๒. สงฺฆาทิเสสกณฺฑํ

๑. สุกฺกวิสฺสฏฺฐิสิกฺขาปทํ

อิเม โข ปนายสฺมนฺโต เตรส สงฺฆาทิเสสา

ธมฺมา อุทฺเทสํ อาคจฺฉนฺติ.

๒๓๔. เตน สมเยน พุทฺโธ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา เสยฺยสโก อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรติ. โส เตน กิโส โหติ ลูโข ทุพฺพณฺโณ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโต. อทฺทส โข อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ เสยฺยสกํ กิสํ ลูขํ ทุพฺพณฺณํ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตํ ธมนิสนฺถตคตฺตํ. ทิสฺวาน อายสฺมนฺตํ เสยฺยสกํ เอตทโวจ – ‘‘กิสฺส ตฺวํ, อาวุโส เสยฺยสก, กิโส ลูโข ทุพฺพณฺโณ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโต? กจฺจิ โน ตฺวํ, อาวุโส เสยฺยสก, อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรสี’’ติ? ‘‘เอวมาวุโส’’ติ. ‘‘เตน หิ ตฺวํ, อาวุโส เสยฺยสก, ยาวทตฺถํ ภุญฺช ยาวทตฺถํ สุป ยาวทตฺถํ นฺหาย. ยาวทตฺถํ ภุญฺชิตฺวา ยาวทตฺถํ สุปิตฺวา ยาวทตฺถํ นฺหายิตฺวา ยทา เต อนภิรติ อุปฺปชฺชติ ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ ตทา หตฺเถน อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจหี’’ติ. ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส, กปฺปติ เอวรูปํ กาตุ’’นฺติ? ‘‘อาม, อาวุโส. อหมฺปิ เอวํ กโรมี’’ติ.

อถ โข อายสฺมา เสยฺยสโก ยาวทตฺถํ ภุญฺชิ ยาวทตฺถํ สุปิ ยาวทตฺถํ นฺหายิ. ยาวทตฺถํ ภุญฺชิตฺวา ยาวทตฺถํ สุปิตฺวา ยาวทตฺถํ นฺหายิตฺวา ยทา อนภิรติ อุปฺปชฺชติ ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ ตทา หตฺเถน อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจสิ. อถ โข อายสฺมา เสยฺยสโก อปเรน สมเยน วณฺณวา อโหสิ ปีณินฺทฺริโย ปสนฺนมุขวณฺโณ วิปฺปสนฺนฉวิวณฺโณ. อถ โข อายสฺมโต เสยฺยสกสฺส สหายกา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ เสยฺยสกํ เอตทโวจุํ – ‘‘ปุพฺเพ โข ตฺวํ, อาวุโส เสยฺยสก, กิโส อโหสิ ลูโข ทุพฺพณฺโณ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโต. โส ทานิ ตฺวํ เอตรหิ วณฺณวา ปีณินฺทฺริโย ปสนฺนมุขวณฺโณ วิปฺปสนฺนฉวิวณฺโณ. กึ นุ โข ตฺวํ, อาวุโส เสยฺยสก, เภสชฺชํ กโรสี’’ติ? ‘‘น โข อหํ, อาวุโส, เภสชฺชํ กโรมิ. อปิจาหํ ยาวทตฺถํ ภุญฺชามิ ยาวทตฺถํ สุปามิ ยาวทตฺถํ นฺหายามิ. ยาวทตฺถํ ภุญฺชิตฺวา ยาวทตฺถํ สุปิตฺวา ยาวทตฺถํ นฺหายิตฺวา ยทา เม อนภิรติ อุปฺปชฺชติ ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ ตทา หตฺเถน อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจมี’’ติ. ‘‘กึ ปน ตฺวํ, อาวุโส เสยฺยสก, เยเนว หตฺเถน สทฺธาเทยฺยํ ภุญฺชสิ เตเนว หตฺเถน อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจสี’’ติ? ‘‘เอวมาวุโส’’ติ. เย เต ภิกฺขู อปฺปิจฺฉา…เป… เต อุชฺฌายนฺติ ขิยฺยนฺติ วิปาเจนฺติ – ‘‘กถญฺหิ นาม อายสฺมา เสยฺยสโก หตฺเถน อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจสฺสตี’’ติ!

