༥. ཎཱ་དི་ཀ་ཎྜ
ས་མཱ་སོ པ་ད་སཾ་ཁེ་པོ, པ་ད་པ་ཙྩ་ཡ་སཾ་ཧི་ཏཾ;
ཏ་དྡྷི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཏེ་ས+མ་ནྟ་རཾ.
༡. ཎོ ཝཱ+པ་ཙྩེ
ཚ་ཊྛཱི་ཡ་ནྟཱ ནཱ་མ་སྨཱ ཝཱ ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་པ་ཙྩེ+བྷི་དྷེ་ཡྻེ. ཨ་པ་ཙྩ་ས་དྡ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྟེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཀ་ཏ་ས་ར་པ་ཙྩ་ཡོ ས་མ་ཏྠྱ་ཏོ ཚ་ཊྛྱ་ནྟ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཚ་ཊྛཱི་ཡ་ནྟཱ ནཱ་མ་སྨཱ’’ཏི སུ་ཏྟེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ. ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏ་དྡྷི་ཏ་ནྟི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ཉྙཱ. ཎ་ཀཱ་རོ ཝུ་དྡྷྱ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ+མ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི. ཎཱ་དི་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཾ’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པོ.
༡༢༤. ས་རཱ་ན+མཱ་དི་སྶཱ+ཡུ་ཝ་ཎྞ་སྶཱ+ཨེ་ཨོ ཎཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ
ས་རཱ་ན+མཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཡེ ཨ་ཀཱ་རི+ཝ་ཎྞུ+ཝ་ཎྞཱ, ཏེ་སཾ ཨཱ+ཨེ+ཨོ ཝཱ ཧོ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཎཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཏི ཨ་ཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཨཱ+ཨེ+ཨོ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱི་ཏི་པི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ཉྙཱ. ཝ་སི་ཊྛ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ ཝཱ་སི་ཊྛོ. ཝཱི་མྷི ཝཱ་སི་ཊྛཱི. ཝེ་ཏི ཝ་སི་ཊྛ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ་ཏི ཝཱ་ཀྱ་སྶ ཙ ཝ་སི་ཊྛཱ་པ་ཙྩཾ་ཏི ས་མཱ་ས་སྶ ཙ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠཾ. སོ ཙ ཝཱ་ས་དྡོ ཡཱ་ཝ ‘‘ས་ཀ་ཏྠེ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀ་རཱི་ཡ་ཏི.
ན་པུཾ་ས་ཀེ་ན ལི་ངྒེ་ན, ས་དྡོ+དཱ་ཧུ པུ་མེ་ན ཝཱ;
ནི་དྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦ+མ་ཝི་སེ་སེ པ་ནི+ཙྪི་ཏེ་ཏི –
ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨ་པ་ཙྩ་ས་དྡ་སྶ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྠེ་པི པུ་ཏྟ་པུ་ཏྟཱི་ནཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཎཱ་ད་ཡོ+བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ, ཨ་པ་ཙྩེ ཏྭ+ན་པུཾ་ས་ཀཱ;
ན་པུཾ་ས་ཀེ ས་ཀ་ཏྠེ ཎྱོ, བྷི་ཡྻོ བྷཱ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ཛཱ;
ཏཱ ཏུ+ཏྠི་ཡ+མ་སཾ་ཁྱཱ་ནེ, ཏྭཱ་དི་ཙཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ཀཱ.
བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ ཨ་པ་ཙྩཾ=པུ་ཏྟོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་སྶཱ་མི་ཏྟོ, གོ་ཏ་མོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ+ཡུ་ཝ་ཎྞ་ནྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ+ཨེ+ཨོ་ནཾ ན ཝུ་དྡྷི. ཝཱ་སུ་དེ་ཝ་སྶ ཨ་པ་ཙྩཾ ཝཱ་སུ་དེ་ཝོ, བ་ལ་དེ་ཝོ. ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན སཾ་ཡོ་ག་ནྟ་ཏྟཱ ‘‘སཾ་ཡོ་གེ ཀྭ་ཙཱི’’ཏི ཀྭ་ཙི ན ཝུ་དྡྷི. ཨུ་པ་གུ་ནོ ཨ་པ་ཙྩཾ ཨོ་པ་ག་ཝོ ཨོ་པ་ག་ཝཱི. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ཝ་ཎྞ་སྶཱ+ཝ་ང ས་རེ’’ཏི ཨུ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ང.
ཝ་ཙྪ་སྶཱ+པ་ཙྩ་ནྟི ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ པུ་བྦ་སུ་ཏྟེ་ན ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ ཀ་ཏེ པུ་ན ཝ་ཙྪ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ.
༢. ཝ་ཙྪཱ་དི་ཏོ ཎཱ་ན+ཎཱ་ཡ་ནཱ
ཝ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟེ་ཧི གོ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་དྡེ་ཧི ཎཱ་ན+ཎཱ་ཡ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པ་ཙྩེ. ཝ་ཙྪཱ་ནོ, ཝ་ཙྪཱ་ཡ་ནོ, ‘‘སཾ་ཡོ་གེ ཀྭ་ཙཱི’’ཏི ན ཝུ་དྡྷི. ཀ་ཏི་སྶཱ+པ་ཙྩཾ ཀ་ཙྩོ, ‘‘ཎྱ དི་ཙྩཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི ཎྱོ, ‘‘ལོ་པོ+ཝ་ཎྞི+ཝ་ཎྞཱ་ནཾ’’ཏི ཨ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ ཙ་ཝ་གྒ་པུ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི. ཀ་ཙྩ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ, ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ, ཡཱ་ག་མེ ཀཱ་ཏི་ཡཱ་ནོ. མུ་གྒ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ=ན་ཏྟཱ་དཱི་ཏི ཝཱ་ཀྱེ ཝུ་དྡྷི+ཨི་ཀཱ་ར་ལོ་པ+པུ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི. མོ་གྒ་ལླ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ་ཏི པུ་ན་ཎཱ་ན+ཎཱ་ཡ་ནཱ ཧོ་ནྟི, མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ མོ་གྒ་ལླཱ་ཡ་ནོ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པ་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟཱ. གོ་ཏྟཱ་དི་ཏོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཊ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ ན་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ས་ཀ་ཊཱ་ནོ ས་ཀ་ཊཱ་ཡ་ནོ. ཀ་ཎྷ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ ན་ཏྟཱ་དི ཀ་ཎྷཱ་ནོ ཀ་ཎྷཱ་ཡ་ནོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶཱ་ནོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶཱ་ཡ་ནོ, མུ་ཉྫཱ་ནོ མུ་ཉྫཱ་ཡ་ནོ, ཀུ་ཉྫཱ་ནོ ཀུ་ཉྫཱ་ཡ་ནོ. ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ན ཝུ་དྡྷི. ཨཱ་ཀ་ཏི་ག་ཎོ+ཡཾ.
༣. ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཝི་དྷ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཎེ་ཡྻ་ཎེ་རཱ
ཀ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝི་དྷ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཙ ཎེ་ཡྻ་ཎེ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ. ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཨ་པ་ཙྩཾ ཀ་ཏྟི་ཀེ་ཡྻོ, ག་རུ་ལོ༹ ཝི་ན་ཏཱ་ཡ=སུ་པ་ཎྞ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་པ་ཙྩཾ ཝེ་ན་ཏེ་ཡྻོ. རོ་ཧི་ཎི་ཡཱ ཨ་པ་ཙྩཾ རོ་ཧི་ཎེ་ཡྻོ, ག་ངྒཱ་ཡ ཨ་པ་ཙྩཾ ག་ངྒེ་ཡྻོ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ, ནཱ་དེ་ཡྻོ, ཨ་ནྟེ་ཡྻོ, ཨཱ་ཧེ་ཡྻོ, ཀཱ་པེ་ཡྻོ, སུ་ཙི་ཡཱ ཨ་པ་ཙྩཾ སོ་ཙེ་ཡྻོ, བཱ་ལེ་ཡྻོ. ཎེ་རེ-ཝི་དྷ་ཝཱ་ཡ ཨ་པ་ཙྩཾ ཝེ་དྷ་ཝེ་རོ. བ་ནྡྷ་ཀི་ཡཱ=ཨ་བྷི་སཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་པ་ཙྩཾ བ་ནྡྷ-ཀེ་རོ. ས་མ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ སཱ་མ་ཎེ་རོ, ནཱ་ལི༹་ཀེ་རོ ཨི་ཙྩཱ་དི.
