༡༠. དུ་ཏི་ཡ་པ་མཱ་དཱ་དི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨. ད་ས་མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀནྟི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ. ཨ་ངྒནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏི ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ན ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི་ཏི.
༡༡༠-༡༡༤. བཱ་ཧི་རནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ བ་ཧི བྷ་ཝཾ. ས་དྡྷ་མྨ་སྶཱཏི སུ་དྡྷ་མྨ་སྶ, སཱ་ས་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨོ་སཱ་ཡཱཏི ཝི་ནཱ་སཱ་ཡ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ.
༡༡༥. ཋི་ཏི་ཡཱཏི ཙི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྠཾ. ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཊི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༡༣༠. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི དཱི་པེ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཱ་ཝ ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ དྷ་མྨོ, ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཨ་དྷ་མྨོ. ཏ་ཐཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ་ཏི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ དྷ་མྨོ ནཱ་མ; ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཏ་ཡོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཏ་ཡོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཚ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཚ བ་ལཱ་ནི ཨ་ཊྛ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ན་ཝ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ་ཏི ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ས་ཏྟ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཨ་ཊྛ མི་ཙྪ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷ་མྨོ.
ཏ་ཏྠ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ་ཏི ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡཾ ཙ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་དྷ་མྨཾ ‘‘དྷ་མྨོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཐ་ཡ་ནྟཱ ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོཏི དཱི་པེ་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་ཐེ་ཝ དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ དྷ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨོཏི དཱི་པེ་ནྟི ནཱ་མ. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ དྷ་མྨོ ནཱ་མ, ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ དོ་ས་ཝི་ན་ཡོ མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡོ སཾ་ཝ་རོ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ, རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་ཏྟི, ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, སཱི་མཱ་ས་མྤ་ཏྟི, པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ཏྟི, ཉ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཝི་པ་ཏྟི, སཱི་མཱ་ཝི་པ་ཏྟི པ་རི་ས་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ…པེ… ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ་ཏི ཨི་དཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན; ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཏ་ཡོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཏ་ཡོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཚ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཚ བ་ལཱ་ནི ཨ་ཊྛ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ན་ཝ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཏེ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ དྭེ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ ཏིཾ་ས ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨི་དཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན; ཏ་ཡོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཙུ་དྡ་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཏ་ཡོ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་ས ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན.
སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ ཛཱ་ཏ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, ན དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ…པེ… ན ཛཱ་ཏ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཱ་པ་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཱ་པ་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་ཙི་ཎྞཾ ནཱ་མ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ…པེ… ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ་ཏི ཨི་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ནཱ་མ; ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ…པེ… ན་ཝ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ…པེ… ཏིཾ་ས་ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨི་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ནཱ་མ; ཏ་ཡོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ…པེ… ཨེ་ཀ་ཏིཾ་ས ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ནཱ་མ.
ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ས་བྦ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏེ་ཙི་མཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཨ་དྷི་ག་མ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, ལི་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ག་མོཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལཱ་ནི, ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ, ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི. སོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཏ་ཏོ ཏཱ་པི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཏཱ་པི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ཏི. ཏེ་སུ དྷ་ར་ནྟེ་སུ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ.
པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ‘‘སཱི་ལཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑཱ་མ, པ་དྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫཱ་མ, ན ཙ མ་གྒཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མ, ན་ཏྠི ཨི་དཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’’ཏི ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀོ་ས་ཛྫ་བ་ཧུ་ལཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཙོ་དེ་ནྟི ན སཱ་རེ་ནྟི ཨ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི མ་དྡ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་ནི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏོ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ར་ཀྑ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཏེ་པི ས་ཧ་སྶེ་པི དྷ་ར་མཱ་ནེ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ སཱི་ལ་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ.
