(༦) ༡. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༥༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧཱ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎོ ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧོ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎོ. བྱཱ་པཱ་དོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎོ ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧོ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎོ. ཐི་ན་མི་དྡྷཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧཾ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧཾ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཾ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧཱ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧཱ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ པ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ, ཨ་བ་ལཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རི [ཨུ་ཏྟ་རིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱ དཱུ་ར་ངྒ་མཱ [དཱུ་ར་ག་མཱ (སཱི.)] སཱི་གྷ་སོ་ཏཱ ཧཱ་ར་ཧཱ་རི་ནཱི. ཏ་སྶཱ པུ་རི་སོ ཨུ་བྷ་ཏོ ན་ངྒ་ལ་མུ་ཁཱ་ནི ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཛ྄ཛྷེ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏོ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ས་ཊོ བྱཱ་དི་ཎྞོ ནེ་ཝ [ན ཙེ་ཝ (ཀ.)] དཱུ་ར་ངྒ་མོ ཨ་སྶ ན [ན ཙ (ཀ.)] སཱི་གྷ་སོ་ཏོ ན [ན ཙ (ཀ.)] ཧཱ་ར་ཧཱ་རཱི [ཧཱ་ར་ཧཱ་རི་ཎཱི (སཱི.)]. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཝ་ཏ བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ པ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ, ཨ་བ་ལཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ པ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ, བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱ དཱུ་ར་ངྒ་མཱ སཱི་གྷ་སོ་ཏཱ ཧཱ་ར་ཧཱ་རི་ནཱི. ཏ་སྶཱ པུ་རི་སོ ཨུ་བྷ་ཏོ ན་ངྒ་ལ་མུ་ཁཱ་ནི པི་ད་ཧེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཛ྄ཛྷེ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏོ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ཝི་ས་ཊོ ཨ་བྱཱ་དི་ཎྞོ དཱུ་ར་ངྒ་མོ ཙེ་ཝ ཨ་སྶ སཱི་གྷ་སོ་ཏོ ཙ ཧཱ་ར་ཧཱ་རཱི ཙ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཝ་ཏ བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ པ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ, བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཾ ཝཱ ཉ་སྶ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི་སུ་ཏྟཾ
༥༢. ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ [ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ (སཱི.)] ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ [ཧ་ཡཾ (སཱི.), ཙཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.), སཱ་ཡཾ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, བྱཱ་པཱ་ད་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ
༥༣. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོ; ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ་ཡ ནཱ་ཙྩུ་ཎྷཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ཀྑ་མཱ་ཡ; ཨ་ས་ཋོ ཧོ་ཏི ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝཱི; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ས་ཏྠ་རི ཝཱ ཝི་ཉྙཱུ་སུ ཝཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ; ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༥༤. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་མ་ཡཱ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཛི་ཎྞོ ཧོ་ཏི ཛ་རཱ་ཡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ཨ་ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བྱཱ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི བྱཱ་དྷི་ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཧོ་ཏི དུ་སྶ་སྶཾ དུ་ལླ་བྷ་པི་ཎྜཾ, ན སུ་ཀ་རཾ ཨུ་ཉྪེ་ན པ་གྒ་ཧེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཊ་ཝི་ས་ངྐོ་པོ, ཙ་ཀྐ་ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ ཛཱ་ན་པ་དཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ས་ངྒྷེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ནྣེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཀྐོ་སཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་བྷཱ་སཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑེ་པཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཙེ་ཝ ན་པྤ་སཱི་ད་ནྟི, པ་ས་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ ཨ་ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨ་ས་མ་ཡཱ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ་ཏི.