༤. ཎྱ དི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི
དི་ཏི་པྤ་བྷུ་ཏཱི་ཧི ཎྱོ ཧོ་ཏི ཨ་པ་ཙྩེ.
༡༢༥. སཾ་ཡོ་གེ ཀྭ་ཙི
སཾ་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཡེ ཀྭ་ཙི ཨཱ+ཨེ+ཨོ་ཝུ་དྡྷི་ཡོ ཧོ་ནྟི ཎཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ.
༡༣༡. ལོ་པོ+ཝ་ཎྞི+ཝ་ཎྞཱ་ནཾ
ཨ་ཝ་ཎྞི+ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ལོ་པོ ཧོ་ཏི ཡ་ཀཱ་རཱ་དོ པ་ཙྩ་ཡེ. དི་ཏི་ཡཱ=ཨ་སུ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་པ་ཙྩཾ དེ་ཙྩོ ཨཱ་དི་ཙྩོ. ཀུ་ཎྜ་ནི་ཡཱ ཨ་པ་ཙྩཾ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ, ན་སྶ ཉྙེ པུ་བྦ་རཱུ་པཾ. ཨ་དི་ཏཱི་ཏི དེ་ཝ་མཱ་ཏཱ.
བྷཱ་ཏུ་ནོ ཨ་པ་ཙྩཾ བྷཱ་ཏ་བྱོ, ‘‘ཡ་མྷི གོ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཡ་མྷི ཨུ་སྶ ཨ་ཝ་ང ཨ་ཀཱ་ར་ལོ་པ་པུ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི.
༥. ཨཱ ཎི
ཨ་ཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ ཎི ཝཱ ཧོ་ཏ+པ་ཙྩེ བ་ཧུ་ལཾ. ཨཱ=ཏི ནཱ་མ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྟཱ ཨ-ཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ཀྑ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ ད་ཀྑི, ད་ཏྟི, དོ་ཎི, ཝཱ་ས་ཝི, ཝཱ་རུ་ཎི. ཛི་ན་ད་ཏྟ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ ཛེ་ན་ད་ཏྟི, སུ་དྡྷོ་ད་ནི, ཨཱ་ནུ་རུ་དྡྷི ཨི་ཙྩཱ་དི.
༦. རཱ་ཛ་ཏོ ཉྙོ ཛཱ་ཏི་ཡཾ
རཱ་ཛ་ཏོ ཉྙོ ཝཱ ཧོ་ཏ+པ་ཙྩེ ཁ་ཏྠི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ག་མྱ་མཱ་ནཱ་ཡཾ. ར་ཉྙོ ཨ་པ་ཙྩཾ རཱ་ཛ་ཉྙོ. ཛཱ་ཏཱི་ཡ་ནྟི ཀིཾ, རཱ་ཛཱ་པ་ཙྩཾ.
༧. ཁ་ཏྟཱ ཡི+ཡཱ
ཏི་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཨ་པ་ཙྩེ ཡ+ཨི་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཁ་ཏྟ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ ཁ་ཏྱོ ཁ་ཏྟི་ཡོ. ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཏྭེ་ཝ, ཁ་ཏྟི.
༨. མ་ནུ་ཏོ སྶ+ས་ཎ
མ་ནུ་ཏོ ཛཱ་ཏི་ས་མུ་དཱ་ཡེ སྶ+ས་ཎ ཧོ་ནྟུ+པ་ཙྩེ. མ་ནུ་ནོ ཨ་པ་ཙྩཾ མ་ནུ་སྶོ མཱ་ནུ་སོ, མ་ནུ་སྶཱི མཱ་ནུ་སཱི. ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཏྭེ་ཝ, མཱ་ན་ཝོ, ན་སྶ ཎོ, མཱ་ཎ་ཝོ.
༩. ཛ་ན་པ་ད་ནཱ་མ་སྨཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ར་ཉྙེ ཙ ཎོ
ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཡཾ ནཱ་མཾ, ཏཾ ནཱ་མ་སྨཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་ཙྩེ ར་ཉྙེ ཙ ཎོ ཧོ་ཏི. པ་ཉྩཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩཾ རཱ་ཛཱ ཝཱ པ་ཉྩཱ་ལོ, ཀོ་ས་ལོ, མཱ་ག་དྷོ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ. ཛ་ན་པ་ད་ནཱ་མ་སྨཱ་ཏི ཀིཾ, དཱ་ས་ར་ཐི. ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཀིཾ, པ་ཉྩཱ་ལ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱ+པ་ཙྩཾ པ་ཉྩཱ་ལི.
༡༠. ཎྱ ཀུ་རུ་སི་ཝཱི་ཧི
ཀུ་རུ་སི་ཝཱི་ཧི ཨ་པ་ཙྩེ ར་ཉྙེ ཙ ཎྱོ ཧོ་ཏི. ཀུ་རཱུ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩཾ རཱ་ཛཱ ཝཱ ཀོ་ར་བྱོ. ‘‘ཡ་མྷི གོ་སྶ ཙཱ’’ཏི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་ང, བ་ཀཱ་ར་པུ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི. སེ་བྦོ, ཨི་ལོ་པོ. (ཨ་པ་ཙྩ་ཏ་དྡྷི་ཏཾ).
༡༡. ཎ རཱ་གཱ ཏེ་ན ར་ཏྟཾ
རཱ་ག་ཝཱ་ཙཱི་ཏ་ཏི་ཡ་ནྟ་ཏོ ར་ཏྟ+མི་ཙྩེ+ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟེ ཎོ ཧོ་ཏི. ཀུ་སུ་མྦྷཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎྞ་ནྟ་ར་པ་ཏྟཾ ར་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཀ་སཱ་ཝེ་ན ར་ཏྟཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ. ཨེ་ཝཾ ཀུ་སུ་མྦྷེ་ན ར་ཏྟཾ ཀོ་སུ་མྦྷཾ, ཧཱ་ལི་དྡཾ, པ་ཏྟ་ངྒཾ, མ་ཉྫེ་ཊྛཾ, ཀུ་ངྐུ་མཾ. ཨི་དྷ ན ཧོ་ཏི ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ནྟི, གུ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཎེ་ན ཝི་ནཱ་པི ད་བྦ་སྶཱ+བྷི་དྷཱ་ན་ཏོ.
༡༢. ན་ཀྑ་ཏྟེ་ནི+ནྡུ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ལེ
ཏ་ཏི་ཡ་ནྟ་ཏོ ན་ཀྑ་ཏྟཱ ཏེ་ན ལ་ཀྑི་ཏེ ཀཱ་ལེ ཎོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཙེ ན་ཀྑ་ཏྟ+མི་ནྡུ་ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཕུ་སྶེ་ན ཨི་ནྡུ་ཡུ་ཏྟེ་ན ལ་ཀྑི་ཏཱ པུ་ཎྞ་མཱ་སཱི ཕུ་སྶཱི ར་ཏྟི, ཕུ་སྶོ ཨ་ཧོ, མ་གྷཱ་ཡ ཨི་ནྡུ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ལ་ཀྑི་ཏཱ པུ་ཎྞ་མཱ་སཱི མཱ་གྷཱི, མཱ་གྷོ.
༡༣. སཱ+སྶ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ཎྞ་མཱ་སཱི
སེ་ཏི པ་ཋ་མ་ནྟཱ ཨ་སྶེ་ཏི ཚ་ཊྛི་ཡ་ཏྠེ ཎོ ཧོ་ཏི, ཡཾ པ་ཋ་མ་ནྟཾ, སཱ ཙེ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ཎྞ་མཱ་སཱི ཝཱ. སུ་ག་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་སྶ སོ་ག་ཏོ, མཱ་ཧི་ནྡོ, ཡཱ་མོ, ཝཱ་རུ་ཎོ. བུ་དྡྷོ ཨ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི བུ་དྡྷོ. ཕུ་སྶཱི པུ་ཎྞ་མཱ་སཱི ཨ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷི་ནཱི་ཏི ཕུ་སྶོ མཱ་སོ. ཨེ་ཝཾ མཱ་གྷོ, ཕ་གྒུ་ནོ, ཙི་ཏྟོ, ཝེ་སཱ་ཁོ, ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལོ, ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷོ, སཱ་ཝ་ཎོ, པོ་ཊྛ་པཱ་དོ, ཨ་སྶ་ཡུ་ཛོ, ཀ་ཏྟི་ཀོ, མཱ་ག་སི་རོ. པུ་ཎྞ་མཱ་སཱི ཙ བྷ་ཏ་ཀ་མཱ་ས་ས་མྦ་ནྡྷི་ནཱི ན ཧོ་ཏི, པུ་ཎྞོ མཱ ཨ་སྶ་ནྟི ནི་བྦ་ཙ་ནཱ, ཨ་ཏོ ཨེ་ཝ ནི་པཱ་ཏ་ནཱ ཎོ, སཱ་ག་མོ ཙ.
