๑. ภารสุตฺตวณฺณนา

๒๒. อุปาทานานํ อารมฺมณภูตา ขนฺธา อุปาทานกฺขนฺธา. ปริหารภาริยฏฺเฐนาติ ปริหารสฺส ภาริยภาเวน ครุตรภาเวน. วุตฺตเมว อตฺถํ ปากฏํ กาตุํ ‘‘เอเตสญฺหี’’ติอาทิมาห. ตตฺถ ยสฺมา เอตานิ ฐานคมนาทีนิ รูปารูปธมฺมานํ ปงฺคุลชจฺจนฺธานํ วิย อญฺญมญฺญูปสฺสยวเสน อิชฺฌนฺติ, น ปจฺเจกํ, ตสฺมา ‘‘เอเตส’’นฺติ อวิเสสวจนํ กตํ. ปุคฺคลนฺติ ขนฺธสนฺตานํ วทติ. ขนฺธสนฺตาโน หิ อวิจฺเฉเทน ปวตฺตมาโน ยาว ปรินิพฺพานา ขนฺธภารํ วหนฺโต วิย โลเก ขายติ ตพฺพินิมุตฺตสฺส สตฺตสฺส อภาวโต. เตนาห ‘‘ปุคฺคโล’’ติอาทิ. ภารหาโรติ ชาโตติ ภารหาโร นาม ชาโต.

ปุนพฺภวกรณํ ปุนพฺภโว, ตํ ผลํ อรหติ, ตตฺถ นิยุตฺตาติ วา โปโนภวิกา. ตพฺภาวสหคตํ ยถา ‘‘สนิทสฺสนา ธมฺมา’’ติ, น สํสฏฺฐสหคตํ, นาปิ อารมฺมณสหคตํ. ‘‘ตตฺร ตตฺรา’’ติ ยํ ยํ อุปฺปตฺติฏฺฐานํ, รูปาทิอารมฺมณํ วา ปตฺวา ตตฺรตตฺราภินนฺทินี. เตนาห ‘‘อุปปตฺติฏฺฐาเน วา’’ติอาทิ. ปญฺจกามคุณิโกติ ปญฺจกามคุณารมฺมโณ. รูปารูปูปปตฺติภเว ราโค รูปารูปภวราโค. ฌานนิกนฺติ ฌานสงฺขาเต กมฺมภเว ราโค. สสฺสตาทิฏฺฐีติ ภวทิฏฺฐิ, ตํสหคโต ราโค. อยนฺติ ราโค ภวตณฺหา นาม. อุจฺเฉททิฏฺฐิ วิภวทิฏฺฐิ นาม, ตํสหคโต ฉนฺทราโค วิภวตณฺหา นาม. เอส ปุคฺคโล ขนฺธภารํ อาทิยติ ตณฺหาวเสน ปฏิสนฺธิคฺคหณโต. ‘‘อเสสเมตฺถ ตณฺหา วิรชฺชติ ปลุชฺชติ นิรุชฺฌติ ปหียตี’’ติอาทินา สพฺพปทานิ นิพฺพานวเสเนว เวทิตพฺพานีติ อาห ‘‘สพฺพํ นิพฺพานสฺเสว เววจน’’นฺติ.

ภารสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.