๑๐. จตุตฺถอามกธญฺญเปยฺยาลวคฺโค

๒-๓. กยวิกฺกยสุตฺตาทิวณฺณนา

๑๑๖๒-๖๓. กสฺสจิ ภณฺฑสฺส คหณํ กโย, ทานํ วิกฺกโย. ตตฺถ ตตฺถาติ คามนฺตเร สนฺติเก จ คมนํ ทูตกมฺมนฺติ วุจฺจตีติ โยชนา. ปหิณคมนํ ขุทฺทกคมนํ.

๔. ตุลากูฏสุตฺตวณฺณนา

๑๑๖๔. รูปกูฏํ สรูเปน สทิเสน ฉลโวหาโร. องฺคกูฏํ อตฺตโน หตฺถาทินา องฺคานํ ฉลกรณํ. คหณกูฏํ มาเนสุ คหณวเสน. ปฏิจฺฉนฺนกูฏํ อยจุณฺณาทินา ปฏิจฺฉนฺเนน ฉลกรณํ. มหติยา ตุลาย. ปจฺฉาภาเคติ ตุลาย ปจฺฉิมภาเค. หตฺเถนาติ หตฺถปเทเสน. อกฺกมตีติ อุฏฺฐาตุํ อเทนฺโต คณฺหาติ. ททนฺโต ปุพฺพภาเคติ ปเรสํ ททนฺโต ปุพฺพภาเค หตฺเถน ตุลํ อกฺกมติ. ตนฺติ อยจุณฺณํ.

โลหปาติโยติ ตมฺพโลหปาติโย. สุวณฺณวณฺณา กโรนฺตีติ อสนิขาทสุวณฺณกนกลิมฺปิตา สุวณฺณวณฺณา กโรนฺติ. มานภาชนสฺส หทยภูตสฺส อพฺภนฺตรสฺส ภินฺนํ หทยเภโท. นิมิยมานสฺส ติลตณฺฑุลาทิกสฺส สิขาย อคฺคโกฏิยา ภินฺนํ สิขาเภโท. เขตฺตาทีนํ มินนรชฺชุยา อญฺญถากรณํ รชฺชุเภโท. รชฺชุคหเณเนว เจตฺถ ทณฺฑกสฺส คหณํ กตเมวาติ ทฏฺฐพฺพํ.

๖-๑๑. เฉทนสุตฺตาทิวณฺณนา

๑๑๖๖-๗๑. วโธติ มุฏฺฐิปฺปหารกสาตาฬนาทีหิ หึสนํ, วิเหฐนนฺติ อตฺโถ. วิเหฐนตฺโถปิ หิ วธ-สทฺโท ทิสฺสติ ‘‘อตฺถานํ วธิตฺวา วธิตฺวา โรเทยฺยา’’ติอาทีสุ. อฏฺฐกถายํ ปน ‘‘มารณ’’นฺติ วุตฺตํ, ตํ ปน โปถนํ สนฺธายาติ สกฺกา วิญฺญาตุํ มารณสทฺทสฺส วิหึสเนปิ ทิสฺสนโต. เสสํ สุวิญฺเญยฺยเมว.

อามกธญฺญเปยฺยาลวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.

สารตฺถปฺปกาสินิยา สํยุตฺตนิกาย-อฏฺฐกถาย

มหาวคฺควณฺณนาย ลีนตฺถปฺปกาสนา นิฏฺฐิตา.

นิคมนกถาวณฺณนา

สกลรูปารูปสมฺมสเน สณฺหสุขุมวิสยญาณตาย วิปสฺสนาจารนิปุณพุทฺธีนํ สุสํยตกายวจีสมาจารตาย สมถวิปสฺสนาสุ สมฺมเทว ยตนโต จ ยตีนํ ภิกฺขูนํ ขนฺธายตนธาตุสจฺจินฺทฺริยปฏิจฺจสมุปฺปาทเภเท ปรมตฺถธมฺเม นานานเยหิ ญาณวิภาคสฺส สนฺนิสฺสเยน พหุการสฺส สํยุตฺตาคมวรสฺส อตฺถสํวณฺณนํ กาตุํ สารตฺถปฺปกาสนโต เอว นิปุณา ยา มยา อฏฺฐกถา อารทฺธาติ สมฺพนฺโธ. สวิเสสํ ปญฺญาวหคุณตฺตา เอว หิสฺส คนฺถารมฺเภ อาทิโตปิ ‘‘ปญฺญาปเภทชนนสฺสา’’ติ วุตฺตํ. มหาอฏฺฐกถาย สารนฺติ สํยุตฺตมหาอฏฺฐกถาย สารํ. เอกูนสฏฺฐิมตฺโตติ โถกํ อูนภาวโต มตฺต-สทฺทคฺคหณํ.

มูลฏฺฐกถาย สารนฺติ ปุพฺเพ วุตฺตสํยุตฺตมหาอฏฺฐกถาย สารเมว ปุน นิคมนวเสน วุตฺตนฺติ. อถ วา มูลฏฺฐกถาย สารนฺติ โปราณฏฺฐกถาสุ อตฺถสารํ. เตน เอตํ ทสฺเสติ ‘‘สํยุตฺตมหาอฏฺฐกถาย อตฺถสารํ อาทาย อิมํ สารตฺถปฺปกาสินึ กโรนฺเตน เสสมหานิกายานมฺปิ มูลฏฺฐกถาสุ อิธ วิโยคกฺขมํ อตฺถสารํ อาทาย อกาสิ’’นฺติ. ‘‘มหาวิหาราธิวาสีน’’นฺติ จ อิทํ ปุริมปจฺฉิมปเทหิ สทฺธึ สมฺพนฺธิตพฺพํ ‘‘มหาวิหาราธิวาสีนํ สมยํ ปกาสยนฺตึ มหาวิหาราธิวาสีนํ มูลฏฺฐกถาย สารํ อาทายา’’ติ จ. เตน ปุญฺเญน. โหตุ สพฺโพ สุขี โลโกติ กามาวจราทิวิภาโค สพฺโพ สตฺตโลโก ยถารหํ โพธิตฺตยาธิคมวเสน สมฺปยุตฺเตน นิพฺพานสุเขน สุขิโต โหตูติ สเทวกสฺส โลกสฺส อจฺจนฺตํ สุขาธิคมาย อตฺตโน ปุญฺญํ ปริณาเมติ.

เอตฺตาวตา สารตฺถปฺปกาสินิยา

สํยุตฺตนิกาย-อฏฺฐกถาย ลีนตฺถปฺปกาสนา นิฏฺฐิตา.

สํยุตฺตฏีกา สมตฺตา.