༡༤. ཏ+མ་དྷཱི་ཏེ ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀ+ཎི་ཀཱ ཙ
དུ་ཏི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཏ+མ་དྷཱི་ཏེ ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་སྭ+ཏྠེ་སུ ཎོ ཧོ་ཏི ཀོ ཎི་ཀོ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡོ ཀོ ཙ་ཎི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་ཙྩི་ནོ, ནོ ཎ་པ་ཙྩ་ཡཾ. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ+མ་དྷཱི་ཏེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ, ཝི+ཨཱ+ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝི་ཙྪི་ཛྫ ཀ་ཏ་ཡཱ་དེ་ས་སྶི+ཀཱ་ར་སྶ ‘‘ཏ་དཱ་དེ་སཱ ཏ་དཱི་ཝ བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཉཱ་ཡཱ ‘‘ས་རཱ་ན’’མི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀཱ་རེ ཡཱ་ག་མ་དྭི་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ མོ་ཧུ་ཏྟོ, ནེ་མི་ཏྟོ, ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫོ, ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫོ, ཚ་ནྡ་སོ, ‘‘མ་ནཱ, དཱི་ནཾ ས་ཀ’’ ཨི་ཏི ས་ཀཱ་ག་མོ. ཀ་མ་ཀོ, པ་ད་ཀོ, ཝེ་ན་ཡི་ཀོ, སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀོ, ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀོ. དྭི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཛཱ་ན་ནེ ཙ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཝི་ས་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, པ་སི་དྡྷུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ.
༡༥. ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡེ དེ་སེ
ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟཱ ཝི་ས་ཡེ དེ་ས་ས་རཱུ་པེ ཎོ ཧོ་ཏི. ཝ་སཱ་ཏཱི་ནཾ ཝི་ས་ཡོ དེ་སོ ཝཱ་སཱ་ཏོ. དེ་སེ་ཏི ཀིཾ, ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝི་ས་ཡོ རཱུ་པཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝི་ས་ཡོ+ནུ་ཝཱ་ཀོ.
༡༦. ནི་ཝཱ་སེ ཏ་ནྣཱ་མེ
ཏི ཏ་ནྣཱ་མེ ནི་ཝཱ་སེ དེ་སེ ཎོ ཧོ་ཏི. སི་ཝཱི་ནཾ ནི་ཝཱ་སོ དེ་སོ སེ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡ་ཝཱ ས་རེ’’ཏི ཡ་ཀཱ་རེ བ་ཀཱ་ར་པུ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི. ཝཱ་སཱ་ཏོ.
༡༧. ཨ་དཱུ་ར་བྷ་ཝེ་ཏི
ཎོ, ཝི་དི་སཱ་ཡ ཨ་དཱུ་ར་བྷ་ཝཾ ཝེ་དི་སཾ.
༡༨. ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི
ཏ་ཏི་ཡ་ནྟཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྠེ ཎོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ས་མྦེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ཀོ་ས་མྦཱི ན་ག་རཾ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཀ་ནྡཱི, མཱ་ཀ་ནྡཱི, ས་ཧ་སྶེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ སཱ་ཧ་སྶཱི པ་རི་ཁཱ, ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎེ ཙ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཏ་ཏི་ཡཱ.
༡༩. ཏ+མི་དྷ+ཏྠི
ཏ་ནྟི པ་ཋ་མ་ནྟཱ ཨི་དྷཱ་ཏི ས་ཏྟ་མྱ་ཏྠེ དེ་སེ ཏ་ནྣཱ་མེ ཎོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཏཾ པ་ཋ་མ་ནྟ+མ་ཏྠི ཙེ. ཨུ་དུ་མྦ་རཱ ཨ་སྨིཾ དེ་སེ ས་ནྟཱི་ཏི ཨོ་དུ་མྦ་རོ, བཱ་ད་རོ, པ་བྦ་ཛོ.
༢༠. ཏ་ཏྲ བྷ་ཝེ་ཏི
ས་ཏྟ་མྱ་ནྟཱ བྷ་ཝ་ཏྠེ ཎོ. ཨུ་ད་ཀེ བྷ་ཝོ ཨོ་ད་ཀོ, ཨོ་ར་སོ, ཛཱ་ན་པ་དོ, མཱ་ག་དྷོ, ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝོ, ཀོ་ས་མྦོ, མ་ན་སི བྷ་ཝཾ མཱ་ན་སཾ སུ་ཁཾ, ས་ཀཱ་ག་མོ. སཱ་ར་སོ ས་ཀུ་ཎོ, སཱ་ར་སཱི ས་ཀུ་ཎཱི, སཱ་ར་སཾ པུ་པྥཾ. མི་ཏྟེ བྷ་ཝཱ མེ་ཏྟཱ མེ་ཏྟཱི ཝཱ. པུ་རེ བྷ་ཝཱ པོ་རཱི ཝཱ་ཙཱ. པཱ་ཝུ་སེ བྷ་ཝོ པཱ་ཝུ་སོ མེ་གྷོ. པཱ་ཝུ་སཱ ར་ཏྟི, པཱ་ཝུ་སཾ ཨ་བྦྷཾ. སཱ་ར་དོ, སཱ་ར་དཱ, སཱ་ར་དཾ པུ་པྥཾ. མཱ་དྷུ་རོ ཛ་ནོ, མཱ་དྷུ་རཱ ག་ཎི་ཀཱ, མཱ་དྷུ་རཾ ཝ་ཏྠཾ.
༢༡. ཨ་ཛྫཱ་དཱི་ཧི ཏ་ནོ་ཏི
བྷ་ཝ་ཏྠེ ཏ་ནོ. ཨ་ཛྫ བྷ་ཝོ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནོ, སྭཱ་ཏ་ནོ, ཧི་ཡྻ་ཏ་ནོ. ‘‘ཨེ་ཨོ་ན+མ ཝ་ཎྞེ’’ཏི ཨེ་ཨོ་ནཾ ཨ ཧོ་ཏི.
༢༢. པུ་རཱ་ཏོ ཎོ ཙ་ཏི
བྷ་ཝ་ཏྠེ ཎོ ཏ་ནོ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཎ་ཀཱ་རོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ, ནེ་ཝཱ+ནུ་བ་ནྡྷོ. པུ་རཱ་ཎོ, པུ་རཱ་ཏ་ནོ.
༢༣. ཨ་མཱ་ཏྭ+ཙྩོ་ཏི
བྷ་ཝ་ཏྠེ ཨ་ཙྩོ ཧོ་ཏི. ཨ་མཱ=ས་ཧ བྷ་ཝོ ཨ་མ་ཙྩོ.
༢༤. མ་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཏྭི+མོ་ཏི
བྷ་ཝ་ཏྠེ ཨི་མོ, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟི་མོ, ཧེ་ཊྛི་མོ, ཨུ་པ་རི་མོ, ཨོ་རི་མོ, པཱ་རི་མོ, པ་ཙྪི་མོ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་དྷོ, པ་ཙྩ་ནྟི་མོ.
