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ནཱ་པི ཧི ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ ནི་ཀཱ་ཡེ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ་པི, ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ་པི, ཝུ་ཌྜྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶཱ་པི, ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི.
༢༠. ད་ས་མེ ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ.
ཨ་པི་ཙ ཚ དྷ་མྨཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ, ཝི་ན་ཡེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི. བ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ནཱ་པི ཧི ཨེ་ཀཾ ཝཱ…པེ… པ་ཉྩ ཝཱ ནི་ཀཱ་ཡེ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ་པི, ཝི་ན་ཡེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་པི, ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ་པི, ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟེ ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཚ དྷ་མྨཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་གྒེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི.
ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.