๖. สูกรขตวคฺโค

๑. สาลสุตฺตวณฺณนา

๕๒๑. สูรภาเวนาติ อติสูรภาเวน. พุชฺฌนตฺถายาติ สจฺจปฏิเวธาย.

๒. มลฺลิกสุตฺตวณฺณนา

๕๒๒. จตฺตาริ อินฺทฺริยานีติ ปญฺญินฺทฺริยํ ฐเปตฺวา เสสานิ จตฺตาริ. ‘‘อริยญาณํ โลกุตฺตร’’นฺติ วุตฺตํ มคฺคญาณํ กตฺวา. อริย-สทฺโท ปน ยถา ตถา วิสุทฺเธปิ โหตีติ ตาทิสํ สนฺธาย วุตฺตํ ‘‘ตมฺปิ ปนา’’ติอาทิ. ยถา หิ จตฺตารินฺทฺริยานิ มิสฺสกานิ, เอวํ ปญฺญินฺทฺริยมฺปิ มิสฺสกนฺติ วุจฺจมาเน น โกจิ วิโรโธติ อธิปฺปาเยนาห ‘‘ตมฺปิ ปน…เป… วฏฺฏตี’’ติ.

๓. เสขสุตฺตวณฺณนา

๕๒๓. น สกฺโกติ อินฺทฺริยานํ อปริปกฺกตฺตา. อตฺถีติ ปชานาติ นยคฺคาเหน, น ปจฺจกฺขโต. น หิ อริยาปิ อนธิคตํ มคฺคผลํ ปจฺจเวกฺขิตุํ สกฺโกนฺติ.

๖. ปติฏฺฐิตสุตฺตวณฺณนา

๕๒๖. สาสเวสูติ จตุราสววินิมุตฺเตสุ เสสธมฺเมสุ อารมฺมเณสุ. เตสุปิ อุปฺปชฺชนกอนตฺถโต จิตฺตํ รกฺขติ นาม.

๘. สูกรขตสุตฺตวณฺณนา

๕๒๘. ตํ สนฺธายาติ ตํ สูกรขตเลณํ สนฺธาย. เอตํ ‘‘สูกรขตาย’’นฺติ วจนํ วุตฺตํ. ภาวนปุํสกนฺติ ภาวโชตกํ นปุํสกวจนํ ยถา ‘‘วิสมํ วาตา วายนฺติ, เอกมนฺตํ นิสีที’’ติ. กิจฺจปฏิปตฺติ เตสํ สํกาสนฏฺเฐน สปติโส, สปติโส เอว สปฺปติสฺโส, สเชฏฺฐโกติ อาห ‘‘สปฺปติสฺโสติ สเชฏฺฐโก’’ติ.

สูกรขตวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.