༢༥. ཀ་ཎ+ཎེ་ཡྻ+ཎེ་ཡྻ་ཀ+ཡི+ཡཱ་ཏི
བྷ་ཝ་ཏྠེ ཀ་ཎ་ཨཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཎ-ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ བྷ་ཝོ ཀོ་སི་ནཱ་ར་ཀོ, མཱ་ག་དྷ་ཀོ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ, རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ, ཀོ་ས་མྦ་ཀོ, ཨི་ནྡ་པ་ཏྟ་ཀོ, ཀཱ་པི་ལ་ཀོ, བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་ཀོ, ནཱ་ག་ར་ཀོ. ཨ་ངྒེ་སུ ཛཱ་ཏོ ཨ་ངྒ་ཀོ, ཀོ་ས་ལ་ཀོ, ཝེ་དེ་ཧ་ཀོ, ཀ་མྦོ་ཛ་ཀོ, ག་ནྡྷཱ་ར་ཀོ, སོ་ཝཱི་ར་ཀོ, སི་ནྡྷ་ཝ་ཀོ, ཨ་སྶ་ཀོ ཨི་ཙྩཱ་དི. ཎེ་ཡྻ-ག་ངྒེ་ཡྻོ, པ་བྦ་ཏེ་ཡྻོ, ཝཱ་ནེ་ཡྻོ. ཎེ་ཡྻ་ཀ-ཀོ་ས་ལེ་ཡྻ་ཀོ, བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀོ, ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོ, སི་ལཱ་ཡ ཛཱ་ཏཾ སེ་ལེ་ཡྻ་ཀཾ, མི་ཐི་ལེ་ཡྻ་ཀོ. བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀོ་ཏྱཱ་དཱི་སུ ‘‘དི་སྶ་ནྟ+ཉྙེ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཡྻ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི སུ་ཏྟེ ད་སྶི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡེ ད་སྶི་ཏེ ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ-ག་མྨོ, ཡ་མྷི ཨ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ པུ་བྦ་རཱུ་པཾ ར་སྶོ ཙ. དི་བྦོ. ཨི་ཡ-ཨུ་ད་རི་ཡོ, དི་ཝི་ཡོ, པ་ཉྩཱ་ལི་ཡོ, བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡོ, ལོ་ཀི་ཡོ.
༢༦. ཎི་ཀོ
ས་ཏྟ་མྱ་ནྟཱ བྷ་ཝ་ཏྠེ ཎི་ཀོ ཧོ་ཏི. ས་ར་དེ བྷ་ཝོ སཱ་ར་དི་ཀོ དི་ཝ་སོ, སཱ་ར་དི་ཀཱ ར་ཏྟི.
༢༧. ཏ+མ་སྶ སི་པྤཾ སཱི་ལཾ པ་ཎྱཾ པ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ
པ་ཋ་མ་ནྟཱ སི་པྤཱ་དི་ཝཱ་ཙ་ཀཱ ཨ་སྶེ་ཏི ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ ཎི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཝཱི་ཎཱ་ཝཱ་ད་ནཾ སི་པྤ+མ་སྶ ཝེ་ཎི་ཀོ, ཝཱི་ཎཱ་ཝཱ་ད་ནཾ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱི་ཎཱ ནཱ་མ. མོ་དི་ངྒི་ཀོ, ཝཾ་སི་ཀོ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱི་ལ+མ་སྶ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ, ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ. ག་ནྡྷོ པ་ཎྱ+མ་སྶ ག་ནྡྷི་ཀོ, ཏེ་ལི་ཀོ, གོ་ལི༹་ཀོ, པཱུ་ཝི་ཀོ, པ་ཎྞི་ཀོ, ཏ་མྦུ་ལི་ཀོ, ལོ་ཎི་ཀོ. ཙཱ་པོ་པ་ཧ་ར་ཎ+མ་སྶ ཙཱ་པི་ཀོ, ཏོ་མ་རི་ཀོ, མུ་གྒ་རི་ཀོ, མོ་ས་ལི་ཀོ. ཨུ་པ་དྷི=ཀྑ་ནྡྷཱ་དི པ་ཡོ་ཛ་ན+མ་སྶ ཨོ་པ་དྷི་ཀཾ, སཱ་ཏི་ཀཾ, སཱ་ཧ་སྶི་ཀཾ.
༢༨. ཏཾ ཧ་ནྟ+ར་ཧ་ཏི ག་ཙྪ་ཏུ+ཉྪ་ཏི+ཙ་ར་ཏི
དུ་ཏི་ཡ་ནྟཱ ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སྭ+ཏྠེ་སུ ཎི་ཀོ ཧོ་ཏི. པ་ཀྑི་ནོ ཧ་ནྟཱི་ཏི པ་ཀྑི་ཀོ, སཱ་ཀུ་ཎི་ཀོ, མཱ་ཡཱུ་རི་ཀོ, མ་ཙྪེ ཧ་ནྟཱི་ཏི མ་ཙྪི་ཀོ, མེ་ནི་ཀོ. མི་གེ ཧ་ནྟཱི་ཏི མཱ་ག་ཝི་ཀོ, ཝ་ཀཱ་རཱ་ག་མོ. མི་ག་སྶ ‘‘ཏ་ད་མི་ནཱ’’དི་ནཱ མ་ག་ཝཱ་དེ་སེ་པི མཱ་ག་ཝི་ཀོ. ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོ, ཧཱ་རི་ཎི་ཀོ. སཱུ་ཀ་རི་ཀོ་ཏི ཨི་ཀོ. ས་ཏ+མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཏི་ཀཾ, ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཾ, ཨེ་ཧི པ་སྶ ཝི་དྷིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ. ཨེ་ཏྠ ཏྱཱ་དྱ་ནྟ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝཱ ཏ་དྡྷི་ཏ་སྶ ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཝཱ བ་ཧུ་ལཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཙྩ་ཡོ. སཱ་ཧ་སྶི་ཀོ, ཀུ་མྦྷི་ཀོ, དོ་ཎི་ཀོ, ཨ་དྡྷ་མཱ་སི་ཀོ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎི་ཀོ, ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀཱ གཱ་ཐཱ, ནཱ་ཝུ་ཏི་ཀཱ. ས་ཧ་སྶི་ཡོ་ཏི ཨི་ཡོ. པ་ར་དཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པཱ་ར་དཱ་རི་ཀོ, མ་གྒི་ཀོ, པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ, པ་ཐི་ཀོ. བ་ད་རེ ཨུ་ཉྪ་ཏཱི་ཏི བཱ་ད་རི་ཀོ, སཱ་མཱ་ཀི་ཀོ. དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ.
༢༩. ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཀཱི་ཏཾ བ་དྡྷ+མ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ཧ་ཏཾ ཧ་ནྟི ཛི་ཏཾ ཛ་ཡ་ཏི དི་བྦ་ཏི ཁ་ན་ཏི ཏ་ར་ཏི ཙ་ར་ཏི ཝ་ཧ་ཏི ཛཱི་ཝ་ཏི་ཏི
ཀ་ཏཱ་དཱི་སྭ+ཏྠེ་སུ ཎི་ཀོ. ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ, ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ, མཱ་ན་སི་ཀཾ་ཏི ས་ཀཱ་ག་མོ. ཝཱ་ཏེ་ན ཀ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝཱ་ཏི་ཏོ, སེ་མྷི་ཀོ, པི་ཏྟི་ཀོ. ས་ཏེ་ན ཀཱི་ཏཾ སཱ་ཏི་ཀཾ, སཱ་ཧ་སྶི་ཀཾ, ཝ་ཏྠེ་ན ཀཱི་ཏཾ ཝ་ཏྠི་ཀཾ, ཀུ་མྦྷི་ཀཾ, སོ་ཝ་ཎྞི་ཀཾ, གྷཱ་ཏི་ཀཾ. མཱུ་ལ་ཏོ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་མཱུ་ལ་ཝཱ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ཀཱི་ཏོ་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཱ་པྤ་ཏཱི་ཏི་ཡཱ. ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ བ་དྡྷོ ཝཱ་ར་ཏྟི་ཀོ, ཨཱ་ཡ་སི་ཀོ, པཱ་སི་ཀོ, སུ་ཏྟི་ཀོ. གྷ་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ཝཱ གྷཱ་ཏི་ཀཾ, གོ་ལི༹་ཀཾ, ད་དྷི་ཀཾ, མཱ་རཱི་ཙི་ཀཾ. ཛཱ་ལེ་ན ཧ་ཏོ ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཛཱ་ལི་ཀོ, བཱ་ལི་སི་ཀོ. ཨ་ཀྑེ་ཧི ཛི་ཏཾ ཨ་ཀྑི་ཀཾ དྷ་ནཾ, སཱ་ལཱ་ཀི་ཀཾ, ཏི་ནྡུ་ཀི་ཀོ, ཨ་མྦ་ཕ་ལི་ཀོ. ཨ་ཀྑེ་ཧི ཛ་ཡ་ཏི དི་བྦ་ཏི ཝཱ ཨ་ཀྑི་ཀོ. ཁ་ཎི་ཏྟི་ཡཱ ཁ་ན་ཏཱི་ཏི ཁཱ་ཎི་ཏྟི་ཀོ, ཀུ་དྡཱ་ལི་ཀོ. དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན ཛི་ཏཾ, ཨ་ངྒུ་ལྱཱ ཁ་ན་ཏཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཱ་ན་ཝ་ག་མཱ. ཨུ་ལུ༹་མྤེ་ན ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨོ་ལུ༹་མྤི་ཀོ, ཨུ་ལུ༹་མྤི་ཀོ་ཏི ཨི་ཀོ. ཀུ་ལླི་ཀོ, གོ་པུ་ཙྪི་ཀོ, ནཱ་ཝི་ཀོ. ས་ཀ་ཊེ་ན ཙ་ར་ཏཱི་ཏི སཱ་ཀ་ཊི་ཀོ, ར་ཐི་ཀོ. པ་ར་པྤི་ཀོ་ཏི ཨི་ཀོ. ཁ་ནྡྷེ་ན ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཁ་ནྡྷི་ཀོ. ཨཾ་སི་ཀོ, སཱི་སི་ཀོ་ཏི ཨི་ཀོ. ཝེ་ཏ་ནེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ཏ་ནི་ཀོ, བྷ་ཏི་ཀོ, ཀ་ཡི་ཀོ, ཝི་ཀྐ་ཡི་ཀོ, ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡི་ཀོ་ཏི ཨི་ཀོ.