อถ โข เต ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ เสยฺยสกํ อเนกปริยาเยน วิครหิตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ. อถ โข ภควา เอตสฺมึ นิทาเน เอตสฺมึ ปกรเณ ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาตาเปตฺวา อายสฺมนฺตํ เสยฺยสกํ ปฏิปุจฺฉิ – ‘‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, เสยฺยสก, หตฺเถน อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจสี’’ติ? ‘‘สจฺจํ, ภควา’’ติ. วิครหิ พุทฺโธ ภควา – ‘‘อนนุจฺฉวิกํ, โมฆปุริส, อนนุโลมิกํ อปฺปติรูปํ อสฺสามณกํ อกปฺปิยํ อกรณียํ. กถญฺหิ นาม ตฺวํ, โมฆปุริส, หตฺเถน อุปกฺกมิตฺวา อสุจึ โมเจสฺสสิ! นนุ มยา, โมฆปุริส, อเนกปริยาเยน วิราคาย ธมฺโม เทสิโต โน สราคาย, วิสญฺโญคาย ธมฺโม เทสิโต โน สญฺโญคาย, อนุปาทานาย ธมฺโม เทสิโต โน สอุปาทานาย! ตตฺถ นาม ตฺวํ, โมฆปุริส, มยา วิราคาย ธมฺเม เทสิเต สราคาย เจเตสฺสสิ, วิสญฺโญคาย ธมฺเม เทสิเต สญฺโญคาย เจเตสฺสสิ, อนุปาทานาย ธมฺเม เทสิเต สอุปาทานาย เจเตสฺสสิ! นนุ มยา, โมฆปุริส, อเนกปริยาเยน ราควิราคาย ธมฺโม เทสิโต, มทนิมฺมทนาย ปิปาสวินยาย อาลยสมุคฺฆาตาย วฏฺฏุปจฺเฉทาย ตณฺหกฺขยาย วิราคาย นิโรธาย นิพฺพานาย ธมฺโม เทสิโต? นนุ มยา, โมฆปุริส, อเนกปริยาเยน กามานํ ปหานํ อกฺขาตํ, กามสญฺญานํ ปริญฺญา อกฺขาตา, กามปิปาสานํ ปฏิวินโย อกฺขาโต, กามวิตกฺกานํ สมุคฺฆาโต อกฺขาโต, กามปริฬาหานํ วูปสโม อกฺขาโต? เนตํ, โมฆปุริส, อปฺปสนฺนานํ วา ปสาทาย, ปสนฺนานํ วา ภิยฺโยภาวาย. อถ เขฺวตํ, โมฆปุริส, อปฺปสนฺนานญฺเจว อปฺปสาทาย, ปสนฺนานญฺจ เอกจฺจานํ อญฺญถตฺตายา’’ติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ เสยฺยสกํ อเนกปริยาเยน วิครหิตฺวา ทุพฺภรตาย…เป… ‘‘เอวญฺจ ปน, ภิกฺขเว, อิมํ สิกฺขาปทํ อุทฺทิเสยฺยาถ –

‘‘สญฺเจตนิกา สุกฺกวิสฺสฏฺฐิ [วิสฏฺฐิ (สี. สฺยา.)] สงฺฆาทิเสโส’’ติ.

เอวญฺจิทํ ภควตา ภิกฺขูนํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ โหติ.

๒๓๕. เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขู ปณีตโภชนานิ ภุญฺชิตฺวา มุฏฺฐสฺสตี อสมฺปชานา นิทฺทํ โอกฺกมนฺติ. เตสํ มุฏฺฐสฺสตีนํ อสมฺปชานานํ นิทฺทํ โอกฺกมนฺตานํ สุปินนฺเตน อสุจิ มุจฺจติ. เตสํ กุกฺกุจฺจํ อโหสิ – ‘‘ภควตา สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ – ‘สญฺเจตนิกา สุกฺกวิสฺสฏฺฐิ สงฺฆาทิเสโส’ติ. อมฺหากญฺจ สุปินนฺเตน อสุจิ มุจฺจติ. อตฺถิ เจตฺถ เจตนา ลพฺภติ. กจฺจิ นุ โข มยํ สงฺฆาทิเสสํ อาปตฺตึ อาปนฺนา’’ติ? ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ. ‘‘อตฺเถสา, ภิกฺขเว, เจตนา; สา จ โข อพฺโพหาริกาติ. เอวญฺจ ปน, ภิกฺขเว, อิมํ สิกฺขาปทํ อุทฺทิเสยฺยาถ –

๒๓๖. ‘‘สญฺเจตนิกา สุกฺกวิสฺสฏฺฐิ อญฺญตฺร สุปินนฺตา สงฺฆาทิเสโส’’ติ.

