༡༤. ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒོ

(༡༤) ༧. ས་ཏྟ་མ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒོ

སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཝ་ཏྠུ

༢༥༨. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཋ་མེ པ་ཋ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ནནྟི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ, སེ་ནི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་པི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ པ་ཋ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ནི་ག་མེ སེ་ནི་ཡ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི – ‘‘ས་ཙེ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་ག་བྦྷེ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ སཱ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷི.

སཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཚ་ཊྛེ ཝ་སྶེ པ་རི་པུ་ཎྞེ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ‘‘པཱ་ཏོ་ཝ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ དྷེ་ནུ་ཡོ དུ་ཧཱ་པེ་སི. ཝ་ཙྪ་ཀཱ དྷེ་ནཱུ་ནཾ ཐ་ན་མཱུ་ལཾ ན ཨཱ་ག་མཾ་སུ, ཐ་ན་མཱུ་ལེ ན་ཝ་བྷཱ་ཛ་ན་མྷི ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཁཱི་ར་དྷཱ་རཱ པ་ཏིཾ་སུ. ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ, སུ་ཛཱ་ཏཱ, ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ཁཱི་རཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ན་ཝ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་སྨིཾ པཱ་ཡཱ་སེ པ་ཙྩ་མཱ་ནེ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ བུ་བྦུ་ལཱ༹ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཉྩ་ར་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཕུ་སི་ཏ་མྤི བ་ཧི ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་སི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ས་ཀྐོ ཨ་ལཱ་ཏཱ་ནི ས་མཱ་ནེ་ནྟོ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དཱི་པེ་སུ ཨོ་ཛཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. སུ་ཛཱ་ཏཱ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི དི་སྭཱ པུ་ཎྞཱ་དཱ་སིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་མྨ, པུ་ཎྞེ ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ས་ནྣཱ, མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ པུ་ཎྞཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཱ’’ཏི. སུ་ཛཱ་ཏཱ, ‘‘ས་ཙེ ཛེ ས་ཙྩཾ བྷ་ཎ་སི, ཨ་དཱ་སིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལེ པཱ་ཡཱ་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ན ས་མྤ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ག་ནྡྷ་དཱ་མ་མཱ་ལཱ་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ཎ་ཏོ་ཎ་ཏཱ ག་ནྟྭཱ སཱི་ས་ཏོ ཐཱ་ལཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ས་ཧེ་ཝ པཱ་ཏི་ཡཱ པཱ་ཡཱ་སཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནོ་ར་ཐོ ནི་པྥ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལཾ ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཎྞཱ་ས པི་ཎྜེ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ན་དི་ཡཱ ས་མྤ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟ་སྶ ཡ་ས་དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི.

ཡ་སོ་པི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཝི་ཝ་ཊཾ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་རཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གོ ‘‘ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨུ་པ་ས་ཊྛཾ ཝ་ཏ, བྷོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ཝ བ་ཧི་ན་ག་རེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཡ་ས་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ཡ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ སེ་ཊྛི་ག་ཧ་པ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཡ་སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ ཨ་ཧོ་སི. པི་ཏཱ་པི་སྶ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་སི. ས་ཏྠཱ ཡ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ས་སྶ མཱ་ཏཱ, སུ་ཛཱ་ཏཱ, པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཡཾ, སུ་ཛཱ་ཏཱ, ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ས་ར་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི ས་དྡྷིཾ སུ་ཎི་སཱ་ཡ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥-༢༨) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ པ་ཋ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.

ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ

༢༥༩. དུ་ཏི་ཡེ དཱ་ཡི་ཀཱ་ནནྟི དཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ དཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ ཀི་ར –

‘‘ས་མ་ཎཱི ས་མ་ཎ་གུ་ཏྟཱ ཙ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑུ་དཱ་ཡི་ཀཱ;

དྷ་མྨཱ ཙེ་ཝ སུ་དྷ་མྨཱ ཙ, ས་ངྒྷ་དཱ་སཱི ཙ ས་ཏྟ་མཱ’’ཏི.

ཨི་མཱ ས་ཏྟ བྷ་གི་ནི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི –

‘‘ཁེ་མཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ ཙ, པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ ཙ གོ་ཏ་མཱི;

དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ, ཝི་སཱ་ཁཱ ཙེ་ཝ ས་ཏྟ་མཱི’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྒྷ་དཱ་སཱི ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨ་ངྒ་ར་ཊྛེ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝི་ཡཱ ནཱ་མ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ཝི་སཱ་ཁཱཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ད་ས་བ་ལོ སེ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཏ་སྨིཾ ར་ཊྛེ ཏཾ ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎི.

ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ མེ་ཎྜ་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་སི. པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ནཱ་མ མེ་ཎྜ་ཀོ སེ་ཊྛི, ཙ་ནྡ་པ་དུ་མཱ ནཱ་མ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི, ཏ་སྶ ཙ པུ་ཏྟོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝཱི ནཱ་མ, མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ དཱ་སོ པུ་ཎྞོ ནཱ་མཱ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་ཡེ་ཝ, བི་མྦི་སཱ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྩ ཨ་མི་ཏ་བྷོ་གཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ ཛོ་ཏི་ཀོ ཛ་ཊི་ལོ མེ་ཎྜ་ཀོ པུ་ཎྞོ ཀཱ་ཀ་ཝ་ལི་ཡོ་ཏི. ཏེ་སུ ཨ་ཡཾ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝི་སཱ་ཁཱ་དཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི མ་ངྒ་ལཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི མ་ངྒ་ལཾ, ཏ་ཝ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཧི པ་ཉྩ་དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཉྩ་ཧི དཱ་སི་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི, ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀཱ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ཧི དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པི ཁོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ་པི ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.

ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི – ‘‘མ་མ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཨ་མི་ཏ་བྷོ་ག་ཝི་ནྡ་ན་ཀུ་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་མི་ཏ་བྷོ་ག་ཝི་ནྡ་ན་ཀུ་ལཾ པེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སི. ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལཾ པེ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཀཾ པ་ན སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟཾ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ པེ་སེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་སི.

སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྩ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ, གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན་སྶ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ས་མ་ཡོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ ཀུ་ལེ དཱ་རི་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཀུ་ས་ལེ པུ་རི་སེ པེ་སེ་སི. ཏེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ཨ་དི་སྭཱ སཱ་ཀེ་ཏཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཉྩ, ཝི་སཱ་ཁཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་ཝ་ཡེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་པི པུ་རི་སཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ཨ་དི་སྭཱ བ་ཧི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དེ་ཝོ ཝ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ ཏཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་ནྟཱ དཱ་རི་ཀཱ ཏེ་མ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཝེ་གེ་ན སཱ་ལཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏེ པུ་རི་སཱ ཏཱ་ས་མྤི ཨ་ནྟ་རེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ན པ་སྶིཾ་སུ. ཏཱ་སཾ པ་ན ས་བྦ་པ་ཙྪ་ཏོ, ཝི་སཱ་ཁཱ, དེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ནྟ་མྤི ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ག་མ་ནེ་ན ཏེ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ སཱ་ལཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ པུ་རི་སཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘རཱུ་པ་ཝ་ཏཱི ཏཱ་ཝ ཀ་ཉྙཱ ཨེ་ཏ་པ་ར་མཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, རཱུ་པཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏ་པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ མ་དྷུ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ ཝཱ ནོ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་རི་ཎ་ཏ་ཝ་ཡཱ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཡ ཡཱ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ཀིཾ དི་སྭཱ ཀ་ཐེ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི? ཨ་ཉྙཱ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཀུ་མཱ་རི་ཡོ ཏེ་མ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛཱ, ཏྭཾ པ་ན མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཝི་ཡ པ་ད་ཝཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནཱ་ག་ཙྪ་སི, སཱ་ཊ་ཀ་སྶ ཏེ་མ་ན་བྷཱ་ཝ་མྤི ན ག་ཎེ་སི. ས་ཙེ ཏཾ ཧ་ཏྠཱི ཝཱ ཨ་སྶོ ཝཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻ, ཀིཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི? ཏཱ་ཏཱ, སཱ་ཊ་ཀཱ ནཱ་མ ན དུ་ལླ་བྷཱ, སུ་ལ་བྷཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ལེ སཱ་ཊ་ཀཱ. ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ པ་ན པ་ཎི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ས་དི་སཱ, ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ བྷ་གྒེ ཨ་ངྒ་ཝི་ཀ་ལཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི་ཏི.

ཏེ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ས་དི་སཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨི་ཏྠཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡཱ་དི་སཱ རཱུ་པེ་ན, ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ཏཱ་དི་སཱ་ཝ. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ ཁི་པིཾ་སུ. ཨ་ཐ, ཝི་སཱ་ཁཱ, ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི ཝི་ནཱི་ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. སཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དཱ་སི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་པི མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་རི་སཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ‘‘ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ, ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རེ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་རི་ས་མྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ཊྛི་ནཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་ཏྭཱ པེ་སི་ཏཱ’’ཏི. སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ཊྛི ཀི་ཉྩཱ་པི བྷོ་གེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ས་དི་སོ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ན ས་དི་སོ. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་མ དུ་ལླ་བྷོ ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ སེ་ཊྛི་སྶ ཨ་མྷེ་ཧི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ་ཏི.

ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་སྶ ཏུ་ཊྛིཾ ཝ་ཌྜྷིཾ ཙ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ལ་དྡྷཱ ནོ སཱ་མི སཱ་ཀེ་ཏེ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧེ དཱ་རི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ཀི་ར ནོ དཱ་རི་ཀཱ ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡི་སྶཱ་མ, ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི. སོ་པི་སྶ པ་ཊི་སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རི་ཡཾ, སེ་ཊྛི པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏཱུ’’ཏི. སོ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘དེ་ཝ, ཨེ་ཀཱ མེ མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཏྠི, དཱ་ས་སྶ ཏེ པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་སྶ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝི་སཱ་ཁཾ ནཱ་མ དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མི, སཱ་ཀེ་ཏ་ག་མ་ནཾ མེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི. སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཀིཾ པ་ན ཨ་མྷེ་ཧི་པི ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི? དེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ག་མ་ནཾ ལ་དྡྷུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི? རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཧོ་ཏུ སེ་ཊྛི, ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནཱ ས་དྡྷིཾ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི ‘‘མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ཀི་ར ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ར་ཉྙོ ཙ རཱ་ཛ་བ་ལ་སྶ ཙ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ ཙ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཙེ་ཝ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནི པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི. ‘‘ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ ཏེ ཛ་ནཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘སེ་ཊྛི ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ན ས་ཀྐཱ སེ་ཊྛི་ནཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ར་ཎ་པོ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ, དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི. སོ་པི ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལོ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ས་ཀྐཱ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཡཾ ཡཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ མ་མ བྷཱ་རོ. ཀེ་ཝ་ལཾ དེ་ཝོ མ་ཡཱ པེ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ནི་ཙྩ་ན་ཀྑ་ཏྟ་གཱ་མོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ པ་ན དྷཱི་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ན ཏཱ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཀ་མྨ་ནྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ – ‘‘སེ་སཾ ཨ་ས་ནྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ན བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་དཱ་རཱུ་ནི ན་པྤ་ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ ཨ་སྶ་སཱ་ལཱ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཙ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཏ་ཏོ པུ་ན ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ – ‘‘དཱ་རཱུ་ནི སཱ་མི ན་པྤ་ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དཱ་རཱུ་ནི ལ་དྡྷུཾ ན ས་ཀྐཱ, དུ་སྶ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ པ་ན ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་ཙཱ་ཊི་ཡཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་ཙ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ.

ཏ་ཏོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི དྷཱི་ཏུ་ཡཱ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ན་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘སྭེ དཱ་རི་ཀཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ ས་མཱི་པེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ པ་ཏི་ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ནཱ་མ ཨི་མ་ཉྩི་མ་ཉྩ ཨཱ་ཙཱ་རཾ སི་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཡཾ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ཨ་ན་ནྟ་ར་ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་སྶོ་སི. སོ་པི སེ་ཊྛི དྷཱི་ཏ་རཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི –

‘‘ཨ་མྨ ས་སུ་ར་ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་ཨ་གྒི བ་ཧི ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, བ་ཧི་ཨ་གྒི ཨ་ནྟོ ན པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦོ, ད་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ད་ད་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶ་པི དཱ་ཏ་བྦཾ, སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཁཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་གྒི པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦོ, ཨ་ནྟོ་དེ་ཝ་ཏཱ ན་མ་སྶི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.

ཨི་མཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་བྦཱ སེ་ནི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་སེ་ནཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པཱ་ཊི་བྷོ་གེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མེ དྷཱི་ཏུ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དོ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏུ་མྷེ་ཧི སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཙུ་ཎྞ་མཱུ་ལཾ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ནི་བ་དྡྷཾ ག་མ་ན་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དཱ་སི་ཡོ པ་ཉྩ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ས་བྦཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཉྩ ས་ཏཾ ས་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ཉྩ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏུ ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝ་ཛཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ་ཀེ པུ་རི་སེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཁཱི་ར་པཱ་ན་ཏྠཾ དྷེ་ནཱུ་ཧི, ཡཱ་ན་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ས་བྷེ་ཧི ཙ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་མ དྷཱི་ཏུ ག་མ་ན་མ་གྒེ ཝ་ཛ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཨུ་ས་བྷཱ་ནི གོ་ག་ཎེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་སུ་ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ནྡ་རཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་གྒ་གོ་ཡཱུ་ཐེ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟེ བྷེ་རི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཛ་དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི སེ་ཊྛི་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཝ་ཛ་དྭཱ་རེ ཝི་ཝ་ཊེ ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་རཱ་ཡེ་ཝ གཱ་ཝི་ཡོ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. དྭཱ་རེ པི་ད་ཧི་ཏེ པ་ན ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ན བ་ལ་ཝ་གཱ་ཝོ ཙ ད་མྨ་གཱ་ཝོ ཙ བ་ཧི ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཨ་ཐ, ཝི་སཱ་ཁཱ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ན་སྨིཾ ནུ ཁོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཝི་སཱ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཐེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ནེ་ན མེ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ན་སྶ ཝི་སེ་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ར་ཐེ ཋ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་སཱ ཀི་ར, ཝི་སཱ་ཁཱ, ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ ས་མྤ་ཏྟི ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨི་ཏི སཱ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི, ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཝི་སཱ་ཁཱ, པ་ཧི་ཏ་པ་ཧི་ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ དཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ དཱ་སཱི་ཧི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་ལ༹་ཝཾ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.

མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་པི ས་ཏྟཱ་ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་ཀ་ལ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ན་གྒ་ས་མ་ཎ་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ མེ དྷཱི་ཏཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. སཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཀ་སྨཱ མཾ ས་སུ་རོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ‘‘དྷཱི, དྷཱི’’ཏི ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏཱ. ན་གྒ་ས་མ་ཎཱ ཏཾ དི་སྭཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ སེ་ཊྛིཾ ག་ར་ཧིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ནཱ་ལ་ཏྠ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞིཾ ཀ་སྨཱ ཨི་མཾ གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་སི, ཝེ་གེ་ན ནཾ ཨི་མ་སྨཱ གེ་ཧཱ ནཱི་ཧ་རཱ་ཧཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ‘‘ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨི་མེ་སཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨི་མཾ གེ་ཧཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ, མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཡ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ད་ཧ་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཏུ་མྷེ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཐཱ’’ཏི ན་གྒེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པ་རི་ཝི་སི་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ ཨ་པྤོ་ད་ཀ་མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི.

ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀོ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀོ ཐེ་རོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ སེ་ཊྛི་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཝི་སཱ་ཁཱ, ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་སུ་ར་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཡ་ཐཱ སོ ཐེ་རཾ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་ན བཱ་ལོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་པི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་ས་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཝི་སཱ་ཁཱ, ‘‘ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་པི མེ ས་སུ་རོ ས་ཉྙཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་རོ པུ་རཱ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ནི་ག་ཎྛེ་ཧི ཏཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི, ‘‘པུ་རཱ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཧ་ཏྠཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པཱ་ཡཱ་སཾ ཨི་ཏོ ཧ་ར་ཐ, ཨེ་ཏ་ཉྩ ཨི་མ་སྨཱ གེ་ཧཱ ནཱི་ཧ་ར་ཐ. ཨ་ཡ་ཉྷི མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ མ་ངྒ་ལ་གེ་ཧེ ཨ་སུ་ཙི་ཁཱ་ད་ཀཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ནི་ཝེ་ས་ནེ ས་བྦེ་པི དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་ནྟ་ཀཱ་ཝ, ཀོ ནཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, མུ་ཁེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་པི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཏོ, ཝི་སཱ་ཁཱ, ས་སུ་ར་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན མ་ཡཾ ནི་ཀྑ་མཱ་མ, ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ་ཏོ ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ. དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ དྷཱི་ཏ་རོ ནཱ་མ ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པི་ཏཱ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ས་ཙེ མེ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ དོ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ་དྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སཱ་དོ་སཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི.

ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨེ་སཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་རི་ཀཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞེ་ཡེ་ཝ མ་ངྒ་ལ་གེ་ཧེ ནི་སི་ནྣཾ མཾ ‘ཨ་སུ་ཙི་ཁཱ་ད་ཀོ’ཏི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ་ཏི? ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་རོ ཨ་སུ་ཙིཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་མི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རེ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཋི་ཏེ ཨ་ཡཾ ཨ་པྤོ་ད་ཀ་མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ན ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་རོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པུ་ཉྙཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་པུ་ཉྙཾ ཁཱ་ད་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཐ་ཡི་ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡྻ, ཨི་དྷ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སཱི་ཏི? ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ས ཏཱ་ཝ དོ་སོ མཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ན དཱ་རི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ མ་མ པུ་ཏྟེ ས་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ་ཏི? ཏཱ་ཏཱ, ནཱ་ཧཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན གེ་ཧེ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་སཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ཝི་ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི་ནྟི. ཨ་ཡྻ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ ཏ་ཝ གེ་ཧེ དཱ་སཱི་ཧི་པི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏྭཾ ཨེ་ཏྠ ཀིཾ དོ་སཾ པ་སྶ་སཱི་ཏི?

ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ས ཏཱ་ཝ གུ་ཎོ ཧོ་ཏུ, ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་གྒི བ་ཧི ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཀིཾ པ་ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་གེ་ཧཱ་ནཾ ཨ་གྒིཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏུ་ནྟི? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ་ཏི? ཏཱ་ཏཱ, ན མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི, ཡཱ པ་ན ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ས་སྶུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ར་ཧ་སྶ་ཀ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཱ དཱ་སི་དཱ་སཱ་ནཾ ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི ཀ་ཐཱ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ ཀ་ལ་ཧཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ཀ་ཐེ་སི, ཏཱ་ཏཱ་ཏི.

ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ཏཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ཨི་མི་སྶཱ པི་ཏཱ ‘‘བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨ་གྒི ན ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ནྟོ་ཨ་གྒི་མྷི ནི་བྦུ་ཏེ བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨ་གྒིཾ ཨ་ནཱ་ཧ་རི་ཏུ་ནྟི? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ་ཏི? ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཀ་ཐེ་སི, ཡཾ པ་ན དོ་སཾ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ནྟོ་མཱ་ནུ་ས་ཀཱ་ནཾ ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ…པེ….

ཡ་མྤི ཏེ་ན ‘‘ཡེ ད་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ པ་ཊི་ད་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ཡེ ན ད་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ ན པ་ཊི་ད་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ན དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ད་ད་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶ་པི དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི, ཨི་དཾ པ་ན དུ་གྒ་ཏེ་སུ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟེ་སུ ས་མྤ་ཏྟེ་སུ པ་ཊི་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ, དཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་སྶུ་ས་སུ་རེ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘སུ་ཁཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀེ་ཧི པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏེ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧི ལ་དྡྷཱ་ལ་དྡྷཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘སུ་ཁཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀེ་ཧི པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ས་ཡ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ན ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ཨ་གྒི པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ས་སྶུ་མྤི ས་སུ་ར་མྤི སཱ་མི་ཀ་མྤི ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཨུ་ར་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.

