๕. สงฺคารวสุตฺตวณฺณนา

๒๓๖. ปฐมญฺเญวาติ ปุเรตรํเยว. อสชฺฌายกตานํ มนฺตานํ อปฺปฏิภานํ ปเคว ปฐมํเยว สิทฺธํ, ตตฺถ วตฺตพฺพเมว นตฺถีติ อธิปฺปาโย. ปริยุฏฺฐานํ นาม อภิภโว คหณนฺติ อาห – ‘‘กามราคปริยุฏฺฐิเตนาติ กามราคคหิเตนา’’ติ. วิกฺขมฺเภติ อปเนตีติ วิกฺขมฺภนํ, ปฏิปกฺขโต นิสฺสรติ เอเตนาติ นิสฺสรณํ, วิกฺขมฺภนญฺจ ตํ นิสฺสรณญฺจาติ วิกฺขมฺภนนิสฺสรณํ. เตนาห – ‘‘ตตฺถา’’ติอาทิ. เสสปททฺวเยปิ เอเสว นโย. อตฺตนา อรณิโย ปตฺตพฺโพ อตฺตตฺโถ, ตถา ปรตฺโถ เวทิตพฺโพ.

‘‘อนิจฺจโต อนุปสฺสนฺโต นิจฺจสญฺญํ ปชหตี’’ติอาทีสุ พฺยาปาทาทีนํ อนาคตตฺตา อพฺยาปาทวาเร ตทงฺคนิสฺสรณํ น คหิตํ. กิญฺจาปิ น คหิตํ, ปฏิสงฺขานวเสน ปน ตสฺส วิโนเทตพฺพตาย ตทงฺคนิสฺสรณมฺปิ ลพฺภเตวาติ สกฺกา วิญฺญาตุํ. อาโลกสญฺญา อุปจารปฺปตฺตา, อปฺปนาปฺปตฺตา วา, โย โกจิ กสิณชฺฌานาทิเภโท สมโถ. ธมฺมววตฺถานํ อุปจารปฺปนาปฺปตฺตวเสน คเหตพฺพํ.

กุถิโตติ ตตฺโต. อุสฺมุทกชาโตติ ตสฺเสว กุถิตภาวสฺส อุสฺมุทกตํ อจฺจุณฺหตํ ปตฺโต. เตนาห ‘‘อุสุมชาโต’’ติ. ติลพีชกาทิเภเทนาติ ติลพีชกกณฺณิกเกสราทิเภเทน. เสวาเลน…เป… ปณเกนาติ อุทกปิจฺฉิเลน. อปฺปสนฺโน อากุลตาย. อสนฺนิสินฺโน กลลุปฺปตฺติยา. อนาโลกฏฺฐาเนติ อาโลกรหิเต ฐาเน.

สงฺคารวสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.