๕. อญฺญตรพฺรหฺมสุตฺตวณฺณนา

๑๗๖. เตโชกสิณปริกมฺมํ กตฺวาติ ‘‘เตโชกสิณปริกมฺมชฺฌานํ สมาปชฺชิสฺสามี’’ติ จิตฺตุปฺปาโท เอเวตฺถ เตโชกสิณปริกมฺมํ. น หิ พุทฺธานํ อญฺเญสํ วิย ตตฺถ ฌานสมาปชฺชเนน ปริกมฺมปปญฺโจ อตฺถิ สพฺพตฺเถว จิณฺณวสีภาวสฺส ปรมุกฺกํสภาวปฺปตฺตตฺตา. ตสฺส กิร พฺรหฺมุโน ‘‘ยถาหํ เอวํ มหานุภาโว อญฺโญ นตฺถี’’ติ ลทฺธิ, ยํ สนฺธาย วุตฺตํ – ‘‘นตฺถิ โส สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, โย อิธ อาคจฺเฉยฺยา’’ติ. ภควา ตสฺส ตํ ลทฺธึ วิสฺสชฺเชตุํ เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา ตสฺส อุปริ อากาเส นิสีทิ. เตน วุตฺตํ ‘‘เตโชธาตุํ…เป… ตถาคตํ ทิสฺวา’’ติ. อฏฺฐิเวธํ วิยํ วิชฺฌิตพฺโพ อฏฺฐิเวธี, ยถา อฏฺฐึ วิชฺฌิตฺวา อฏฺฐิมิญฺชํ อาหจฺจ ติฏฺฐติ, เอวํ วิชฺฌิตพฺโพติ อตฺโถ. อยํ ปน อฏฺฐิเวธี วิย อฏฺฐิเวธี, ยถา โส ลทฺธึ วิสฺสชฺเชติ, เอวํ ปฏิปชฺชิตพฺโพติ อตฺโถ. เสสานนฺติ มหากสฺสปมหากปฺปินอนุรุทฺธตฺเถรานํ.

อญฺญพฺรหฺมสรีรวิมานาลงฺการาทีนํ ปภาติ พฺรหฺมานํ สรีรปฺปภา วิมานปฺปภา อลงฺการวตฺถาทีนํ ปภาติ อิมสฺมึ พฺรหฺมโลเก อิมา สพฺพา ปภา อตฺตโน ปภสฺสรภาเวน อภิภวนฺตํ. นตฺถิ เม สาติ อิทานิ เม สา ทิฏฺฐิ นตฺถิ, ‘‘นตฺถิ โส สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, โย อิธ อาคจฺเฉยฺยา’’ติ อยํ ลทฺธิ นตฺถิ. เตนาห ‘‘ตตฺราสฺส…เป… ปหีนา’’ติ. เอตฺถาติ เอตสฺมึ สมาคเม. ยถา ตสฺส พฺรหฺมุโน สพฺพโส ทิฏฺฐิคตํ วิมุจฺจติ ธมฺมจกฺขุ อุปฺปชฺชติ, เอวํ มหนฺตํ ธมฺมเทสนํ เทเสสิ.

‘‘อชฺชาปิ เต, อาวุโส’’ติอาทินา วุตฺเตน ตตฺตเกเนว. สรูเปน วุตฺตาติ ปฐเมน ปาเทน จตสฺโส, ทุติเยน เอกนฺติ เอวํ ปญฺจ อภิญฺญา สรูเปน วุตฺตา. กสฺมา เอตฺถ ทิพฺพโสตํ นาคตนฺติ? อาห ‘‘ตาสํ วเสน อาคตเมวา’’ติ. เยน อิมา โลกุตฺตรา อภิญฺญา อธิคตา, น ตสฺส ทิพฺพโสตสมฺปาทนํ ภาริยํ ปฏิปกฺขวิคเมน สุเขเนว อิชฺฌนโต.

อญฺญตรพฺรหฺมสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.