๗. มิคชาลวคฺโค

๑. ปฐมมิคชาลสุตฺตวณฺณนา

๖๓. จกฺขุวิญฺญาณํ ทสฺสนกิจฺจนฺติ วุตฺตจกฺขุวิญฺญาเณน ปสฺสิตพฺพนฺติ อาห ‘‘อิฏฺฐารมฺมณภูตา’’ติ. กมนียาติ กาเมตพฺพา. มนํ อปฺปายนฺตีติ มนาปาติ อาห ‘‘มนวฑฺฒนกา’’ติ. ปิยายิตพฺพสภาวา ปิยรูปา. กามูปสํหิตาติ กามปฏิสํยุตฺตา. อาลมฺพิตพฺพตา เอว เจตฺถ อุปสํหิตตาติ ‘‘อารมฺมณํ กตฺวา’’ติอาทิมาห. ตณฺหาสงฺขาตา นนฺที ตณฺหานนฺที, น ตุฏฺฐินนฺทีเยว ‘‘นนฺทึ จรตี’’ติอาทีสุ วิย. คามนฺตนฺติ คามสมีปํ. ‘‘อนุปจารฏฺฐาน’’นฺติ วตฺวา ตํ ทสฺเสติ ‘‘ยตฺถา’’ติอาทินา.

เอตฺถาติ ยถานีหเต ปาเฐ. ‘‘อิมํ เอกํ ปริยายํ ฐเปตฺวา’’ติ วุตฺตํ ตสฺส ‘‘ปนฺตานี’’ติปเทน สงฺคหิตตฺตา. อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานีติ เอตฺถ อปฺป-สทฺโท อภาวตฺโถ.

ปฐมมิคชาลสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๖. สมิทฺธิโลกปญฺหาสุตฺตวณฺณนา

๖๘. อายาจนสุตฺตโต ปฏฺฐายาติ มิคชาลวคฺเค ทุติยสุตฺตโต ปฏฺฐาย. ปฐมสุตฺเต ปน ทุติยกวิหาราทิภาโว วุตฺโตติ.

สมิทฺธิโลกปญฺหาสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๗. อุปเสนอาสีวิสสุตฺตวณฺณนา

๖๙. คเหตฺวาติ ปารุปนสฺส สิถิลกรเณน วีมํสโต โมเจตฺวา. เลณจฺฉายายาติ ปุริมทิสาย เลณจฺฉายายํ. ปติตฺวาติ เลณจฺฉทนโต ภสฺสิตฺวา. ผุฏฺฐวิโสติ จตูสุ อาสีวิเสสุ โส ผุฏฺฐวิโส. เตนาห ‘‘ตสฺมา’’ติอาทิ. ปริยาทิยมานเมวาติ เขเปนฺตเมว, วินาเสนฺตเมวาติ อตฺโถ. ยถาปริจฺเฉเทนาติ อตฺตโน วิสปริจฺเฉทานุรูปํ. อญฺญถาภาวนฺติ วฑฺฒภาวาทิปกติชหนํ. สภาววิคโมติ วินาโส.

อุปเสนอาสีวิสสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๘. อุปวาณสนฺทิฏฺฐิกสุตฺตวณฺณนา

๗๐. รูปํ ปฏิสํวิทิตํ กโรติ ญาตปริญฺญาวเสน. รูปราคนฺติ นีลาทิเภเท รูปธมฺเม ราคํ. ปฏิสํวิทิตํ กโรติ ‘‘อยํ เม ราโค อปฺปหีโน’’ติ. เอเตน เสกฺขานํ ปจฺจเวกฺขณา กถิตา. เตน วุตฺตํ ‘‘เอวมฺปิ โข, อุปวาณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหตี’’ติอาทิ. รูปราคํ ปฏิสํวิทิตํ กโรติ ‘‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ รูเปสุ ราโค’’ติ ปชานาติ. อเสกฺขานํ หายํ ปจฺจเวกฺขณา.

อุปวาณสนฺทิฏฺฐิกสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๙. ปฐมฉผสฺสายตนสุตฺตวณฺณนา

๗๑. ผสฺสากรานนฺติ ฉนฺนํ ผสฺสานํ อากรานํ อุปฺปตฺติฏฺฐานานํ, จกฺขาทีนนฺติ อตฺโถ. นฏฺโฐ นาม อหนฺติ วทติ, โย ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยาทึ ยถาภูตํ ปชานาติ, โส วุสิตวา, อิตโร อวุสิตวา อหญฺจ ตาทิโสติ. อยเมวาติ อยํ จกฺขุสฺมึ ‘‘เนตํ มมา’’ติอาทินา ติณฺณํ คาหานํ อภาโว เอว.

ปฐมฉผสฺสายตนสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๑๐. ทุติยฉผสฺสายตนสุตฺตวณฺณนา

๗๒. อปุนพฺภโวติ ปุนพฺภวาภาโว.

๑๑. ตติยฉผสฺสายตนสุตฺตวณฺณนา

๗๓. ปนสฺสสนฺติ เอกํเสน นฏฺโฐติ อยเมตฺถ อตฺโถติ อาห ‘‘อตินฏฺโฐ’’ติ, ธุรโต เอว นฏฺโฐติ อตฺโถ.

ตติยฉผสฺสายตนสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

มิคชาลวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.