པ་རི་ཡ་ཏྟཱིཏི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ པཱ་ལི༹. ཡཱ་ཝ སཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི པ་རི་པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ རཱ་ཛ་ཡུ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ རཱ་ཛཱ་མ་ཙྩཱ་ད་ཡོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ར་ཊྛ་ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཏཱ་ཡ དེ་ཝོ ན ས་མྨཱ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་སྶཱ་ནི ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ནྟཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ པ་རི་ཡ་ཏྟི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི. ཏ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ པཱ་ལི༹་མྤི ས་ཀ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཧི པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཧཱི་ནེ ཡ་མ་ཀཾ, ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ, པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི, དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ, ཝི་བྷ་ངྒོ, དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ པ་རི་ཧཱི་ནེ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཉྷི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་ཏོ ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ…པེ… ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རེ པ་རི་ཧཱི་ནེ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མཾ ཧི མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝ་གྒོ, ཁ་ནྡྷ་ཝ་གྒོ, ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒོ, ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་རི་ཧཱི་ནེ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མཾ ཧི ཨུ་པ་རི་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ, ཏ་ཏོ མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་རི་ཧཱི་ནེ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཉྷི པཱ་ཐི་ཀ་ཝ་གྒོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ, ཏ་ཏོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་གྒོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ པ་རི་ཧཱི་ནེ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཧཱི་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛཱ་ཏ་ཀ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི. ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ལ་ཛྫི་ནོ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི, ལཱ་བྷ་ཀཱ་མཱ པ་ན ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟེ ཀ་ཐི་ཏེ་པི ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ཏ་ཀ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཛཱ་ཏ་ཀ་མྤི དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊི་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ན པུ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་ར་ད་ཛཱ་ཏ་ཀ་ནྟི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏ་ཀེ པ་རི་ཧཱི་ནེ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི.
ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་མྤི མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཉྷི པ་རི་ཝཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ཀོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒོ, མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒོ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི. ཏ་དཱ་པི པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ན ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ པ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙཱ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ རཱ་ཛཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀ་མྷི ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ཙཱ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨི་མཾ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ན་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཙ་རཱ་པི་ཏེ ནཱ་མ སུ་ཎ་ནྟཱ་པི ཧོ་ནྟི ཨ་སྶུ་ཎ་ནྟཱ་པཱི’’ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ན་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཏཾ ས་ཧ་སྶ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ པུ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟི, ཏ་དཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་མྨི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ན པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ནི་ག་ཎྛ་ས་མ་ཎཱ ཝི་ཡ ཨ་ལཱ་བུ་པ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་བཱ་ཧཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ལི་ངྒཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ པ་ན ཀཱ་ལེ ཨ་གྒ་བཱ་ཧ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ སི་ཀྐཱ་ཡ ཝཱ ཨོ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ར་ཛ་ན་སཱ་རུ་པྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཊྛ་ཊྛི་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ར་ཛ་ན་མྤི ན ཧོ་ཏི ད་ས་ཙྪི་ནྡ་ན་མྤི ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མྤི, ཀ་པྤ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི. པུ་ན ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ད་སཱ ཚེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ་ར་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ‘‘ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཁ་ཎྜཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ གཱི་ཝཱ་ཡ ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཀེ་སེ་སུ ཝཱ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པེ་ནྟི, དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱ ཀ་སི་ཏྭཱ ཝ་པི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་དཱ ད་ཀྑི་ཎཾ དེ་ནྟཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨེ་ཏེ་སཾ དེ་ནྟི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཁོ, པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ནོ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཎྛཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ, ཏེ་སུ དུ་སྶཱི་ལེ་སུ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དཱ་ནཾ ད་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ་པཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷ་ག་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻཾ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༨༠). ཏ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ‘‘པ་པ་ཉྩོ ཨེ་ས, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཀཱ་སཱ་ཝ་ཁ་ཎྜཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཁི་པ་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀི་ར ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ་ན་ཀཱ་ནཾ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎཾ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི. ཨི་དཾ ལི་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ.
དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཏཱི་ཎི པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི, ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ – ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ, དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ཧོ་སི, ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ, དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ན ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ན་ལ་བྷ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནོ ན ཧོ་ཏི. སཱ་ས་ན་སྶ ཧི ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ས་བྦཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏོ ནཱ་ག་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏོ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ག་མི་སྶ་ནྟི. ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐ་མེ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི. སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་པི དྷཱ་ཏུ ཨ་ནྟ་རཱ ན ན་སྶི་སྶ་ཏི. ས་བྦཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་རཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣ་བུ་དྡྷ་ས་རཱི་ར་སི་རིཾ ད་སྶེ་ནྟི. དྭ་ཏྟིཾ་ས མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཏི ས་བྦཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཝི་ཡ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི. ཏ་དཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་ས་ཏྟོ ནཱ་མ ཏ་ཏྠ ག་ཏོ ན་ཏྠི, ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ད་ས་བ་ལོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨི་ཏོ་དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཐ དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་ར་ཏོ ཏེ་ཛོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ས་རཱི་རཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི. དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་ར་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཛཱ་ལཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨུ་གྒ་ཙྪི་སྶ་ཏི, སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་ཡ སེ་སཱ་ཡ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཏཱ་སུ པ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་དཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ དེ་ཝ་ས་ངྒྷཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཝི་ཡ དི་བྦ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ བུ་དྡྷཾ པ་སྶི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་དཾ དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ཨི་མ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་མེ་ཝ མཱུ་ལཾ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་བྷ་ཡེ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ཨུ་ལུ༹་མྤཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ས་མྨཱ དེ་ཝོ ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ནྟཱ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཡྻེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ཨུ་ལུ༹་མྤཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ. ཡེ་སཾ ཨེ་ཏྠ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏེ ཀ་ཊྛ་ཁ་ཎྜེ་པི ཨུ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ་ས་མྤི བྷ་ཡཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དཱ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏྠ ག་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, མ་ཡཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་མ་ལ་ཡ་ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱ ཝ་སིཾ་སུ. ཀཱ་ཡེ ཝ་ཧ་ནྟེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཧ་ནྟེ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ སཱི་སཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ས་མྨ་ས་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན དྭཱ་ད་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་ར་ཡིཾ་སུ.
བྷ་ཡེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ས་ཏྟ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ན་མྤི ཨ་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་མ་མེ་ཝ དཱི་པ་མཱ་ག་མྨ ཀ་ལླ་གཱ་མ་ཛ་ན་པ་དེ མ་ཎྜ་ལཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཐེ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ ཨོ་ཧཱི་ནཱ ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཐེ་རེ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཐེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ སོ་དྷེ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ན་མྤི ཨ་ས་མེ་ནྟཾ ནཱ་མ ན པ་སྶིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི ནུ ཁོ སཱ་ས་ན་སྶ མཱུ་ལཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི’’ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ ཐེ་རཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཛ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན ཀ་རོ་མ, ཛི་ན་བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ན བྷཱ་རོ་ཏི ‘‘ཨི་མེ ཙ, སུ་བྷ་དྡ, བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ་ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༤). པ་ཊི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་སཱ་ར་ཀཾ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་ར་ནྟཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི (མི. པ. ༤.༡.༧) སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ད་ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ –
‘‘ཡཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི སུ་ཏྟ་ནྟཱ, ཝི་ན་ཡོ ཡཱ་ཝ དི་པྤ་ཏི;
ཏཱ་ཝ ད་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ལོ་ཀཾ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་བྦྷུ་ཊྛི་ཏེ ཡ་ཐཱ.
‘‘སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨ་ས་ནྟེ་སུ, པ་མུ་ཊྛེ ཝི་ན་ཡ་མྷི ཙ;
ཏ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ལོ་ཀེ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ.
‘‘སུ་ཏྟ་ནྟེ ར་ཀྑི་ཏེ ས་ནྟེ, པ་ཊི་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ར་ཀྑི་ཏཱ;
པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ དྷཱི་རོ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ ན དྷཾ་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ་ཊེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི ག་ཝ་ས་ཏ་སྶ ཝཱ ག་ཝ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཝེ་ཎི་པཱ་ལི་ཀཱ་ཡ དྷེ་ནུ་ཡཱ ཨ་ས་ཏི སོ ཝཾ་སོ སཱ པ་ཝེ་ཎི ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཏེ་པི ས་ཧ་སྶེ་པི སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཨ་ཀྑ་རེ་སུ ཋ་པི་ཏེ་སུ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི དྷ་ར་ནྟི, ཏཱ་ཝ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི ན་ཊྛཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་ར་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་པ་མཱ་དཱ་དི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.