๒๓๗. สญฺเจตนิกาติ ชานนฺโต สญฺชานนฺโต เจจฺจ อภิวิตริตฺวา วีติกฺกโม.

สุกฺกนฺติ ทส สุกฺกานิ – นีลํ ปีตกํ โลหิตกํ โอทาตํ ตกฺกวณฺณํ ทกวณฺณํ เตลวณฺณํ ขีรวณฺณํ ทธิวณฺณํ สปฺปิวณฺณํ.

วิสฺสฏฺฐีติ ฐานโต จาวนา วุจฺจติ วิสฺสฏฺฐีติ.

อญฺญตฺร สุปินนฺตาติ ฐเปตฺวา สุปินนฺตํ.

สงฺฆาทิเสโสติ สงฺโฆว ตสฺสา อาปตฺติยา ปริวาสํ เทติ, มูลาย ปฏิกสฺสติ, มานตฺตํ เทติ, อพฺเภติ; น สมฺพหุลา, น เอกปุคฺคโล. เตน วุจฺจติ – ‘‘สงฺฆาทิเสโส’’ติ. ตสฺเสว อาปตฺตินิกายสฺส นามกมฺมํ อธิวจนํ. เตนปิ วุจฺจติ – ‘‘สงฺฆาทิเสโส’’ติ.

อชฺฌตฺตรูเป โมเจติ, พหิทฺธารูเป โมเจติ, อชฺฌตฺตพหิทฺธารูเป โมเจติ, อากาเส กฏึ กมฺเปนฺโต โมเจติ; ราคูปตฺถมฺเภ โมเจติ, วจฺจูปตฺถมฺเภ โมเจติ, ปสฺสาวูปตฺถมฺเภ โมเจติ, วาตูปตฺถมฺเภ โมเจติ, อุจฺจาลิงฺคปาณกทฏฺฐูปตฺถมฺเภ โมเจติ; อาโรคฺยตฺถาย โมเจติ, สุขตฺถาย โมเจติ, เภสชฺชตฺถาย โมเจติ, ทานตฺถาย โมเจติ, ปุญฺญตฺถาย โมเจติ, ยญฺญตฺถาย โมเจติ, สคฺคตฺถาย โมเจติ, พีชตฺถาย โมเจติ, วีมํสตฺถาย โมเจติ, ทวตฺถาย โมเจติ; นีลํ โมเจติ, ปีตกํ โมเจติ, โลหิตกํ โมเจติ, โอทาตํ โมเจติ, ตกฺกวณฺณํ โมเจติ, ทกวณฺณํ โมเจติ, เตลวณฺณํ โมเจติ, ขีรวณฺณํ โมเจติ, ทธิวณฺณํ โมเจติ, สปฺปิวณฺณํ โมเจติ.

๒๓๘. อชฺฌตฺตรูเปติ อชฺฌตฺตํ อุปาทินฺเน [อุปาทิณฺเณ (สี. ก.)] รูเป.

พหิทฺธารูเปติ พหิทฺธา อุปาทินฺเน วา อนุปาทินฺเน วา.

อชฺฌตฺตพหิทฺธารูเปติ ตทุภเย.

อากาเส กฏึ กมฺเปนฺโตติ อากาเส วายมนฺตสฺส องฺคชาตํ กมฺมนิยํ โหติ.

ราคูปตฺถมฺเภติ ราเคน ปีฬิตสฺส องฺคชาตํ กมฺมนิยํ โหติ.

วจฺจูปตฺถมฺเภติ วจฺเจน ปีฬิตสฺส องฺคชาตํ กมฺมนิยํ โหติ.

ปสฺสาวูปตฺถมฺเภติ ปสฺสาเวน ปีฬิตสฺส องฺคชาตํ กมฺมนิยํ โหติ.

