เสทโมจนคาถา

๑. อวิปฺปวาสปญฺหา

๔๗๙. อสํวาโส ภิกฺขูหิ จ ภิกฺขุนีหิ จ;

สมฺโภโค เอกจฺโจ ตหึ น ลพฺภติ;

อวิปฺปวาเสน อนาปตฺติ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

อวิสฺสชฺชิยํ อเวภงฺคิยํ;

ปญฺจ วุตฺตา มเหสินา;

วิสฺสชฺชนฺตสฺส ปริภุญฺชนฺตสฺส อนาปตฺติ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

ทส ปุคฺคเล น วทามิ, เอกาทส วิวชฺชิย;

วุฑฺฒํ วนฺทนฺตสฺส อาปตฺติ, ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

น อุกฺขิตฺตโก น จ ปน ปาริวาสิโก;

น สงฺฆภินฺโน น จ ปน ปกฺขสงฺกนฺโต;

สมานสํวาสกภูมิยา ฐิโต;

กถํ นุ สิกฺขาย อสาธารโณ สิยา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

อุเปติ ธมฺมํ ปริปุจฺฉมาโน, กุสลํ อตฺถูปสญฺหิตํ;

น ชีวติ น มโต น นิพฺพุโต, ตํ ปุคฺคลํ กตมํ วทนฺติ พุทฺธา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

อุพฺภกฺขเก น วทามิ, อโธ นาภึ วิวชฺชิย;

เมถุนธมฺมปจฺจยา, กถํ ปาราชิโก สิยา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

ภิกฺขุ สญฺญาจิกาย กุฏึ กโรติ;

อเทสิตวตฺถุกํ ปมาณาติกฺกนฺตํ;

สารมฺภํ อปริกฺกมนํ อนาปตฺติ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

ภิกฺขุ สญฺญาจิกาย กุฏึ กโรติ;

เทสิตวตฺถุกํ ปมาณิกํ;

อนารมฺภํ สปริกฺกมนํ อาปตฺติ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

น กายิกํ กิญฺจิ ปโยคมาจเร;

น จาปิ วาจาย ปเร ภเณยฺย;

อาปชฺเชยฺย ครุกํ เฉชฺชวตฺถุํ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

น กายิกํ วาจสิกญฺจ กิญฺจิ;

มนสาปิ สนฺโต น กเรยฺย ปาปํ;

โส นาสิโต กินฺติ สุนาสิโต ภเว;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

อนาลปนฺโต มนุเชน เกนจิ;

วาจาคิรํ โน จ ปเร ภเณยฺย;

อาปชฺเชยฺย วาจสิกํ น กายิกํ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

สิกฺขาปทา พุทฺธวเรน วณฺณิตา;

สงฺฆาทิเสสา จตุโร ภเวยฺยุํ;

อาปชฺเชยฺย เอกปโยเคน สพฺเพ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

อุโภ เอกโต อุปสมฺปนฺนา;

อุภินฺนํ หตฺถโต จีวรํ ปฏิคฺคเณฺหยฺย;

สิยา อาปตฺติโย นานา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

จตุโร ชนา สํวิธาย;

ครุภณฺฑํ อวาหรุํ;

ตโย ปาราชิกา เอโก น ปาราชิโก;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

๒. ปาราชิกาทิปญฺหา

๔๘๐. อิตฺถี จ อพฺภนฺตเร สิยา,

ภิกฺขุ จ พหิทฺธา สิยา;

ฉิทฺทํ ตสฺมึ ฆเร นตฺถิ;

เมถุนธมฺมปจฺจยา;

กถํ ปาราชิโก สิยา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

เตลํ มธุํ ผาณิตญฺจาปิ สปฺปึ;

สามํ คเหตฺวาน นิกฺขิเปยฺย;

อวีติวตฺเต สตฺตาเห;

สติ ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

นิสฺสคฺคิเยน อาปตฺติ;

สุทฺธเกน ปาจิตฺติยํ;

อาปชฺชนฺตสฺส เอกโต;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

ภิกฺขู สิยา วีสติยา สมาคตา;

กมฺมํ กเรยฺยุํ สมคฺคสญฺญิโน;

ภิกฺขุ สิยา ทฺวาทสโยชเน ฐิโต;

กมฺมญฺจ ตํ กุปฺเปยฺย วคฺคปจฺจยา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

ปทวีติหารมตฺเตน วาจาย ภณิเตน จ;

สพฺพานิ ครุกานิ สปฺปฏิกมฺมานิ;

จตุสฏฺฐิ อาปตฺติโย อาปชฺเชยฺย เอกโต;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