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡཱ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ད་ཧ་རོ ཧོ་ཏི ཡུ་ཝཱ སུ་སུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོ, ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ་ཡ ནཱ་ཙྩུ་ཎྷཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ཀྑ་མཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷི་ཀྑཾ ཧོ་ཏི སུ་ས་སྶཾ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜཾ, སུ་ཀ་རཾ ཨུ་ཉྪེ་ན པ་གྒ་ཧེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནུ་སྶཱ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཁཱི་རོ་ད་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པི་ཡ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ས་མྤ་སྶ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷོ ས་མ་གྒོ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་ངྒྷེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་གྒེ ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཀྐོ་སཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་བྷཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑེ་པཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཙེ་ཝ པ་སཱི་ད་ནྟི, པ་ས་ནྣཱ་ན་ཉྩ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝོ [བྷཱི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ (ཀ.)] ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ ས་མ་ཡོ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ས་མ་ཡཱ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༥༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་མིཾ་སུ [ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ (ཀ.)] – བྷི་ཀྑུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཙ. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧོ་སི; པུ་ཏྟོ་པི མཱ་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ད་སྶ་ནཱ སཾ་ས་གྒོ ཨ་ཧོ་སི. སཾ་ས་གྒེ ས་ཏི ཝི་སྶཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཝི་སྶཱ་སེ ས་ཏི ཨོ་ཏཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཙི་ཏྟཱ སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་མིཾ་སུ – བྷི་ཀྑུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཙ, ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧོ་སི, པུ་ཏྟོ་པི མཱ་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ད་སྶ་ནཱ སཾ་ས་གྒོ ཨ་ཧོ་སི, སཾ་ས་གྒེ ས་ཏི ཝི་སྶཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི, ཝི་སྶཱ་སེ ས་ཏི ཨོ་ཏཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཙི་ཏྟཱ སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝིཾ་སཱུ’’ཏི.
‘‘ཀིཾ ནུ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྷ་པུ་རི་སོ མ་ཉྙ་ཏི – ‘ན མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟེ སཱ་ར་ཛྫ་ཏི, པུ་ཏྟོ ཝཱ པ་ན མཱ་ཏ་རཱི’ཏི? ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་རཱུ་པ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཝཾ [ཡཾ ཨེ་ཝཾ (སཱི.)] ར་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་མ་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ མ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ མུ་ཙྪ་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ. ཨི་ཏྠི་རཱུ་པེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ར་ཏྟཱ གི་དྡྷཱ ག་ཐི་ཏཱ [ག་དྷི་ཏཱ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣཱ [ཨ་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣཱ (བ་ཧཱུ་སུ)]. ཏེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ སོ་ཙ་ནྟི ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཝ་སཱ་ནུ་གཱ.
‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ས་དྡ་མྤི…པེ… ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་མྤི… ཨེ་ཀ་ར་ས་མྤི… ཨེ་ཀ་ཕོ་ཊྛ་བྦ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཝཾ ར་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་མ་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ མ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ མུ་ཙྪ་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏྠི་ཕོ་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ཏྠི་ཕོ་ཊྛ་བྦེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ར་ཏྟཱ གི་དྡྷཱ ག་ཐི་ཏཱ མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣཱ. ཏེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ སོ་ཙ་ནྟི ཨི་ཏྠི་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཝ་སཱ་ནུ་གཱ.
‘‘ཨི་ཏྠཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཙྪ་ནྟཱི་པི པུ་རི་ས་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི; ཋི་ཏཱ་པི…པེ… ནི་སི་ནྣཱ་པི… ས་ཡཱ་ནཱ་པི… ཧ་ས་ནྟཱི་པི… བྷ་ཎ་ནྟཱི་པི… གཱ་ཡ་ནྟཱི་པི… རོ་ད་ནྟཱི་པི… ཨུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏཱ་པི [ཨུ་གྒྷཱ་ནི་ཏཱ་པི (སཱི.)] … མ་ཏཱ་པི པུ་རི་ས་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡ་ཉྷི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ས་མ་ནྟ་པཱ་སོ མཱ་ར་སྶཱ’ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ས་མ་ནྟ་པཱ་སོ མཱ་ར་སྶཱ’’’ཏི.