༣༠. ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི
ཙ་ཏུ་ཏྠྱ་ནྟཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ་ཎི་ཀོ ཧོ་ཏི. པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀོ, ཨི་ཏྠི་ཡཾ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ. ལོ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀི་ཀོ. སུ་ཊྛུ ཨ་གྒོ་ཏི ས་གྒོ, ས་གྒཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སོ་ཝ་གྒི་ཀོ, ས་སྶོ+ཝ་ཀ ཏ་ད་མི་ནཱ་དཱི་པཱ་ཋཱ. དྷ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དྷ་ཉྙཾ.
༣༡. ཏ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏ+མཱ་ག་ཏཾ
པ་ཉྩ་མྱ་ནྟཱ ས་མྦྷཱུ་ཏ+མཱ་ག་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སྭ+ཏྠེ་སུ ཎི་ཀོ ཧོ་ཏི. མཱ་ཏི་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏ+མཱ་ག་ཏཾ་ཝཱ+ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ ཙ བྷ་གི་ནི་ཡཾ་ཙྪོ’’ཏི ‘‘མཱ་ཏི་ཏོ’’ཏི བྷཱ་གེ་ན ཨུ་སྶ ཨི་མྷི ཝཱ་ཀྱཾ, ར་སྶ་དྭི་ཏྟེ་སུ མ་ཏྟི་ཀཾ, པེ་ཏྟི་ཀཾ. ཎྱ+རི་ཡ་ཎ+རྱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི དི་སྶ་ནྟི. སུ་ར་བྷི་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏཾ སོ་ར་བྷྱཾ. ཡ་མྷི ཐ་ཉྙཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ‘‘ལོ་པོ+ཝ་ཎྞི+ཝ་ཎྞཱ་ནཾ’’ཏི ལོ་པོ. རི་ཡ་ཎ-པི་ཏུ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏོ པེ་ཏྟི་ཡོ, མཱ་ཏི་ཡོ, ‘‘རཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ+ནྟ་ས་རཱ་དི་སྶཱ’’ཏི ཨུ་ལོ་པོ, མ་ཏྟི་ཡོ. རྱ་མྷི-ཨུ་ལོ་པོ, ཙ་ཝ་གྒ་པུ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི, མ་ཙྩོ ཝཱ.
༣༢. ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཏི ཝི་དི་ཏོ བྷ་ཏྟོ ནི་ཡུ་ཏྟོ
ས་ཏྟ་མྱ་ནྟཱ ཝ་ས་ཏཱི་ཏྭེ་ཝ་མཱ་དཱི་སྭ+ཏྠེ་སུ ཎི་ཀོ ཧོ་ཏི. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀོ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ, རཱ་ཛ་ག་ཧི་ཀོ, མཱ་ག་དྷི་ཀོ, སོ་སཱ་ནི་ཀོ. ལོ་ཀེ ཝི་དི་ཏོ ལོ་ཀི་ཀོ. ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་སུ བྷ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ. དྭཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ, ད་སྶོ་ཀ ཏ་ད་མི་ནཱ་དི་པཱ་ཋཱ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ. ཨི་ཀེ-ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀོ, ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ. ཀི་ཡེ-ཛཱ་ཏི་ཀི་ཡོ, ཨ་ནྡྷ་ཀི་ཡོ.
༣༣. ཏ་སྶི+དཾ
ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟཱ ཨི་ད+མི་ཙྩ+སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཎི་ཀོ ཧོ་ཏི. ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་དཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀཾ, ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཀོ, ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟི་ཀོ, ཛེ་ན་ད་ཏྟི་ཀོ. ཀི་ཡེ-ས་སྶ ཨི་དཾ ས་ཀི་ཡོ, པ་ར་ཀི་ཡོ. ནི་ཡེ་ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ. ཀེ-ས་ཀོ, ར་ཉྙོ ཨི་དཾ རཱ་ཛ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ.
༣༤. ཎོ
ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟཱ ཨི་ད+མི་ཙྩ+སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཎོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་སྶ ཨི་དཾ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནཾ, བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, སོ་ག་ཏཾ སཱ་ས་ནཾ, མཱ་ཧི་སཾ མཾ་སཱ་དི.
༣༥. ག་ཝཱ་དཱི་ཧི ཡོ
ག་ཝཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟེ་ཧི ཨི་ད+མི་ཙྩ+སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཡོ ཧོ་ཏི. གུ་ནྣཾ ཨི་དཾ ག་བྱཾ, ཨ་ཝ་ང, མཾ་སཱ་དི. ཨི་ལོ་པེ ཀ་བྦཾ. དུ་ནོ ཨི་དཾ ད་བྦཾ.
༣༦. པི་ཏི་ཏོ བྷཱ་ཏ་རི རེ་ཡྻ་ཎ
‘‘པི་ཏི་ཏོ མཱ་ཏི་ཏོ’’ཏི ཏེ་ན ཏེ་ན སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་སྶ ཨི. པི་ཏུ་ས་དྡཱ ཏ་སྶ བྷཱ་ཏ་རི རེ་ཡྻ་ཎ. པི་ཏུ བྷཱ་ཏཱ པེ་ཏྟེ་ཡྻོ.
༣༧. མཱ་ཏི་ཏོ ཙ བྷ་གི་ནི་ཡཾ ཙྪོ
མཱ་ཏུ་ཏོ ཙ པི་ཏུ་ཏོ ཙ ཏེ་སཾ བྷ་གི་ནི་ཡཾ ཙྪོ ཧོ་ཏི. མཱ་ཏུ བྷ་གི་ནི མཱ་ཏུ་ཙྪཱ, པི་ཏུ བྷ་གི་ནི པི་ཏུ་ཙྪཱ. ཀ་ཐཾ ‘‘མཱ་ཏུ བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ལོ’’ཏི, ‘‘མཱ་ཏུ་ལཱ་དི་ཏྭཱ་ནཱི’’ཏི ནི་པཱ་ཏ་ནཱ ལ་པ་ཙྩ་ཡོ.
༣༨. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སྭཱ+མ་ཧོ
མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཏེ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སྭཱ+མ་ཧོ ཧོ་ཏི. མཱ་ཏུ མཱ་ཏཱ མཱ་ཏཱ་མ་ཧཱི, མཱ་ཏུ པི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་མ་ཧོ. པི་ཏུ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ་མ་ཧཱི, པི་ཏུ པི་ཏཱ པི་ཏཱ་མ་ཧོ. ན ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ པ་ཙྩེ་ཀཱ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ས་དྡེ་ཧི ཏེ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
༣༩. ཧི་ཏེ རེ་ཡྻ་ཎ
མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཧི་ཏེ རེ་ཡྻ་ཎ ཧོ་ཏི. མཱ་ཏུ ཧི་ཏོ མ་ཏྟེ་ཡྻོ, པེ་ཏྟེ་ཡྻོ.