นิวตฺโถ อนฺตรวาสเกน;

ทิคุณํ สงฺฆาฏึ ปารุโต;

สพฺพานิ ตานิ นิสฺสคฺคิยานิ โหนฺติ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

น จาปิ ญตฺติ น จ ปน กมฺมวาจา;

น เจหิ ภิกฺขูติ ชิโน อโวจ;

สรณคมนมฺปิ น ตสฺส อตฺถิ;

อุปสมฺปทา จสฺส อกุปฺปา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

อิตฺถึ หเน น มาตรํ, ปุริสญฺจ น ปิตรํ หเน;

หเนยฺย อนริยํ มนฺโท, เตน จานนฺตรํ ผุเส;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

อิตฺถึ หเน จ มาตรํ, ปุริสญฺจ ปิตรํ หเน;

มาตรํ ปิตรํ หนฺตฺวา, น เตนานนฺตรํ ผุเส;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

อโจทยิตฺวา อสฺสารยิตฺวา;

อสมฺมุขีภูตสฺส กเรยฺย กมฺมํ;

กตญฺจ กมฺมํ สุกตํ ภเวยฺย;

การโก จ สงฺโฆ อนาปตฺติโก สิยา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

โจทยิตฺวา สารยิตฺวา;

สมฺมุขีภูตสฺส กเรยฺย กมฺมํ;

กตญฺจ กมฺมํ อกตํ ภเวยฺย;

การโก จ สงฺโฆ สาปตฺติโก สิยา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

ฉินฺทนฺตสฺส อาปตฺติ, ฉินฺทนฺตสฺส อนาปตฺติ;

ฉาเทนฺตสฺส อาปตฺติ, ฉาเทนฺตสฺส อนาปตฺติ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

สจฺจํ ภณนฺโต ครุกํ, มุสา จ ลหุ ภาสโต;

มุสา ภณนฺโต ครุกํ, สจฺจญฺจ ลหุ ภาสโต;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

๓. ปาจิตฺติยาทิปญฺหา

๔๘๑. อธิฏฺฐิตํ รชนาย รตฺตํ;

กปฺปกตมฺปิ สนฺตํ;

ปริภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

อตฺถงฺคเต สูริเย ภิกฺขุ มํสานิ ขาทติ;

น อุมฺมตฺตโก น จ ปน ขิตฺตจิตฺโต;

น จาปิ โส เวทนาฏฺโฏ ภเวยฺย;

น จสฺส โหติ อาปตฺติ;

โส จ ธมฺโม สุคเตน เทสิโต;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

น รตฺตจิตฺโต น จ ปน เถยฺยจิตฺโต;

น จาปิ โส ปรํ มรณาย เจตยิ;

สลากํ เทนฺตสฺส โหติ เฉชฺชํ;

ปฏิคฺคณฺหนฺตสฺส ถุลฺลจฺจยํ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

น จาปิ อารญฺญกํ สาสงฺกสมฺมตํ;

น จาปิ สงฺเฆน สมฺมุติ ทินฺนา;

น จสฺส กถินํ อตฺถตํ ตตฺเถว;

จีวรํ นิกฺขิปิตฺวา คจฺเฉยฺย อฑฺฒโยชนํ;

ตตฺเถว อรุณํ อุคฺคจฺฉนฺตสฺส อนาปตฺติ;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

กายิกานิ น วาจสิกานิ;

สพฺพานิ นานาวตฺถุกานิ;

อปุพฺพํ อจริมํ อาปชฺเชยฺย เอกโต;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

วาจสิกานิ น กายิกานิ;

สพฺพานิ นานาวตฺถุกานิ;

อปุพฺพํ อจริมํ อาปชฺเชยฺย เอกโต;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

ติสฺสิตฺถิโย เมถุนํ ตํ น เสเว;

ตโย ปุริเส ตโย อนริยปณฺฑเก;

น จาจเร เมถุนํ พฺยญฺชนสฺมึ;

เฉชฺชํ สิยา เมถุนธมฺมปจฺจยา;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

มาตรํ จีวรํ ยาเจ, โน จ สงฺเฆ [โน สํฆสฺส (ก.), โน จ สํฆสฺส (สฺยา.), โน เจ สํฆสฺส (สี.)] ปริณตํ;

เกนสฺส โหติ อาปตฺติ, อนาปตฺติ จ ญาตเก;

ปญฺหา เมสา กุสเลหิ จินฺติตา.

กุทฺโธ อาราธโก โหติ, กุทฺโธ โหติ ครหิโย;