วาตูปตฺถมฺเภติ วาเตน ปีฬิตสฺส องฺคชาตํ กมฺมนิยํ โหติ.

อุจฺจาลิงฺคปาณกทฏฺฐูปตฺถมฺเภติ อุจฺจาลิงฺคปาณกทฏฺเฐน องฺคชาตํ กมฺมนิยํ โหติ.

๒๓๙. อาโรคฺยตฺถายาติ อโรโค ภวิสฺสามิ.

สุขตฺถายาติ สุขํ เวทนํ อุปฺปาเทสฺสามิ.

เภสชฺชตฺถายาติ เภสชฺชํ ภวิสฺสติ.

ทานตฺถายาติ ทานํ ทสฺสามิ.

ปุญฺญตฺถายาติ ปุญฺญํ ภวิสฺสติ.

ยญฺญตฺถายาติ ยญฺญํ ยชิสฺสามิ.

สคฺคตฺถายาติ สคฺคํ คมิสฺสามิ.

พีชตฺถายาติ พีชํ ภวิสฺสติ.

วีมํสตฺถายาติ นีลํ ภวิสฺสติ, ปีตกํ ภวิสฺสติ, โลหิตกํ ภวิสฺสติ, โอทาตํ ภวิสฺสติ, ตกฺกวณฺณํ ภวิสฺสติ, ทกวณฺณํ ภวิสฺสติ, เตลวณฺณํ ภวิสฺสติ, ขีรวณฺณํ ภวิสฺสติ, ทธิวณฺณํ ภวิสฺสติ, สปฺปิวณฺณํ ภวิสฺสตีติ.

ทวตฺถายาติ ขิฑฺฑาธิปฺปาโย.

๒๔๐. อชฺฌตฺตรูเป เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

พหิทฺธารูเป เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

อชฺฌตฺตพหิทฺธารูเป เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

อากาเส กฏึ กมฺเปนฺโต เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ราคูปตฺถมฺเภ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

วจฺจูปตฺถมฺเภ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปสฺสาวูปตฺถมฺเภ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

วาตูปตฺถมฺเภ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

อุจฺจาลิงฺคปาณกทฏฺฐูปตฺถมฺเภ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

อาโรคฺยตฺถาย เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สุขตฺถาย…เป… เภสชฺชตฺถาย… ทานตฺถาย… ปุญฺญตฺถาย… ยญฺญตฺถาย… สคฺคตฺถาย… พีชตฺถาย… วีมํสตฺถาย… ทวตฺถาย เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

นีลํ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปีตกํ… โลหิตกํ… โอทาตํ… ตกฺกวณฺณํ… ทกวณฺณํ… เตลวณฺณํ… ขีรวณฺณํ… ทธิวณฺณํ… สปฺปิวณฺณํ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สุทฺธิกํ นิฏฺฐิตํ.

อาโรคฺยตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

อาโรคฺยตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ…เป… อาโรคฺยตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ… อาโรคฺยตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ… อาโรคฺยตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ… อาโรคฺยตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ… อาโรคฺยตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ… อาโรคฺยตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ… อาโรคฺยตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

เอกมูลกสฺส ขณฺฑจกฺกํ นิฏฺฐิตํ.

๒๔๑. สุขตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สุขตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ…เป… สุขตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ… สุขตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ… สุขตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ… สุขตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ… สุขตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ… สุขตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สุขตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

๒๔๒. เภสชฺชตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ…เป… เภสชฺชตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ… เภสชฺชตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ… เภสชฺชตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ… เภสชฺชตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ… เภสชฺชตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ… เภสชฺชตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

เภสชฺชตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ…เป… เภสชฺชตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทานตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ…เป… ทานตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ… ทานตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ… ทานตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ… ทานตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ… ทานตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทานตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ…เป… ทานตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ… ทานตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปุญฺญตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ…เป… ปุญฺญตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ… ปุญฺญตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ… ปุญฺญตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ… ปุญฺญตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปุญฺญตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ…เป… ปุญฺญตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ… ปุญฺญตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ… ปุญฺญตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ยญฺญตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ…เป… ยญฺญตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ… ยญฺญตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ … ยญฺญตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ยญฺญตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ…เป… ยญฺญตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ… ยญฺญตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ… ยญฺญตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ… ยญฺญตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สคฺคตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ…เป… สคฺคตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ… สคฺคตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สคฺคตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ…เป… สคฺคตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ… สคฺคตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ… สคฺคตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ… สคฺคตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ… สคฺคตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

พีชตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ…เป… พีชตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

พีชตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ…เป… พีชตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ… พีชตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ… พีชตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ… พีชตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ… พีชตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ… พีชตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

วีมํสตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

วีมํสตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ…เป… วีมํสตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ… วีมํสตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ… วีมํสตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ… วีมํสตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ… วีมํสตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ… วีมํสตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ… วีมํสตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทวตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ…เป… ทวตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ… ทวตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ… ทวตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ… ทวตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ… ทวตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ… ทวตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ… ทวตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ… ทวตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

เอกมูลกสฺส พทฺธจกฺกํ นิฏฺฐิตํ.

อาโรคฺยตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส…เป… อาโรคฺยตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทุมูลกสฺส ขณฺฑจกฺกํ.

สุขตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส…เป… สุขตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ…เป… สุขตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทุมูลกสฺส พทฺธจกฺกํ สํขิตฺตํ.

วีมํสตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ อาโรคฺยตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส. วีมํสตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทุมูลกํ นิฏฺฐิตํ.

ติมูลกมฺปิ จตุมูลกมฺปิ ปญฺจมูลกมฺปิ ฉมูลกมฺปิ สตฺตมูลกมฺปิ อฏฺฐมูลกมฺปิ นวมูลกมฺปิ เอวเมว วิตฺถาเรตพฺพํ.

อิทํ สพฺพมูลกํ.

๒๔๓. อาโรคฺยตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สพฺพมูลกํ นิฏฺฐิตํ.

๒๔๔. นีลญฺจ ปีตกญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

นีลญฺจ โลหิตกญฺจ…เป… นีลญฺจ โอทาตญฺจ… นีลญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ… นีลญฺจ ทกวณฺณญฺจ… นีลญฺจ เตลวณฺณญฺจ… นีลญฺจ ขีรวณฺณญฺจ… นีลญฺจ ทธิวณฺณญฺจ… นีลญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจตฺติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

เอกมูลกสฺส ขณฺฑจกฺกํ นิฏฺฐิตํ.

๒๔๕. ปีตกญฺจ โลหิตกญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปีตกญฺจ โอทาตญฺจ…เป… ปีตกญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ… ปีตกญฺจ ทกวณฺณญฺจ… ปีตกญฺจ เตลวณฺณญฺจ… ปีตกญฺจ ขีรวณฺณญฺจ… ปีตกญฺจ ทธิวณฺณญฺจ… ปีตกญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปีตกญฺจ นีลญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

เอกมูลกสฺส พทฺธจกฺกํ.

๒๔๖. โลหิตกญฺจ โอทาตญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

โลหิตกญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ…เป… โลหิตกญฺจ ทกวณฺณญฺจ… โลหิตกญฺจ เตลวณฺณญฺจ… โลหิตกญฺจ ขีรวณฺณญฺจ… โลหิตกญฺจ ทธิวณฺณญฺจ… โลหิตกญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

โลหิตกญฺจ นีลญฺจ…เป… โลหิตกญฺจ ปีตกญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

โอทาตญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ…เป… โอทาตญฺจ ทกวณฺณญฺจ… โอทาตญฺจ เตลวณฺณญฺจ… โอทาตญฺจ ขีรวณฺณญฺจ… โอทาตญฺจ ทธิวณฺณญฺจ… โอทาตญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

โอทาตญฺจ นีลญฺจ…เป… โอทาตญฺจ ปีตกญฺจ… โอทาตญฺจ โลหิตกญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ตกฺกวณฺณญฺจ ทกวณฺณญฺจ…เป… ตกฺกวณฺณญฺจ เตลวณฺณญฺจ… ตกฺกวณฺณญฺจ ขีรวณฺณญฺจ… ตกฺกวณฺณญฺจ ทธิวณฺณญฺจ… ตกฺกวณฺณญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ตกฺกวณฺณญฺจ นีลญฺจ…เป… ตกฺกวณฺณญฺจ ปีตกญฺจ… ตกฺกวณฺณญฺจ โลหิตกญฺจ… ตกฺกวณฺณญฺจ โอทาตญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทกวณฺณญฺจ เตลวณฺณญฺจ…เป… ทกวณฺณญฺจ ขีรวณฺณญฺจ… ทกวณฺณญฺจ ทธิวณฺณญฺจ… ทกวณฺณญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทกวณฺณญฺจ นีลญฺจ…เป… ทกวณฺณญฺจ ปีตกญฺจ… ทกวณฺณญฺจ โลหิตกญฺจ… ทกวณฺณญฺจ โอทาตญฺจ… ทกวณฺณญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