༤༠. ནི་ནྡཱ+ཉྙཱ་ཏ+པྤ པ་ཊི་བྷཱ་ག ར་སྶ ད་ཡཱ ས་ཉྙཱ་སུ ཀོ
ནི་ནྡཱ་དཱི་སྭ+ཏྠེ་སུ ནཱ་མ་སྨཱ ཀོ ཧོ་ཏི. ནི་ནྡཱ་ཡཾ-ནི་ནྡི་ཏོ མུ་ཎྜོ མུ་ཎྜ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎ་ཀོ, པ་ཎྜི་ཏ་ཀོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀོ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ཀོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏེ-ཀ་སྶཱ+ཡཾ ཨ་སྶོ ཨ་སྶ་ཀོ, པ་ཡོ་ག་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཝི་སེ་སཱ་ནཱ་ཝ་ག་མོ+ཝ་ག་མྱ་ཏེ. ཨ་པྤ་ཏྠེ-ཨ་པྤ་ཀཾ ཏེ་ལཾ ཏེ་ལ་ཀཾ, གྷ་ཏ་ཀཾ. པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏྠེ-ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ ཧ་ཏྠི་ཀོ, ཨ་སྶ་ཀོ, བ་ལཱི་བ་དྡྷ་ཀོ. ‘‘ཨི་མེ ནོ ཧ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་སྶཱ, བ་ལཱི་བ་དྡྷཱ ཙ ནོ ཨི་མེ’’ཏྱཱ་དི་པཱ་ཋེ ‘‘ལོ་པོ’’ཏི ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ལོ་པེ་ན ཝཱ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨི་མེ ཙ དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི. ར་སྶེ་ར་སྶོ མཱ་ནུ་སོ མཱ་ནུ་ས་ཀོ, རུ་ཀྑ་ཀོ, པི་ལ་ཀྑ་ཀོ. ད་ཡཱ་ཡཾ-ད་ཡི་ཏོ=ནུ་ཀ་མྤི་ཏོ པུ་ཏྟོ པུ་ཏྟ་ཀོ, ཝ་ཙྪ་ཀོ. ས་ཉྙཱ་ཡཾ-མོ་རོ ཝི་ཡ མོ་ར་ཀོ, ཀ་ཏ་ཀོ, བྷ་ཏ་ཀོ.
༤༡. ཏ+མ་སྶ པ་རི་མཱ་ཎཾ ཎི་ཀོ ཙ
པ་ཋ་མ་ནྟཱ ཨ་སྶེ་ཏི ཨ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཎི་ཀོ ཧོ་ཏི ཀོ ཙ, ཏ་ཉྩེ པ་ཋ་མ་ནྟཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི. དོ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་མི་ཏ་ཝཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘པ་རི་མཱི་ཡ་ནྟྱ+ནེ་ནཱ་ཏི པ་རི་མཱ་ཎ’’ནྟི ཧོ་ཏི. དོ་ཎོ པ་རི་མཱ་ཎ+མ་སྶཱ་ཏི དོ་ཎི་ཀོ ཝཱི་ཧི, ཁཱ་ར་ས་ཏི་ཀོ, ཁཱ་ར་ས་ཧ་སྶི་ཀོ, ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ ཝ་ཡོ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡོ པ་རི་མཱ་ཎ+མ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཾ བི་མྦོ་ཧ་ནཾ. པ་ཉྩ་ཀཾ, ཚ་ཀྐཾ.
༤༢. ཡ+ཏེ+ཏེ་ཧི+ཏྟ་ཀོ
ཡཱ་དཱི་ཧི པ་ཋ་མ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶེ་ཏི ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ ཏྟ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩེ པ་ཋ་མ་ནྟཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཡཾ པ་རི་མཱ་ཎ+མ་སྶ ཡ་ཏྟ་ཀཾ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ, ‘‘ཨེ་ཏ་སྶེ་ཊ ཏྟ་ཀེ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཊ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ. ཨཱ་ཝ་ཏ་ཀེ-ཡཾ པ་རི་མཱ་ཎ+མ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀོ.
༤༣. ས་བྦཱ ཙཱ+ཝ་ནྟུ
ས་བྦ་ཏོ པ་ཋ་མ་ནྟཱ ཡཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་སྶེ་ཏི ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ ཨཱ་ཝ་ནྟུ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩེ པ་ཋ་མ་ནྟཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི. ས་བྦཾ པ་རི་མཱ་ཎ+མ་སྶ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ, ‘‘ཨཾ་ངཾ ན་པུཾ་ས་ཀེ’’ཏི ཨཾ. ཡཱ་ཝ་ནྟཾ, ཏཱ་ཝ་ནྟཾ.
༤༤. ཀི་མྷཱ ར་ཏི+རཱི་ཝ+རཱི་ཝ་ཏ་ཀ+རི་ཏྟ་ཀཱ
ཀི་མྷཱ པ་ཋ་མ་ནྟཱ ཨ་སྶེ་ཏི ཚ་ཊྛྱ་ཏྠེ ར་ཏི+རཱི་ཝ+རཱི་ཝ་ཏ་ཀ+རི་ཏྟ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཀིཾ་ས་ངྑྱཱ་ནཾ པ་རི་མཱ་ཎ+མེ་སཾ ཀ་ཏི, རཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཨིཾ་བྷཱ་ག་ལོ་པོ. ཀཱི་ཝ, ཀཱི་ཝ་ཏ་ཀཾ, ཀི་ཏྟ་ཀཾ. རཱི་ཝ་ནྟོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སཾ་ཁྱོ.
༤༥. ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཏཱ་ར་ཀཱ་དི་ཏྭི+ཏོ་ཏི
ས་ཉྫཱ་ཏ་ཏྠེ ཨི་ཏོ. ཏཱ་ར་ཀཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ཨ་སྶ ཏཱ་ར་ཀི་ཏཾ ག་ག་ནཾ, པུ་པྥཱ་ནི ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ནི ཨ་སྶ པུ་པྥི་ཏོ རུ་ཀྑོ, པ་ལླ་ཝི་ཏཱ ལ་ཏཱ.
༤༦. མཱ་ནེ མ་ཏྟོ
པ་ཋ་མ་ནྟཱ མཱ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཨ་སྶེ་ཏི ཨ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. པ་ལཾ ཨུ་མྨཱ་ན+མ་སྶ པ་ལ་མ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠོ པ་ཎཱ་མ+མ་སྶ ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ. ས་ཏཾ མཱ་ན+མ་སྶ ས་ཏ་མ་ཏྟཾ. དོ་ཎོ པ་རི་མཱ་ཎ+མ་སྶ དོ་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རཱ དོ་ཎོ་ཏི་པི ཧོ་ཏི. མཱི་ཡ་ཏེ+ནེ་ནཱ་ཏི མཱ་ནཾ, མཱ་ན་སྶ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྟཱ ཚ་ཊྛྱ་ནྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མེ་ཝ ཝི་དྷི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ –
ཨུ་དྡྷ་མཱ་ན་ནྟུ ཨུ་མྨཱ་ནཾ, པ་རི་མཱ་ཎ་ནྟུ ས་བྦ་ཏོ;
པ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཡཱ་མོ, སཾ་ཁྱཱ་སེ་སོ ཏུ ས་བྦ་ཏོ.
༤༧. ཏ་གྒྷོ ཙུ+དྡྷཾ
ཨུ་དྡྷ་མཱ་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཏ་གྒྷོ ཧོ་ཏི མ་ཏྟོ ཙ. ཛ་ཎྞུ པ་རི་མཱ་ཎ+མ་སྶ ཛ་ཎྞུ་ཏ་གྒྷཾ, ཛ་ཎྞུ་མ་ཏྟཾ.
༤༨. ཎོ ཙ པུ་རི་སཱ་ཏི
པུ་རི་སཱ ཎོ ཧོ་ཏི མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཙ. པུ་རི་སོ པ་རི་མཱ་ཎ+མ་སྶ པོ་རི་སཾ, པུ་རི་ས་མ་ཏྟཾ+པུ་རི་ས་ཏ་གྒྷཾ.