‘‘ས་ལླ་པེ ཨ་སི་ཧ་ཏྠེ་ན, པི་སཱ་ཙེ་ནཱ་པི ས་ལླ་པེ;
ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་མྤི ཨཱ་སཱི་དེ [ཨཱ་ས་དྡེ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཡེ་ན ད་ཊྛོ ན ཛཱི་ཝ་ཏི.
‘‘ན་ཏྭེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀཱ་ཡ, མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་ལླ་པེ;
མུ་ཊྛ་སྶ་ཏིཾ ཏཱ བ་ནྡྷ་ནྟི, པེ་ཀྑི་ཏེ་ན སི་ཏེ་ན ཙ [མྷི་ཏེ་ན ཙ (སྱཱ. ཀཾ.)].
‘‘ཨ་ཐོ་པི དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠེ་ན, མ་ཉྫུ་ནཱ བྷ་ཎི་ཏེ་ན ཙ;
ནེ་སོ ཛ་ནོ སྭཱ་སཱི་ས་དོ, ཨ་པི ཨུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏོ མ་ཏོ.
‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཨེ་ཏེ, ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་སྨིཾ དི་སྶ་རེ;
རཱུ་པཱ ས་དྡཱ ར་སཱ ག་ནྡྷཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཙ མ་ནོ་ར་མཱ.
‘‘ཏེ་སཾ ཀཱ་མོ་གྷ་ཝཱུ་ལ༹ྷཱ་ནཾ, ཀཱ་མེ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ཏཾ;
ཀཱ་ལཾ ག་ཏི [ག་ཏིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ, སཾ་སཱ་ར་སྨིཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏཱ.
‘‘ཡེ ཙ ཀཱ་མེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཙ་ར་ནྟི ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡཱ;
ཏེ ཝེ པཱ་ར་ངྒ་ཏཱ ལོ་ཀེ, ཡེ པ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༥༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན ས་ཀོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི མེ, བྷ་ནྟེ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡོ, དི་སཱ ཙ མེ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ ཙ མཾ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ མེ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི, ཨ་ཏྠི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི མེ, བྷ་ནྟེ, མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡོ, དི་སཱ ཙ མཾ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ ཙ མེ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ མེ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི, ཨ་ཏྠི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑུ, ཧོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་སྶ, བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, ཨ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ, ཡཾ མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, དི་སཱ ཙ་སྶ ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ ཙ ཏཾ ན་པྤ་ཊི་བྷ་ནྟི, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཧོ་ཏི ཙ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, བྷི་ཀྑུ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ཡེ་ན ས་ཀོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི མེ, བྷ་ནྟེ, ན ཙེ་ཝ [ན ཏྭེ་ཝ (སཱི.)] མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཀཱ་ཡོ, དི་སཱ ཙ མེ པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ ཙ མཾ པ་ཊི་བྷ་ནྟི, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ མེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི, ན་ཏྠི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི མེ, བྷ་ནྟེ, ན ཙེ་ཝ མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཀཱ་ཡོ, དི་སཱ ཙ མེ པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ ཙ མཾ པ་ཊི་བྷ་ནྟི, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ མེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི, ན་ཏྠི ཙ མེ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑུ, ཧོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་སྶ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ, ཡཾ ན ཙེ་ཝ མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, དི་སཱ ཙ་སྶ པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟི, དྷ་མྨཱ ཙ ཏཾ པ་ཊི་བྷ་ནྟི, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཉྩ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ན ཙ་སྶ ཧོ་ཏི དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ, ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་བྷི་ཎྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཋཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༥༧. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནཱ་ནི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ‘ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ་མྷི, ཛ་རཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ. ‘བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ་མྷི, བྱཱ་དྷིཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ. ‘མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ་མྷི, མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ. ‘ས་བྦེ་ཧི མེ པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ. ‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ་མྷི, ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ཀ་མྨ་ཡོ་ནི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷུ ཀ་མྨ་པ་ཊི་ས་ར་ཎོ. ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི – ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀཾ ཝཱ – ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ.
‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ་མྷི, ཛ་རཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡོ་བྦ་ནེ ཡོ་བྦ་ན་མ་དོ, ཡེ་ན མ་དེ་ན མ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཡོ ཡོ་བྦ་ནེ ཡོ་བྦ་ན་མ་དོ སོ ས་བྦ་སོ ཝཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཏ་ནུ ཝཱ པ་ན ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ་མྷི, ཛ་རཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ.
‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ་མྷི, བྱཱ་དྷིཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་གྱེ ཨཱ་རོ་གྱ་མ་དོ, ཡེ་ན མ་དེ་ན མ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཡོ ཨཱ་རོ་གྱེ ཨཱ་རོ་གྱ་མ་དོ སོ ས་བྦ་སོ ཝཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཏ་ནུ ཝཱ པ་ན ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ་མྷི, བྱཱ་དྷིཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ.
‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ་མྷི, མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་དོ, ཡེ་ན མ་དེ་ན མ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་དོ སོ ས་བྦ་སོ ཝཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཏ་ནུ ཝཱ པ་ན ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ་མྷི, མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ.
‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘ས་བྦེ་ཧི མེ པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡེ་སུ མ་ནཱ་པེ་སུ ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཡེ་ན རཱ་གེ་ན ར་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཡོ པི་ཡེ་སུ མ་ནཱ་པེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ སོ ས་བྦ་སོ ཝཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཏ་ནུ ཝཱ པ་ན ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘ས་བྦེ་ཧི མེ པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ.
‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ་མྷི, ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ཀ་མྨ་ཡོ་ནི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷུ ཀ་མྨ་པ་ཊི་ས་ར་ཎོ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི – ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀཾ ཝཱ – ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ས་བྦ་སོ ཝཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཏ་ནུ ཝཱ པ་ན ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ་མྷི, ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ཀ་མྨ་ཡོ་ནི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷུ ཀ་མྨ་པ་ཊི་ས་ར་ཎོ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི – ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀཾ ཝཱ – ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ.
‘‘ས ཁོ [ས་ཙེ (པཱི. ཀ.)] སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧ་ཉྙེ་ཝེ་ཀོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ [ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝེ་ཀོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨོ་མྷི (ཀ.)] ཛ་རཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ ཛ་རཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏཱ’ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི. སོ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧ་ཉྙེ་ཝེ་ཀོ བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོ བྱཱ་དྷིཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཱ བྱཱ་དྷིཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏཱ’ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི. སོ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧ་ཉྙེ་ཝེ་ཀོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོ མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏཱ’ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི. སོ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཀ་སྶ ས་བྦེ་ཧི པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ’ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི. སོ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟི.
‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨ་ཧ་ཉྙེ་ཝེ་ཀོ ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ཀ་མྨ་ཡོ་ནི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷུ ཀ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎོ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི – ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀཾ ཝཱ – ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི; ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏི ག་ཏི ཙུ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ ཀ་མྨ་ཡོ་ནི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷུ ཀ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎཱ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི – ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀཾ ཝཱ – ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི. སོ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ མ་གྒཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི་ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨཱ ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཐོ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨི་ནོ;
ཡ་ཐཱ དྷ་མྨཱ ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ [ས་ནྟཱ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ.
‘‘ཨ་ཧ་ཉྩེ ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨེ་སུ པཱ་ཎི་སུ;
ན མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ, མ་མ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རི་ནོ.
‘‘སོ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ནི་རཱུ་པ་དྷིཾ;
ཨཱ་རོ་གྱེ ཡོ་བྦ་ན་སྨི་ཉྩ, ཛཱི་ཝི་ཏ་སྨི་ཉྩ ཡེ མ་དཱ.
‘‘ས་བྦེ མ་དེ ཨ་བྷི་བྷོ་སྨི, ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོ [ནེ་ཀྑ་མྨེ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏཾ (ཨ. ནི. ༣.༣༩) ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མེ་ཏི];
ཏ་སྶ མེ ཨ་ཧུ ཨུ་སྶཱ་ཧོ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་པ་སྶ་ཏོ.