ཨེ་ཏེ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ གུ་ཎཱ ཧོ་ནྟུ, ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ ཨ་ནྟོ་དེ་ཝ་ཏཱ ན་མ་སྶཱ་པེ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ་ཏི? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ་ཏི? ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ཏ་མྤི ཧི མེ པི་ཏ་རཱ ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ དི་སྭཱ ཡཾ གྷ་རེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ་ཝ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི པ་བྦ་ཛི་ཏེ དི་སྭཱ ཨ་དཱ་ན་མེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏི མ་ཉྙེ་ཏི. སོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི’’.

ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ‘‘ཀིཾ སེ་ཊྛི ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏུ དོ་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ན་ཏྠི, ཨ་ཡྻཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན ནཾ ནི་དྡོ་སཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ གེ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སཱི་ཏི? ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ, ཝི་སཱ་ཁཱ, ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ མ་མ ས་སུ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་མ་ནཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ མ་མ དོ་སཱ་དོ་སཾ སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་མ པི་ཏཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ག་ནྟུཾ སུ་ཁ’’ནྟི དཱ་སི་དཱ་སེ ‘‘ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཛྫཱ་ནི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ཏེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, མ་ཡཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཁ་མཱ་ཧི མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་མི་ཏ་བྦཾ ཏཱ་ཝ ཁ་མཱ་མི, ཨ་ཧཾ པ་ན བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ, ན མ་ཡཾ ཝི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཝ་ཏྟཱ་མ. ས་ཙེ མ་མ རུ་ཙི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མི, ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཏ་ཝ ས་མ་ཎེ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི.

ཏ་ཏོ, ཝི་སཱ་ཁཱ, ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པཱུ་རེ་ནྟཱི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ན་གྒ་པ་རི་སཱ་པི ས་ཏྠུ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ གེ་ཧཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཝི་སཱ་ཁཱ, ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦོ ས་ཀྐཱ་རོ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏོ, ས་སུ་རོ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་རི་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. སོ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་རི་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་སཱ་ཁཱ, ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ་ཧི ད་ས་བ་ལཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ པུ་ན སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི – ‘‘ས་སུ་རོ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ ན་གྒ་ས་མ་ཎཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི. པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཙ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ག་ནྟྭཱ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ‘‘ཏྭཾ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ཝཱ ནི་སཱི་ད, པ་ར་ཀུ་ཊྚེ ཝཱ པ་ར་སེ་ལེ ཝཱ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཝཱ ནི་སཱི་ད. ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ས་ཀྐོ་མི ཏཾ མ་མ ས་དྡཾ སཱ་ཝེ་ཏུ’’ནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཕ་ལཾ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑཾ ཁ་ནྡྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སེ་ཊྛི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ཎིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་དེ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཏྭཾ, ཨ་མྨ, ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་མ མཱ་ཏཱ’’ཏི ཝི་སཱ་ཁཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ, ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ.

སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ཝ་ཏྟ་ནྟེ ‘‘ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ གུ་ཎོ ན་ཏྠཱི’’ཏི དཱ་སཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ཏ་ཝེ་སེ་ན ག་ནྟུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ དཱ་སི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི, ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁཱ པཱ་ཡཱ་སི. སཱ་པི དཱ་སཱི ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་པ་སཱ་དྷ་ན་སྶ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི པ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཐ ནཾ, ཝི་སཱ་ཁཱ, ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན ཏེ ཏཾ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི པ་ཊི་པུ་ཙྪི. ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ, ཨ་ཡྻེ་ཏི. ཧོ་ཏུ ཛེ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ་ར, ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ ཋ་པི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་རཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཋ་པི་ཏེ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ལི་བོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ནི་ཝེ་ས་ནེ ཙ ནི་བ་དྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི. ཝི་སཱ་ཁཱ, ས་ཏྠུ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ་སུ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ ས་ཏྠ་རི ཏཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨི་མཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏ་དཱ ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སཱ་པི ཏཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ པུ་བྦཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་རེ་སི. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པ་ན ནི་ཝེ་ས་ནཾ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཨི་སི་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ཝི་ཡ. ཏ་སྶཱ་པི གེ་ཧེ ས་བྦ་བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་མི་ས་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་པཱ་ནཱ་ནི ཙ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ནྟོ ཝི་སཱ་ཁཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏ་རཾ དཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.

ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ-སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་ཝ་ཏྠུ

༢༦༠-༢༦༡. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་སུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ, ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ, མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ ཡ་དི་དཾ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱིཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ, མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཱ ཀི་ར དྭེ་པི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ‘‘ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་ཏྠ, ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་པི ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. ཏཱ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ.

ཨ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨ་ལླ་ཀ་པྤ་ར་ཊྛེ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་ཀ་རོ་གོ ནཱ་མ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ད་ས་པི ཝཱི་ས་མྤི ཏིཾ་ས་མྤི ཛ་ནཱ མ་ར་ནྟི, ཏི་རོ་ར་ཊྛཾ ག་ཏཱ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ར་ཊྛཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐ་སྶ གྷ་རེ ག་ཧི་ཏ་པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀ་ནྟཱ་རེ ཨ་ནུ་ཏྟི་ཎྞེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་བ་ལཾ པ་རི་ཧཱ་ཡི, ས་ཀིཾ མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, ས་ཀིཾ པི་ཏཱ. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་རཱི་ར་བ་ལཾ པ་རི་ཧཱི་ནཾ, པུ་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ཏ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩེ་ན ཨོ་ཧཱི་ནོ ཝི་ཡ པུ་ཏྟཾ མ་གྒེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ‘‘ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཋི་ཏཱ ཧ་ཏྠེ པུ་ཏྟཾ ཨ་དི་སྭཱ ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནཱ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཧཾ མེ སཱ་མི པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀོ ཏེ པུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠོ? ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ་ཏི. སཱ ‘‘ཨ་ཏི་སཱ་ཧ་སི་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, ནཱ་ཧཾ ཏཱ་དི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ མེ བྷ་དྡེ ཀ་ཏཾ, ཁ་མེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱ་ག་ཏོ.

ཏེ ཏཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨེ་ཀཾ གོ་པཱ་ལ་ཀ་ཀུ་ལཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ གོ་པཱ་ལ་ཀ་ཀུ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ ནི་རུ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཙིཾ་སུ. ཏེ ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཚཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི པཱ་ཡཱ་ས་སྶ མ་ཧཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ལུ༹་ངྐ་པཱུ་རཾ ས་པྤིཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ་སུ ཏཾ པཱ་ཡཱ་སཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་སུ སཱ ཨི་ཏྠཱི པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ བྷུ་ཉྫི, པུ་རི་སོ པ་ན པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏེ་སུ སཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན གོ་པཱ་ལ་ཀཱ་ནཾ གེ་ཧེ སུ་ན་ཁི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སུ་ན་ཁཱི ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ཏཱ. གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་རཾ ས་སྶི་རི་ཀཾ དི་སྭཱ པི་ཎྜེ་ན པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་དྡྷི་མེ་ཝ ཙ་ར་ཏི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ གོ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟོ. སོ་པི ཏཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཎྷི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ གོ་པཱ་ལ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙ ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནཾ པ་ལཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ རུ་ཀྑེ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎེ ཝཱ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཏི, སོ་པི ཀུ་ཀྐུ་རོ ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཀུ་ཀྐུ་རོ ཚེ་ཀོ, ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཀུ་ཀྐུ་རཾ པེ་སེ་སི. ཀུ་ཀྐུ་རོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨུ་རེ་ན ནི་པ་ཛྫི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. སོ ཏ་སྶ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ ག་ཎྷི, ཀུ་ཀྐུ་རོ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་པ་ས་ཀྐི. ཡ་སྨིཾ ཙ ཡ་སྨིཾ ཙ ཋཱ་ནེ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནཾ པ་ལཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ གོ་པཱ་ལ་ཀོ རུ་ཀྑཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎཾ ཝཱ པ་ཧ་རི, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་རོ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝི. ཏ་སྶ ས་དྡེ་ན ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཝེ་ལཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ སི་ནི་དྡྷ་པི་ཎྜཾ ཏ་སྶ དེ་ཏི. སོ་པི པི་ཎྜ་ལཱ་བྷེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ སི་ནེ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི.

གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཏེ་མཱ་སཾ ཝུ་ཏྠ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་ཙེ ཝོ རུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་ས་ཐ. ནོ ཙེ རུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་རོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་སི་ནེ་ཧེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཧ་ད་ཡ་ཕཱ་ལ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནཾ པ་ལཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ས་དྡོ ས་ཀ་ལ་དེ་ཝ་པུ་རཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏེ་ནེ་ཝ ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ གྷོ་ས་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་རེ ཨུ་དེ་ནོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀེ བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་སྨིཾ པ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ གྷོ་ས་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ རཱུ་པཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སཱ ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ ཚ་ཌྜཱ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀོ་ས་མྦི་སེ་ཊྛི་ནོ ཀ་མྨ་ནྟི་ཀོ པཱ་ཏོ་ཝ སེ་ཊྛི་གྷ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཀཱ་ཀེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞ’’ནྟི ག་ནྟྭཱ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ས དཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠེ གེ་ཧཾ པེ་སེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་ཊྛི་པི རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཀིཾ ན་ཀྑ་ཏྟ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋི་ཏོ ག་ཎེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཀྑ་ཏྟཾ, ཨ་ཛྫ ཨི་མི་ནཱ ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཛཱ་ཏ་དཱ་ར་ཀོ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན གྷ་རཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ དྭེ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, གྷ་ར་ཎཱི ཙ མེ ག་རུ་ག་བྦྷཱ, ཛཱ་ནཱ་ཐ ཏཱ་ཝ ནཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ ཝཱ ནོ ཝཱ’’ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻ, ན ཏཱ་ཝ ཝི་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ་ཐ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨ་ཛྫ ཛཱ་ཏ་དཱ་ར་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐཱ་ཏི. ཏེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ ཏ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ ཀ་མྨ་ནྟི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ་ཐ བྷ་ཎེ, ཏཾ ཀ་མྨ་ནྟི་ཀཾ པ་ཀྐོ་ས་ཐཱ་ཏི. ཏེ ཏཾ པ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ‘‘གེ་ཧེ ཀི་ར ཏེ དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ན དེ་མི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཧ་ནྡ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻ ཝཱ མ་རེ་ཡྻ ཝཱ, དུ་ཛྫཱ་ན་མི་ད’’ནྟི ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི.

ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ མེ བྷ་རི་ཡཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་མེ་ཝ པུ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ གེ་ཧེ པོ་སེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏཾ གཱ་ཝོ མ་དྡི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ ཝ་ཛ་དྭཱ་རེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ ནཾ ཡཱུ་ཐ་པ་ཏི ཨུ་ས་བྷོ པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཨ་ཉྙེ ན མ་དྡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ཨེ་ས དཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི གུ་ཎཾ ཛཱ་ན་ནྟི, པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ན་ཡིཾ་སུ.

སོ་པི སེ་ཊྛི ཏ་སྶ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ནྟོ ‘‘གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ཧི ནཱི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜཱ་པེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཙ ཀཱ་ལེ སེ་ཊྛི་སྶ གྷ་རེ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀོ སུ་སཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཛི་ཀཱ ཙཱ་རེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀཱ དྷེ་ནུ ཨ་ཛི་ཀཱ དཱ་ར་ཀ་སྶ པུ་ཉྙེ་ན མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ག་ནྟྭཱ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཁཱི་རཾ ད་ཏྭཱ ག་ཏཱ. ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཁཱི་ར་མ་དཱ་སི. ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཛི་ཀཱ པཱ་ཏོ་པི ཨི་མ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ག་ནྟྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ཨེ་ས དཱ་ར་ཀོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི་སྶ གུ་ཎཾ ཛཱ་ན་ནྟི, པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ཏོ.

པུ་ན་དི་ཝ་སེ སེ་ཊྛི ‘‘མ་ཏོ ནུ ཁོ དཱ་ར་ཀོ, ན མ་ཏོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ནྟོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སྭེ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ཨེ་ཀོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ པ་ཝི་སི་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་མ་གྒེ ཋ་པེ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐཾ ཚི་ནྡ་ནྟཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟ་སྶ པུ་རི་མ་ས་ཀ་ཊེ གོ་ཎཱ དི་སྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ ཐ་མྦྷེ ཝི་ཡ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཏེ་སཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ དཱ་ར་ཀོ, པ་ཏི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.

སེ་ཊྛི་པི ཏ་སྶ ཙ་ཀྐ་པ་ཐེ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨོ་ལོ་ཀཱ་པེ་ནྟོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་པི ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ པ་པཱ་ཏེ པཱ་ཏཱ་པེ་སི. སོ ཏ་ཏྠ པ་པ་ཏ་ནྟོ ན་ལ༹་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཏི་ཏོ. སཱ ཏ་སྶ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏ་ཝི་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ས་པི་ཙུ་ས་མྥ་སྶ་ས་དི་སཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ‘‘པུ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ས དཱ་ར་ཀོ, པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ཏོ. སེ་ཊྛི དཱ་ར་ཀ་སྶ པ་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སཱ་པེ་ནྟོ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་པི ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི.

ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ཀ་པུ་ཏྟོ་པི སོ་པི ཨུ་བྷོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སེ་ཊྛི པུ་ན གྷོ་ས་ཀ་དཱ་ར་ཀ་སྶ མཱ་ར་ཎུ་པཱ་ཡཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨེ་ཀོ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏ་དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ར་ཧ་སྶེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཨུ་བྷོ་པི ཀ་ཎྞེ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ‘‘ཨ་ཡཾ མུ་དྷཱ ན ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཧ་ནྡ, བྷོ, ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ལ་ཉྫཾ ནཱ་མ ཨ་བྷི་ནྣཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ, ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ ཨཱ་ཝཱ་པཾ ཨཱ་ལི་མྤེ་སྶཱ་མི, ཏ་དཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་སུ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ནཱ་མ པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི་པི ཁོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཝ་སེ ག་ཎེ་ནྟོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་དི་ཝ་ས་སྶ ས་མྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ གྷོ་ས་ཀ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཱ་ཏ, ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ བ་ཧཱུ་ཧི བྷཱ་ཛ་ནེ་ཧི ཨ་ཏྠོ, ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘པི་ཏ་རཱ ཀི་ར མེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་ཛྫ ནི་པྥཱ་དེ་ཧཱི’ཏི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི.

ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ཀ་པུ་ཏྟོ གུ་ལ༹་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ དི་སྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷཱ་ཏི་ཀ དཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཛི་ཏོ, ཏཾ མེ པ་ཊི་ཛི་ནི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཱ་ནི ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, པི་ཏཱ མཾ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨེ་ན ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷཱ་ཏི་ཀ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨི་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ལ་ཀྑཾ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ཏ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལི༹. སོ་པི ཀུ་མཱ་རོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, ནི་པྥཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ ག་བྦྷཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏི་ཁི་ཎཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙཱ་ཊི་མུ་ཁཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་པཾ ཨཱ་ལི་མྤེ་སི. གྷོ་ས་ཀ་ཀུ་མཱ་རོ བ་ཧཱུ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. སོ ཏཾ ཙི་རཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཙི་རཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་གེ་ཧ་ས་བྷཱ་གཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་དི་སྭཱ ‘‘གེ་ཧཾ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

སེ་ཊྛི ནཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ཨེ་ས མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཏོ, སོ དཱ་ནི པུ་ན ཨི་དྷེ་ཝཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ནཾ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ན ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ན ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སེ་ཊྛི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ སུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཏྭཾ ཝ་ད་སཱི’’ཏི ཝི་པྥ་ནྡ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་གེ་ན ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཀ་ཐ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘པེ་ཀྑ, བྷོ, པེ་ཀྑ, བྷོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ པེ་ཀྑཱ་པེ་སི ཏྭཾ’’? ནི་ཊྛི་ཏཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨ་ནྟི. སོ ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་སྶ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི.

སོ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་སཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྟུ་ནོ ཨ་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་སྶི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ གྷོ་ས་ཀ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨི་མཾ པ་ཎྞཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨ་ནྟི་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་མཾ པ་ཎྞཾ ད་ཏྭཱ ‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀི་ར པ་ཎྞེ སཱ་ས་ནཾ སཱི་གྷཾ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ གཱ་མ་ཀ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨེ་ཀོ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཙ མུ་ཁ་སཱ་ས་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ སེ་ཊྛིཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ གཱ་མ་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ གེ་ཧཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་སྶུ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀོ་ས་མྦི་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ་མྷི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སི.

ཏ་སྨིཾ ཙ ཁ་ཎེ ཏ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ དཱ་སཱི སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏུ པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ, ཨ་མྨ, ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ གྷོ་ས་ཀ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏུ པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨ་ཛྫ ཙི་རཾ བ་ཧི པ་པ་ཉྩེ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཱ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཡྻེ, མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ན་དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ར པི་ཏུ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་སྶ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ. སེ་ཊྛི མཾ པུ་པྥཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟིཾ ‘ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏེ་ནཱ་ཧཾ བ་ཧི ཙི་རཾ པ་པ་ཉྩེ་སི’’ནྟི. སཱ་པི ཁོ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ གྷ་ར་སཱ་མི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ན་སྶ སུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ན ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. སཱ ཏ་མེ་ཝ དཱ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་པ་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ནི་དྡཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དུ་སྶ་ནྟེ པ་ཎྞཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ པ་ཎྞ’’ནྟི ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎ་པ་ཎྞཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ པ་ཎྞཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་པྤ་བུ་དྡྷེ་ཡེ་ཝ ‘‘མ་ཡཱ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ པུ་ཏྟོ པེ་སི་ཏོ, ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ མེ གཱ་མ་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཏྭཾ སཱི་གྷཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་དཾ དྷ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏེ་ན མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ཧི. མ་ངྒ་ལེ ཙ ནི་ཊྛི་ཏེ ‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ཀ་ཏ’ནྟི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཧི. ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ ཨི་དྷ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ལ་ཉྪ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ བ་དྡྷ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི.

སོ་པི ཁོ ཀུ་མཱ་རོ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནྟི་ཀ་སྶ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞཾ ཨ་དཱ་སི. ཀ་མྨ་ནྟི་ཀོ པ་ཎྞཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ གཱ་མི་ཀེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཝ མཾ ན ག་ཎེ་ཐ, མ་མ སཱ་མཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་བྦ་ས་ཏེ་ན དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི, ཝེ་གེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་དཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦཾ མ་ངྒ་ལ་ས་ཀྐཱ་རཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏེ་ན མ་ངྒ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་སེ་ཊྛི་སྶ པ་ཎྞཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘མ་ཡཱ ཏུ་མྷེ་ཧི པ་ཧི་ཏ་པ་ཎྞེ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་ཏ’’ནྟི.

སེ་ཊྛི ཏཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷོ ཝི་ཡ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ན་ཊྛོ་མྷཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ན ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀ་རོ་གཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཏཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ‘‘མ་ངྒ་ལ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ བ་ཧི ཧོ་ཏི, སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རེ ག་ནྟུཾ ཨཱ་ར་དྡྷེ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ལ་ཏྠ་ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ག་མ་ན་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནུ་པཱ་ཡོ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་མཱ་ར, མཱ ཨ་ཏི་ཝེ་གེ་ན ག་ཙྪཱ་ཧི, ཀུ་ལ་གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.

ཀོ་ས་མྦ་ཀ་སེ་ཊྛི་པི ཏ་སྶ ཙི་རཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ཀ་སྨཱ མེ པུ་ཏྟོ ཙི་རཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཧཾ ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀ་རོ་གཾ པ་ཏྟོ, ཛཱི་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ མཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ཊྛུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ན ཨེ་སོ ཏ་ཝ པི་ཏཱ, ཏྭཾ པ་ན ‘པི་ཏཱ’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་སི. ཨེ་ས ཏ་ཝ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ནྟི་ཀ་སྶ པ་ཎྞཾ པ་ཧི་ཎི, ཨ་ཧཾ ཏཾ པ་ཎྞཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ སཱ་ས་ནཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཏ་ཝ ཨེ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡིཾ. ཨེ་ས ཏཾ ‘ཨ་པུ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཀྐོ་ས་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་པི ཏ་སྶ བ་ཧི་ཡེ་ཝ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཏྭཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ས་ཀ་ལ་གེ་ཧེ ཏ་ཝ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ནྟོ་ཝ པ་ཝི་སཱ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཡ་མྤི སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷི་མེ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ རོ་ད་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ནི་པ་ནྣ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཧ་ད་ཡཾ པ་ཧ་རི. སོ དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་རེ་ན ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.