༤༩. ཨ་ཡུ+བྷ་དྭི་ཏཱི་ཧཾ+སེ
ཨུ་བྷ་དྭི་ཏཱི་ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝུ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷོ ཨཾ་སཱ ཨ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡཾ, དྭ་ཡཾ, ཏ་ཡཾ. ཨཾ་ས་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡེ ཝི་དྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཨུ་བྷ་ཡཱ་དི་ཏོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཙེ, ‘‘རཱ་ཧུ་ནོ སི་རོ’’ ཏྱཱ་དོ ཨ་བྷེ་དེ་པི བྷེ་ད་ཝི་ཝ་ཀྑཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏེ་ཝ.
༥༠. ས་ངྑྱཱ་ཡ ས་ཙྩུ+ཏཱི+སཱ+ས+ད་ས་ནྟཱ་ཡཱ+དྷི་ཀཱ+སྨིཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ ཌོ
ས་ཏྱ་ནྟཱ་ཡ ཨུ་ཏྱ་ནྟཱ་ཡ ཨཱི་ས་ནྟཱ་ཡ ཨཱ་ས་ནྟཱ་ཡ ད་ས་ནྟཱ་ཡ ས་ངྑྱཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ནྟཱ་ཡ ཨ་སྨི་ནྟི ས་ཏྟ་མྱ་ཏྠེ ཌོ ཧོ་ཏི, སཱ ཙེ ས་ངྑྱཱ ཨ་དྷི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཡ+ད་སྨི་ནྟི, ཏཾ ཙེ ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཝཱི་ས་ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ ཨ་སྨིཾ ས་ཏེ་ཏི ཝཱི་སཾ་ས་ཏཾ.
༡༣༩. ཌེ ས་ཏི་སྶ ཏི་སྶ་ཏི
ཌེ པ་རེ ས་ཏྱ་ནྟ་སྶ ཏི་ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝཱི་སཾ་ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ. ཏིཾ་ས་ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ ཨ་སྨིཾ ས་ཏཱ་དི་ཀེ་ཏི ཏིཾ་ས་ས་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་ས་ས་ཏཾ ཨི་ཙྩཱ་དི. ཨུ་ཏྱ་ནྟཱ་ཡ་ན་ཝུ་ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ ཨ་སྨིཾ ས་ཏཱ་དི་ཀེ་ཏི ན་ཝུ་ཏཾ་ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ. ཨཱི་ས་ནྟཱ་ཡ-ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཨ་དྷི་ཀཱ ཨ་སྨིཾ ས་ཏེ ས་ཧ་སྶེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་ཏ+མི་ཙྩཱ་དི. ཨཱ་ས་ནྟཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ, པ་ཉྙཱ་སཾ་ས་ཏ+མི་ཙྩཱ་དི. ད་ས་ནྟཱ་ཡ-ཨེ་ཀཱ་ད་སཾ་ས་ཏ+མི་ཙྩཱ་དི.
༥༡. ཏ་སྶ པཱུ་ར་ཎེ+ཀཱ་ད་སཱ་དི་ཏོ ཝཱ
ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟཱ་ཡེ+ཀཱ་ད་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ སཾ་ཁྱཱ་ཡ ཌོ ཧོ་ཏི པཱུ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝི་བྷཱ་སཱ. སཱ སཾ་ཁྱཱ པཱུ་རི་ཡ་ཏེ ཡེ་ན ཏཾ པཱུ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ པཱུ་ར་ཎོ ཨེ་ཀཱ་ད་སོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ‘‘མ པ་ཉྩཱ་དི་ཀ་ཏཱི་ཧཱི’’ཏི མོ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མོ. ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པཱུ་ར་ཎོ ཝཱི་སོ ཝཱི་ས་ཏི་མོ, ཏིཾ་སོ, ཏིཾ་ས་ཏི་མོ. ཝཱ་ས་དྡ་སྶ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ཝི་བྷཱ་ས་ཏྟཱ ནི་ཙྩཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སོ པ་ཉྙཱ་སོ.
༥༢. མ པ་ཉྩཱ་དི་ཀ་ཏཱི་ཧི་ཏི
མ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ཉྩ་མོ, པ་ཉྩ་མཱི. ས་ཏྟ་མོ, ས་ཏྟ་མཱི. ཨ་ཊྛ་མོ, ཨ་ཊྛ་མཱི. ཀ་ཏི་མོ, ཀ་ཏི་མཱི ཨི་ཙྩཱ་དི.
༥༣. ས་ཐཱ་དཱི་ན+མི ཙ་ཏི
ས་ཏཱ་དཱི་ནཾ མོ ཙ ཨ་ནྟཱ་དེ་སོ ཨི ཙ. ས་ཏ་སྶ པཱུ་ར་ཎོ ས་ཏི་མོ, ས་ཧ་སྶི་མོ.
༥༤. ཚཱ ཊྛ+ཊྛ་མཱ་ཏི
ཚ་ས་དྡཱ པཱུ་ར་ཎ་ཏྠེ ཊྛ+ཊྛ་མཱ. ཚ་ནྣཾ པཱུ་ར་ཎོ ཚ་ཊྛོ, ཚ་ཊྛ་མོ. ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཚ་ཊྛཱི, ཚ་ཊྛ་མཱི. ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཏི་ཡེ་སྭེ+སཾ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཋ་མཱ’’ཏི ནི་པཱ་ཏ་ནཱ པཱུ་ར་ཎ་ཏྠེ དྭི་ཏོ ཏི་ཡོ དྭི་སྶ དུ ཙ, ཏི་ཙ་ཏཱུ་ཧི ཏི་སྶ ཨ, ཏི་ཡ+ཏྠཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ, དུ་ཏི་ཡོ ཏ་ཏི་ཡོ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥༥. ཨེ་ཀཱ ཀཱ+ཀྱ+ས་ཧཱ་ཡེ
‘‘ས་ཏི བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ ཝི་སེ་ས་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ’’ཏི ཉཱ་ཡཱ སཾ་ཁྱཱ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ས་ཧཱ་ཡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་སྨཱ ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏྠེ ཀ+ཨཱ་ཀཱི ཧོ་ནྟི ཝཱ. ཨེ་ཀོ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀོ, ཨེ་ཀཱ་ཀཱི, ཨེ་ཀོ ཝཱ.
༥༦. ཝ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི ཏ་ནུ་ཏྟེ ཏ་རོ
ཝ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟེ=ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སེ ཏ་རོ ཧོ་ཏི. སོ=ས་ཀོ བྷཱ་ཝོ ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ. སུ་སུ་ཏྟ་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟེ ཝ་ཙྪ་ཏ་རོ, ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཝ་ཙྪ་ཏ་རཱི. ཡོ་བྦ་ན་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟེ ཨོ་ཀྑ་ཏ་རོ. ཨོ་ཀྑཱ=དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ཡ་ཊྛ་གོ་ཎོ. ཨ་སྶ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟེ ཨ་སྶ་ཏ་རོ. གཱ་ཝོ་ཏི ཛཱ་ཏི་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟེ ཨུ་ས་བྷ་ཏ་རོ. ཨེ་ཏྠ ཏ་ནུ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་བ་ལ་ཏཱ.
༥༧. ཀི་མྷཱ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ར་ཏ་ར+ར་ཏ་མཱ
ཀིཾ་ས་དྡཱ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ར་ཏ་ར+ར་ཏ་མཱ ཧོ་ནྟི. ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏ་རོ བྷ་ཝ་ཏཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཀ་ཏ་རོ བྷ་ཝ་ཏཾ ཀ་ཊྛོ. ཀ་ཏ་མོ བྷ་ཝ་ཏཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, ཀ་ཏ་མོ བྷ་ཝ་ཏཾ ཀ་ཊྛོ. བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མོ+སི བྲ་ཧྨེ.