‘‘ནཱ་ཧཾ བྷ་བྦོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཀཱ་མཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ;
ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི [ཨ་ནི་ཝ་ཏྟཱི (?)] བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;
༨. ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༥༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ས་ཛྫཱ་ནི དྷ་ནཱུ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ར་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨ་དྡ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ; དི་སྭཱ་ན ས་ཛྫཱ་ནི དྷ་ནཱུ་ནི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ར་ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ལི་ཙྪ་ཝི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ཨ་དྡ་ས ཏེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ པ་ཉྫ་ལི་ཀེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟེ; དི་སྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ལི་ཙྪ་ཝི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི’’’ཏི!
‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སི – ‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝ་ཛྫཱི’’’ཏི? ‘‘ཨི་མེ, བྷ་ནྟེ, ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཙ་ཎྜཱ ཕ་རུ་སཱ ཨ་པཱ་ནུ་བྷཱ [ཨ་པ་ཛ་ཧཱ་ཏི (སཱི.), ཨ་པཱ་ཊུ་བྷཱ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨ་པ་ཛ་ཧཱ (པཱི.), ཨ་པཱ་ནུ་ཏཱ (ཀ་ཏྠ་ཙི)]. ཡཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི ཀུ་ལེ་སུ པ་ཧེ་ཎ་ཀཱ་ནི [པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་ནི (སཱི.), པ་ཧཱི་ཎ་ཀཱ་ནི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨུ་ཙྪཱུ་ཏི ཝཱ བ་ད་རཱ་ཏི ཝཱ པཱུ་ཝཱ་ཏི ཝཱ མོ་ད་ཀཱ་ཏི ཝཱ སཾ་ཀུ་ལི་ཀཱ་ཏི ཝཱ [ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཏི ཝཱ (སཱི. པཱི.)], ཏཱ་ནི ཝི་ལུ་མྤི་ཏྭཱ ཝི་ལུ་མྤི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི; ཀུ་ལི་ཏྠཱི་ན་མྤི ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཱི་ན་མྤི པ་ཙྪཱ་ལི་ཡཾ ཁི་པ་ནྟི. ཏེ དཱ་ནི་མེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི – ཡ་དི ཝཱ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ, ཡ་དི ཝཱ ར་ཊྛི་ཀ་སྶ པེ་ཏྟ་ནི་ཀ་སྶ [མུ་དྡྷཱ་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ (ཀ.) ཨ. ནི. ༥.༡༣༥, ༡༣༦ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], ཡ་དི ཝཱ སེ་ནཱ་ཡ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཀ་སྶ, ཡ་དི ཝཱ གཱ་མ་གཱ་མ་ཎི་ཀ་སྶ, ཡ་དི ཝཱ པཱུ་ག་གཱ་མ་ཎི་ཀ་སྶ, ཡེ ཝཱ པ་ན ཀུ་ལེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི བཱ་ཧཱ་བ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ཧི སེ་དཱ་ཝ་ཀྑི་ཏྟེ་ཧི དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཀྐ་རོ་ཏི ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི མཱ་ནེ་ཏི པཱུ་ཛེ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཀྐ་ཏཱ ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི – ‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ, དཱི་གྷ་མཱ་ཡུཾ པཱ་ལེ་ཧཱི’ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་སྶ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི བཱ་ཧཱ་བ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ཧི སེ་དཱ་ཝ་ཀྑི་ཏྟེ་ཧི དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷེ་ཧི པུ་ཏྟ་དཱ་ར་དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་སེ [… སཱ་མ་ནྟ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ (སཱི. པཱི.)] ས་ཀྐ་རོ་ཏི ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི མཱ་ནེ་ཏི པཱུ་ཛེ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་སཱ ས་ཀྐ་ཏཱ ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི – ‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ, དཱི་གྷ་མཱ་ཡུཾ པཱ་ལེ་ཧཱི’ཏི. པུ་ཏྟ་དཱ་ར་དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་སཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་སྶ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི བཱ་ཧཱ་བ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ཧི སེ་དཱ་ཝ་ཀྑི་ཏྟེ་ཧི དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷེ་ཧི ཁེ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟ་སཱ་མ་ནྟ་ས་བྱོ་ཧཱ་རེ ས་ཀྐ་རོ་ཏི ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི མཱ་ནེ་ཏི