เตลวณฺณญฺจ ขีรวณฺณญฺจ…เป… เตลวณฺณญฺจ ทธิวณฺณญฺจ… เตลวณฺณญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

เตลวณฺณญฺจ นีลญฺจ…เป… เตลวณฺณญฺจ ปีตกญฺจ… เตลวณฺณญฺจ โลหิตกญฺจ… เตลวณฺณญฺจ โอทาตญฺจ… เตลวณฺณญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ… เตลวณฺณญฺจ ทกวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ขีรวณฺณญฺจ ทธิวณฺณญฺจ…เป… ขีรวณฺณญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ขีรวณฺณญฺจ นีลญฺจ…เป… ขีรวณฺณญฺจ ปีตกญฺจ… ขีรวณฺณญฺจ โลหิตกญฺจ… ขีรวณฺณญฺจ โอทาตญฺจ… ขีรวณฺณญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ… ขีรวณฺณญฺจ ทกวณฺณญฺจ… ขีรวณฺณญฺจ เตลวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทธิวณฺณญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทธิวณฺณญฺจ นีลญฺจ…เป… ทธิวณฺณญฺจ ปีตกญฺจ… ทธิวณฺณญฺจ โลหิตกญฺจ… ทธิวณฺณญฺจ โอทาตญฺจ… ทธิวณฺณญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ… ทธิวณฺณญฺจ ทกวณฺณญฺจ… ทธิวณฺณญฺจ เตลวณฺณญฺจ… ทธิวณฺณญฺจ ขีรวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สปฺปิวณฺณญฺจ นีลญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สปฺปิวณฺณญฺจ ปีตกญฺจ…เป… สปฺปิวณฺณญฺจ โลหิตกญฺจ… สปฺปิวณฺณญฺจ โอทาตญฺจ… สปฺปิวณฺณญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ… สปฺปิวณฺณญฺจ ทกวณฺณญฺจ… สปฺปิวณฺณญฺจ เตลวณฺณญฺจ… สปฺปิวณฺณญฺจ ขีรวณฺณญฺจ … สปฺปิวณฺณญฺจ ทธิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

เอกมูลกสฺส พทฺธจกฺกํ นิฏฺฐิตํ.

นีลญฺจ ปีตกญฺจ โลหิตกญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส…เป… นีลญฺจ ปีตกญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทุมูลกสฺส ขณฺฑจกฺกํ.

ปีตกญฺจ โลหิตกญฺจ โอทาตญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส…เป… ปีตกญฺจ โลหิตกญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ…เป… ปีตกญฺจ โลหิตกญฺจ นีลญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทุมูลกสฺส พทฺธจกฺกํ สํขิตฺตํ.

ทธิวณฺณญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ นีลญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส…เป… ทธิวณฺณญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ ขีรวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทุมูลกํ นิฏฺฐิตํ.

ติมูลกมฺปิ จตุมูลกมฺปิ ปญฺจมูลกมฺปิ ฉมูลกมฺปิ สตฺตมูลกมฺปิ อฏฺฐมูลกมฺปิ นวมูลกมฺปิ เอวเมว วิตฺถาเรตพฺพํ.

อิทํ สพฺพมูลกํ.

๒๔๗. นีลญฺจ ปีตกญฺจ โลหิตกญฺจ โอทาตญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ ทกวณฺณญฺจ เตลวณฺณญฺจ ขีรวณฺณญฺจ ทธิวณฺณญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สพฺพมูลกํ นิฏฺฐิตํ.

๒๔๘. อาโรคฺยตฺถญฺจ นีลญฺจ [อาโรคฺยตฺถํ นีลํ (?)] เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

อาโรคฺยตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ นีลญฺจ ปีตกญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

อาโรคฺยตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ นีลญฺจ ปีตกญฺจ โลหิตกญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

อุภโต วฑฺฒกํ เอวเมว วฑฺเฒตพฺพํ.