ཀུ་མཱ་རོ་པི པི་ཏུ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་སྶ མཾ ས་ཀ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀཱ་ནཾ ལ་ཉྫཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ ‘‘སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧཾ ཨེ་ཀཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ‘‘སེ་ཊྛི་སྶ ས་པུ་ཏྟ་ཀ་ནི་པུ་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. སེ་ཊྛི་པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀཱ ར་ཉྙོ སེ་ཊྛི་སྶ ས་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཏྭ་མྤི ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོ, ཨ་ཧ་མྤི དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ལ་བྷི་མྷ, ཨ་དྷུ་ནཱ་པི ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ བྷ་དྡེ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི.

ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧེ དྷཱ་ཏི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཁུ་ཛྫཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ་ཏེ་ཝ་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་ར་ཊྛེ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, སཱ་མཱ་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, མ་ནུ་སྶཱ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་དཱ ཨ་ཡཾ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་དྡེ ཨི་མ་སྨིཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་མ, ན སོ ཨ་མྷེ དི་སྭཱ པ་མ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར སོ སེ་ཊྛི ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ སེ་ས་ཛ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ དྷཱི་ཏ་ར་ཉྩ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་ར་སྶ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏེ ཏ་ཡོ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀོ་ས་མྦིཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ སཱ་ལཱ་ཡ ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ.

གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་པི ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ནི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དཱ་པེ་སི. ཨ་ཐཱ་ཡཾ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀ་པ་ཎ་ཝེ་སེ་ན ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ས་རཱི་རེ པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཛཱ་ཏེ སུ་ནི་ཝ་ཏྠཱ སུ་པཱ་རུ་ཏཱ སེ་ཊྛིཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི དྷཱི་ཏ་རཾ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ དཱ་ན་གྒཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ན་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ལ་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ དཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘སེ་ས་ཛ་ནཱ ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ ཀེ་ཝ་ཊྚཱ མ་ཙྪ་ཝི་ལོ་པེ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན དཱ་རི་ཀཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་པི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི.

ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏྭཾ, ཨ་མྨ, ཀ་སྨཱ སེ་ས་ཛ་ནོ ཝི་ཡ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ན ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི? ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ པ་ཝི་སཱ་མཱི་ཏི. ཨ་མྨ, ཀ་ཏི པ་ན ཛ་ནཱ ཏུ་མྷེ་ཏི? ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. སོ ཏ་ཡོ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜེ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཏཾ བྷ་ཏྟཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, པི་ཏཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ག་ནྟྭཱ དྭེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜེ ག་ཎྷི. ཏཾ་དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ བྷ་ཏྟེ་ན ཙ ཀི་ལ་ནྟ་ཏཱ་ཡ སེ་ཊྛི་ནོ ཙ མ་ར་ཎ་སོ་ཀེ་ན ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ག་ཎྷི. དཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀོ ཏ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཏ་ཡཱ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཏ་ཡོ པི་ཎྜཱ ག་ཧི་ཏཱ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ དྭེ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་སི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ན, ཨ་མྨ, ཏུ་མྷེ་ཏི. སཱ ཏ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘ཨ་མྨ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཨ་ཉྙཱ དཱ་རི་ཀཱ ན་ཏྠི, ཏྭཾ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་མ དྷཱི་ཏཱ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཏཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི.

སཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ན་གྒེ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨ་ཡཾ, ཏཱ་ཏ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་མྨ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི. ཨ་ཧ་མེ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་མྨཱ་ཏི? ས་མ་ནྟཱ ཝ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ དྭེ དྭཱ་རཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. སཱ་དྷུ, ཨ་མྨཱ་ཏི པུ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ན་གྒཾ པ་དུ་མ་སྶ་རཾ ཝི་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣ་ས་དྡཾ ཨ་ཧོ་སི.

ཏ་ཏོ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི པུ་བྦེ དཱ་ན་གྒ་སྨིཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་དཱ ཏཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ དཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏྭཾ ཨ་ཛྫ དཱ་ནཾ ན དཱ་པེ་སཱི’’ཏི. དི་ནྣཾ, ཨ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པུ་བྦེ ཝི་ཡ དཱ་ན་གྒེ ས་དྡོ ན སུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ, ཨ་ཡྻ, ཨེ་ཀཱ མེ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏ་ཨུ་པཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ དཱ་ན་གྒཾ ནི་སྶ་དྡ་མ་ཀཱ་སི་ནྟི. ཏ་ཝ དྷཱི་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཏེ དྷཱི་ཏཱ ལ་དྡྷཱ་ཏི? སོ ཝ་ཉྩེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ཊྛི་སྶ ས་བྦཾ དྷཱི་ཏུ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷོ ཏྭཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨ་མ་ཀཱ་སི? ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ མ་མ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་མཱ་ནཾ ནཱ་རོ་ཙེ་སི, ཝེ་གེ་ན ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཀཱ་མ་ཀོ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ཊྛི ཏཾ དྷཱི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དྷཱི་ཏུ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ཧི ཀུ་ལེ་ཧི དྷཱི་ཏུ ས་མཱ་ན་ཝ་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ ཀུ་མཱ་རི་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཏ་སྶཱ པ་རི་ཝཱ་ར་མ་ཀཱ་སི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་དེ་ནོ རཱ་ཛཱ ན་ག་རེ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ནྟོ ཏཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ ཏཱ་ཧི ཀུ་མཱ་རཱི་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྶཱ་ཡཾ དཱ་རི་ཀཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ དྷཱི་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ས་སྶཱ་མི་ཀ་ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪི. ཏ་ཏོ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཐི་ཏེ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ སེ་ཊྛི་ནོ ཀ་ཐེ་ཐ ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏ་རཾ རཱ་ཛཱ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྙཱ དཱ་རི་ཀཱ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་དྷཱི་ཏི་ཀཾ ས་པ་ཏྟི་ཝཱ་སེ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ ཙ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡ་ཉྩ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་གེ་ཧཾ ལ་ཉྪཱ་པེ་སི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི བ་ཧི ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ བ་ཧི ནི་སི་ནྣ་ཀེ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣ་ཏྠཱ’’ཏི? ཏེ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷེ ཨི་མཾ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ ས་པ་ཏྟི་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟཱི ཨེ་ཀི་ཀཱ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ས་ཙ་སྶཱ པ་རི་ཝཱ་རཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀུ་མཱ་རི་ཡོ ཝ་སཱ་པེ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་མྨ, མ་ཡཾ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནི་མྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧ་སྶ་མྤི ཧོ་ཏུ, ས་བྦཱ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་དྡ་ཀེ་ན ན་ཀྑ་ཏྟ་མུ་ཧུ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཉྩ་མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཾ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ན་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པཱ་སཱ་དེ ཝ་སཱ་པེ་སི.

ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི པ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛཱི་ཏི ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཏ་ཡོ་པི ཛ་ནཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཏཱ་པ་སེ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟི. ཏཱ་པ་སཱ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་ས་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་རེ ཏ་སི་ཏཱ ཀི་ལ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཱ ས་ངྒ་ཧཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. དེ་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡ་པཱ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ཀི་ལ་མ་ཐཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་སི. ཏེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་མྷི་ཏཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ དེ་ཝ་ཏེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི ལ་དྡྷཱ’’ཏི? དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ལོ་ཀེ བུ་དྡྷོ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. སོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་མེ་ཝ ད་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ ཀ་ཉྩི བྷ་ཏ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ནུ་སྶཱ ཀ་སྨཱ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ. ཏ་སྶ མེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་ཌྜྷ་དི་ཝ་སོ ག་ཏོ, ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སྭཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ནྟི.

ཨ་ཐ ཏེ ཏཱ་པ་སཱ ‘‘བུ་དྡྷོ ཀི་ར ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཱ ཏ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི ‘‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ, ཏེ་ས་མྤི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀོ་ས་མྦིཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛཱི་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ ‘‘ཏ་ད་ཧེ་ཝ མ་ཡཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་རི་ཏ་ཏྠ, ན་ནུ ཏུ་མྷེ པུ་བྦེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཧེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ག་ཙྪཱ་མ མ་ཡཾ, ཏུ་མྷེ ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.

ཏེ་པི སེ་ཊྛི་ནོ པ་ཙྪཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་ས་ཀ་ཊ་པ་རི་ཝཱ་རཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏ་ཡོ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་ནེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཡོ་པི ཛ་ནཱ ས་ཀེ ས་ཀེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་སུཾ. གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏོ གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ, པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཀཱ་རི་ཏཾ པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དཱུ་ཏཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀོ་ས་མྦིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཙཱ་རི་ཀཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ཀ་མྨཱ་ས་ད་མྨཾ ནཱ་མ ནི་ག་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ བ་ཧི་གཱ་མེ ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ས་ཏྠཱ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ པ་ཊི་པ་ཐེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. སོ ད་ས་བ་ལཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ མ་མ དྷཱི་ཏུ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་དི་སཾ དཱ་ར་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ་རཱ་མི, རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་ཏི་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏ་པ་བྦ་ཛྫ་མེ་ཝ པ་ཏྠེ་སིཾ. ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ མ་མ དྷཱི་ཏུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི ཝེ་གེ་ན གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ ཨེ་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝཾ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་མེ་ཝ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་དྡེ མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན་དི་ཊྛ་པུ་བྦོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཎྞོ མ་མ དྷཱི་ཏུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, སཱི་གྷཾ མེ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ཧཱི’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ས་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི.

ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ད་ས་བ་ལཾ ཨ་དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི – ‘‘ཏ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཡི པ་པ་ཉྩཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ་ཝ སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཏོ’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ག་ཏོ ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཀ་ཏ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ག་ཏོ་ཏི? ཨི་མི་ནཱ དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ནཱ་ཏི ས་ཏྠུ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་ཝ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ ཨི་མཱ་ནི ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་དཱ་ནི, ཨི་ཏོ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, ས་ཏྠུ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བཱ་ལོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ནྠ་མ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ་ཝ བཱ་ལོ ཙཱ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མ པུ་རི་ས་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་སི. རཱ་གེ་ན ཧི ར་ཏྟ་སྶ དོ་སེ་ན དུ་ཊྛ་སྶ མོ་ཧེ་ན མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་དཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏི. ལོ་ཀེ པ་ན ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་ད་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨེ་ཏཾ པ་དཾ’’ པ་སྶ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ –

‘‘ར་ཏྟ་སྶ ཧི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ པ་དཾ བྷ་ཝེ,

དུ་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏི ཨ་ཝ་ཀ་ཌྜྷི་ཏཾ པ་དཾ;

མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཧོ་ཏི ས་ཧ་སཱ་ནུ་པཱི་ལི༹་ཏཾ,

ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་ད་སྶ ཨི་ད་མཱི་དི་སཾ པ་ད’’ནྟི.

སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ་པི ཨ་སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ནཱ་མ ཙ་ཎྜཱ མུ་ཁ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཏྠཱ་རཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ པུ་རི་སོ’’ཏི ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏ, ཨ་ཧཾ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཙ་རཱ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཨི་ཏྠཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, པུ་རི་སོ་པི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ན་རཱུ་པོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་མ དྷཱི་ཏ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨི, ག་ཎྷཱ་ཧི ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀཱ་མ་གྒ་ཝཱ་སི་ནི་ཡོ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡོ མ་མ པ་ལོ་བྷ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་པི ན ཨི་ཙྪིཾ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཨི་མཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

‘‘དི་སྭཱ་ན ཏ་ཎྷཾ ཨ་ར་ཏིཾ ར་ག་ཉྩ,

ནཱ་ཧོ་སི ཚ་ནྡོ ཨ་པི མེ་ཐུ་ན་སྨིཾ;

ཀིཾ་མེ་ཝི་དཾ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་པུ་ཎྞཾ,

པཱ་དཱ་པི ནཾ ས་མྥུ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༨༤༡);

མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ན་ཏྠི་ཀེ་ན ནཱ་མ ‘ཨ་ལ’ནྟི ཝ་ཏྟུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན མ་མ ས་རཱི་རཾ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་པུ་ཎྞཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ ‘པཱ་དཱ་པི ནཾ ས་མྥུ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪེ’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ, ཨེ་ཀཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་ར་མེ་ཝ་སྶ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་བྷོ་པི ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཾ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏ་རཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཨུ་དེ་ནོ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ག་ཎྜི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་དཱ་རི་ཀཾ རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན གེ་ཧཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ པ་ཉྩ་མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སུཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི.

ས་ཏྠཱ་པི ཁོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. སེ་ཊྛི་ནོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨི་མེ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཱ ཏུ་མྷེ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཱ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཧཱ་རེ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ. ཏེ་པི སེ་ཊྛི་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.

མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་པི ཁོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ཀེ དྷུ་ཏྟེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨི་མི་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ཙ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཀྐོ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ ས་ཏྠུ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཨ་ཀྐོ་སེ་ཧི ཨ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ཀྐོ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ན ཝ་སི་སྶཱ་མ, ཨ་ཉྙཾ ན་ག་རཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ་ཧི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ན ཀ་མྤ་ནྟི, ཨ་ཡ་མྤི ས་དྡོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཀྐོ་ས་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ མཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི. ཏེ་པི ཏ་ཡོ ན་ག་ར་སེ་ཊྛི་ནོ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི, ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨོ་ཀཱ་སཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཏེ ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཛ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ག་རཱ་པི ཝཱི་ཐི་ས་བྷཱ་གེ་ན ག་ཎ་ས་བྷཱ་གེ་ན མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དེ་ནྟི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ ཨ་ཊྛ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨཱ་དཱ་ཡ མཱ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ ཨུ་ཏྟ་རེ, ཨ་ཛྫ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་པྥཱ་ནི དཱ་ཏུཾ ཁ་ཎོ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སཱ་མི. ཏྭ་མྤི པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཧོ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་བྦ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷི. ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ པ་ན སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.

སཱ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ དི་ཊྛ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཨ་ཊྛ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ ཨུ་ཏྟ་རེ, ཏྭཾ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ན བ་ཧཱུ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་སི, ཨ་ཛྫ པ་ན བ་ཧུ་ཀཱ་ནི, ཀིཾ ནོ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ པ་ས་ནྣོ’’ཏི? སཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨ་ནི་གུ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་ཛྫ བ་ཧཱུ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སིཾ, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ ན ཝ་ཉྩེ་མཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ ཨུ་ཏྟ་རེ, ཏ་ཡཱ ལ་དྡྷཾ ཨ་མ་ཏ་དྷ་མྨཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི དེ་ཧཱི’’ཏི ས་བྦཱ་ཝ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཝཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཏུ་མྷི ས་ཏི ཏཾ དྷ་མྨཾ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ་ཏི. ཏེ་ན ཧི, ཨ་མྨ ཨུ་ཏྟ་རེ, ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ཙྩཾ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ནཱི་ཙཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡོ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ ནཱི་ཙཱ་ས་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ་པི སེ་ཀྑ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་མྷེ སཱ་ཝེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ་པི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.

ཀ་སྨཱ པ་ནེ་སཱ དཱ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི? སཱ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི པ་རེ་སཾ དཱ་སཱི་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཀ་སྨཱ པ་ན ཁུ་ཛྫཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི? ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ར བུ་དྡྷེ ཨ་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ ཝ་ས་ནྟཱི ཨེ་ཀཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱུ་པ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཁུ་ཛྫ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཁུ་ཛྫཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཙ་རི. ཏ་སྨཱ ཁུ་ཛྫཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཀིཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ སཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱི ཛཱ་ཏཱ་ཏི? ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཨ་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ ཝ་ས་ནྟཱི ཨ་ཊྛ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ཨུ་ཎྷ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ པཱུ་རི་ཏེ པ་ཏྟེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཊྛ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊ་ཀེ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཏཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་རཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ར་ཉྙོ ཨ་སྶ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནཾ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ད་ས་བ་ལེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་སུ ན་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་བྦྷེ་སུ ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནཱ ཏཱ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ག་བྦྷ་ཙྪི་དྡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀི་མི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཏཱ་ཧི ཏ་སྶཱ ས་ཏྠ་རི བ་དྡྷཱ་གྷཱ་ཏ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཧི – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ཏོ, མ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶཱ་མ ཙེ་ཝ པཱུ་ཛེ་མ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཨི་མཱ་པི ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ, ཨི་མཱ་ས་མྤི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ར་ཧོ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་མི་སྶ་ཀཱ་ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ མཱ་རེ་སྶ་ནྟི, སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི, ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཏུ་མྷེ་སུ སི་ནེ་ཧཾ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ ན ཀ་རོ་ཏི, ས་མ་ཎཾ པ་ན གོ་ཏ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཏཱ་ནི ཁ་ཎྜི་ཏྭཱ་པི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘ན ཏཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ན ས་དྡ་ཧ་ཏི. པུ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ན ས་དྡ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་སྶ་དྡ་ཧ་ནྟཾ ‘‘ས་ཙེ མེ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་དྡ་ཧ་སི, ཏཱ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ག་ནྟྭཱ ག་བྦྷེ་སུ ཚི་དྡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀི’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཏཱ་སཾ ཨ་ཀྐུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཚི་དྡཱ་ནི པི་ད་ཧཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ་སཾ པཱ་སཱ་དེ ཨུ་དྡྷ་ཙྪི་དྡ་ཀ་ཛཱ་ལ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་སི.

སཱ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀོ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི, ‘‘དེ་ཝ, ཨེ་ཏཱ་སཾ ཏུ་མྷེ་སུ པེ་མཾ ཨ་ཏྠི ཝཱ ན་ཏྠི ཝཱ་ཏི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ, ཨ་ཊྛ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ པ་ཙི་ཏྭཱ པེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཊྛ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ པ་ཧི་ཎི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ ཀིཾ པ་ཙི་སྶ་ཏི, ཨ་ལ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་ན ཧ་ཏྠེ་ན་པི ཕུ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཙ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ མཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ དེ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཧི་ཎི. སཱ ཏེ་སཾ མ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ས་བ་ལ་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པེ་སེ་སི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ‘‘པ་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཀོ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.

ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་དེ་ནོ ཏཱ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝ་སི. ཨ་ཐཱ་ཡཾ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་པོ་ཏ་ཀཾ ཝེ་ལུ༹་པ་བྦེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ར་ཉྙོ ཙ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ག་མ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ར་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཏཾ ས་པྤ་པོ་ཏ་ཀཾ ཨ་ནྟོ་ཝཱི་ཎཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཚི་དྡཾ པི་ད་ཧཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཀྑཱ, ཏུ་མྷེ ན ག་ཎེ་ཏི. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དོ་ས་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཏྟཱ་ཧེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ཨོ་ཏཱ་རཾ ན ག་ཝེ་ས་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཝཱི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་པྤ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྦྷུ་མྨེ ཨ་ནྟོ ས་པྤོ’’ཏི ཝཱི་ཎཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ རཱ་ཛཱ པ་དི་ཏྟཾ ཝེ་ཎུ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཀྑི་ཏྟ་ལོ་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ དོ་སེ་ན ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ནྟོ ‘‘ཝེ་གེ་ན ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ པ་ཀྐོ་ས་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ པ་ཀྐོ་སིཾ་སུ.

སཱ ར་ཉྙོ ཀུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སེ་ས་མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ ས་ཉྙ་མ་དཱ་སི. ‘‘རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷེ གྷཱ་ཏེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཀྐོ་ས་ཏི, ཨ་ཛྫ དི་ཝ་སཾ ཨོ་དི་སྶ་ཀེ་ན མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཕ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དྷ་ནུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ས་པཱི་ཏ་ཀ་ཎྜཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ དྷ་ནུཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་བྦཱ་ཝ ཏཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་པྤ་མུ་ཁཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨོ་དྷི་སོ མེ་ཏྟཾ ཕ་རིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཀ་ཎྜཾ ནེ་ཝ ཁི་པི་ཏུཾ ན ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ག་ཏྟེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ས་རཱི་རཾ ཝེ་དྷ་ཏི, མུ་ཁ་ཏོ ཁེ་ལོ༹ པ་ཏ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ག་ཧ་ཎཾ ན པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀི་ལ་མ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, དེ་ཝི, ཀི་ལ་མཱ་མི, ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ མེ ཧོ་ཧཱི་ཏི. སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ཎྜཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀ་ཎྜཾ མུ་ཙྩ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀ་ཎྜཾ མུ་ཙྩི. རཱ་ཛཱ ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ལླ་ཀེ་སོ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠོ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ, དེ་ཝི, མ་ཡ྄ཧཾ, བྷེ་ད་ཀཱ་ནཾ མེ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཁ་མཱ་མི, དེ་ཝཱ་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཁ་མི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ཐ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎཱ་ཐ, ཨ་ཛྫ ཝོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་རཾ ད་མྨཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི, དེ་ཝ, ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐ, ཡོ ནོ དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་སྶ་ཏཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ལ་བྷི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཐེ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི.

ཏཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ པ་ས་ནྣཱ ཐེ་ར་སྶ པ་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་རོ ཀི་ར པུ་བྦེ ཏུ་ནྣ་ཝཱ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཡ སཱུ་ཙི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་མ་ཏྟཾ ཙོ་ལ༹་ཁ་ཎྜཾ ཨ་དཱ་སི. སོ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཕ་ལེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི, ཙོ་ལ༹་ཁ་ཎྜ་སྶ ཕ་ལེ་ན ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ དུ་སྶཱ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷི.

ཏ་ཏོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱི་ཏི. སཱ ར་ཉྙོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ‘ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ལེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ གེ་ཧེ ཨ་གྒིཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ས་བྦཱ་པི ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀ་ཀ་མྨ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཏཱ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་པུ་རི་སཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ.

རཱ་ཛཱ ‘‘ཀེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, བྷ་དྡ་ཀཾ ཏ་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ, ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་མཱ་ནཱ གྷཱ་ཏི་ཏཱ, པ་ས་ནྣོ་སྨི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ར་ཉྙོ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ་པི ཉཱ་ཏ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ས་བྦེ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ་སུ ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏཱ་ནི སཱི་སཱ་ནི བྷི་ནྡཱ་པེ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཡ་ན་ངྒ་ལེ་ཧི ཀ་སཱ་པེ་སི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་མྤི ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་ཝ་པ་ཙ་ན་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཙཱ་པེ་སི.

ཀིཾ པ་ན སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཡ ཨ་གྒི་ནཱ ཛྷཱ་པ་ན་ཀ་མྨ་ནྟི? སཱ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཏེ་ཧེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ངྒཱ་ཡཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ བ་ཧི་ཏི་ཏྠེ ཋི་ཏཱ སཱི་ཏེ ཛཱ་ཏེ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ དི་སྭཱ ཨ་ནྟོ ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ བ་ཧི ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ ཝི་སི་བྦེ་སུཾ. ཨ་ནྟོ་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ. ཏཱ ཛཱ་ལཱ་སུ པ་ཙྪི་ནྣཱ་སུ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ར་ཉྙོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ, ཨི་མཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ནཾ སུ་ཛ྄ཛྷཱ་པི་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི དཱ་རཱུ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཨ་དཾ་སུ. པུ་ན ཛཱ་ལཱ་ཡ པ་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ་སཾ པ་སྶ་ནྟཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨི་མཾ བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ན ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཝ་ཏ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་པི ར་ཉྙཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤི་ཏཾ ཀ་ཎྜཾ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་བཱ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏ་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.

ཨུ་ཏྟ་རཱ་ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་ཝ་ཏྠུ

༢༦༢. པ་ཉྩ་མེ ཛྷཱ་ཡཱི་ནནྟི ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, ཨུ་ཏྟ་རཱ ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟ་སྶ པུ་ཎྞ་སཱི་ཧ་སྶ ནཱ་མ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.

ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་མ་ཧ་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི པུ་ཎྞཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ པུ་ཎྞ, ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝཱ དུ་གྒ་ཏ་སྶ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཝ་དེ་ཧི ‘ཀིཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་རི་བྦ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶ་སི, བ་ལ་ཝ་གོ་ཎེ ཙ ཕཱ་ལ་ཉྩ ན་ངྒ་ལ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་སི་སྶ་སཱི’’’ཏི. ‘‘མ་མ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཏཾ ཀ་ཐཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་ཡྻོ ཨི་སྶ་རོ, ཏ་སྶ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཀ་ཐཱ སོ་བྷ་ཏི, ཏྭཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་སི་ཀ་མྨཾ མཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་སི་བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་སི་ཏུཾ ག་ཏོ.

ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཉྩ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀ་སྶ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨི་མ་སྶ པུ་ཎྞ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ པུ་ཎྞ་སྶ ཀ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. པུ་ཎྞོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཀ་སིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ས་བྷཱ་གཾ པུ་ཙྪི. ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡྻོ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རེ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་ད་ནྟེ པ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི. ཐེ་རོ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. པུ་ཎྞོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཐེ་རོ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨི་མཾ མ་གྒཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཛྫ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ བྷ་རི་ཡཱ མ་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ན་ཀྑ་ཏྟ་དི་ཝ་སོ’’ཏི པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་བྷ་ན་ཀ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཀ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ མ་ཡ྄ཧཾ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན ཧོ་ཏི, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ས་ནྟེ་པི མ་མ ཨ་ཡྻཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཨ་ཛྫ པ་ན དྭི་ནྣ་མྤི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ཏོ. མ་མ སཱ་མི་ཀ་སྶ པུ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི, ཨི་མཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཐེ་ར་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཱི་ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ དུ་གྒ་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ མུ་ཙྩཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ་པི ‘‘ཏ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པཱུ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཏ་སྶཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

སཱ་པི པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷཱི་ཏཱ ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཝ མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཏ་ཝ བྷཱ་ག་བྷ་ཏྟཾ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི་ཏི. མ་ནཱ་པཾ ཏེ, བྷ་དྡེ, ཀ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི པཱ་ཏོ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ མུ་ཁོ་ད་ཀ་ཉྩ དི་ནྣཾ. ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སུ་པྤ་བྷཱ་ཏཾ, ས་བྦ་མྤི ཐེ་ར་སྶ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ནྟི དྭི་ནྣ་མྤི ཛ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ པུ་ཎྞོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱུ་རུ་མྷི སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶ ནི་དྡཱ ཨོ་ཀྐ་མི. སོ ཐོ་ཀཾ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བུ་དྡྷོ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨོ་ལོ་ཀི་ཏོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཀོ་སཱ་ཏ་ཀི་པུ་པྥེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཀི་ནྣཱ་མེ་ཏཾ ཨ་ཛྫ ཨི་དཾ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡྻ, ཨ་ཛྫ ཏེ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ལ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ནི མ་ཉྙེ བྷ་མ་ནྟཱི་ཏི. བྷ་དྡེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་སྶ་དྡ་ཧ་ནྟཱི ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཧཱི་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཡྻ, ཀ་ཐེ་སི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.

པུ་ཎྞོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ངྒ་ལ་སཱི་སེ པ་ཧ་རི, གུ་ལ༹་པི་ཎྜོ ཝི་ཡ ན་ངྒ་ལ་སཱི་སེ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ བྷ་རི་ཡཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་པི་ཏ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཏཱི་ཧི ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ མཱ་སེ་ཧི ཕ་ལཾ དེ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཨ་ཡྻ་སྶ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ནྟ་རེ རོ་པི་ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་བཱི་ཛེ་ན ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶཾ ཕ་ལཾ དི་ནྣཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ པ་དེ་སེ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་མ་ཏྟོ་པི པཾ་སུ་པི་ཎྜོ ཨ་སུ་ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨ་ཡྻཱ་ཏི? ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་མཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི བྷ་རི་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ཏཾ པཱ་ཏིཾ སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི – ‘‘ཨེ་ཀོ མ་ནུ་སྶོ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ལ་དྡྷ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ, པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏྭཾ ཀི་ནྣཱ་མོ་སཱི་ཏི? པུ་ཎྞོ ནཱ་མ ཨ་ཧཾ, དེ་ཝཱ་ཏི. ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ཎེ, ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་ཎྞ་སྶ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི.

ས་ཀ་ཊེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཏ་རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ‘‘ར་ཉྙོ པུ་ཉྙ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པི་ཎྜེ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་མྤི ཀ་སི་ཏ་ལེ་ཌྜུ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏེ་ན ཧི བྷ་ཎེ ག་ནྟྭཱ ‘‘པུ་ཎྞ་སྶ པུ་ཉྙ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི. ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ ས་བྦ་མྤི ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ རཱ་སིཾ ཨ་ཀཾ་སུ. རཱ་སི ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཝཱ་ཎི་ཛེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶ གེ་ཧེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ན་ཏྠི, དེ་ཝ, ཀ་སྶ་ཙཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ པ་ན དྷ་ན་སྶ སཱ་མི་ནོ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? དྷ་ན་སེ་ཊྛིཾ ནཱ་མ ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དེ་ཝཱ་ཏི? ཏེ་ན ཧི པུ་ཎྞཾ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ དྷ་ན་སེ་ཊྛིཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ས་བྦཾ ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཏ་སྶེ་ཝ ད་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ་སྶ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ སེ་ཊྛི མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ད་ས་བ་ལ་སྶ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛི་པི བྷ་རི་ཡཱ་པི དྷཱི་ཏཱ་པི ས་བྦེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.

ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི ‘‘པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛི་ནོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཏ་སྶ གེ་ཧཾ པེ་སེ་སི. སོ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི་པི པུ་ན པེ་སེ་སི – ‘‘ཏྭཾ མ་མ གེ་ཧཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨི་སྶ་རོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་རི་ཀཾ ན དེ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མཾ ཏཱ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ཊྛི ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, པུ་རི་སོ ནཱ་མ ས་བྦ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཧ་ཉྷི ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་དི་སེ པུ་རི་སེ དཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཛཱ་ཏིཾ ཝཱ གོ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཀོ་པེ་མི. ཨ་པི་ཙ ཁོ མ་མ དྷཱི་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀེ་ཧི པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ན པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛི་སྶ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི པུ་ན སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཀཾ ཝི་སྶཱ་སཾ མཱ བྷི་ནྡ་ཏུ, ཨ་ཧཾ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཎི་སཱ་ཡ དེ་ཝ་སི་ཀཾ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ས་ཛྫཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཏ་སྶ གྷ་རཾ པེ་སེ་སི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ དི་ཝ་སཱ་ནི ནི་བ་དྡྷཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མི, ཨི་དཱ་ནི་པི ཏུ་མྷེ་སུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཏཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སཱ ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. པུ་ན ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་དཱ་པི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ནྟཱི ནེ་ཝ ཨ་ལ་ཏྠ. སཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡེ་སུ མཱ་སེ་སུ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙཱ་ར་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷཱ་མི, པ་ཉྩ་ད་ས མེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ དྷཱི་ཏུ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཨུ་ཏྟ་རཱ ཏེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ སི་རི་མཱ ནཱ་མ ག་ཎི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ སི་རི་མེ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ་ད་ས ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ པ་རི་ཙ་རཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ སི་རི་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ མོ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.

སཱ ཏེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ དཱ་སི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ས་ཏྠུ ས་ཧ་ཏྠཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པཱ་སཱ་ད་ཝ་རཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟཱི ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ སི་རི་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ག་ཏོ ཛཱ་ལ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨུ་ཏྟ་རཱ, ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཙྪི་དྡེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ནེ་ར་ཡི་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ནཱ་མ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་ཀྑ་ལི་ཀ་མ་སི་མ་ཀྑི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྐཱ་ར་ཎཱ དཱ་སཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི སི་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨུ་ཏྟ་རཱ, ཏ་སྶ པ་མཱ་ད་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཐཱ་ཝ་རཱ་ཏི ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་མྤི སི་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏོ སི་རི་མཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཙེ་ཊི་ཀཱ མ་ཡི ཋི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ མ་མ སཱ་མི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ སི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ ཝེ་གེ་ན ཨོ་ཏ་རི. ཨུ་ཏྟ་རཱ, ཏ་སྶཱ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཀ་པྤེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ལཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝེ་ཏཾ གེ་ཧ་ནྟི་ས་ཉྙཱི ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སི་རི་མཱ་པི དཱ་སཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ལུ༹་ངྐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་ཝ་པ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ཏེ་ལ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་སི་ཉྩི, མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་པྥཱ་རེ་ན ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་སི་ཏྟཾ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ཏེ་ལཾ པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཏཾ.

ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སི་རི་མཱ་ཡ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཱ དཱ་སི་ཡོ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷོ ཛེ, ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ས་དི་སཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་སཱི’’ཏི ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ ཏཾ པ་རི་བྷཱ་སིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སི་རི་མཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. སཱ ཏ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻེ, ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ མེ ཀ་ཏཾ, ཁ་མ་ཐ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་མྨ སི་རི་མེ, ནཱ་ཧཾ ཏ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཁ་མི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧཾ ས་པི་ཏི་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ, ད་ས་བ་ལེ ཁ་མ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཁ་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི.

ས་ཏྠཱ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. སི་རི་མཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ དོ་སོ ཀ་ཏོ, ཏུ་མྷེ་སུ ཁ་མ་ནྟེ་སུ ཁ་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཁ་མ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཁ་མཱ་མི ཏེ སི་རི་མེ་ཏི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་སི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཉྩ སི་རི་མཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ སུ་ཏྭཱ –

‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཛི་ནེ ཀོ་དྷཾ, ཨ་སཱ་དྷུཾ སཱ་དྷུ་ནཱ ཛི་ནེ;

ཛི་ནེ ཀ་ད་རི་ཡཾ དཱ་ནེ་ན, ས་ཙྩེ་ནཱ་ལི་ཀ་ཝཱ་དི་ན’’ནྟི. (དྷ. པ. ༢༢༣) –

གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་རཾ ན་ནྡ་མཱ་ཏ་རཾ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.

སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཝ་ཏྠུ

༢༦༣. ཚ་ཊྛེ པ་ཎཱི་ཏ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ནནྟི པ་ཎཱི་ཏ་ར་ས་དཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ པ་ཎཱི་ཏ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀོ་ལི་ཡ་ན་ག་རེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཏཱ, པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ སཱི་ཝ་ལིཾ ནཱ་མ དཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ.

སཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི ‘‘བྷོ་ཛ་ནཾ སུ་པྤ་ཝཱ་སེ དེ་ནྟཱི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི དེ་ཏི. ཨཱ་ཡུཾ དེ་ཏི, ཝ་ཎྞཾ དེ་ཏི, སུ་ཁཾ དེ་ཏི, བ་ལཾ དེ་ཏི, པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ དེ་ཏི. ཨཱ་ཡུཾ ཁོ པ་ན ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་སྶ བྷཱ་གི་ནཱི ཧོ་ཏི དི་བྦ་སྶ ཝཱ མཱ་ནུ་ས་སྶ ཝཱ…པེ… པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཊི་བྷཱ་ན་སྶ བྷཱ་གི་ནཱི ཧོ་ཏི དི་བྦ་སྶ ཝཱ མཱ་ནུ་ས་སྶ ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་ཐ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ནྟོ སུ་པྤ་ཝཱ་སཾ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཎཱི་ཏ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.

སུ་པྤི་ཡཱ་ཝ་ཏྠུ

༢༦༤. ས་ཏྟ་མེ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱི་ནནྟི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, སུ་པྤི་ཡཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི, སུ་པྤི་ཡཱ་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏཱ. ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ གི་ལཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻ་སྶ ཀིཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ར་སཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ པ་ཧི་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་མཾ་ས་ཏྠཱ་ཡ དཱ་སིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎཾ པེ་སེ་སི. སཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ པ་ཝ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ར་སཾ པ་ཧི་ཎི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཙེ ན པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཡྻོ ཨ་ཉྙ་ཏོ་པི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཀི་ལ་མི་སྶ་ཏི, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ པེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱུ་རུ་མཾ་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་སི་ཡཱ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཨི་དཾ མཾ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ར་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཡྻ་སྶ དེ་ཧི. སོ ཙེ མཾ པུ་ཙྪ་ཏི, གི་ལཱ་ནཱ་ཏི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.

ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ག་ཙྪ ཏྭཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀ་ཧཾ སུ་པྤི་ཡཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. གི་ལཱ་ནཱ, བྷ་ནྟེ་ཏི. པ་ཀྐོ་ས་ཐ, ན་ནྟི. ཨ་ཐ ཏེ ག་ནྟྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ས་ཏྠཱ ན ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དི་སྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཧ་སཱ མ་ཉྩ་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎོ རུ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཙྪ་ཝི ཨ་ཧོ་སི སེ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཝ་ཎྞོ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཀིཾ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་བྦཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་ཏྠཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༠) པ་ཉྙ་པེ་སི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ནྟོ སུ་པྤི་ཡཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.

ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཝ་ཏྠུ

༢༦༥. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཨ་ཙ་ལ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱི, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀུ་ར་ར་གྷ་ར་ན་ག་རེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.

སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཀུ་ར་ར་གྷ་རི་ཀཱ་ཡ, ཀཱ་ལི༹་ཡཱ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ, ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་དཱ པ་ན ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན མ་ཡ྄ཧ་མྤི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི མཱ་ཏ་རཱ ཡཱ་ཙི་ཏོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི, ཏ་དཱ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀཱ་ལི༹་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ཙོ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ དི་ཝཱ ཀ་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་མྨ་ངྒཾ ཁ་ནི་ཏྭཱ ཨི་མི་སྶཱ ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནི་ཡཱ གྷ་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ པ་རི་སཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཨི་མི་སྶཱ ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནི་ཡཱ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཨ་ཊྛཱ་སི.

ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱི, དཱ་སིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ ཛེ, གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དཱི་པ་ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར, མ་ཡཾ དཱི་པེ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་མྨ་ངྒེ ཙོ་རེ དི་སྭཱ དཱི་པ་ཏེ་ལཾ ཨ་ག་ཎྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨ་ཡྻེ, གེ་ཧེ ཙོ་རཱ ཨུ་མྨ་ངྒཾ ཁ་ན་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ ཨི་མི་སྶཱ ཀ་ཐཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནཾ ཨ་སི་ནཱ དྭེ་དྷཱ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ པ་ན ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶ་ཏི, ཙོ་རེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཀ་མྤི པུ་ན དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་པི ཁོ དཱ་སི་ཡཱ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, མཱ ས་དྡཾ ཀ་རི, ཙོ་རཱ ནཱ་མ ཧ་ར་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཛྫ དུ་ལླ་བྷ་སྶ་ཝ་ནཾ སུ་ཎཱ་མི, མཱ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཋི་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ གེ་ཧེ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ནྟེ་ཧི ཨ་མྷེ་ཧི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. སོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཙོ་རེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་པི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཐེ་ར་སྶ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.

ཨ་ཐ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻེ, ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ནོ ཁ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏ་ནྟི? སོ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་དོ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏཱ, ཁ་མཱ་མི ཏུ་མྷཱ་ཀ་ནྟི. ཨ་ཡྻེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཁ་མི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ནོ པ་བྦ་ཛྫཾ དཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. སཱ ས་བྦེ་པི ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏེ་པི ཁོ ཙོ་རཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་བྦེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ནྟོ ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནིཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.

ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ་ཝ་ཏྠུ

༢༦༦. ན་ཝ་མེ ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ་ནནྟི ཝི་སྶཱ་ས་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྷ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏ་རཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.

ཀཱ་ལཱི༹་ཀུ་ར་ར་གྷ་རི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ

༢༦༧. ད་ས་མེ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན པ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ, ཀཱ་ལཱི༹ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཀུ་ར་ར་གྷ་རི་ཀཱ ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ར་ར་གྷ་ར་ན་ག་རེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཀཱ་ལཱི༹་ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.

སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཀུ་ར་ར་གྷ་ར་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ ག་ཏཱ. ཨ་ཐ་སྶཱ སཾ་ཝཱ་སེ་ན ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ག་བྦྷཱ ‘‘པ་རེ་སཾ གེ་ཧེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ན་ག་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཱ་ནཾ སཱ་ཏཱ་གི་ར་ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝི་ཀ་པྤ་སཱ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན་སྶཱ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ས་བྦཾ ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.

ད་ས་སུ་ཏྟ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ མ་ནོ་ར་ཐ་པཱུ་ར་ཎི་ཡཱ

ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ས་བྦཱ་པི ཨེ་ཏ་ད་གྒ་པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.