ภิกฺขุนีอุปสมฺปนฺนานุชานนกถาวณฺณนา

๔๐๔-๔๐๕. ยทคฺเคนาติ ยํ ทิวสํ อาทึ กตฺวา. ตเทวาติ ตสฺมิญฺเญว ทิวเส. อนุญฺญตฺติยาติ อนุญฺญาย. เอกาหํ, ภนฺเต อานนฺท, ภควนฺตํ วรํ ยาจามีติ ‘‘เอวเมว โข อหํ, ภนฺเต อานนฺท, อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหามิ ยาวชีวํ อนติกฺกมนีเย’’ติ ปฏิชานิตฺวา อิทานิ กสฺมา วรํ ยาจตีติ เจ? ปรูปวาทวิวชฺชนตฺถํ. เอวญฺหิ เกจิ วเทยฺยุํ ‘‘มหาปชาปติยา ปฐมํ สมฺปฏิจฺฉิตตฺตา ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนญฺจ ยถาวุฑฺฒํ อภิวาทนํ นาโหสิ, สา เจ วรํ ยาเจยฺย, ภควา อนุชาเนยฺยา’’ติ.

๔๐๖. สราคายาติ สราคภาวาย กามราคภวราคปริพฺรูหนาย. สญฺโญคายาติ วฏฺเฏ สํโยชนตฺถาย. อาจยายาติ วฏฺฏสฺส วฑฺฒนตฺถาย. มหิจฺฉตายาติ มหิจฺฉภาวาย. อสนฺตุฏฺฐิยาติ อสนฺตุฏฺฐิภาวาย. สงฺคณิกายาติ กิเลสสงฺคณคณสงฺคณวิหาราย. โกสชฺชายาติ กุสีตภาวาย. ทุพฺภรตายาติ ทุปฺโปสตาย. วิราคายาติ สกลวฏฺฏโต วิรชฺชนตฺถาย. วิสญฺโญคายาติ กามราคาทีหิ วิสํยุชฺชนตฺถาย. อปจยายาติ สพฺพสฺสปิ วฏฺฏสฺส อปจยตฺถาย, นิพฺพานายาติ อตฺโถ. อปฺปิจฺฉตายาติ ปจฺจยปฺปิจฺฉตาทิวเสน สพฺพโส อิจฺฉาปคมาย. สนฺตุฏฺฐิยาติ ทฺวาทสวิธสนฺตุฏฺฐิภาวาย. ปวิเวกายาติ ปวิวิตฺตภาวาย กายวิเวกาทิตทงฺควิเวกาทิวิเวกสิทฺธิยา. วีริยารมฺภายาติ กายิกสฺส เจว เจตสิกสฺส จ วีริยสฺส ปคฺคณฺหนตฺถาย. สุภรตายาติ สุขโปสนตฺถาย. เอวํ โย ปริยตฺติธมฺโม อุคฺคหณธารณปริปุจฺฉามนสิการวเสน โยนิโส ปฏิปชฺชนฺตสฺส สราคาทิภาวปริวชฺชนสฺส การณํ หุตฺวา วิราคาทิภาวาย สํวตฺตติ, เอกํสโต เอโส ธมฺโม, เอโส วินโย สมฺมเทว อปายาทีสุ อปตนวเสน ธารณโต กิเลสานํ วินยนโต, สตฺถุ สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส โอวาทานุสิฏฺฐิภาวโต เอตํ สตฺถุสาสนนฺติ ธาเรยฺยาสิ ชาเนยฺยาสิ, อวพุชฺเฌยฺยาสีติ อตฺโถ. อิมสฺมึ สุตฺเต ปฐมวาเรน วฏฺฏํ, ทุติยวาเรน วิวฏฺฏํ กถิตํ.

๔๐๙-๔๑๐. วิมาเนตฺวาติ อปรชฺฌิตฺวา. กมฺมปฺปตฺตาโยปีติ กมฺมารหาปิ. อาปตฺติคามินิโยปีติ อาปตฺติอาปนฺนาโยปิ. วุตฺตนเยเนว กาเรตพฺพตํ อาปชฺชนฺตีติ ตถากรณสฺส ปฏิกฺขิตฺตตฺตา ทุกฺกเฏน กาเรตพฺพตํ อาปชฺชนฺติ.

๔๑๓-๕. เทฺว ติสฺโส ภิกฺขุนิโยติ ทฺวีหิ ตีหิ ภิกฺขุนีหิ. น อาโรเจนฺตีติ ปาติโมกฺขุทฺเทสกสฺส น อาโรเจนฺติ. น ปจฺจาหรนฺตีติ ภิกฺขุนีนํ น ปจฺจาหรนฺติ. วิเสสกนฺติ วตฺตภงฺคํ.

๔๒๐. เตน จ ภิกฺขุ นิมนฺเตตพฺโพติ สามีจิทสฺสนเมตํ, น ปน อนิมนฺติยา อาปตฺติ.

๔๒๕. ตโย นิสฺสเยติ เสนาสนนิสฺสยํ อปเนตฺวา อปเร ตโย นิสฺสเย. รุกฺขมูลเสนาสนญฺหิ สา น ลภติ.

๔๒๘. อนุวาทํ ปฏฺฐเปนฺตีติ อิสฺสริยํ ปวตฺเตนฺติ.

๔๓๐. ภิกฺขุทูเตน อุปสมฺปาเทนฺตีติ ภิกฺขุเยว ทูโต ภิกฺขุทูโต, เตน ภิกฺขุทูเตน, ภิกฺขุทูตํ กตฺวา อุปสมฺปาเทนฺตีติ อตฺโถ.

๔๓๑. น สมฺมตีติ นปฺปโหติ. นวกมฺมนฺติ นวกมฺมํ กตฺวา ‘‘เอตฺตกานิ วสฺสานิ วสตู’’ติ อปโลเกตฺวา สงฺฆิกภูมิทานํ.

๔๓๒. สนฺนิสินฺนคพฺภาติ ปติฏฺฐิตคพฺภา.

๔๓๔. ปพฺพชฺชมฺปิ น ลภตีติ ติตฺถายตนสงฺกนฺตาย อภพฺพภาวูปคมนโต น ลภติ. อิทํ โอทิสฺส อนุญฺญาตํ วฏฺฏตีติ เอกโต วา อุภโต วา อวสฺสเว สติปิ โอทิสฺส อนุญฺญาตตฺตา วฏฺฏติ. เสสเมตฺถ ปาฬิโต อฏฺฐกถาโต จ สุวิญฺเญยฺยเมวาติ.

ภิกฺขุนีอุปสมฺปนฺนานุชานนกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ภิกฺขุนิกฺขนฺธกวณฺณนา นิฏฺฐิตา.