อาโรคฺยตฺถญฺจ สุขตฺถญฺจ เภสชฺชตฺถญฺจ ทานตฺถญฺจ ปุญฺญตฺถญฺจ ยญฺญตฺถญฺจ สคฺคตฺถญฺจ พีชตฺถญฺจ วีมํสตฺถญฺจ ทวตฺถญฺจ นีลญฺจ ปีตกญฺจ โลหิตกญฺจ โอทาตญฺจ ตกฺกวณฺณญฺจ ทกวณฺณญฺจ เตลวณฺณญฺจ ขีรวณฺณญฺจ ทธิวณฺณญฺจ สปฺปิวณฺณญฺจ เจเตติ อุปกฺกมติ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

มิสฺสกจกฺกํ นิฏฺฐิตํ.

๒๔๙. นีลํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ ปีตกํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

นีลํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ โลหิตกํ…เป… โอทาตํ … ตกฺกวณฺณํ… ทกวณฺณํ… เตลวณฺณํ… ขีรวณฺณํ… ทธิวณฺณํ… สปฺปิวณฺณํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ขณฺฑจกฺกํ นิฏฺฐิตํ.

๒๕๐. ปีตกํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ โลหิตกํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปีตกํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ โอทาตํ…เป… ตกฺกวณฺณํ… ทกวณฺณํ… เตลวณฺณํ… ขีรวณฺณํ… ทธิวณฺณํ… สปฺปิวณฺณํ… นีลํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

พทฺธจกฺกมูลํ สํขิตฺตํ.

๒๕๑. สปฺปิวณฺณํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ นีลํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

สปฺปิวณฺณํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ ปีตกํ…เป… โลหิตกํ… โอทาตํ … ตกฺกวณฺณํ… ทกวณฺณํ… เตลวณฺณํ… ขีรวณฺณํ… ทธิวณฺณํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

กุจฺฉิจกฺกํ นิฏฺฐิตํ.

๒๕๒. ปีตกํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ นีลํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

โลหิตกํ…เป… โอทาตํ… ตกฺกวณฺณํ… ทกวณฺณํ… เตลวณฺณํ… ขีรวณฺณํ… ทธิวณฺณํ… สปฺปิวณฺณํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ นีลํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปิฏฺฐิจกฺกสฺส ปฐมํ คมนํ นิฏฺฐิตํ.

๒๕๓. โลหิตกํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ ปีตกํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

โอทาตํ…เป… ตกฺกวณฺณํ… ทกวณฺณํ… เตลวณฺณํ… ขีรวณฺณํ

… ทธิวณฺณํ… สปฺปิวณฺณํ… นีลํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ ปีตกํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปิฏฺฐิจกฺกสฺส ทุติยํ คมนํ นิฏฺฐิตํ.

๒๕๔. โอทาตํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ โลหิตกํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ตกฺกวณฺณํ…เป… ทกวณฺณํ… เตลวณฺณํ… ขีรวณฺณํ… ทธิวณฺณํ…

สปฺปิวณฺณํ… นีลํ … ปีตกํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ โลหิตกํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปิฏฺฐิจกฺกสฺส ตติยํ คมนํ นิฏฺฐิตํ.

๒๕๕. ตกฺกวณฺณํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ โอทาตํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ทกวณฺณํ…เป… เตลวณฺณํ… ขีรวณฺณํ… ทธิวณฺณํ… สปฺปิวณฺณํ… นีลํ… ปีตกํ… โลหิตกํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ โอทาตํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปิฏฺฐิจกฺกสฺส จตุตฺถํ คมนํ นิฏฺฐิตํ.

๒๕๖. ทกวณฺณํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ ตกฺกวณฺณํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

เตลวณฺณํ …เป… ขีรวณฺณํ… ทธิวณฺณํ… สปฺปิวณฺณํ… นีล…

ปีตกํ… โลหิตกํ… โอทาตํ โมเจสฺสามีติ เจเตติ อุปกฺกมติ ตกฺกวณฺณํ มุจฺจติ, อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส.

ปิฏฺฐิจกฺกสฺส ปญฺจมํ คมนํ นิฏฺฐิตํ.