པཱུ་ཛེ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཁེ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟ་སཱ་མ་ནྟ་ས་བྱོ་ཧཱ་རཱ ས་ཀྐ་ཏཱ ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི – ‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ, དཱི་གྷ་མཱ་ཡུཾ པཱ་ལེ་ཧཱི’ཏི. ཁེ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟ་སཱ་མ་ནྟ་ས་བྱོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་སྶ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི བཱ་ཧཱ་བ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ཧི སེ་དཱ་ཝ་ཀྑི་ཏྟེ་ཧི དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷེ་ཧི ཡཱ་ཝ་ཏཱ བ་ལི་པ་ཊི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྐ་རོ་ཏི ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི མཱ་ནེ་ཏི པཱུ་ཛེ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ བ་ལི་པ་ཊི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྐ་ཏཱ ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི – ‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ, དཱི་གྷ་མཱ་ཡུཾ པཱ་ལེ་ཧཱི’ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་སྶ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི བཱ་ཧཱ་བ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏེ་ཧི སེ་དཱ་ཝ་ཀྑི་ཏྟེ་ཧི དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷེ་ཧི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ཀྐ་རོ་ཏི ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི མཱ་ནེ་ཏི པཱུ་ཛེ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་ཀྐ་ཏཱ ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི – ‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ, དཱི་གྷ་མཱ་ཡུཾ པཱ་ལེ་ཧཱི’ཏི. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་སྶ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི – ཡ་དི ཝཱ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ, ཡ་དི ཝཱ ར་ཊྛི་ཀ་སྶ པེ་ཏྟ་ནི་ཀ་སྶ, ཡ་དི ཝཱ སེ་ནཱ་ཡ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཀ་སྶ, ཡ་དི ཝཱ གཱ་མ་གཱ་མ་ཎི་ཀ་སྶ, ཡ་དི ཝཱ པཱུ་ག་གཱ་མ་ཎི་ཀ་སྶ, ཡེ ཝཱ པ་ན ཀུ་ལེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ, པུ་ཏྟ་དཱ་ར་ཧི་ཏོ ས་དཱ;
ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཡེ ཙ་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱི་ཝི་ནོ.
‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཝ་ད་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ;
ཉཱ་ཏཱི་ནཾ པུ་བྦ་པེ་ཏཱ་ནཾ, དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ ཛཱི་ཝ་ཏཾ [ཛཱི་ཝི་ནཾ (སཱི.), ཛཱི་ཝི་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)].
‘‘ས་མ་ཎཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ, དེ་ཝ་ཏཱ་ན་ཉྩ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཝི་ཏྟི་ས་ཉྫ་ན་ནོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨེ་ན གྷ་ར་མཱ་ཝ་སཾ.
‘‘སོ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པུ་ཛྫོ ཧོ་ཏི པ་སཾ་སི་ཡོ;
ཨི་དྷེ་ཝ ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, པེ་ཙྩ ས་གྒེ པ་མོ་ད་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ;
༩. པ་ཋ་མ་ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༥༩. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དུ་ལླ་བྷོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? དུ་ལླ་བྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནི་པུ་ཎོ, དུ་ལླ་བྷོ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ, དུ་ལླ་བྷོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, དུ་ལླ་བྷོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ, དུ་ལླ་བྷོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དུ་ལླ་བྷོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༦༠. ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དུ་ལླ་བྷོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? དུ་ལླ་བྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ སུ་ཝ་ཙོ, དུ་ལླ་བྷོ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒཱ་ཧཱི, དུ་ལླ་བྷོ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧཱི, དུ་ལླ་བྷོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ, དུ་ལླ་བྷོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དུ་ལླ་བྷོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.