༥༨. ཏེ་ན ད་ཏྟེ ལི+ཡཱ་ཏི
ད་ཏྟེ+བྷི་དྷེ་ཡྻེ ལ+ཨི་ཡཱ ཧོ་ནྟི བ་ཧུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ་ཡཾ. དེ་ཝེ་ན ད་ཏྟོ དེ་ཝ་ལོ དེ་ཝི་ཡོ, བྲ་ཧྨ་ལོ བྲ་ཧྨི་ཡོ. སཱི་ཝ་ལོ སཱི་ཝི་ཡོ སི་སྶ དཱི་གྷོ. དེ་ཝ+བྲ་ཧྨ+སི་ཝཱ་ཏི ཏ་ནྣཱ་མ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ. (ར་ཏྟ་མི་ཙྩཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏ་དྡྷི་ཏཾ).
༥༩. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཀ་མྨེ་སུ་ཏྟ+ཏཱ+ཏྟ་ན+ཎྱ+ཎེ་ཡྻ+ཎི+ཡ+ཎི་ཡཱ
ཚ་ཊྛི་ཡ་ནྟཱ བྷཱ་ཝེ ཀ་མྨེ ཙ ཏྟཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི བ་ཧུ་ལཾ. ན ས་བྦེ པ་ཙྩ་ཡཱ ས་བྦ་ཏོ ཧོ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏྲ་ཏྟ+ཏཱ་ཧི. བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷི་ས་དྡཱ་ཏི བྷཱ་ཝོ ས་དྡ་པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ –
ཧོ་ནྟྱ+སྨཱ ས་དྡ་བུ་དྡྷཱི་ཏི, བྷཱ་ཝོ ཏཾ ས་དྡ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ;
ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་མ་ཉྩ, ཛཱ་ཏི ད་བྦཾ ཀྲི་ཡཱ གུ་ཎོ་ཏི.
ནཱི་ལ་སྶ པ་ཊ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནཱི་ལ་ཏྟཾ ནཱི་ལ་ཏཱ་ཏི གུ་ཎོ བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཏྠ ནཱི་ལ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊེ ནཱི་ལ་ས་དྡ་སྶ ཝུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊ་བུ་དྡྷི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ. ནཱི་ལ་སྶ གུ་ཎ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནཱི་ལ་ཏྟཾ ནཱི་ལ་ཏཱ་ཏི ནཱི་ལ་གུ་ཎ་ཛཱ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ནཱི་ལ་གུ་ཎ་ཛཱ་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ནཱི་ལ་ས་དྡ་སྶ གུ་ཎ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ནཱི་ལ་གུ་ཎ་ཛཱ་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ. གོ་ཏྟཾ གོ་ཏཱ་ཏི གོ་ཛཱ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ས་དྡཱ་ནཾ ད་བྦ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཛཱ་ཏི ནི་མི་ཏྟཾ. པཱ་ཙ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཾ་ཏི ཀྲི་ཡཱ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཏྠ པ་ཙ་ན་ཀྲི་ཡཱ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝོ. ད་ཎྜི་ཏྟཾ ཝི་སཱ་ཎི་ཏྟཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་ས་ཏྟཾ་ཏི ད་ཎྜ+ཝི་སཱ་ཎ+རཱ་ཛ་ད་བྦཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝོ, ད་ཎྜཱི་ཏྱཱ་དི་ས་དྡ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ.
དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝོ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཏྟཾ, ཙ་ནྡ་ཏྟཾ, སཱུ་རི་ཡ་ཏྟཾ་ཏི ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ ཝི་སེ་ས་སཱ་མ་ཉྙཾ, དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ བཱ་ལ་ཏཱ་དི་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དོ, ཙ་ནྡ་སྶ ཀ་ལཱ་དི་ཨ་ཝ་ཏྠ་བྷེ་དོ ཙ, སཱུ་རི་ཡ་སྶ མ་ནྡ་པ་ཊུ་ཏཱ་དི་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དོ ཙ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཏ་དེ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ས་ཉྙཱ་ས་དྡཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཾ་ཏི, ཏ་ཏྠ གྷ་ཊཱ་ཀཱ་ས+པཱི་ཋ་རཱ་ཀཱ་ས, པ་ཊཱ་བྷཱ་ཝ+གྷ་ཊཱ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏ་བྷེ་ད་སཱ་མ་ཉྙཾ བྷཱ་ཝོ.
ཏྟ་ན-པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཏྟ་ནཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཝོ ཝེ་ད་ན་ཏྟ་ནཾ, ར་སྶོ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཡ་ཏྟ་ནཾ, ཛཱ་ར་ཏྟ་ནཾ.
ཎྱ-ཨ་ལ་ས་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨཱ་ལ་སྱཾ, ཨེ་ཏྠ ‘‘ལོ་པོ+ཝ་ཎྞི+ཝ་ཎྞཱ་ནཾ’’ཏི ཨ-ལོ་པེ ‘‘ས་རཱ་ན+མཱ་དི་སྶཱ’’དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཨེ་ཝ+མུ་པ་རི ཙ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷཱ་ཝོ བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ, ཉྙ་ཀཱ་ར་པུ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི. ཙཱ་པ་ལྱཾ, ནེ་པུ་ཉྙཾ, པེ་སུ་ཉྙཾ, ར་ཉྙོ བྷཱ་ཝོ ར་ཛྫཾ, ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ, དཱ་ཡ་ཛྫཾ, ཝེ་ས་མྨཾ, ཝེ་ས་མཾ, ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ. ས་ཁི་ནོ བྷཱ་ཝོ ས་ཁྱཾ, ཝཱ་ཎི་ཛྫཾ, ཨཱ་རོ་གྱཾ, ཨོ་ད་གྱཾ, ཨཱ་ན་ཎྱཾ, དུ་བྦ་ལྱཾ, བ་ལྱཾ, པ་ཎྜི་ཙྩཾ, བཱ་ཧུ་སྶ་ཙྩཾ, པོ་རོ་ཧི་ཙྩཾ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ བྷཱ་ཝོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ, ཨི་ལོ་པོ. ཀོ་ས་ལླཾ, ཝེ་པུ་ལླཾ. ས་མཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙཾ, པེ་རི་སྶཾ, སོ་མ་ན་སྶཾ, དོ་མ་ན་སྶཾ, སོ་ཝ་ཙ་སྶཾ, དོ་ཝ་ཙ་སྶཾ, ནི་པ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནེ་པ་ཀྐཾ, ཨཱ་དྷི་ཀྐཾ, དུ་བྷ་ག་སྶ བྷཱ་ཝོ དོ་བྷ་གྒཾ, ས་རཱུ་པ་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་རུ་པྤཾ, ཨོ་པ་མྨཾ, སོ་ཁུ་མྨཾ, ཏ་ཐ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏ་ཙྪཾ. དུ་མྨེ་དྷ་སྶ བྷཱ་ཝོ དུ་མྨེ་ཛ྄ཛྷཾ. བྷེ་ས་ཛ་སྶ བྷཱ་ཝོ བྷེ་ས་ཛྫཾ, བྱཱ་ཝ་ཊ་སྶ ཀ་མྨཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཎེ་ཡྻ-སུ་ཙི་ནོ བྷཱ་ཝོ སོ་ཙེ་ཡྻཾ, ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཀ་པི་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་པེ་ཡྻཾ. ས་ཋ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨཾ ཝཱ སཱ་ཋེ་ཡྻཾ.
ཎ-ག་རཱུ་ནཾ བྷཱ་ཝོ གཱ་ར་ཝཾ, ཨུ ཨ་ཝ་ང. པཱ་ཊ་ཝཾ, ཨ་ཛྫ་ཝཾ, མ་དྡ་ཝཾ, ‘‘ཀོ་ས་ཛྫཱ’’དི་ནཱ ཨུ་སྶ ཨ་ཏྟཾ དྭི་ཏྟ་ཉྩ. པ་ར་མཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ པཱ་ར་མཱི, ཝཱི་པ་ཙྩ་ཡོ. ས་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་གྒཱི.
ཨི་ཡ-ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡཾ, པ་ཎྜི་ཏི་ཡཾ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏི་ཡཾ, ན་གྒི་ཡཾ, སཱུ་རི་ཡཾ.
ཎི་ཡ-ཨ་ལ་ས་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨཱ་ལ་སི་ཡཾ, ཏཱ་ལུ་སི་ཡཾ, མ་ནྡི་ཡཾ, ད་ཀྑི་ཡཾ, པོ་རོ་ཧི་ཏི་ཡཾ, ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ.