๒๗๐. ตสฺสุทฺทานํ

จมฺปายํ ภควา อาสิ, วตฺถุ วาสภคามเก;

อาคนฺตุกานมุสฺสุกฺกํ, อกาสิ อิจฺฉิตพฺพเก [อิจฺฉิตพฺพโก (ก.)].

ปกตญฺญุโนติ ญตฺวา, อุสฺสุกฺกํ น กรี ตทา;

อุกฺขิตฺโต น กโรตีติ, สาคมา ชินสนฺติเก.

อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ, สมคฺคํ อธมฺเมน จ;

ธมฺเมน วคฺคกมฺมญฺจ, ปติรูปเกน วคฺคิกํ.

ปติรูปเกน สมคฺคํ, เอโก อุกฺขิปเตกกํ;

เอโก จ เทฺว สมฺพหุเล, สงฺฆํ อุกฺขิปเตกโก.

ทุเวปิ สมฺพหุลาปิ, สงฺโฆ สงฺฆญฺจ อุกฺขิปิ;

สพฺพญฺญุปวโร สุตฺวา, อธมฺมนฺติ ปฏิกฺขิปิ.

ญตฺติวิปนฺนํ ยํ กมฺมํ, สมฺปนฺนํ อนุสาวนํ;

อนุสฺสาวนวิปนฺนํ, สมฺปนฺนํ ญตฺติยา จ ยํ.

อุภเยน วิปนฺนญฺจ, อญฺญตฺร ธมฺมเมว จ;

วินยา สตฺถุ ปฏิกุฏฺฐํ, กุปฺปํ อฏฺฐานารหิกํ.

อธมฺมวคฺคํ สมคฺคํ, ธมฺม ปติรูปานิ เย ทุเว;

ธมฺเมเนว จ สามคฺคึ, อนุญฺญาสิ ตถาคโต.

จตุวคฺโค ปญฺจวคฺโค, ทสวคฺโค จ วีสติ;

ปโรวีสติวคฺโค จ [อติเรกวีสติวคฺโค (สฺยา.)], สงฺโฆ ปญฺจวิโธ ตถา.

ฐเปตฺวา อุปสมฺปทํ, ยญฺจ กมฺมํ ปวารณํ;

อพฺภานกมฺเมน สห, จตุวคฺเคหิ กมฺมิโก.

ทุเว กมฺเม ฐเปตฺวาน, มชฺฌเทสูปสมฺปทํ;

อพฺภานํ ปญฺจวคฺคิโก, สพฺพกมฺเมสุ กมฺมิโก.

อพฺภาเนกํ ฐเปตฺวาน, เย ภิกฺขู ทสวคฺคิกา;

สพฺพกมฺมกโร สงฺโฆ, วีโส สพฺพตฺถ กมฺมิโก.

ภิกฺขุนี สิกฺขมานา, จ สามเณโร สามเณรี;

ปจฺจกฺขาตนฺติมวตฺถู, อุกฺขิตฺตาปตฺติทสฺสเน.

อปฺปฏิกมฺเม ทิฏฺฐิยา, ปณฺฑโก เถยฺยสํวาสกํ;

ติตฺถิยา ติรจฺฉานคตํ, มาตุ ปิตุ จ ฆาตกํ.

อรหํ ภิกฺขุนีทูสิ, เภทกํ โลหิตุปฺปาทํ;

พฺยญฺชนํ นานาสํวาสํ, นานาสีมาย อิทฺธิยา.

ยสฺส สงฺโฆ กเร กมฺมํ, โหนฺเตเต จตุวีสติ;

สมฺพุทฺเธน ปฏิกฺขิตฺตา, น เหเต คณปูรกา.

ปาริวาสิกจตุตฺโถ, ปริวาสํ ทเทยฺย วา;

มูลา มานตฺตมพฺเภยฺย, อกมฺมํ น จ กรณํ.

มูลา อรหมานตฺตา, อพฺภานารหเมว จ;

น กมฺมการกา ปญฺจ, สมฺพุทฺเธน ปกาสิตา.

ภิกฺขุนี สิกฺขมานา จ, สามเณโร สามเณริกา;

ปจฺจกฺขนฺติมอุมฺมตฺตา, ขิตฺตาเวทนทสฺสเน.

อปฺปฏิกมฺเม ทิฏฺฐิยา, ปณฺฑกาปิ จ พฺยญฺชนา [อิโต ปรํ สฺยามมูเล ทิยฑฺฒคาถาหิ อภพฺพปุคฺคลา สมตฺตํ ทสฺสิตา];

นานาสํวาสกา สีมา, เวหาสํ ยสฺส กมฺม จ.

อฏฺฐารสนฺนเมเตสํ, ปฏิกฺโกสํ น รุหติ;

ภิกฺขุสฺส ปกตตฺตสฺส, รุหติ ปฏิกฺโกสนา.

สุทฺธสฺส ทุนฺนิสาริโต, พาโล หิ สุนิสฺสาริโต;

ปณฺฑโก เถยฺยสํวาโส, ปกฺกนฺโต ติรจฺฉานคโต.

มาตุ ปิตุ อรหนฺต, ทูสโก สงฺฆเภทโก;

โลหิตุปฺปาทโก เจว, อุภโตพฺยญฺชโน จ โย.

เอกาทสนฺนํ เอเตสํ, โอสารณํ น ยุชฺชติ;

หตฺถปาทํ ตทุภยํ, กณฺณนาสํ ตทูภยํ.

องฺคุลิ อฬกณฺฑรํ, ผณํ ขุชฺโช จ วามโน;

คณฺฑี ลกฺขณกสา, จ ลิขิตโก จ สีปที.

ปาปา ปริสกาโณ จ, กุณี ขญฺโช หโตปิ จ;

อิริยาปถทุพฺพโล, อนฺโธ มูโค จ พธิโร.

อนฺธมูคนฺธพธิโร มูคพธิรเมว จ;

อนฺธมูคพธิโร จ, ทฺวตฺตึเสเต อนูนกา.

เตสํ โอสารณํ โหติ, สมฺพุทฺเธน ปกาสิตํ;

ทฏฺฐพฺพา ปฏิกาตพฺพา, นิสฺสชฺเชตา น วิชฺชติ.

ตสฺส อุกฺเขปนา กมฺมา, สตฺต โหนฺติ อธมฺมิกา;

อาปนฺนํ อนุวตฺตนฺตํ, สตฺต เตปิ อธมฺมิกา.

อาปนฺนํ นานุวตฺตนฺตํ, สตฺต กมฺมา สุธมฺมิกา;

สมฺมุขา ปฏิปุจฺฉา จ, ปฏิญฺญาย จ การณา.

สติ อมูฬฺหปาปิกา, ตชฺชนีนิยสฺเสน จ;

ปพฺพาชนีย ปฏิสาโร, อุกฺเขปปริวาส จ.

มูลา มานตฺตอพฺภานา, ตเถว อุปสมฺปทา;

อญฺญํ กเรยฺย อญฺญสฺส, โสฬเสเต อธมฺมิกา.

ตํ ตํ กเรยฺย ตํ ตสฺส, โสฬเสเต สุธมฺมิกา;

ปจฺจาโรเปยฺย อญฺญญฺญํ, โสฬเสเต อธมฺมิกา.

เทฺว เทฺว ตมฺมูลกํ ตสฺส [เทฺว เทฺว มูลา กตา กสฺส (สฺยา.), โทโทตมูลกนฺตสฺส (ก.)], เตปิ โสฬส ธมฺมิกา;

เอเกกมูลกํ จกฺกํ, ‘‘อธมฺม’’นฺติ ชิโนพฺรวิ.

อกาสิ ตชฺชนียํ กมฺมํ, สงฺโฆ ภณฺฑนการโก;

อธมฺเมน วคฺคกมฺมํ, อญฺญํ อาวาสํ คจฺฉิ โส.

ตตฺถาธมฺเมน สมคฺคา, ตสฺส ตชฺชนียํ กรุํ;

อญฺญตฺถ วคฺคาธมฺเมน, ตสฺส ตชฺชนียํ กรุํ.

ปติรูเปน วคฺคาปิ, สมคฺคาปิ ตถา กรุํ;

อธมฺเมน สมคฺคา จ, ธมฺเมน วคฺคเมว จ.

ปติรูปเกน วคฺคา จ, สมคฺคา จ อิเม ปทา;

เอเกกมูลกํ กตฺวา, จกฺกํ พนฺเธ วิจกฺขโณ.

พาลา พฺยตฺตสฺส นิยสฺสํ, ปพฺพาเช กุลทูสกํ;

ปฏิสารณียํ กมฺมํ, กเร อกฺโกสกสฺส จ.

อทสฺสนาปฺปฏิกมฺเม, โย จ ทิฏฺฐึ น นิสฺสชฺเช;

เตสํ อุกฺเขปนียกมฺมํ, สตฺถวาเหน ภาสิตํ.

อุปริ นยกมฺมานํ [อุปวินยกมฺมานํ (สฺยา.), อุกฺเขปนียกมฺมานํ (ก.)] ปญฺโญ ตชฺชนียํ นเย;

เตสํเยว อนุโลมํ, สมฺมา วตฺตติ ยาจิเต [ยาจติ (สฺยา.), ยาจิโต (สี.)].

ปสฺสทฺธิ เตสํ กมฺมานํ, เหฏฺฐา กมฺมนเยน จ;

ตสฺมึ ตสฺมึ ตุ กมฺเมสุ, ตตฺรฏฺโฐ จ วิวทติ.

อกตํ ทุกฺกฏญฺเจว, ปุนกาตพฺพกนฺติ จ;

กมฺเม ปสฺสทฺธิยา จาปิ, เต ภิกฺขู ธมฺมวาทิโน.

วิปตฺติพฺยาธิเต ทิสฺวา, กมฺมปฺปตฺเต มหามุนิ;

ปฏิปฺปสฺสทฺธิมกฺขาสิ, สลฺลกตฺโตว โอสธนฺติ.

อิมมฺหิ ขนฺธเก วตฺถูนิ ฉตฺตึสาติ.

จมฺเปยฺยกฺขนฺธโก นิฏฺฐิโต.